Bible Ikeleka Nki Mu Kutumbula Nzayilu? — Kuzingila Yawu · Masonuku ma KJV ye Bibalu bia Strong
KUZINGA KIAWU · LUDIATA YA NZAMBI — KWENDA MU MAZA, DIATA, ZAWULA, MANISA
Nduenga — Malongi ma Nzambi ma Fondasio
MVOVO WANTWALA
Nzailu i lwendo tuamina kuvana kimfumu. Muana kalendi diata ko mu lumbu kimosi: theti kadiatanga mu mavu, ye kadidilanga mambu kakondolo kubaka; buna banlonganga diata, disungu ku disungu; buna kadiatanga mandi veka; buna kayunzukanga, ye kazawulanga. Ye mutu wunzawulanga bumboti wunzawulanga mu lubaku, ye lubaku beni luvwidi nsuka, ye ku nsuka lukalu. Nzailu mu lwendo ye Nzambi i mpila yina. Mvovo wu Kiheberi i chokmah (H2451, nzailu) — diela ye ndiatukusu mu nzila; ye mbundi andi i biynah (H998, luzabu), kadi bibuadi biabio biedi kaka va kimosi: baka nzailu, baka luzabu. Muelo wu kotila mu bibuadi biabio i yirah (H3374, wonga) — wonga wa Mfumu, wina nkiantuadulu. Mvovo wu Kigreki i sophia (G4678, nzailu), ye Strong'e kavovele vo dinatanga ku zulu voti ku nsi, kua nza voti kua mpeve — diawu mutu kafwete bonga nzailu yina kuidi ku zulu. Longukulu yayi yinatanga nzailu mu nzila yamvimba yi mutu: buevi kevwananga yawu mu thangu kalendi tanga vayi diatanga mu mavu ye didilanga mu nzila andi; buevi kesimbanga yawu ye kadiatanga mu yawu una kena yawu; buevi kazawulanga ye yawu ye kayivananga banza soki tata mu masodi ma Nzambi; ye buevi kasuananga ku nsuka, kuna Klisto veka i nzailu ya Nzambi, ye kuna mvovo wa Nzambi eto watelamanga mu mvu ka mvu. Vava yawu longuka.
NGIUVU TATU ZI LONGOKO YAYI ZIVANA MVUTU:
1. Nduenga yidi ku ndambu mbi, ye buevi muntu keti tuamina tambula yawu?
2. Buundu kavwa vwandi vwa vwina n'lunge vwina, ye buundu bufwana ntangw'a lumbu ye lumbu?
3. Mvita ye nsuka kuevi — nani i nzayilu ya Nzambi, ye mbi mambu makasikilanga mu mvu ye mvu?
(Mabanza mama mu ntima — tala buididi mvovo beni tungimini. Strong'a wutuba vo sophia (G4678, nduenga) kietukanga ku zulu voti ku nsi, kia nza voti kia mpeve — mvovo mosi, mu zinzila zole. Yakobo wuvambanisa biawu: kuena nduenga yinkuluka ku zulu, ayi kuena nduenga yi ntoto. Ayi Pfumu kena ye mvovo wu tatu mu bawu kafidisa, phronimos (G5429, nduenga) — Strong'a wutuba vo widi mayindu, widi lulendo lua sudika — nduenga yi lukebolo yi mameme muidi zimbua za nsitu. Longokolo kiaki kiela kutana yawu yitatu.)
(Mabanza mami mabene — chokmah (H2451, nzayilu) kaba muena chakam (H2450, muena mayele); ke luzabu lua bima biabeni ko, vayi diela dia nzila. biynah (H998, kubakula) kaba muena biyn (H995, kubakula) — Strong's utuba: kaviana mu ntima, tambula na meso — kutala vata kati na bima. Ye yirah (H3374, wonga) utelama va muelo mia biobiuole: wonga wa Yave i lubantiku. Kondwa wonga wa Nzambi, kondwa mona nzayilu.)
1. KUKWENYA — UNKUKI WA KUKUBAKULA
(Mabanza mama tsi mimi — konso ntambulu yinkuluka na nsi. Mwana wu keti diatu na maza, ye kelumukisanga, ye dilanga mu diambu dya kima kanà nandi ko; ye kadi mosi ka butukanga na ndwenga yifwene ko. Yifweti tuama BAKALA; ye bambangi yayi yisonikanga kuma yinà, ye buevi. Yobi wu yuvulanga kyuvu kya lukumu lwawonso: ndwenga yibakalanga kwe? Ye mvutu kena thama ko: lomba kwa Nzambi, dila mu diambu dyandi, tomba yawu banza mfwitu — ye banzisa lubungu lwa Mfumu Nzambi. Yinkuluka, ye yantika.)
KWE VWANGA NDUENGA? + KWE VWANGA KISALA KIA LUZAYU?
2.ZAKI 1:5Kabula↗Enati vadi mutu mu beno kambulu nduenga buna bika kalomba kuidi Nzambi wumvananga mu luzolo kuidi batu boso ayi niandi wumvananga mu kambutsembolo. Buna Nzambi wela kumvana.
KANA MOSI MU BENO KASWEKA NGANGU → LOMBA KUA NZAMBI + MU KELE MU PANGA YENDI.
(Mabanza mama ya kimwini — tala kimosi kioso kya mwana: mwandi na kukondwa, ye wandi na kulomba. Strong ke tuba nde haplos (G574, liberally) ke tendula na buwombo; ye oneidizo (G3679, upbraid) ke tendula na kufinga, na kuseka. Nzambi ke pesa na bantu yonso na buwombo, ye ke fingaka ve muntu ke lombaka. Kifulu ya ntete ya nduenga ke ve na kuvua nduenga; kifulu yau kele na kulomba.)
BUNA WELA BAKULA WONGA WA MFUMU + WELA MONA NZAYILU YA NZAMBI.
(Mabanza mama — tala mu kudila: dio ndinga ya mwana; wudila, wutombula ndinga aku. Ye tala mu VAVA (THEN): dila, tomba, sosa — VAVA wela vwana. Ye kiawu kivwidi kiawu ke palata ko; kiawu nzayilu ya Nzambi yandi mosi. Kitulu kiaku, kiawu kiaku; kimana kiawu YANDI.)
MFUMU WETI VANA NDUENGA + MU NUA WANDI MUNTUALA LUZAYU YE LUBAKALA.
(Mabanza mama ba yaame — tula Solomo va kimosi ye Yakobo, ye wa ndinga mosi: Mfumu wa ntandu i wa vana nduenga — lomba kwa Nzambi, i wau vana. Kalulu ya Kala ye Kalulu ya Mpa balungananga muna diambu mosi. Ye tala KUME i katukanga: muna MUNU andi. Nduenga i baka nkutu vovo Nzambi ke tubanga — muna mvovo andi.)
KUTINA YAHWEH DI NTANDU A NDUENGA + NZAYILU A NLONGO DI NDUENGA.
(Mabanza mama ma nkatu — masonoko mole mafwana ngwizani mosi; tala mambu mole ku nsi ya dizu mosi mu Kingelezi. Mu Bingana 1:7 “luyantiku” i reshiyth (H7225) — Strong'i kevo: kina kiantete, kina kiazitu. Mu Bingana 9:10 “luyantiku” i techillah (H8462) — Strong'i kevo: luyantikilu, mwelo wa nzibulu. Wonga wa Mfumu i mambu mole va kimosi: mwelo wina muntu wenda kotila, ye kina kiazitu kina kisimbanga yandi tuka kuna te kuna. Muntu ke kadi kuvioka wonga wa Mfumu ko.)
NDUENGA I KIMA KIA NTETE → BAKA NDUENGA + MU MAMBU MAKA MOSO MA VUANGA, BAKA LUKUTAKANU.
(Mabanza mama ya kimuntu — tala mfundu-nsiku: principal i reshiyth (H7225, ntete) yina yina i mu Nkanda wa Ngana 1:7. Wonga wa Mfumu widi reshiyth kia nzayilu, ye nduenga yidi reshiyth kia mawonso mena vwidi. Mambu ma ntete mu mambu: wonga'ndi, ye baka kio.)
LOMBA, YI KUFILA + TOMBA, YI KUMONA + KOMA, YI KUZIBUKILA.
(Makani mama ma mu ntima ama — buabu mwana wammoneno malongi mandi mazwa mamvimba. Nduenga ke sueka ko kwa bantu bantomba yandi; yandi wunzolanga bantu bakunzolanga. Lomba — kadi Nzambi wesivananga mu luzolo lwandi lwawombo. Tomba — bonso wutombila palata. Yandi Mfumu kibeni wukumika: tomba, ye wela mona. Buabu wamona yandi, longuka mu kutambula yandi.)
2. KUDIATA — DIA KUVANGA AYI KUAWU BUELE KUAWU
(Mabanza mama —mwana wufweni mu malu mandi; buabu i thangu ya kwenda. Nduenga yamonwa yifwete SIMBUA, ye nduenga yasimbua yifwete KWENDA yau —lumbu ne lumbu, ku nzo ye ku nganda, va ntwala ya Nzambi ye va ntwala ya bantu ba kinganda. Tala mambu ma thangu yayi: baka, kadi zimbakana ko, kadi yambula ko, simba, nangika, kwenda, songa. Nduenga ka i kimvwama ko mu kuzika mu kesi; yandi i nkundi wa nzila.)
(Mabanza mama ya nzitu — kubakula kuna kuvo tebuwnah (H8394, kubakula) — Strong's ke tuba nti mayele, mabanza, kingangu — mu diambu dina kimosi biyn (H995, kubakula). Ye "kubaka" kuna puwq (H6329) — Strong's ke tuba nti kutotula, kubaka. Nduenga ke bakuwanga ko mbala mosi mu mvu wina mvu; yandi ke totulwanga kilumbu ye kilumbu. Simba mambu wana; ma ke vutuka diaka na nsuka ya nzietolo.)
Muaki lusadila thangu + bila bilumbu bi tueka bieka bimbimbi.
(E mabanza mama — tula Musa vwanda ye Polo, ye kwenda kwakina kimosi. Isaeli SIMBILA minsiku, ye makanda mona nduenga au; beto WE KWENDA mu nduenga kwidi bawu bena kuna nganda. Ye Polo tuba mbadika zole vo, sumba thangu — tala kimfunu, G1805: Strong tuba vo sumba mvimba. Nkwenda wa nduenga sumbanga bilumbu biandi, kadi bilumbu bidi bimbi. Nduenga ina mu kwenda i nduenga MONWA — ye bawu bena kuna nganda balukilanga.)
12.ZAKI 3:13Kabula↗Buna luidi, nani widi Nduenga ayi widi diela? Bika kamonisa khadulu yimboti mu mavanga mandi mamvangimina mu nlembami yi nduenga.
KAMONISA MU KIKALULU KIAMBOTE MAVANGA MANDI + YE LEMBAMA KIA NDUENGA.
(Ndonge ya mu bwina — tala kimonisu ki kadulu ya kutambula: nani widi na ndwenga vakati kwaku? Bika kammoniisa yo — ké mu munoko ko, kansi mu mwelo wambote wa moyo, ye Strong keti anastrophe (G391, conversation) yifweni na kadulu, mwelo wa moyo. Ye monisu yina wu na SELE. Ndwenga yina yikwibanzanga muntu widi wamuana yikatukanga ku zulu ko. Buabu kutambula kumonisu; kubaka lukubu lwa kuzawula.)
3. KUZAWULA MU MBIDU — YAKALA KIBAKALA KI MU MASWA MA NZAMBI
(Mabanza mama ya kimuntu — buabu kutambula kukituka kimbangi, ye kimbangi kikituka mvita. Ye tala vwa ki kisadilu kya mvita yayi: kisi ko ngolo ya kimuntu. Nduenga yilutidi ngolo; muntu wa nduenga wubwisanga ngolo ya mbanza; visadilu vya mvita yeto kisi ko vya nza. Soladi ya Nzambi udikilanga nduenga yandi mu mutindu wu ntinu udikilanga ngolo yandi — munu wawakabu kwa Mfumu, sabala kikadi diambu dya Nzambi, ye nzila yakadi mbi ya mameme matumwa vwa masitu.)
1.Ecclesiastes 9:14Kabula↗↗ read this in your Bible
DIVATA DIFIOTI, YE BATU BAFIOTI MU KATI DIANDI + NTINU WUNNENE WIZA MU KUNWANISA, WUNZUNGIDILA.
2.Ecclesiastes 9:15Kabula↗↗ read this in your Bible
MUNTU WA KIANZA WA NDUENGA MU NDUENGA A NDIENGE VUKISA MBANZA + VANGA VÀ MUNTU KO YIBUKA MUNTU WA KIANZA WAWU.
3.Ecclesiastes 9:16Kabula↗↗ read this in your Bible
NDUENGA YILUTIDI NGOLO + NDUENGA YA NSUKAMI YILENZWA.
(Mabanza mama ma yenge — sunga mona nzitusu wau wa kimpova kua wonso mu nzila yawonso. Ntinu wa nene wiza ye zimpangala za nuana; mfumbi wau wiza ye kimpova; ye divata dilungisa mu vovoka. Kimpova kiviokele ngolo — ka diambu ko vo batu bakivenza, ye ka babundu ko muntu andi. Kadi zawula mu diambu di lusunzu lua batu ko; divata diavuluka diasukamana, ye Nzambi kavenda ko kubundula.)
MUNTU WA NDUENGA WEDIDI MU MBANZA A NGOLO ZANDI + WALOWA KUSI NGOLO ZA DIANZIKU DIANDI.
6.2 KOLINTO 10:4Kabula↗Bila binduanina biobi tueti nuanina mvita yeto bisi bi kinsuni ko vayi biawu bikibela ayi lulendo lu Nzambi mu tulula zinzo zikindusu ngolo.
MAVOVO MAMFUNU MA KIGILEKI⚑ G3794 ochuroma · ⚑ G4752 strateia
BISADILU BIA MVITA IETO KASI BIA NSUNI KO + BIA NGOLO MU NZAMBI MU BWISA BIBAKA BIA NGOLO.
(Mabanza mama ba kibeni — vwandisa Solomo vamosi ye Polo. Muntu wa nduenga wutombukanga kibuku kya mbwetete, wubwisanga ngolo yandi; soladi wa Klisto wubwisanga bibaka bya lukanu — ye bisadilu biandi ke bya nsi-ntoto ko, kansi bya ngolo mu NZAMBI. Mvita ya nduenga ke yinungwanga mu ngolo ya bantu ko. Yinungwanga mu mambu.)
7.EFESO 6:17Kabula↗Bika phulusu luba budu kisengo mu mintu mieno ayi mambu ma Nzambi maba mbedi yi Pheve.
MAVOVO MAMFUNU MA KIGILEKI⚑ G4487 rhema · ⚑ G3162 machaira
BONGA MPU YA MVUKA + MBELE YA MPEVE, YINA YAWU DIAMBU DIA NZAMBI.
8.LUKA 21:15Kabula↗Bila minu ndiela luvana munu wutubila ayi diela ayi bambeni beno zilendi baka bu nuanisina ko ayi bu sudikila ko.
MONO NDIELA KUVANA MUNU YE NDUENGA + BAMBENI YAKU BALENDI VWANGA KO YOVO NUANISA KO.
(Mabanza mama — soldat wu tambika, ye Mfumu-Nkambu wu vana. Mu ntangu ya nkaka, nduenga ke ya nge nkeve ko, mu nduenga ya nge wu bumbidila; MONO IKUVANA, i tuba Mfumu — munu ye nduenga ke mbeni wu lenda vutula ko. Yandi wu vana kuna mbadukulu — lomba kwa Nzambi — u vananga mu mvita. Tambika munu ku nge, ye yandi ta wu wesa.)
9.2 TIMOTE 3:15Kabula↗Tona mu kimuana kiaku, ngeyo zebi Masonuku Manlongo; mawu malenda kuvana diela di kiedika mu diambu wubaka phulusu mu minu mu Klisto Yesu.
TUKA KI LEKE NGE ZABIDI MINKANDA MIAUKISI -- MILENDA KUKITULA NGE NDUENGA MU MPILUZU.
(Mabanza mama ma kimwini — mona nzila yawonso mu fulu kimosi: tonda mu MWANA — brephos (G1025, mwana) — Strong'e kavovanga vo mwana wa toko — nate ku VULUKUSU. Ye nzila kanda vau i i nkanda wa nlongo, wau ulendele ku kunkitula wa nduenga — sophizo (G4679, kukitula wa nduenga). Nsonso ya nswaswanu wau i nkanda wau mosi wau wazaya mu bumwana waku. Kadi kubika wo mu nima ku ntima aku ko.)
10.MATAYI 10:16Kabula↗Tala ndilufidisidi banga mamemi va khatitsika memvo. Diawu luba diela banga zinioka ayi luba batu balembama banga mabembi.
MAVOVO MAMFUNU MA KIGILEKI⚑ G185 akeraios — kambulu mbi · ⚑ G5429 phronimos — Nduka
BAFIDISIDI BANGA MAMEMI VA KHATITSIKA MEMVO + DIELA BANGA ZINIOKA, AYI BALEMBAMA BANGA MABEMBI.
(Mavanga mama ya kimutu — tala dyambu dina Mfumu kasobola. Ka sophos (G4680, wise) ko vava, kansi phronimos (G5429, wise) — Strong's kevovanga vo kanda ya kubanza, ya keba. Kwa bambua ya nsitu, soldya ufweti vwa nduenga ya keba ya nzila; ye vwa kaka akeraios (G185, harmless), yina Strong's kevovanga vo ka kasukwanga ko. Keba banga nyoka, kasukwanga ko banga dibembi: mu mawu mama muntu wa tumwa keswukilanga.)
11.ZAKI 3:15Kabula↗Nduenga yi phila yoyi yilendi ba kuidi Nzambi ko; yidi nduenga yinza, yidi yi kimutu ayi yi ziphevi zimbimbi.
MAVOVO MAMFUNU MA KIGILEKI⚑ G5591 psuchikos · ⚑ G1919 epigeios
Nduenga yi phila yoyi yilendi ba kuidi Nzambi ko + yidi yi kimutu ayi yi ziphevi zimbimbi.
12.ZAKI 3:17Kabula↗Vayi nduenga yintotukila kuidi Nzambi yidi yivedila vana kitheti, bosi yidi yi ndembama, yi lembama; yizebi vika lebuka; yifulukidi mu mamboti ayi yimbutanga mimbutu mimbote; yitulanga luviakunu ko ayiyisi mayuya ko.
(Mabanza mama beni — luzayilu luadi lulembo solama va vwanga wawu, ayi disodi kafwete zabikisa lweka luna diaka lueka. Kuena luzayilu luvela ku nsi — lua ntoto, lua nsuni, lua satana; ayi kuena luzayilu lueka ku zulu — thete ki VEDILA, bosi ki ngemba. Tala kimbangu — vedila i thete. Ngemba yeti sumbisa vedila ka yiveni ku zulu ko. Nwana ye luzayilu luvedila, ayi nsaka wieti lungana bumboti tii ku nzila yansuka.)
4. NSUKA A NZIETILA — NDUENGA, YO MAMBU, IZINGILA MU MVU KA MVU
(Mabanza mama ma niunga — nzila yonso ya nzenza yina ye nsuka, ye nsuka yayi ke mbaka ko; yau muntu. Muna nzayilu yayi ya nlonguki mu mvimba, tutombaka nduenga bonso kima ya kubaka; na nsuka, yau ke telamana ye kele ye nkumbu: Kristu, ngolo ya Nzambi, ye nduenga ya Nzambi. Bima ya kimvwama yina wafukulaka ke bumbamana muna YANDI. Mpi nduenga kele ya nzinga kuluta nzila, katuka na mvu na mvu, na ntwala nsi ya ntoto kuvangama ntete. Muntu wowo ke tinina nduenga ke tinina kima yina lendi vioka ko.)
1.1 KOLINTO 1:24Kabula↗Vayi mu diambu di bobo Nzambi katelo, buba Bayuda voti Bandeleki, Klisto niandi lulendo lu Nzambi ayi nduenga yi Nzambi.
(Mabanza mama — vava i nsuka ya nsosolo yawonso. Nduenga, ku nsuka, ke diambu ko; i Muntu, wau wakubuku kwa YETO. Wubombele Nzambi nduenga; Nzambi wukubuku Muan'andi. Muntu wowo ovwidi Kristu, ovwidi nduenga, ye lunungu, ye vedila, ye vuluzu va kimosi yandi.)
3.KOLOSAYI 2:3Kabula↗Kiuka kioso ki nzayilu ayi ki diela kisuamini mu niandi.
Kiuka kioso ki nzayilu ayi ki diela kisuamini mu niandi.
(Mabanza mama — vutuka mu bilumbu bia kukokama: tomba yandi bonso mafuma masuama. Buna wumona kwevo mafuma mama masuamanga tona kuna — MU YANDI. Ka mafuma mankaka ko; MAWONSO. Mutu wowo wasima mu diamu dia kufikama nate kwa Kristu wasima bumbote.)
4.1 KOLINTO 2:7Kabula↗Vayi beto tunyolukilanga nduenga yi Nzambi, nduenga yoyo yidi yisueko buabu ayi yisueko kuidi batu ba ntoto. Nzambi wukubika yawu, mu diambu di nkembo eto tuamina thonono yi zithangu.
MONO YAVANGAMA TUKA MVU YA MVU, VITUKA NTOTO KIKADI VANGAMA.
(Mabanza mama ya kimuntu — tala bidimbu, ye mona nsinga mosi mu nkanda mu mvimba wandi. Get, i qanah (H7069, mu baka) — baka nduenga; ye possessed vava i qanah kaka yina: YAHWEH WABAKAKA nduenga mu reshiyth (H7225, luyantiku) lwa nzila yandi. Kiawu Nzambi kakembanga wu baka, yandi kibeni wubakidi kiawu tuka mu mvu ya mvu. Ye Polo katubidi vo nduenga yaswekamene yasikuka NATE KUNTUALA NZA mu diambu dia nkembo wetu — nsuka a nzietukulu yalekwa tuka ntoto wusi ba ko.)
(Mabanza mama — budi ya munazi awa i mwinda ye nkembo: mbadi bakwenda kutakana kwenda, mvimba ye mvimba; mbadi bakwenda kutambula kwenda nkembo. Ye ke diambu ko kwa nkumbu ya munazi mosi yandi kibeni — bawu bakwenda balula MINGI mu ndungidi. Muntu wa nsukami wa mbadi wu bantu ke babanzila ko — Nzambi ke kubanzila yandi, ye ke kumbika kwenda mbwetete.)
10.MINKUNGA 111:10Kabula↗Kinzika Yave yawu thonono yi nduenga, Babo bobo beti landakana minsiku miandi babeki diela dimboti. Niandi vuidi nzitusu mu zithangu zioso.
Kinzika Yave yawu thonono yi nduenga + Niandi vuidi nzitusu mu zithangu zioso.
(Mabanza mama — nkunga wu nsamu unata ngeye tona mu nzila yantete nate mu mvimba yansuka mu kimosi: wonga wa Yave, i nkiluwaku — ayi nzitusu ukalanga MU MVU AND MVU. Kuna kuina yantekila zaya, kuna nkunga kalendi manisa ko.)
DIULU N'IGULU BIELA VITA + MAMBU MAMI KEMALA VITA KO.
(Mabanza mama ma kimuntu — masonuku mavuidi ngeye nduenga mu diambu dia luvuluku; ye masonuku matelamanga ntangu nsaka ifueni, ye ntangu zulu ye ntoto biele. Nduenga yiba tona kuandi ku tsungi, ye mvovo utelamanga mu mvu ya mvu: muntu wunsakanga mu diambu dia mama mama, wunsakanga mu diambu dia kima kizingilanga. Kikadi kiviokisa mu nsaka yayi ka kividikungiku ku nsuka ko.)
ZAKI 1:5Kabula↗Enati vadi mutu mu beno kambulu nduenga buna bika kalomba kuidi Nzambi wumvananga mu luzolo kuidi batu boso ayi niandi wumvananga mu kambutsembolo. Buna Nzambi wela kumvana.
2 KOLINTO 13:1Kabula↗Khumbu yayi yintatu ndieka kuizila kuidi beno. Mambu moso mela baka nzengolo mu kimbangi ki batu buadi voti batatu.
MAVOVO MAMFUNU MA KIGILEKI⚑ G3144 martus
Mambu moso mela baka nzengolo mu kimbangi ki batu buadi voti batatu.
(Mabanza mama ma mvutu — bambangi tatu, ye bumbangi mosi: nduenga ke PANA’a Nzambi. Solomo ke tuba, Mfumu ke pana nduenga. Danyeli ke tuba, ke pana nduenga na bantu ba nduenga. Yakobo ke tuba, lomba na Nzambi, ye ke panwa. Ke sumbwa ve na mbongo, ke longwa ve na bantu — PANWA. Na munu ya bambangi zole to tatu diambu ke telamana ngolo: kwenda na muntu ke panaka.)
NTOTO YAKO YONSO YIWANAKA KUENDA KUA SOLOMO MU UA MAYINDU MANDI MA NDUENGA, MAKATULA NZAMBI MU NTIMA ANDI.
15.MATAYI 12:42Kabula↗Mu lumbu kitsambusu ntinu wunketo wu sude wela telama va kimosi ayi batu ba thangu yayi ayi wela kuba zengila nkanu bila niandi wuba ku buala buidi thama muingi kiza wa mambu ma diela ma Solomo. Vayi tala vava vadi ayi mutu wumosi wulutidi Solomo.
NZILA YA MUNTU WA LUNSONGA IDI BWE KANDA KININI + KIETI TEMUNA MUKUKU NGYENDA NA NGYENDA NATE KUNA MWINI WA LUNGA.
KOLOSAYI 1:9Kabula↗Diawu tona lumbu kioki tuwa buawu, beto mamveto, tukadi vonga mu kulusambidila ayi mu lomba muingi luba lufuluka mu nzayilu yi luzololuandi; mu nduenga yoso ayi mu diela di Kipheve.
NDINGA YAKA WADILA MU NZAYILU YA LUZOLO LUANDI, MU NDUENGA YAWONSONO YE LUZAYILU LWA MPEVE.
(Mabanza mama — buabu vwanda kubaka nzila mvimba ya kuvutuka ku nzo. Ntete lulendo lwa kwenda mu makulu: kwe vwidi ngangu? Yuvula kwa Nzambi, dila mu kunlomba, kuntomba banga mfuma — ye yantika mu wonga wa MFUMU. Bosi kwenda ku malu: baka yandi, kubika kunyekula ko, kunzitisa; diata mu ngangu kwa bantu bena ku mbazi, ye songa yau mu kikudi. Bosi mvindu ye mvita: ngangu yidi mbote viokila ngolo; binwaninu ke bia nza ko; munoko ye ngangu bapesila mu diambu kadi mbeni kalendi kuntombula ko; masonuku malenda kukituka nduka mu diambu dia phulusu. Bosi luyalu: Klisto, ngolo za Nzambi ye ngangu za Nzambi, wakituka kwa beto ngangu — wavuandaka kwa MFUMU tuka mvu ya mvu — ye bakuedi bela wela banga bitoko mu mvu ya mvu. Nzila ya nsongi yena kuwela KIWOMBO YA KIWOMBO nate ku lumbu ya kalunga: nkendulu yayi ke yifwilanga ko va nsuka; yiwelanga kaka kuwela. Diata, ye wela.)
MAVOVO MAMFUNU MA KIGILEKI
Mawu mama i mvovo mia nzayilu mu longi yayi. Simba konso mvovo widi ye tudibindu mu mavesi kanda mu mona nsasa andi vava.
“Nduenga” — G4678 sophia — Ndwenga, ya zulu voti ya nsi, ya nza voti ya mpeve
Kristu i lulendo lua Nzambi, ayi i nduenga a Nzambi
“Nduka” — G4680 sophos — nduenga, kimazi
Diatanu mu diela, ka bwa bazoba ko, vayi bwa bantu ba nduenga.
“Nduka” — G5429 phronimos — wa mayindu, wa lulendu, wa nduenga
Diawu, beno luba banduenga banga zinioka.
“mu luzolo” — G574 haplos — mu luzolo lunene, mu buwombo bunene
Nzambi weti vana kuidi bantu babo mu luzolo lunene.
6. Nkand'a Bingana 8:22 — Yave wumbaka va ntuidulu wa nzila'andi:
a) voti ntoto wamvangwa
b) tuka mu bisalu biandi bia kala
c) tona kuna kikallu ka nsungi
7. 1 Corinthians 2:7 — Vayi beto tunyolukilanga nduenga yi Nzambi, nduenga yoyo yidi yisueko buabu ayi yisueko kuidi batu ba ntoto. Nzambi wukubika yawu, mu diambu di nkembo eto tuamina thonono yi zithangu.
a) mu luvulusu
b) mu kutomba kumonisa mavwevwe mu mawonso
c) mu diambu di nkembo eto
MAJIBU MAWAMPI: 1-a, 2-b, 3-c, 4-c, 5-b, 6-b, 7-c
NKIYA LONGOKA YAYI YIKABWANANGA
Buevi kini kinnatanga muini: nduenga yavew
Mpila kambu kimosi ke sadisa mu bakula diambu diadi: mwana wubikilu mu vava nzayilu banga kimvwama kisuekwa (Zingana 2:4); ntumwa wumonisa kisika bikala biawu vukama—muna yandi muna vukama BIMVWAMA BIONSO bia nzayilu ye luzayu (Kolosai 2:3)—kimbuku kia vava kikumanisu mu Muntu.
Mfunu wa mambu: yantiku mu Zingana 1:7 i reshiyth (H7225 — kiantete, kiawonso kinene), ye yantiku mu Zingana 9:10 i techillah (H8462 — luyantiku); ye nduenga i diambu dinene — diaka reshiyth (Zingana 4:7) — ye Mfumu wuba ye nduenga mu reshiyth wa nzila andi (Zingana 8:22) — tala mbadi muna wina konso dizina, ye kuma nki.
Buevi kiawu kintanga mu mvu ya mvu: nduenga yakubukulu tona ku ntete ntoto kavangama ko (Bingana 8:23), nduenga yasuekama yakubukulu tuka ntoto kaka kayikwa sambu na nkembo eto (1 Bakolinto 2:7), ayi bantu ba nduenga bela kienzuka banga zimbwetete mu mvu ya mvu ye mvu (Danele 12:3).
Nzila yankaka: Nduenga zole zitelamene mu kapu kimosi — nduenga yiwelela ku zulu, ntete yivelela, ye nduenga ya nza, ya nitu, ya dyabulu (Yakobo 3:15-17) — zitho zole, mimbutu miole — sosa wau.
Luzayulu lunlenda vwa: mvovo "getteth" mu Bingana 3:13 ye mvovo "obtain" mu Bingana 8:35 i mvovo mosi wa Kiyibulu (H6329 puwq — kutotula) — muntu wowo wuntotulanga luzayu lumbu ka lumbu i mutu wowo wuntotulanga mpe luzingu, ye nlemvo wa Mfumu, ku nsuka.
