Ko e hā ʻoku Lea ʻa e Tohi Tapu Fekauʻaki mo e Manavahē kia Sihova? — Ko e Tuʻunga
'A E TU'UNGA · 'A E AKO MU'AKI, 'OKU FOKOTU'U 'I HE FAKATU'UTU'U MOTU'A
Manavahē ki he ‘Eiki — Akonaki Tefito Fakatohitapu
LEA FAKAHU‘OFA
'Oku 'ikai ko hono 'ilifia 'a e 'Otua 'a e "manavahē kia Sihova." Ko e faka'apa'apa ia 'oku fakakehe'i 'a e me'a 'oku fai 'e ha taha. 'Oku fakama'u 'e he Folofola ia ki he 'alu 'i he mo'ui, 'o 'ikai ki he ongo'i. 'Oku muimui 'a e ako ko eni 'i he uouangaue ko eni mei ha tala'ofa na'e fai kiate kinautolu 'oku nau manavahē ki he 'Otua, 'o a'u ki ha pule'anga na'e pehē 'oku nau manavahē kiate ia lolotonga 'enau tauhi ki he ngaahi 'otua kehe, 'o a'u ki ha siasi na'e tetetete pea toki tupu.
'ENI TOLU 'E FIU 'A 'ENI AKO 'O TALI:
1. Ko e hā ‘oku foaki ‘e he ‘Otua ki he tangata ‘oku manavahē kiate ia?
2. 'E lava ke lea 'a ha taha 'oku ne manavahē ki he 'Eiki, ka 'oku lau kehe ia 'oku 'ikai ke manavahē 'aupito kiate ia?
3. Ko e hā 'oku hā mai ai 'a e manavahē ki he 'Eiki 'i ha mo'ui?
ANCHOR FAKATAHATAHA'ANGA
Tap Bible Speaks under any verse for its word study, other Scripture, and notes.
Saame 25:12Ko hai ʻae tangata ʻoku manavahē kia Sihova? Te ne akonakiʻi ia ʻi he hala te ne fili.
Ko e finangalo fufū ʻo Sihova ʻoku ʻiate kinautolu ʻoku manavahē kiate ia --> pea te ne fakahā kiate kinautolu ʻene fuakava.
(Ko ʻeku ngaahi fakakaukau fakafoʻituitui — ko e lea ʻoku ʻuhinga ki he meʻa lilo ʻi heni ko e "sod" (H5475, fakakaukau lilo), ko ha kulupu kakai ʻoku fakataha ʻi ha fakakaukau vāofi. ʻOku ʻikai ke ngata pē ʻae ʻOtua ʻi hono fakahā ʻa ʻene ngaahi palani ki he kakai ʻoku manavahē kiate ia. ʻOku ne ʻomi kinautolu ki loto ʻi he potu ʻoku ngaohi ai ʻae ngaahi palani.)
1. KO E MEʻA ʻOKU FOAKI ʻE HE ʻOTUA KI HE TANGATA ʻOKU MANAVAHĒ KIATE IA
Saame 128:1ʻOku monūʻia ʻakinautolu kotoa pē ʻoku manavahē kia Sihova; ʻaia ʻoku ʻaʻeva ʻi hono ngaahi hala.
Saame 103:17Ka ko e ʻaloʻofa ʻa Sihova ʻoku talu mei muʻa ʻo aʻu ʻo taʻengata kiate kinautolu ʻoku nau manavahē kiate ia, pea ko ʻene māʻoniʻoni ki he fānau ʻae fānau;
Ka ko e ʻaloʻofa ʻa Sihova ʻoku talu mei muʻa ʻo aʻu ʻo taʻengata kiate kinautolu ʻoku nau manavahē kiate ia.
(Ko ʻeku ngaahi fakakaukau fakafoʻituitui — lau fakataha ʻae ngaahi talaʻofa peʻa vakai ki he meʻa ʻoku nau maʻu tatau. ʻOku pikitai ʻae tāpuaki ki hono ʻeveʻeva ʻi hono ngaahi hala mo hono fiefia ʻi hono ngaahi fekau. ʻOku ʻikai ʻaupito ke pikitai ia ki ha ongo.)
2. KO E MANAVAHĒ ‘OKU LAU ‘E HE ‘OTUA KO HA TA‘EMANAVAHĒ AUPITO
2 Tuʻi 17:33Naʻa nau manavahē kia Sihova, kae tauhi pe ki honau ngaahi ʻotua ʻonautolu, ʻo hangē ko e anga ʻoe ngaahi puleʻanga naʻa nau ʻave pōpula mei ai.
Naʻa nau manavahē kia Sihova + kae tauhi pe ki honau ngaahi ʻotua ʻonautolu.
2 Tuʻi 17:34ʻOku nau fai ki heʻenau anga ʻi muʻa ʻo aʻu mai ki he ʻaho ni: ʻoku ʻikai te nau manavahē kia Sihova, pea ʻoku ʻikai fai ʻekinautolu ke tatau mo ʻenau ngaahi tuʻutuʻuni, pe ko ʻenau ngaahi fekau, pe hangē ko e fono mo e fekau ʻaia naʻe fekau ʻe Sihova ki he fānau ʻa Sēkope, ʻaia naʻa ne fakahingoa ko ʻIsileli;
Ka te mou manavahē kia Sihova ko homou ʻOtua --> pea te ne fakamoʻui ʻakimoutolu mei he nima ʻo homou ngaahi fili kotoa pē.
(Ko 'eku ngaahi fakakaukau fakafo'ituitui — 'oku pehē 'e he veesi 'e taha na'a nau manavahē kia Sihova. 'Oku pehē 'e he veesi hoko na'e 'ikai te nau manavahē kiate ia. 'Oku mo'oni fakatou'osi, pea ko e ako ia. 'Oku lau 'e he 'Otua 'a e lotu vahevahe ko e ta'e-manavahē kiate ia 'aupito.)
3. KO HONO MANAVAHĒʻIA ʻO SIONA KO E FEHIʻA KI HE KOVI
Lea Fakatātā 8:13Ko e manavahē kia Sihova, ko e fehiʻa ia ki he kovi: ko e fielahi, mo e fakapuhopuhā, mo e angakovi mo e ngutu kovi, ʻoku ou fehiʻa ki ai.
Ko e manavahē kia Sihova ko e kamataʻanga ia ʻoe ʻilo.
Saame 111:10Ko e manavahē kia Sihova ko e kamataʻanga ia ʻoe poto: ʻoku poto ʻakinautolu kotoa pē ʻoku fai ki heʻene fekau: ʻoku tolonga ʻo taʻengata ʻae fakamālō kiate ia.
Ko e manavahē kia Sihova ko e kamataʻanga ia ʻoe poto + ʻoku poto ʻakinautolu kotoa pē ʻoku fai ki heʻene fekau.
(Ko ʻeku ngaahi fakakaukau fakafoʻituitui — ko e lea ʻoku ʻuhinga ki he fehiʻa ʻi heni ko e "sane" (H8130, fehiʻa), pea ʻoku fakamatalaʻi ʻe Strong ko hano fehiʻa fakafoʻituitui. ʻOku ʻikai ko e taʻefiemālie māmālie ki he kovi fakalūkufua. Ko e fehiʻa fakafoʻituitui kuo fokotuʻu maʻu ki he ngaahi meʻa tatau ʻoku fehiʻa ki ai ʻae ʻOtua.)
Lea Fakatātā 6:16ʻOku fehiʻa ʻa Sihova ki he meʻa ni ʻe ono: ʻio, ko e meʻa ʻe fitu ʻoku fakalielia ʻi hono ʻao:
Ko e fakamoʻoni loi ʻoku lea ʻaki ʻae ngaahi loi + mo ia ʻoku fakatupu maveuveu ʻi he kāinga.
(Ko ʻeku ngaahi fakakaukau fakafoʻituitui — ʻoku fakahingoa tonu ʻe he ʻOtua ʻae fitu, ko ia ʻoku ʻikai ke fili ʻe ha tangata hono lisi ʻoʻona. ʻOku taau ke lau tuʻo ua ʻae meʻa fakaʻosi, he ʻoku tuʻu ia ʻi he lisi tatau mo hono tō ʻo e fakakikihi ʻi he kāinga mo hono lilingi ʻo e toto taʻehalaia.)
4. NA‘E TŌ HA MANAVAHĒ LAHI KI HE SIASI KOTOA
Mātiu 10:28Pea ʻoua naʻa manavahē kiate kinautolu ʻoku tāmateʻi ʻae sino, ka ʻoku ʻikai faʻa tāmateʻi ʻae laumālie: kae manavahē muʻa kiate ia ʻoku mafai ke fakaʻauha ʻae laumālie mo e sino ʻi heli.
Pea ʻoua naʻa manavahē kiate kinautolu ʻoku tāmateʻi ʻae sino --> kae manavahē muʻa kiate ia ʻoku mafai ke fakaʻauha ʻae laumālie mo e sino ʻi heli.
5. SIO KEHE, MATA TATAU -- 'OUA TE MOU MANAVAHĒ KIA KINAUTOLU 'OKU TĀMATE'I 'A E SINO
Luke 12:4-5“Pea ʻoku ou tala atu kiate kimoutolu ko hoku kāinga, “ʻOua te mou manavahē kiate kinautolu ʻoku tāmateʻi ʻae sino, pea hili ia ʻoku ʻikai mo ha meʻa te nau faʻa fai. (5) Ka te u fakahā kiate kimoutolu ʻaia te mou manavahē ki ai: manavahē kiate ia, ʻa ia, ʻoka hili ʻene tāmateʻi, ʻoku ne faʻa fai ke lī ki heli; ʻio, ʻoku ou pehē kiate kimoutolu, manavahē kiate ia.
ʻOUA TE MOU MANAVAHĒ KIATE KINAUTOLU ʻOKU TĀMATEʻI ʻAE SINO --> MANAVAHĒ KIATE IA, ʻA IA, ʻOKA HILI ʻENE TĀMATEʻI, ʻOKU NE FAʻA FAI KE LĪ KI HELI.
Kau ʻAposetolo 5:5Pea ʻi he fanongo ʻe ʻAnanaia ki he lea ni, naʻe tō ia ki lalo, ʻo mate: pea naʻe hoko ʻae manavahē lahi kiate kinautolu kotoa pē naʻe fanongo ki he ngaahi meʻa ni.
Pea naʻe tō ʻae manavahē lahi ki he siasi kotoa pē.
Kau ʻAposetolo 9:31Pea naʻe toki maʻu ʻae fiemālie ʻe he ngaahi siasi ʻi Siutea kotoa pē mo Kaleli mo Samēlia, pea naʻe langa hake ʻakinautolu; pea naʻa nau ʻaʻeva ʻi he manavahē ki he ʻEiki, mo e fiemālie ʻoe Laumālie Māʻoniʻoni, pea tupu ʻo tokolahi.
ʻO ʻAʻEVA ʻI HE MANAVAHĒ KI HE ʻEIKI + MO E FIEMĀLIE ʻOE LAUMĀLIE MĀʻONIʻONI = NAʻE TUPU ʻO TOKOLAHI.
(Ko 'eku ngaahi fakakaukau fakafo'ituitui — na'e tala 'e Pita kia 'Ananaiasi ko e pa'anga ko 'ene me'a ia ke ne tauhi. Na'e 'ikai ko e angahala 'a hono taofi. Ko e angahala ko 'ene fakangatangata pē, pea na'e tupu lahi ange 'a e siasi na'e mamata ki ai 'i he taimi ki mui ka 'ikai ke fakasi'isi'i.)
2 Kolinitō 7:1Ko ia, ʻe kāinga ʻofeina, ʻi heʻetau maʻu ʻae ngaahi talaʻofa ni, ke tau fakamaʻa ʻakitautolu mei he ʻuli kotoa pē ʻoe kakano mo e laumālie, ʻo fakahaohaoa ʻae māʻoniʻoni ʻi he manavahē ki he ʻOtua.
ʻO fefakavaivaiʻaki ʻakimoutolu kiate kimoutolu ʻi he manavahē ki he ʻOtua.
(Ko hoku ngaahi fakakaukau fakatāutaha — 'oku fakahā 'e he ongo veesi ni 'a e feitu'u 'oku hā mu'a ai 'a e manavahē ki he 'Otua. 'Oku hā ia 'i hono fakama'a ho'o mo'ui pē, pea 'oku hā ia 'i hono anga 'o ho'o fai ki he kakai 'oku nofo ofi kiate koe.)
6. NGĀUEʻAKI IA ʻAKI E MANAVAHĒ MO E TETETETE
Filipai 2:12Ko ia, ʻe hoku kāinga ʻofeina, ʻo hangē ko hoʻomou talangofua maʻuaipē, ʻo ʻikai ʻi hoku ʻao pe, kae lahi ʻaupito eni ʻi heʻeku mamaʻo, mou ngāue ke lavaʻi hoʻomou moʻui ʻamoutolu ʻi he manavahē mo e tetetete.
mou ngāue ke lavaʻi hoʻomou moʻui ʻamoutolu ʻi he manavahē mo e tetetete.
Hepelū 12:28Ko ia ʻi heʻetau maʻu ʻae puleʻanga, ʻe ʻikai faʻa luluʻi, ke tau kuku maʻu mo e ʻofa, ʻaia ke tau tauhi ʻaki ʻae ʻOtua ke ʻaonga, ʻi he fakaʻapaʻapa mo e manavahē:
AFE MEI HE KOVI + FAI LELEI + KUMI KI HE MELINO + TULI KI AI.
(Ko hoku ngaahi fakakaukau fakatāutaha — 'oku 'ikai lava 'o ue'ue'i 'a e pule'anga, pea 'oku kei pehē 'i he veesi tatau ke tau tauhi 'aki 'a e manavahē fakaotua. 'Oku 'ikai ko e ongo me'a fefahi 'a e malu mo e faka'apa'apa 'i he Tohi Tapu. 'Oku nau nofo fakataha 'i he kupu'i lea pē taha.)
GUTU 'O E TOKOUA
Lea Fakatātā 19:23ʻOku hoko ki he moʻui ʻae manavahē kia Sihova: pea ʻe nofo fiemālie ʻaia ʻoku ne maʻu ia; ʻe ʻikai ʻaʻahi kiate ia ha kovi.
ʻOku fakalahi ʻae ngaahi ʻaho ʻe he manavahē kia Sihova.
Lea Fakatātā 16:6ʻOku fakamaʻa mei he angahala ʻe he ʻaloʻofa mo e moʻoni: pea ko e meʻa ʻi he manavahē kia Sihova ʻoku tafoki ai ʻae tangata mei he kovi.
pea ko e meʻa ʻi he manavahē kia Sihova ʻoku tafoki ai ʻae tangata mei he kovi.
(Ko 'eku ngaahi fakakaukau fakafo'ituitui — 'oku lau tatau 'e he kau fakamo'oni 'e toko tolu 'i he tohi kehekehe 'e tolu. 'Oku taki 'e he manavahē ki he 'Eiki ki he mo'ui, pea 'oku ne ue'i ai 'a e tangata ke mavahe mei he kovi 'o 'ikai ko hono fakatokanga'i pē kiate ia.)
'AE MALU MO HONO FAKAHOKO
1.ʻEkisotosi 20:18¶ Pea naʻe mamata ʻae kakai kotoa pē ki he ngaahi mana, mo e ngaahi ʻuhila, mo e longoaʻa lahi ʻoe meʻa lea, mo e kohu ʻoe moʻunga: pea ʻi heʻenau mamata ki ai, naʻa nau holomui, ʻo tuʻu mai mei he mamaʻo.
NAʻE MAMATA ʻAE KAKAI KI HE KOHU ʻOE MOʻUNGA + NAʻA NAU HOLOMUI, ʻO TUʻU MAI MEI HE MAMAʻO.
2.Hepelū 12:22Ka kuo mou hoko ni ki he moʻunga ko Saione, ki he kolo ʻoe ʻOtua moʻui, ki he Selūsalema mei he langi, pea ki he fakataha ʻoe kau ʻāngelo tokolahi taʻefaʻalaua.
Ka kuo mou hoko ni ki he moʻunga ko Saione + ki he kolo ʻoe ʻOtua moʻui.
(Ko 'eku ngaahi fakakaukau fakafo'ituitui — 'i he mo'unga 'uluaki na'e foki mui 'a e kakai 'o tu'u mama'o. 'I hono ua, 'oku tala ki he kau tui kuo nau 'osi a'u ki ai. Na'e 'ikai tuku 'a e manavahē, ka na'e tuku 'a e mama'o.)
PĀ FAKAʻOSI
Tangata Malanga 12:13¶ Ke tau fanongo ki he fakaʻosi ʻoe ngaahi meʻa ni kotoa pē: Ke ke manavahē ki he ʻOtua, pea ke fai ki heʻene ngaahi fekau: he ʻoku kātoa ʻi he meʻa ni ʻae ngāue totonu ʻae tangata.
Pea ʻoku ʻiate kinautolu ʻoku manavahē kiate ia ʻa ʻene ʻaloʻofa Mei he toʻutangata ki he toʻutangata.
(Ko ʻeku ngaahi fakakaukau fakafoʻituitui — naʻe kamata ʻae akoʻi ʻaki ha meʻa lilo naʻe fakahā ki he kakai naʻe manavahē ki he ʻOtua pea ʻoku ngata ia ʻi hono ʻomi ʻo e meʻa lilo kotoa pē ki he fakamaau. ʻOku fakaʻaongaʻi ʻe he lea tatau ʻa e ongo meʻa ni fakatouʻosi, pea ko e ʻaloʻofa ʻa e lea fakamuimui naʻe lea ʻaki ki he kakai naʻe manavahē kiate ia.)
SIVI AKO
1. Saame 25:14 — ʻOku ʻiate kinautolu ʻoku manavahē kiate ia ʻa e meʻa fakalilolilo ʻa Sihova, pea te ne fakahā kiate kinautolu ʻene:
(a) nāunau
b) fuakava
c) pule'anga
2. Sāme 128:1 — 'Oku monū'ia 'a kinautolu kotoa pe 'oku manavahē ki Sihova, 'oku 'a'eva 'i:
5. Siope 28:28 — Vakai, ko e manavahē kia Sihova, ko ia ko e poto; pea ko hono liʻaki ʻoe kovi ko e
a) ʻilo
e) ʻilo
c) māʻoniʻoni
6. Ngāue 9:31 — ʻI heʻenau ʻaʻeva ʻi he manavahē kia Sihova, pea ʻi he fakafiemālie ʻa e Laumālie Māʻoniʻoni, naʻa nau:
a) movetevete
b) fakalahi'i
c) fokotu'u ma'u
7. Koheleti 12:13 — Manavahē ki he ʻOtua, pea tauhi ʻa ʻene ngaahi fekau: he ko eni ʻae
a) fakakaukau ʻae ʻOtua
b) fatongia 'a e tangata
c) lao mo e kau palōfita
TALI TOTONU: 1-b, 2-a, 3-b, 4-a, 5-a, 6-b, 7-b
'E LAHI HONO VAHEVAHE 'O E AKO KO 'ENI
--> ʻOku fēfē ʻae manavahē kia Sihova ʻo ne kamata ʻae poto: ko e manavahē kia Sihova ʻae kamataʻanga ʻo e poto (Saame 111:10) — pea ko e ʻOtua ia ʻoku ne foaki ʻae poto, pea ʻoku haʻu ʻae ʻilo mo e fakakaukau mei hono fofonga ʻoʻona (Palovepi 2:6).
--> Ko e founga 'oku fakamaau'i ai 'a e loto vaeua: na'a nau manavahē kia Sihova, ka nau tauhi honau ngaahi 'otua pē (2 Tu'i 17:33) — pea 'oku 'ikai lava ha tangata 'o tauhi 'a e 'eiki 'e ua (Mātiu 6:24).
--> Ko e founga 'oku hoko ai 'a e manavahē ko e tupulaki: na'e tō 'a e ilifia lahi ki he Siasi kotoa (Ngāue 5:11) — pea 'i he 'a'eva 'i he manavahē ki he 'Eiki, na'a nau tupu 'o fu'u lahi (Ngāue 9:31).
--> Ko e founga 'oku fakakakato ai 'a e mā'oni'oni: 'o fakakakato 'a e mā'oni'oni 'i he manavahē ki he 'Otua (2 Kolinitō 7:1) — pea tuli 'a e melino mo e kakai kotoa pē, mo e mā'oni'oni, 'a ia 'oku 'ikai lava ha taha ke mamata ki he 'Eiki ta'e-ma'u ia (Hepelu 12:14).
--> ʻOku fēfē ʻae manavahē kia Sihova ʻo ne malu ʻaki ʻae moʻui: ko e manavahē kia Sihova ko e matavai ia ʻo e moʻui, ke afe mei he ngaahi tauhele ʻo e mate (Palovepi 14:27) — pea ko e manavahē kia Sihova ʻoku afe ai ʻae kakai mei he kovi (Palovepi 16:6).
--> Ko e founga 'oku tali ai 'e he 'aloofa 'a e manavahē: 'oku 'i he to'utangata ki he to'utangata 'a 'ene 'aloofa kiate kinautolu 'oku manavahē kiate ia (Luke 1:50) — pea 'oku lahi ange 'ene 'aloofa kiate kinautolu 'oku manavahē kiate ia (Saame 103:11).
LEA MĀHINO FAKAKALESI
(ʻa e lea Kalisi ʻoku fakafalala ki ai ʻa e ako ni | ko e fika ʻo Strong | ko e lea totonu | ko hono ʻuhinga | ko e ʻuhinga ʻoku mahuʻinga ai)
Ko e fo'i lea faka-Kalisi ko eni 'oku fakahaa'i 'i hono tefito' ko e ilifia pe manavahē. Ko e fo'i lea faka-Hepelū ki he manavahē 'i he ako ko eni (yare, H3372) 'oku 'i ai 'a e ongo 'uhinga fakatouosi ko e ilifia mo e faka'apa'apa 'i hono fakamatala', ko ia 'oku ngāue'aki 'e he Fuakava Motu'a mo e Fuakava Fo'ou 'a e lea-manavahē ke fakahaa'i 'a e vaha'a fu'u lahi ko ia, mei he ilifia ki he faka'apa'apa.
NGAAHI LEA MĀHU'INGA FAKAHEPELŪ
(ʻa e lea Hepelū ʻoku fakafalala ki ai ʻa e ako ni | ko e fika ʻo Strong | ko e lea totonu | ko hono ʻuhinga | ko e ʻuhinga ʻoku mahuʻinga ai)
“Manavahē” — H3372 yare — ke manavahē, ke fakaʻapaʻapa, ke ilifia
ʻOku ʻufiʻufi ʻe he foʻi lea tatau ʻae ilifia mo e faʻa manavahē, ko ia ʻoku fili ʻe he potufofola pe ko e hā ʻoku ʻuhinga ki ai ha veesi.
“fakakaukau fakalilo” — H5475 sod — ko ha kulupu tangata 'oku fai fakataha ha alea vāofi, ko ha fakakaukau fakataha, ko ha me'a fakalilo
ʻOku ʻomi ʻe he manavahē ki he ʻOtua ha tangata ki he siale ʻoku fakahā ai ʻe he ʻOtua ʻene ngaahi palani, ʻo ʻikai ngata pē ʻi hono fanongo ki ai ʻamui.
“fehiʻa” — H8130 sane — ke fehi'a fakafo'ituitui
ʻOku fuofua ʻa e manavahē kia Sihova ʻi hono fehiʻa fakafoʻituitui ki he ngaahi meʻa ʻoku fehiʻa ki ai ʻa e ʻOtua, ʻo ʻikai ʻi hono taʻefiemālie ki he kovi ʻi he lea fakalūkufua.
“hala” — H1870 derek — ko ha hala kuo malamalanga'i, ko ha founga mo'ui pe founga ngāue
'Oku akonaki'i 'e he 'Otua 'a e tangata 'oku manavahē kiate ia ki he founga kotoa 'o e mo'ui, 'o 'ikai ko ha fili 'e taha pe.