(Ganichi syangu — nnole maloŵe ga, ligongo gali chiŵandiŵandi nambo nganigawa gamope. eusebeia (G2150, uchimbichimbi) ni umama, chindu chachisyene; eusebos (G2153, wachimbichimbi) ni litala lyalikutamiwa umi — kutama umi mwa chimbichimbi. Mundu akukombola kuchisala chakuti chandanda nambo ngasimutenda chachiŵili. Ni liloŵe limo lyalikuoneka kamope basi m'chitabu: theosebeia (G2317, uchimbichimbi) — jwakwapopelela Mlungu mwaulemu, jwakumlambila Mlungu — uchimbichimbi wangalola ŵandu ŵane nambo ukulola Mlungu. Mlungu ŵasagwile liloŵe lyachitendo pakuŵa yindu ya kutama umiwo yikuwenusyidwaga, soni chisagulochi chikutujiganya chindu.)
(Nganisyo syangu — Strong akuti chaciyd (H2623, godly) kwakuti mwakuwona mwakuya mwakusachilwa kuti sikulosya wantu wambone, wakuwa ni chanasa - mundu jwaswela; nambo lilaŵe lyakwe likulandana nnope ni chesed (H2617, mercy). Mundu jwakuwa ni godliness jwa lilangano lyakalakala ali mundu jwa chanasa, sano Ambuje ansagulile jwalakwe kwa ligongo lyao. Sano tamiym (H8549, perfect) kwakuti kumalilika, kuŵa jwosope, jwangali chilema - liloŵe lyalyalyoyoli lyakusachilwa kwa mbopesi. Kwenda kwakwaŵendile Mlungu Abulamu kwaliji kwenda kwakumalilika, pangali chachaperepere, pangali chachasisilidwe.)
LICHOMBE LYAKUUGULA
1 TIMOSEO 3:16Kombolana↗Usyene, nganitukola lipamba nkati usyene wa chikulupi chekulu chachiunukulikwe, usyene wo ni kuti, Ŵelewo ŵawonechekwe mu chiilu cha chiundu, ŵaŵalanjikwe ni Mbumu jwa Akunnungu kuti ali ŵakupanganya yakusaka Akunnungu, ŵaloleche ni katumetume jwa kwinani. Ŵalalichikwe pasikati ja ŵandu ŵa ilambo, ŵakulupilichikwe papali pose mu chilambo, ŵanyakulikwe kwinani mu ukulu.
CHISOMOKA CHACHIKUU CHA UKULUNGWA WA MWENYE = MLUNGU AJIONECHESYE MU MASOSO.
(Malingaliro gangu gapajika — umwiimila Akunnungu uli ni likongwa, nombe likongwa lyakwe nganiliŵa lilamusi nambo mundu. musterion (G3466, mystery) chindu chisisiche — chindu chachiŵichidwe chisisi mpaka Akunnungu akulopole; nambo sano chindu chisisiche chikuŵechetedwa mwakupikanika: Akunnungu ŵaunukulidwe mu chiilu cha mundu. eusebeia (G2150, godliness) chikutandika pele. Ngapagwa mundu jwakukwela kwaula kwa Akunnungu kwa umbone wakwe hisi; Akunnungu ŵatulwiche kwa ŵandu, nombe umwiimila Akunnungu uli umi wakumjanga jwalakwe.)
1. LIJIGANYO LYALIKUKUYANA NI UWOGOFU
1.2 Petulo 1:3Kombolana↗Kwa ukombole wao, Akunnungu atupele yose itukuilajila mu umi wa kwalamba ni kwanonyelesya kwa litala lya kwamanyilila ŵelewo ŵatuŵilasile tujinjile mu ukulu wao ni umbone wao asyene.
MASIKU GA CHIGILIKI⚑ G2150 eusebeia — mtima wagosyopepe
MACHALA GAKWE GA KUMBAKUMBA GATUPILE UWE YINDU YOSOPE YAYIKOSANA NI UMI NI UNGALIFU + KUPITILA UMANYIRIDI WA JWALIWE.
(Ganisyo syangu jachinsyene — nlolechesye kupeleka kwakwe: ALAPILE, ngaŵaga TIKACHAPELEKA. Machili gali gakwe, ni kupeleka kula kumasile kutendeka. Yosope yaikuŵajilana ni umi ni uisyeto wa Chiuta yikwika mu kunmanyilila jwelejo. Ngapagwa jwalijose jwaŵichile jwakummanyilila jwelejo jwakusoŵekwa machili gakutama mwa uisyeto wa Chiuta.)
2.1 TIMOSEO 6:3Kombolana↗Mundu jwalijose ajiganyaga majiganyo gagakupisyangana ni aga ni ngakugakunda maloŵe ga usyene ga Ambuje wetu Che Yesu Kilisito, atamuno majiganyo ga kutama nkwanonyelesya Akunnungu
MASIKU GA CHIGILIKI⚑ G2150 eusebeia — mtima wagosyopepe
MALOŴE GAKUKOMASYA = MALOŴE GA AMBUJE ŴETU YESU KILISTO + MAJIGANYO GAKULINGANA NI UNGWIRU WA MULUNGU.
(Nganisyo syangu jachinsyene — kuchimbichika kuli ni majiganyo, ni majiganyo galakwe gali ni maloŵe — maloŵe gambone, maloŵe gaŵene ga Ambuje ŵetu Yesu Klistu. Naga akwiganya cindu chine, basi chachiganyisyidwecho ngaŵa kuchimbichika. Majiganyo ni umi jikwima pamo, kapena kugwa pamo.)
2. UMBONI WA KALA — LIWULA PAMBELE PANGU, MU MPILIKANE
(Nganisyo syangu — tuŵichani yaŵili peuŵela pamo. Musa akuti Enoke ŴAJENDAGA ni Mlungu; kalata jikusala jajaliji jendajo — ALINYELECHESYE MLUNGU. Popo pana nganisyo josope ja eusebeia (G2150, umbone/uchimwene wa Mlungu) mu umi wa mundu jumo: kwenda ni Mlungu, ni kunnyelechesya Jwalakwe. Ni nlole mbesi ja ulendo wo: Mlungu ŵantyosile.)
MBUJE ŴASOSILE ŴAKWE ŴAKUWA NI UWONJECHU KWAJIKATIYE + MBUJE JUCHAPIKANA.
(Nganisyo syangu jachinsyene — tamiym (H8549, complete) akumanyilila kwamalilika, mbupile — kwenda kwamalilika pameso pakwe. Sano chaciyd (H2623, godly) — Bwana AJITENDIILE pajika mundu jwaumbone kwa ligongo lyakwe nsyene, ni akumpikanila pakum'bilanga. Kwenda kwaumbone nganikuŵa chindu chasambano; kwaliji chile chitandile kandanda.)
3. NTUCHISYE YICHE, NI KUYA MUNYUME MWA UKOMU
1.1 TIMOSEO 6:11Kombolana↗Nambo mmwe mundu jwa Akunnungu nlisepusye ni yeleyo, nsose kuŵa ŵambone paujo pa Akunnungu ni kutama mu utame wa kwatumichila ni iyoyo nkole chikulupi ni unonyelo ni upililiu ni kulitimalika.
MASIKU GA CHIGILIKI⚑ G2150 eusebeia — mtima wagosyopepe
TIYE PACHIMBICHI NDI YELEYI + KUYA MU UWONA, UNGOSOPE, CHIKULUPI, CHINONYELO, LUMBIKANO, KULITULUSYA MTIMA.
2.1 TIMOSEO 6:12Kombolana↗Mmeje jwakupunda mu kumenyanila liloŵe lyambone lya chikulupi, nkakole umi wa moŵa gose pangali mbesi, uwammilanjile katema pamwajitichisye mwasyene kwakuchitanga chikulupi chenu paujo pa ŵandu ŵa umboni ŵajinji.
MENYA NGONDO JAMBONE JA CHIKULUPI + KAMULIRANI UMI WA KALAKALA.
(Ganisyo gangu gakupikanika — masengo gaŵili mu mundu jumpepe: SOSOKA, ni KUUYA PANYUMA. eusebeia (G2150, umbagimbagi) jikwima pasikati pa yindu sita yakuyisosa — nganijichembecheya, jikusosekwa. Ni kusosekwa kwelekweku ndi ngondo — ngondo jambone ja chikulupi — ni mbesi ja ngondo jikuŵa kukamula umi wa piila.)
4. PHINDU JEKULU — UMBOMBO WA MU NDAMBO NA KUTOSYA MTIMA
(Nganisyo syangu jwappriveti — nganijile kuti ŵane ŵaali ŵakutama mu litala lya umbone wa Akunnungu — jwatite WOSE. eusebos (G2153, wambone wa Akunnungu) ni litala lya kutama, ni chilambo chikuchiŵenga litalali. Nambo lolechesyani umboni wa uŵili pambali ni wandanda: Ambuje AKUMANYILILA yakwakulupusya ŵandu ŵaali ni umbone wa Akunnungu mu ilingo. Kulaga ni kwakusimichika, ni kukulupuka nako kwakusimichika. Nkulupilile yoseyi, ni ngasin'jogopa.)
7. CHISASI — KULOLECHELA KUYICHA KWA LYUWA LYA MLUNGU
1.2 Petulo 3:11Kombolana↗Pakuŵa indu yose chijonanjikwe kwanti yele, ana nkusachilwa ŵanyamwe kuŵa ŵandu ŵanti uli? Nkusachilwa ntameje mu uswela ni kwalamba Akunnungu
MASIKU GA CHIGILIKI⚑ G2150 eusebeia — mtima wagosyopepe
INDU YOSE YICHIWONONA → MBIYELE ŴANDU ŴA MTUNDU CHI PA MITAME JOSE JA UŚWEJU NI UWOŊGO WA KUMBOPELELA MLUNGU.
2.2 Petulo 3:12Kombolana↗nchilindililaga Lyuŵa lya Akunnungu ni kulitenda liiche kwakwanguya, pa lyele lyuŵa lyo kwinani chikutiniswe kwa mooto ni konanjikwa ni indu yose yaili kwinani chiinyelenduche.
nchilindililaga Lyuŵa lya Akunnungu ni kulitenda liiche kwakwanguya.
(Nganisyo syangu jasyene — pakuŵa yosope yi chiisimasyike, ana chichisala nti chichi? Kuŵa ni chiwalo chaswela ni kuŵa jwa umbuje wa Mulungu. Mundu jwa umbuje wa Mulungu ngakusaka chuma chao peuto pachichisyuluche yosope; akulolela lisiku lya Mulungu, ni kwendelechela mwachitema kulikwanicha lyo.)
MULOMO WA WAŴILI
1 TIMOSEO 3:16Kombolana↗Usyene, nganitukola lipamba nkati usyene wa chikulupi chekulu chachiunukulikwe, usyene wo ni kuti, Ŵelewo ŵawonechekwe mu chiilu cha chiundu, ŵaŵalanjikwe ni Mbumu jwa Akunnungu kuti ali ŵakupanganya yakusaka Akunnungu, ŵaloleche ni katumetume jwa kwinani. Ŵalalichikwe pasikati ja ŵandu ŵa ilambo, ŵakulupilichikwe papali pose mu chilambo, ŵanyakulikwe kwinani mu ukulu.
YOHANA 1:14Kombolana↗Nombe Liloŵe jo ŵaliji mundu ni ŵatemi noweji. Ni uweji tuuweni ukulu wao, ukulu wao jwelejo jwajikape jwatyosile kwa Atati Akunnungu, aguumbele umbone ni usyene.
1 YOHANA 4:2Kombolana↗Yeleyi ni ichinjile pakummanyilila mundu jwakulongoswa ni Mbumu jwa Akunnungu, mundu jwalijose jwakuitichisya kuti Che Yesu Kilisito ŵaiche ni kuŵa mundu, mundu jo akulongoswa ni Mbumu jwa Akunnungu.
MZIMU WOWOSE WAUKUVUNDA KUTI YESU KLISTU AYICHE M'CHIWILE = WA MLUNGU.
Ecclesiastes 4:12Kombolana↗↗ read this in your Bible
(Ganichisya gangu gasyene — tugoneche itatu yalumo. Paulo akuti Mlungu ŵaŵoneche pa m'ele; Yohane akuti Liloŵe lyatendekwe m'ele, ni lyatemi mkati mwetu; ni Yohane sooni akuti, mzimu wowosope wakukulupilila kuti Yesu Kilisito ŴIICHE PA M'ELE aŵele wa Mlungu. Yakusala itatu, chinsyisi chimo: Mlungu ŵaiche pa m'ele — m'ele wamundandanyichisye. Chelechi ni chikulu cha uchimbichimbi wosope, soni ni chilinganyo cha mzimu wowosope: chelechi ni mwakumanyilila Mzimu wa Mlungu. Kwa kang'wa ja mboni siŵili kapena sitatu liloŵe lyolyosope lichitagwa, soni chingwe cha nyuzi sitatu ngachikutapuka kwakukasika.)
MBUYE MWENSYENE CHACHAMPA CHIMANYICHISYO → MWALI CHACHIŴA NI PACIKATI, NI KUPAPA MWANOJE + CHACHIŴŁANGA LINA LYAKWE IMANUELI.
4.Matayo 1:23Kombolana↗“Mwalimwalipe chaŵe jwapachiilu, chaligopole mwanache jwannume, nombewo chachaŵilanga Emanueli” malumbo gakwe, “Akunnungu ali pamo ni uwe.”
CHILE AKAM'MICHA LINA LYAKWE EMMANUEL = MUNGU NASO.
(Ganisyo syangu jwachinsyene — Yesaya ŵapele chilosyo: mwanache jwankwenje jwa nnandu, ni lina lyakwe Imanueli. Matayo akuti yatendekwe kuti chiŵe cha chikulupisye chindu chachaŵechetile Ambuje kupitila mwakulondola, ni akutandubula lina lyo: MLUNGU NASYE. Paulo akutupa umboni wakulandana: Mlungu ŵawonechele mu chiilu cha chiundu — chachikulungwa nnope chinsyisyo cha uchimlungu. Chinsyisyo chila chatajidwe m'lina, ni chatendekwe mu mundu.)
MALIWO
2 Petulo 3:13Kombolana↗Nambo malinga ni chilanga chao, tukulolela kwinani kwasambano ni chilambo chasambano mwati jwalijose akuipanganya yaili yambone paujo pa Akunnungu.
Nambo malinga ni chilanga chao → tukulolela kwinani kwasambano ni chilambo chasambano mwati jwalijose akuipanganya yaili yambone paujo pa Akunnungu.
1 TIMOSEO 3:16Kombolana↗Usyene, nganitukola lipamba nkati usyene wa chikulupi chekulu chachiunukulikwe, usyene wo ni kuti, Ŵelewo ŵawonechekwe mu chiilu cha chiundu, ŵaŵalanjikwe ni Mbumu jwa Akunnungu kuti ali ŵakupanganya yakusaka Akunnungu, ŵaloleche ni katumetume jwa kwinani. Ŵalalichikwe pasikati ja ŵandu ŵa ilambo, ŵakulupilichikwe papali pose mu chilambo, ŵanyakulikwe kwinani mu ukulu.
CHINSISI CHACHIKULU CHA UMBOPESI → KUPOKHELEDWA MU ULUMBILI.
(Nganisyo syangu — ayi ndiyo mmalilo wa chindu chosope. Uwiche wa Chiuta usyene ukutandika mu chinsyisyo — Chiuta ŵajitikulwiche m'chiilu cha umundu — soni yosope yaili ya uwiche wa Chiuta yaperekedwe kala, kupitila kummanya jwelejo. Uli ni umanyisyo, maloŵe gasyene ga Ambuje ŵetu Yesu Kilisito. Ukusachilwa kuulondolela ni kumenyanila; pamo ni kutendelwa ni yaili nayo ali chindu chekulungwa; nambo chisyisyo cha uwiche wangali machili gakwe nganichikola chindu. Aŵala ŵatachitama mwauwiche uwu chatalagasika, nambo Ambuje amanyi mwakwakulupusya. Kuwenda kwa uwiche kuli kwakale — Enoke ŵaŵendaga pamo ni Chiuta, ni ŵansangalasyisye, sano Chiuta ŵammwichile. Ni mmalilo mwake mwana ukulu: jwele ŵajitikulwiche m'chiilu cha umundu ŵajigalidwe kwinani mu ukulu, soni ŵaŵeche uwiche ali nkulolela lisiku lyakwe, ni kulolela kwinani kwasyene ni chilambo chachisyene, mwati chilungamiko chikutama.)
MASIKU GA CHIGILIKI
Aga ni maloŵe gakusachilwa ga somo ali. Kwaŵayani liloŵe lililyose lyalikwete tuchindondo m'mavesi gapachanya kuti nkaiwone mate gakwe kuno.
7. Ahebulayo 11:5 — Akanaŵe kwigalikwa che Enoki ŵakuŵa ni umboni wu, kuti ŵelewo:
a) ŵalikwenda ni Mlungu
Ŵaanonyelesye Akunnungu
c) kun'gopa Mlungu
YAULU WA MAJIBU: 1-b, 2-a, 3-c, 4-b, 5-c, 6-a, 7-b
IWU LILIWO LYA LYELECHE LIKUGAWANYA CHUCHI
Mmenemo chinsyisi chikwana ni chakwe: chinsyisi chachikulungwa cha uchimbichimbi (1 Timoteo 3:16), ni chinsyisi cha uwisi chikupanganya kaneju (2 Athesalonike 2:7) — chimo chiŵisidwe kulwana ni chinache, chiŵiche chile pakwe kulijiganya.
Mwakuti maloŵe gakwanonyelwa: liloŵe lyakuti kuchimbichika kwa Mlungu m'malembo ga 1 Timoseo 2:10 lili theosebeia (G2317, kuchimbichika kwa Mlungu) — jwakuchimbichika Mlungu, jwakumlambila Mlungu — soni likukoposya kamo pe; mnole liloŵe lyalili peuto pakwe, ni ligongo lyakuti chichi.
Mwakuwika ntima wenu pa yeleyi: kuchimbichika Mulungu kukwima pa ngazi ja 2 Petulo 1:5-7 — onjezyani pa kupilira kuchimbichika Mulungu, ni pa kuchimbichika Mulungu unonyelo wa achalongo — ngazi jilijose ja ngazi jo jikutegemela pa jeleji.
Mwakulimbanga wuli: nlijiganye kuwa ni umagongwa (1 Timoteo 4:7-8) — kulimbanga kwa chiilu kukamupindisya panandi, nambo umagongwa ukamupindisya pa yindu yosope, pakwete chilanga cha umi wa sano, ni wa wakwika.
Yatite pakwika ku isyene isyene: ni chalakwe chinjilo chinjipedwa mwakusachila mu Uchimwene wa kalakala wa Ambuje ni Nkulupusyo wetu Yesu Kilisito (2 Petulo 1:11) — soni ŵandu ŵaulungami ŵakuchilolela kwinani kwasambano ni chilambo chasambano, mwachikutama chilungamiko (2 Petulo 3:13).