Ko e Hā ʻoku Lea ai ʻa e Tohi Tapu ʻo Kau ki he Anga Fakaʻotua? — Vahe 2 · Ngaahi Konga Tohi Tapu ʻi he KJV mo e Fika ʻo Strong
VAHE 2 · KO HA AKO FO'OU 'OKU FAKATU'U 'I HE NGAAHI TOKĀTEU FAKA-TOHITAPU
Māfetu'utu'unga 'o e Anga-Faka'otua — Akonaki Fakalao Tohitapu Tefito'i
LEA FAKAHU‘OFA
Ko e anga fakaʻotua ko e koloa lahi ia, pea kuo foaki ʻosi ʻae mafai ki ai. Ko e tuʻunga ia kuo tuku ʻi hotau ʻao; ko eni ke tau fakalaka atu, mo e ngaahi fakamoʻoni foʻou ki he moʻoni tatau. Ko e lea faka-Kalisi ko e eusebeia (G2150, godliness), ʻa ia ʻoku ʻuhinga ki he tapuaki — ko e moʻui ʻoku hoifua moʻoni ki he ʻOtua; pea ʻoku ʻi ai mo e eusebos (G2153, godly), ko e founga ʻoku fakahoko ai — ke MOʻUI ʻi ha founga fakaʻotua. Fakatokangaʻi lelei eni: ko e anga fakaʻotua ʻoku ʻikai ko ha sino fakatuʻa ʻoku ʻai ki he niʻihi kehe, koeʻuhi ʻoku lava ke tauhi ʻe ha taha ʻae sino ka ne fakafisi ki hono mafai. ʻOku tupu ia mei ha meʻa fakalilolilo: naʻe hāʻele mai ʻae ʻOtua ʻi he kakano ʻo e tangata. Pea koeʻuhi naʻa ne hāʻele mai, ʻoku lava ke ʻeveʻeva ha tokotaha ʻi hono ʻao pea fakahoifua kiate ia. ʻOku maʻu ʻe he anga fakaʻotua ha akonaki; kuo pau ke tuli tonu ki ai; ʻi he loto fiemālie ko e koloa lahi ia; pea neongo ko kinautolu kotoa pē ʻe moʻui ʻi ha founga fakaʻotua te nau mamahi, ʻoku ʻilo ʻe he ʻEiki ʻa e founga ke fakahaofi ʻaki ʻae kau anga fakaʻotua. Ko e ʻeveʻeva ko ʻeni ʻoku motuʻa: naʻe ʻeveʻeva ʻae tangata ʻe taha mo e ʻOtua, pea naʻe ʻave ia ʻe he ʻOtua. Ko hono ngataʻanga ko e nāunau, mo ha ʻaho ʻoku tatali ki ai ʻae kau anga fakaʻotua. Ko ia ke fakatokanga ki ho ʻeveʻeva. Kumi ke mahino.
'ENI TOLU 'E FIU 'A 'ENI AKO 'O TALI:
1. ʻOku kamata mei fē ʻa e angafakaʻotuā, pea ko e hā hono meʻa fakalilolilo?
2. ʻOku fēfē hono tuli ʻo e māʻoniʻoniʻi, pea ko e hā ʻoku maʻu ai ʻe ha taha?
3. Ko e hā ʻe faingataʻaʻia ai ʻakinautolu ʻoku moʻui ʻi ha founga faka-ʻotua, pea ko e hā ʻoku ʻamanaki ki ai ʻae kau faʻa lotu?
KO E TU'UNGA KUO 'OSI 'AI — MĀ'ONI'ONI
KO E TU'UNGA → KUO 'OANGE 'E HONO MĀFIMAFI FAKA'OTUA KIATAUTOLU 'A E ME'A KOTOA PĒ 'OKU KAU KI HE MO'UI MO E ANGA-FAKA'OTUA (2 PITA 1:3).
KO E TU'UNGA → FAKALAHI KI HE KATAKI 'A E ANGA FAKA'OTUA + KI HE ANGA FAKA'OTUA 'A E 'OFA FAKATOKOUA (2 PITA 1:6-7).
KO E TU'UNGA → KE MOU FAI FEINGA KE FAKAPAPAU'I HO'OMOU UI MO E FILI (2 PITA 1:10).
KO E TU'UNGA → AKO'I KOE KI HE ANGA FAKA-'OTUA + KO E ANGA FAKA-'OTUA 'OKU 'AONGA KI HE NGAAHI ME'A KOTOA PE (1 TIMOTE 4:7-8).
KO E TU'UNGA → KO E ME'A LILO LAHI 'O E ANGA-FAKA'OTUA = NA'E FAKAHA 'A E 'OTUA 'I HE KAKANO (1 TIMOTE 3:16).
KO E TU'UNGA → KO E LOTOTĪ FAKATAUATĀINA MO E LOTO FIEMĀLIE KO E TĒPUNI LAHI IA (1 TIMOTE 6:6).
KO E TU'UNGA → MOU MO'UI FAKAPOTO, MA'ONI'ONI, MO FAKA'OTUA + 'O 'AMANAKI KI HE 'AMANAKI MONU'IA KO IA (TAITASI 2:12-13).
Ko e Konga 2 ko eni 'oku ne fakamo'oni'i ai 'a e mo'oni tatau mei ha kulupu fo'ou ia 'o e kau fakamo'oni.
(Ko ‘eku ngaahi fakakaukau fakafo‘ituitui — fakatokanga‘i ‘a e ngaahi lea, koe‘uhi ‘oku nau kaungāve‘i vāofi ka ‘oku ‘ikai ke tatau. ‘a e eusebeia (G2150, mo‘ui fakaotua) ko e anga-lelei ia, ‘a e me‘a ia ‘iate ia pē; ‘a e eusebos (G2153, faka‘otua) ko e founga ia ‘oku mo‘ui ‘aki ‘a e mo‘ui — ke MO‘UI ‘i he founga faka‘otua. ‘Oku lava ‘e ha taha ke ne ui ‘a e ‘uluaki lea pea ‘ikai ke ne fai ‘aupito ‘a e ua. Pea ‘oku hā ‘a e lea ‘e taha ‘i he tohi ‘o taha pē: theosebeia (G2317, mo‘ui fakaotua) — faka‘apa‘apa ki he ‘Otua, ko ha tokotaha lotu ki he ‘Otua — ko e mo‘ui fakaotua ‘oku ‘ikai sio ki he kakai kehe ka ‘oku sio ki he ‘Otua. Na‘e fili ‘e he ‘Otua ‘a e lea-ngāue ‘i he potu kotoa pē ‘oku fehu‘ia ai ‘a hono mo‘ui ‘o ia, pea ‘oku ako mai ‘e he fili ko ia ha me‘a kiate kitautolu.)
(Ko e ngaahi fakakaukau ʻa ʻeku loto — ʻoku pehē ʻe Strong's ko e chaciyd (H2623, angafakaʻotua) ko hono ʻuhinga totonu ko e angaʻofa, angafakalotu — ha tokotaha māʻoniʻoni; pea ʻoku fekauʻaki ofi ia mo e chesed (H2617, ʻaloʻofa). Ko e tangata angafakaʻotua ʻo e fuakava motuʻa ko ha tangata ʻaloʻofa, pea kuo vaheʻi ia ʻe he ʻEIKI maʻana pē. Pea ko e tamiym (H8549, haohaoa) ʻoku ʻuhinga ki hono kakato, katoa, taʻehanomele — ko e lea tatau ia naʻe fiemaʻu ki he ngaahi feilaulau. Ko e ʻaʻeva naʻe kole ʻe he ʻOtua kia ʻEpalame ko ha ʻaʻeva kakato, ʻoku ʻikai ha meʻa ʻoku mole, ʻikai ha meʻa ʻoku taʻofi.)
ANCHOR FAKATAHATAHA'ANGA
1 Timote 3:16Modern Bible↗Share↗Pea ko e moʻoni ʻaupito ko e meʻa lahi ʻae meʻa fakalilolilo ʻoe lotu: ko e ʻOtua naʻe fakahā ʻi he kakano, naʻe fakamoʻoni ia ʻi he Laumālie, naʻe mamata kiate ia ʻae kau ʻāngelo, naʻe malangaʻaki ia ki he Senitaile, naʻe tui kiate ia ʻi māmani, pea maʻu hake ia ki he nāunau.
KO E MEʻA LILO LAHI ʻO E ANGA-FAKAʻOTUA = NAʻE FAKAHĀ MAI ʻAE ʻOTUA ʻI HE KAKANO.
(Ko hoku ngaahi fakakaukau fakafoʻituitui — ʻoku ai hono aka ʻoe fai fakaʻotua, pea ʻoku ʻikai ko ha lao ʻa e aka, ka ko ha tokotaha. Ko e musterion (G3466, meʻa lilo) ko ha meʻa lilo — ha meʻa naʻe fakalongo pē ʻo aʻu ki he taimi ʻe fakahā ai ʻe he ʻOtua; pea ko e meʻa lilo ni kuo lea mahino ʻi he taimi ni: naʻe fakahā ʻae ʻOtua ʻi he kakano ʻoe tangata. ʻOku kamata heni ʻa e eusebeia (G2150, fai fakaʻotua). ʻOku ʻikai ha taha ʻoku ʻalu hake ki he ʻOtua ʻi hono lelei ʻoʻona pē; naʻe haʻu hifo ʻae ʻOtua ki he kakai, pea ko e fai fakaʻotua ko e moʻui ia ʻoku tali ai kiate ia.)
1. AKONAKI ʻAIA ʻOKU FEʻUNGA MO E MĀʻONIʻONI
1.2 Pita 1:3Modern Bible↗Share↗ʻO fakatatau ki he foaki kiate kitautolu ʻe heʻene mālohi fakaʻotua ʻae ngaahi meʻa kotoa pē ki he moʻui mo e angafakaʻotua, ʻi he ʻilo kiate ia kuo ne uiuiʻi ʻakitautolu ki he hakeʻaki mo e māʻoniʻoni:
KO HONO MĀFIMĀFI FAKA'OTUA KUO NE FOAKI MAI KIATE KITAUTOLU 'A E NGAAHI ME'A KOTOA PĒ 'OKU KAU KI HE MO'UI PEA MO E ANGA-FAKA'OTUA + FAKAFOU 'I HE 'ILO KIATE IA.
(Ko e ngaahi fakakaukau tāutaha — fakatokanga'i ki he foaki: KUO NE FOAKI, 'ikai TE NE FOAKI. Ko e mālohi 'oku 'a'ana ia, pea kuo hoko 'osi 'a e foaki. Ko e ngaahi me'a kotoa 'oku kau ki he mo'ui mo e anga-fakalotu 'oku ma'u mai ia 'i he 'ilo'i ia. 'Oku 'ikai ha taha kuo hoko 'o 'ilo'i ia 'oku masiva 'i he mālohi ke mo'ui 'i he anga-fakalotu.)
2.1 Timote 6:3Modern Bible↗Share↗Kapau ʻoku ako kehe ʻe ha taha, pea ʻikai loto ia ki he ngaahi lea lelei, ʻae ngaahi lea ʻa hotau ʻEiki ko Sisu Kalaisi, pea ki he akonaki ʻaia ʻoku taau mo e angafakaʻotua;
KO E LEA MO'ONI = KO E NGAAHI LEA ‘A HOTAU ‘EIKI SISU KALAISI + MO E AKONAKI ‘OKU FEHOANAKI MO E ANGA-FAKA‘OTUA.
(Ko e ngaahi fakakaukau totonu pe ʻoku ou maʻu — ʻoku ʻi ai ʻae akonaki ʻoku ngāue ʻaki ʻe he angafakaʻotua, pea ʻoku ʻi ai ʻae ngaahi lea ʻa e akonaki ko ia — ko e ngaahi lea moʻui, ko e ngaahi lea tonu pe ʻa hotau ʻEiki ko Sīsū Kalaisi. Kapau ʻe akoʻi ha meʻa kehe, tā ʻoku ʻikai ko e angafakaʻotua ʻae meʻa ʻoku akoʻi. ʻOku tuʻu fakataha ʻae akonaki mo e moʻui, pe ʻoku hinga fakataha.)
2. KO E FAKAMOʻONI ʻO MUʻA — ʻEVEʻEVA ʻI HOKU ʻAO, PEA KE HAOHAOA
1.Senesi 5:24Modern Bible↗Share↗Pea naʻe ʻaʻeva ʻa ʻInoke mo e ʻOtua pea naʻe ʻikai ia; he naʻe ʻave ia ʻe he ʻOtua.
NA'E 'A'EVA 'A 'INOKE MO E 'OTUA → NA'E TO'O IA 'E HE 'OTUA.
2.Hepelū 11:5Modern Bible↗Share↗Ko e tui naʻe hiki ai ʻa ʻInoke, ke ʻoua naʻa hoko kiate ia ʻae mate; pea naʻe ʻikai ʻilo ia, koeʻuhi kuo hiki ia ʻe he ʻOtua: he naʻe teʻeki fai hono hiki, kuo ne maʻu ʻae fakamoʻoni ki heʻene fakafiemālieʻi ʻae ʻOtua.
'I HE'ENE 'IKAI TE'ENI 'AMIO KOVI NA'E MA'U 'E IA 'A E FAKAMO'ONI KO 'ENI = NA'A NE FAKAHOKO 'A E LOTO 'O E 'OTUA.
(‘Eku ngaahi fakakaukau fakafo‘ituitui — fokotu‘u fakataha ‘a e ongo me‘a ni. ‘Oku pehē ‘e Mōsese na‘e ‘EVA ‘a ‘Enoke mo e ‘Otua; pea ‘oku pehē ‘e he tohi ko e hā ‘a e ‘uhinga ‘o e ‘eva ko ia — NA‘E FAKAHĀ ‘E IA ‘A E FIEMĀLIE ‘A E ‘OTUA. Ko e me‘a kotoa ia ‘o e eusebeia (G2150, faka‘otua) ‘i he mo‘ui ‘a e tangata ‘e taha: ke ‘eva mo e ‘Otua, pea ke fakafiemālie‘i ia. Pea vakai ki he ngata‘anga ‘o e ‘eva ko ia: na‘e to‘o ia ‘e he ‘Otua.)
3.Senesi 17:1Modern Bible↗Share↗Pea ʻi he hivangofulu ma hiva taʻu ʻoe motuʻa ʻo ʻEpalame naʻe hā mai ʻa Sihova kia ʻEpalame, ʻo ne pehē kiate ia, “Ko au, ko e ʻOtua Māfimafi; ke ke ʻeveʻeva ʻi hoku ʻao, pea ke haohaoa.
KUO VAHEVAHE ‘E HE ‘EIKI ‘AE TANGATA ANGA-FAKA‘OTUA MA‘ANA + ‘E FANONGO ‘A HONO ‘EIKI.
(Ko ʻeku ngaahi fakakaukau fakafoʻituitui — ʻoku ʻuhinga ʻa e tamiym (H8549, haohaoa) ki he kakato, katoa — ko ha ʻaʻeva kakato ʻi hono ʻao. Pea mo e chaciyd (H2623, angafakaʻotua) — kuo VAHEʻI ʻe Sihova ʻa e tangata angafakaʻotua kiate ia pē, pea ʻoku ne ongoʻi ia ʻo ka ne ui. ʻOku ʻikai ha meʻa foʻou ʻa e ʻaʻeva fakaʻotua; naʻe ʻi ai talu mei he kamataʻanga.)
3. HOLA MEI HE NGAAHI MEA KO ENI, PEA TULI KI MUI HE ANGA-FAKA'OTUA
1.1 Timote 6:11Modern Bible↗Share↗Ka ko koe, ʻae tangata ʻoe ʻOtua, puna mei he ngaahi meʻa ni; pea ke tuli ki he māʻoniʻoni, mo e angafakaʻotua, mo e tui, mo e ʻofa, mo e faʻa kātaki, mo e angavaivai.
puna mei he ngaahi meʻa ni + pea ke tuli ki he māʻoniʻoni, mo e angafakaʻotua, mo e tui, mo e ʻofa, mo e faʻa kātaki, mo e angavaivai.
2.1 Timote 6:12Modern Bible↗Share↗Tau ʻae tau lelei ʻoe tui, puke ke maʻu ʻae moʻui taʻengata, ʻaia kuo ui foki koe ki ai, pea kuo ke fakahā ʻae fakamoʻoni lelei ʻi he ʻao ʻoe fakamoʻoni tokolahi.
Tau ʻae tau lelei ʻoe tui + puke ke maʻu ʻae moʻui taʻengata.
(Ko e ngaahi fakakaukau fakafoʻituitui ʻoku ou maʻu — ʻoku ʻi ai ʻae ngaahi ngaue ʻe ua ʻi ha tokotaha ʻe taha: HOLA, mo TULI KI MUʻA. ʻOku tuʻu ʻa e eusebeia (G2150, māʻoniʻoni) ʻi he lotolotonga ʻoe meʻa ʻe ono ke tuli ki ai — ʻoku ʻikai ke tatali ki ai, ka ʻoku tuli ki ai. Pea ko e tulinga ko ia ko ha fai, ko e fai lelei ʻoe tui — pea ko e ngataʻanga ʻoe fai ko hono puke maʻu ʻoe moʻui taʻengata.)
4. KO E TALA'OFA LAHI — MĀʻONIʻONI FAKATAHA MO E FIEMĀLIE
1.1 Timote 6:5Modern Bible↗Share↗Mo e fefakakikihikoviʻaki ʻae kau tangata loto kovi, pea taʻemaʻu ʻae moʻoni, ʻoku nau mahalo ko ia ʻe koloaʻia ai ko e lotu ia; ke ke mavahe koe mei he kakai pehē.
(Ko e ngaahi fakakaukau totonu — fokotu'u fakatafa'aki 'a e ongo lea Tohitapu ni pea sio ki he liliu. 'Oku pehē 'e he kakai loto fakatupu koviá ko e fu'u koloa 'a e anga-fakaotua — 'oku ngāue'aki 'a e anga-fakaotua ko e founga ke ma'u ai 'a e pa'anga, koe'uhi ko e lea porismos (G4200, gain) 'oku 'uhinga ki ha matavai ma'u pa'anga, ko ha founga ke ma'u ai 'a e pa'anga. Ko e lea 'oku ne liliu 'a e me'a ko ia — 'oku fakahā ai 'oku KO e anga-fakaotua 'a e fu'u koloa lahi — fakataha mo e loto-fiemālie. 'Oku 'uhinga 'a e lea autarkeia (G841, contentment) ki he 'ilifia, 'a e loto-fiemālie. Ko e tokotaha 'oku ma'u 'a e anga-fakaotua, fakataha mo e me'akai mo e vala, 'oku lahi ange 'ene koloa 'i he tokotaha 'oku ma'u kotoa 'a e ngaahi koloa kae 'ikai ha 'Otua.)
5. KO E FAKATOKANGA — KO HA FA'A ULU'I MĀ'ONI'ONI, PEA MO E LOTO MAMAHI 'A MĀMANI
1.2 Timote 3:5Modern Bible↗Share↗ʻOku nau maʻu hono ngeʻesi ʻoe lotu, ka ʻoku nau liʻaki ʻa hono mālohi: ke ke afe mei he kakai pehē.
ʻOku nau maʻu hono ngeʻesi ʻoe lotu + ka ʻoku nau liʻaki ʻa hono mālohi → ke ke afe mei he kakai pehē.
2.2 Kolinitō 7:10Modern Bible↗Share↗He ko e mamahi ʻoku taau mo e ʻOtua ʻoku ne langaki ʻae fakatomala ki he fakamoʻui, ʻe ʻikai toe fakatomala ai: ka ko e mamahi fakamaama, ʻoku ne langaki ʻae mate.
He ko e mamahi ʻoku taau mo e ʻOtua ʻoku ne langaki ʻae fakatomala ki he fakamoʻui + ka ko e mamahi fakamaama, ʻoku ne langaki ʻae mate.
(Ko hoku ngaahi fakakaukau fakafoʻituitui — ʻe lava ke tauhi ʻa e founga ka ʻoku taʻofi ʻa e mafai: ko ha fakahā ʻo e angafaʻa-ʻotua ka ʻoku ʻikai ha moʻui ʻi ai. Ko e fekau ʻoku ʻikai ko hono fakalelei ʻo e kakai peheni, kae ko hono AFE ATU. Pea ʻoku ako mai ʻe he faʻahinga fakamamahi ʻe ua ʻa e meʻa tatau: ʻe lava ke hā tatau ʻa e ongo meʻa ʻe ua ka nau iku ki he fepapangaʻi. Ko e fakamamahi fakaʻotua ʻoku ne fakatupu ʻa e fakatomala ʻoku iku ki he fakamoʻui; ko e fakamamahi ʻa māmani ʻoku ne fakatupu ʻa e mate. Ahiʻahiʻi ʻakinautolu ʻi he meʻa ʻoku nau fakatupu.)
6. KO KINAUTOLU KOTOA PĒ TE NAU LOTO KE MOʻUI FAKAʻOTUA TE NAU MĀMAHI — PEA ʻOKU FAKAHAOFI ʻE HE ʻEIKI ʻAKINAUTOLU ʻOKU MĀʻOLUNGA ʻI HE ʻOTUA
1.2 Timote 3:12Modern Bible↗Share↗ʻIo, pea ko kinautolu kotoa pē ʻoku loto ke moʻui angafakaʻotua kia Kalaisi Sisu, te nau ʻilo ʻae fakatanga.
KO KINAUTOLU KOTOA PE TE NAU LOTO KE MOʻUI FAKAʻOTUA ʻIA KALAISI SISU TE NAU KATAKI ʻAE FAKATANGA.
2.2 Pita 2:9Modern Bible↗Share↗ʻOku ʻilo ʻe he ʻEiki ke fakamoʻui ʻae kakai angafakaʻotua mei he ngaahi ʻahiʻahi, pea ke tuku ʻae taʻeangatonu ki he ʻaho ʻoe fakamaau ke tautea:
ʻOku ʻilo ʻe he ʻEiki ke fakamoʻui ʻae kakai angafakaʻotua mei he ngaahi ʻahiʻahi.
(Ko ʻeku ngaahi fakakaukau fakafoʻituitui — ʻoku ʻikai te ne pehē ko ha niʻihi ʻoku moʻui ʻi he founga faʻa manako ki he ʻOtua — ʻoku ne pehē ko e KOTOA PĒ. Ko e eusebos (G2153, angafakaʻotua) ko e founga moʻui ia, pea ʻoku fehiʻa ʻa māmani ki he founga ko ia. Ka fakahoa mai ʻa e fakamoʻoni hono ua ki he ʻuluaki: ʻoku ʻAFIOʻI ʻe he ʻEiki ʻA E FOUNGA KE FAKAHAOFI ʻA E KAKAI ANGAFAKAʻOTUA MEI HE NGAAHI ʻAHIʻAHI. ʻOku pau e mamahi, pea ʻoku pau e fakahaofi. Falala ki hono ongo meʻa fakatouʻosi, pea ʻoua naʻa manavahē.)
7. 'AMANAKI — 'O TALITALI 'A E HA'U 'A E 'AHO 'O E 'OTUA
1.2 Pita 3:11Modern Bible↗Share↗Ko ia ʻi heʻene pau pe ke ʻauha ʻae ngaahi meʻa ni kotoa pē, ko e hā ʻae anga ʻoku taau mo kimoutolu ʻi he ʻulungāanga māʻoniʻoni mo e angafakaʻotua;
E VETE ‘A E NGAAHI ME‘A KOTOA PE NI → KO E TU‘UNGA FEFE HONO TAAU MO KIMOUTOLU KE MOU ‘I AI ‘I HE ‘ULUNGAANGA MA‘ONI‘ONI KATOA MO E LOTU FAKA‘OTUA.
2.2 Pita 3:12Modern Bible↗Share↗ʻO ʻamanaki mo holi atu ki he hoko mai ʻoe ʻaho ʻoe ʻOtua, ʻaia ʻe vela ʻo ʻauha ai ʻae ngaahi langi, pea ʻe vai ʻi he vela lahi ʻae ngaahi tefitoʻi meʻa?
ʻO ʻamanaki mo holi atu ki he hoko mai ʻoe ʻaho ʻoe ʻOtua.
(Ko hoku fanongo fakafo'ituitui — koe'uhi ko e me'a kotoa ni 'e vela 'o mavete, ko e ha 'oku toe? Ko e anga tu'u ma'oni'oni mo e anga-fakalotu. He 'oku 'ikai fokotu'u 'e he tangata anga-fakalotu 'ene koloa 'i ha feitu'u 'e vela ai e me'a kotoa; 'oku ne kumi ki he 'aho 'o e 'Otua, pea ne fakatoto'ohifo ki ai.)
GUTU 'O E TOKOUA
1 Timote 3:16Modern Bible↗Share↗Pea ko e moʻoni ʻaupito ko e meʻa lahi ʻae meʻa fakalilolilo ʻoe lotu: ko e ʻOtua naʻe fakahā ʻi he kakano, naʻe fakamoʻoni ia ʻi he Laumālie, naʻe mamata kiate ia ʻae kau ʻāngelo, naʻe malangaʻaki ia ki he Senitaile, naʻe tui kiate ia ʻi māmani, pea maʻu hake ia ki he nāunau.
Sione 1:14Modern Bible↗Share↗Pea naʻe hoko ʻae Folofola ko e kakano, pea nofo ia ʻiate kitautolu, (pea naʻa mau mamata ki hono nāunau, ko e nāunau ʻoe tokotaha naʻe tupu mei he Tamai,) ʻoku fonu ʻi he ʻaloʻofa mo e moʻoni.
Pea naʻe hoko ʻae Folofola ko e kakano + pea nofo ia ʻiate kitautolu + pea naʻa mau mamata ki hono nāunau.
1 Sione 4:2Modern Bible↗Share↗Ko e meʻa eni ʻoku mou ʻilo ai ʻae laumālie ʻoe ʻOtua: Ko e laumālie kotoa pē ʻoku fakahā kuo haʻu ʻa Sisu Kalaisi ʻi he sino, ʻoku ʻoe ʻOtua ia:
KO E LAUMĀLIE KOTOA PĒ ʻOKU FAKAHĀ KO SISU KALAISI KUO HAʻU ʻI HE KAKANO = ʻOKU ʻOTUA.
Tangata Malanga 4:12Modern Bible↗Share↗Pea kapau ʻe mālohi ha tokotaha ki he tokotaha, ka ʻe faʻa ikuʻi ia ʻe he toko ua; pea ko e afo tuʻo tolu ʻoku motungataʻa ia.
ka ʻe faʻa ikuʻi ia ʻe he toko ua + pea ko e afo tuʻo tolu ʻoku motungataʻa ia.
(Ko hoku ngaahi fakakaukau fakafoʻituitui — tuku fakataha ʻa e tolu. ʻOku pehē ʻe Paula naʻe FAKAHĀ ʻa e ʻOtua ʻi he kakano; ʻoku pehē ʻe Sione naʻe HOKO ʻa e Folofola ko e KAKANO, pea nofo ia mo kitautolu; pea ʻoku toe pehē ʻe Sione, ko e laumālie kotoa pē ʻoku fakahā ʻoku HAʻU ʻa Sisu Kalaisi ʻI HE KAKANO, ʻoku mei he ʻOtua ia. Ko e ngaahi lea ʻe tolu, ka ko e meʻa lilo ʻe taha: naʻe hāʻele mai ʻa e ʻOtua ʻi ha sino — ko e sino kuo ke teuteuʻi maʻaku. Ko eni ʻa e tuʻunga ʻo e angafakaʻotua kotoa, pea ko eni ʻa e sivi ki he laumālie kotoa pē: ko eni ʻa e founga ke ke ʻilo ai ʻa e Laumālie ʻo e ʻOtua. ʻI he ngutu ʻo e kau fakamoʻoni ʻe toko ua pe toko tolu ʻe fokotuʻumaʻu ai ʻa e lea kotoa pē, pea ko e maea kuo lolomi ʻi he ngaahi filo ʻe tolu ʻoku ʻikai ke faʻa motu vave.)
'AE MALU MO HONO FAKAHOKO
3.ʻIsaia 7:14Modern Bible↗Share↗Ko ia ko Sihova pe te ne ʻatu kiate koe ʻae fakaʻilonga; Vakai, ʻe tuituʻia ʻae tāupoʻou, pea ʻe fāʻeleʻi ʻae tama, pea ʻe ui hono huafa ko ʻImanuela.
Ko ia ko Sihova pe te ne ʻatu kiate koe ʻae fakaʻilonga → ʻe tuituʻia ʻae tāupoʻou, pea ʻe fāʻeleʻi ʻae tama + pea ʻe ui hono huafa ko ʻImanuela.
4.Mātiu 1:23Modern Bible↗Share↗“Vakai, ʻe feitama ʻae tāupoʻou, pea ʻe fāʻeleʻi ʻae tama, pea ʻe ui hono huafa, ko ʻImanuela:” ko hono ʻuhinga “Ko e ʻOtua ʻiate kitautolu.”
TE NAU UI HONO HUAFA KO EMANUELA = KO E ʻOTUA MO KITAUTOLU.
(Ko e ngaahi fakakaukau totonu ʻo au — naʻe fai ʻe ʻIsaia ʻae fakaʻilonga: ko e tama tangata ʻae taʻahine, mo hono hingoa ko ʻImanueli. ʻOku pehē ʻe Matiu naʻe fai ia, koeʻuhi ke fakahoko ʻaia naʻe folofola ʻaki ʻe he ʻEiki ʻi he palōfita — pea ʻoku ne fakamatala ʻae hingoa: KO E ʻOTUA MO KITAUTOLU. ʻOku fai ʻe Paula ʻae fakamoʻoni tatau: naʻe fakahā ʻae ʻOtua ʻi he kakano ʻo e tangata — ʻoku lahi ʻae fakalilolilo ʻo e angafakaʻotua. Naʻe talaʻofa ʻae fakalilolilo ʻi ha hingoa, pea naʻe fakahoko ia ʻi ha tokotaha.)
PĀ FAKAʻOSI
2 Pita 3:13Modern Bible↗Share↗Ka ʻoku tau ʻamanaki ki he ngaahi langi foʻou mo e fonua foʻou, ʻaia ʻoku nofo ai ʻae māʻoniʻoni, ʻo fakatatau ki heʻene talaʻofa.
FAKATAHA MO ʻENE TALAʻOFA → ʻOKU TAU ʻAMANAKI KI HA NGAAHI LANGI FOʻOU MO HA MĀMANI FOʻOU, ʻOKU NOFOʻIA IA ʻE HE MĀʻONIʻONI.
1 Timote 3:16Modern Bible↗Share↗Pea ko e moʻoni ʻaupito ko e meʻa lahi ʻae meʻa fakalilolilo ʻoe lotu: ko e ʻOtua naʻe fakahā ʻi he kakano, naʻe fakamoʻoni ia ʻi he Laumālie, naʻe mamata kiate ia ʻae kau ʻāngelo, naʻe malangaʻaki ia ki he Senitaile, naʻe tui kiate ia ʻi māmani, pea maʻu hake ia ki he nāunau.
LAHI ʻAUPITO ʻA E MEʻA FAKALILOLILO ʻO E ANGAFAKAʻOTUA → NAʻE HIKIʻI HAKE IA KI HE NĀUNAU.
(Ko hoku ngaahi fakakaukau fakafoʻituitui — ko eni hono ikuʻanga ʻo e meʻa kotoa. ʻOku kamata ʻae anga fakaʻotua ʻi ha meʻa fufū — naʻe fakahā ʻae ʻOtua ʻi he kakano ʻo e tangata — pea ko e meʻa kotoa pē ʻoku kau ki ai kuo ʻosi foaki, ʻi hono ʻiloʻi ia. ʻOku ʻiai hano akonaki, ʻio ko e ngaahi lea totonu pē ʻo hotau ʻEiki ko Sisu Kalaisi. Kuo pau ke tuli ki ai pea fai ke maʻu ia; ʻi he loto fiemālie ʻoku ne fakatupu ʻae koloa lahi; pea ko ha sino ʻo ia taʻe maʻu ʻae mālohi ʻo ia ko e meʻa noa ia. Ko kinautolu ʻe fie moʻui fakaʻotua te nau kātakiʻi ʻae faingataʻa, ka ʻoku ʻiloʻi ʻe he ʻEiki ʻae founga ke fakahaofi ai kinautolu. Ko e ʻeveʻeva ko ia ko e meʻa motuʻa ia — naʻe ʻeveʻeva ʻa ʻEnoke mo e ʻOtua, ʻo ne fakahōifua kiate ia, pea naʻe ʻave ia ʻe he ʻOtua. Pea ko hono ikuʻanga ko e nāunau: ko ia naʻe fakahā ʻi he kakano ʻo e tangata naʻe ʻave hake ia ki he nāunau, pea ʻoku sio ʻa kinautolu ʻoku moʻui fakaʻotua ki hono ʻaho, pea ki ha ngaahi langi foʻou mo ha māmani foʻou, ʻa ia ʻoku nofoʻia ʻe he māʻoniʻoni.)
LEA MĀHINO FAKAKALESI
These are the keywords for this study. Tap any dotted word in the verses above to see its meaning here.
c) ko e tui naʻe fai ʻo ʻoua tuʻo taha ʻa hono tuku mai
5. 2 Kolinito 7:10 — He ko e mamahi ʻoku taau mo e ʻOtua ʻoku ne langaki:
a) kātaki
b) mate
c) fakatomala ki he fakamoʻui
6. Sēnesi 17:1 — Ko au, ko e ʻOtua Māfimafi; ke ke ʻeveʻeva ʻi hoku ʻao, pea ke ke:
a) haohaoa
b) angatonu
c) toputapu
7. Hepelu 11:5 — Ki muʻa ʻi hono hiki, naʻe maʻu ʻe ia ʻae fakamoʻoni ni, ko ʻene:
a) naʻe ʻeveʻeva mo e ʻOtua
Fakafiemālieʻi ʻae ʻOtua
c) manavahē ki he ʻOtua
KII TALI: 1-b, 2-a, 3-c, 4-b, 5-c, 6-a, 7-b
'E LAHI HONO VAHEVAHE 'O E AKO KO 'ENI
Ko e founga ‘oku ma‘u ai ‘e he fakalilolilo hono fehoanaki: ‘oku lahi ‘a e fakalilolilo ‘o e anga-fakalotu (1 Timote 3:16), pea ‘oku ngaue ‘osi ‘a e fakalilolilo ‘o e angahala (2 Tesalonaika 2:7) — ko e taha ‘oku fokotu‘u ke fehangahangai mo e taha, teu‘i ki hono ako pē ‘a‘ana.
Ko e founga 'oku mahu'inga ai 'a e ngaahi lea: ko e lea 'anga fakaotua' 'i he 1 Timote 2:10 ko e theosebeia (G2317, anga fakaotua) — ko e taha 'oku 'apasia ki he 'Otua, ko ha tokotaha lotu ki he 'Otua — pea 'oku hā pe ia 'o taha; fakamahino'i pe ko fē 'oku tu'u ai 'a e lea 'i he potu taki taha, pea ko e hā hono 'uhinga.
Founga ke ke tokanga ki ai ho loto: ‘oku tu‘u ‘a e anga-fakaotua ‘i he ngaahi sitepu ‘o e 2 Pita 1:5-7 — fakalahi ki he kātaki-fuoloa ‘a e anga-fakaotua, pea ki he anga-fakaotua ‘a e ‘ofa fakakainga — ‘oku falala ‘a e sitepu kotoa pē ‘o e ngaahi sitepu ko ia ki he sitepu ni.
→ ‘Oku anga-fēfē hono ‘aonga‘ia ‘o e ngāue‘i: fakangāue‘i koe ‘i he anga-fakalotu‘i (1 Timote 4:7-8) — ko e ngāue‘i ‘o e sino ‘oku ‘aonga‘ia ki ha founga si‘isi‘i, ka ko e anga-fakalotu‘i ‘oku ‘aonga‘ia ki he ngaahi me‘a kotoa pē, ‘o ma‘u ai ‘a e talaki‘i ‘o e mo‘ui ko eni ‘oku lolotonga, pea mo ia ‘e hoko mai ‘amui.
Ko hono aʻu atu ki he taʻengata: koeʻuhi ke tuku atu kiate kimoutolu ʻae hūʻanga fakafiefia ki he puleʻanga taʻengata ʻo hotau ʻEiki mo e Fakamoʻui ko Sisu Kalaisi (2 Pita 1:11) — pea ʻoku ʻamanaki ʻae kau angafakaʻotua ki he ngaahi langi foʻou mo e māmani foʻou, ʻaia ʻoku nofoʻia ʻe he māʻoniʻoni (2 Pita 3:13).