(Meciria makwa mwene — iga Musa hakuhi na Paulo, na mũthiĩre nĩ ũmwe. Isiraeli nĩmarũmĩtie mawatho, na ndũrĩrĩ ikĩona ũũgĩ wao; ithuĩ tũthiiaga na ũũgĩ kũrĩ arĩa marĩ na kuo nja. Na maita meerĩ Paulo oigaga, gũkũũra mahinda — rora rũgamba, G1805: Strong oigaga nĩ kũgũra na kũhingĩria. Mũthiĩri ũrĩa mũũgĩ nĩakũũraga matukũ make, tondũ matukũ nĩ mooru. Ũũgĩ ũrĩa ũthiiagĩrũo nĩ ũũgĩ ũrĩa wonagwo — na arĩa marĩ na kuo nja nĩmarorage.)
12.Jakubu 3:13Bibilia ya Matukũ Maya↗Gayana↗Thĩinĩ wanyu-rĩ, nũũ ũrĩ na ũũgĩ na agataũkĩrwo nĩ maũndũ? Mũndũ ũcio nĩakĩonanie maũndũ macio na ũndũ wa mũtũũrĩre wake mwega, na ciĩko ciĩkĩĩtwo na njĩra ya kwĩnyiihia kũrĩa kuumanaga na ũũgĩ.
NĨONANIE CIĨKO CIAKE NA MĨTŨŨRĨRE MWEGA, NA KWĨNYIIHIA KWA ŨŨGĨ.
(Meciiria makwa ma we mwene — na rĩrĩ, ũyũ nĩguo ũira wa ikinya rĩa gũthiĩ: nũũ mũũgĩ gatagatĩ-inĩ kanyu? Nĩareke ONANIE ũguo — ti na kanua, no kuuma mĩthiĩre-inĩ mĩega, na Strong's yugaga atĩ anastrophe (G391, conversation) nĩ kuuga mĩtugo, mũthiĩre wa mũndũ. Na kuonania kũu nĩ na WĨNYĨĨHIO. Ũũgĩ ũrĩa wĩraahaga ti wa kuuma igũrũ. Na rĩrĩ, ũthiĩ nĩwarĩkĩtie kuonania; wĩhaarĩrie gũtengʼera.)
3. GUTHII NA MBIO CIA HORORO — RĨKĨRA TAO TA MŨTHŨNGŨ WA MBŨTŨ YA NGAI
(Mĩario yakwa mwene — rĩu tembo ũyũ ũgatuĩka mbaara, na mbaara ĩyo ĩgatuĩka mbaara ya ita. Na ta wone kĩndũ kĩrĩa gĩtũmagĩrio wĩra mbaara-inĩ ĩno: ti hinya wa mũndũ. Ũũgĩ nĩ mwega gũkĩra hinya; mũndũ mũũgĩ nĩ agaturagia hinya wa itũũra inene; indo cia mbaara iitũ ti cia thĩ ĩno. Mũthigari wa Ngai arutaga ũũgĩ wake ta ũrĩa mũtengʼeri arutaga hinya wake — kanua karĩa kaheanĩtwo nĩ Mwathani, rũhiũ rũrĩa nĩ kiugo kĩa Ngai, na njĩra ĩrĩa ĩtarĩ ũgwati ya ngʼondu itũmĩtwo gatagatĩ-inĩ ka njũũi.)
1.Kohelethu 9:14Bibilia ya Matukũ Maya↗Gayana↗Hĩndĩ ĩmwe nĩ kwarĩ itũũra inini, na rĩarĩ na andũ o anini thĩinĩ warĩo. Na mũthamaki warĩ na hinya mũno akĩrĩũkĩrĩra, akĩrĩthiũrũrũkĩria, na agĩaka rũirigo rwa kũrĩrigiicĩria, arĩũkĩrĩre.
CIUGO CIA KIRIIKI⚑ H4685 matsowd
ITŨŨRA ININI, NA RĨARĨ NA ANDŨ O ANINI THĨINĨ WARĨO + MŨTHAMAKI WARĨ NA HINYA MŨNO AKĨRĨŨKĨRĨRA, AKĨRĨTHIŨRŨRŨKĨRIA
2.Kohelethu 9:15Bibilia ya Matukũ Maya↗Gayana↗Na rĩrĩ, itũũra-inĩ rĩu nĩ gwatũũraga mũndũ mũthĩĩni no aarĩ mũũgĩ, nake akĩhonokia itũũra rĩu na ũũgĩ wake. No rĩrĩ, gũtirĩ mũndũ wacookire kũririkana mũndũ ũcio mũthĩĩni.
6.2 Akorinitho 10:4Bibilia ya Matukũ Maya↗Gayana↗Matharaita marĩa tũrũaga namo ti ma thĩ ĩno, no nĩ marĩa marĩ na hinya wa Ngai wa kũmomora ciĩgitĩro cia hinya.
CIUGO CIA KIRIIKI⚑ G3794 ochuroma · ⚑ G4752 strateia
Matharaita marĩa tũrũaga namo ti ma thĩ ĩno + no nĩ marĩa marĩ na hinya wa Ngai wa kũmomora ciĩgitĩro cia hinya.
(Meciiria makwa mwene — iga Solomoni hakuhi na Paulo. Mũndũ ũrĩa mũũgĩ nĩambatĩte itũũra rĩa hinya, agaikũrũkia hinya warĩo; mũthigari wa Kristo nĩamomoraga ciũgitĩro cia hinya — na indo ciake cia mbaara ti cia thĩ, no nĩ irĩ na hinya NA MŨNDA WA NGAI. Mbaara ya ũũgĩ ndĩhootanagwo na hinya wa mũndũ. Ĩhootanagwo na kiugo.)
7.Aefeso 6:17Bibilia ya Matukũ Maya↗Gayana↗Ningĩ ĩkĩrai ngũbia ya kĩgera ya ũhonokio, na mwĩohe rũhiũ rwa njora rwa Roho, naruo nĩruo kiugo kĩa Ngai.
CIUGO CIA KIRIIKI⚑ G4487 rhema · ⚑ G3162 machaira
Ningĩ ĩkĩrai ngũbia ya kĩgera ya ũhonokio + na mwĩohe rũhiũ rwa njora rwa Roho, naruo nĩruo kiugo kĩa Ngai.
8.Luka 21:15Bibilia ya Matukũ Maya↗Gayana↗Nĩgũkorwo nĩngamũhe ciugo na ũũgĩ iria thũ cianyu itakahota gwĩtiiria kana gũkararia.
10.Mathayo 10:16Bibilia ya Matukũ Maya↗Gayana↗Atĩrĩrĩ ndamũtũma o ta ngʼondu gatagatĩ ka njũũi. Nĩ ũndũ ũcio, gĩai na ũũgĩ ta nyoka, na mwage ũũru ta ndutura.
NDATŪMWO O TA NGʼONDU GATAGATĨ KA NJŨŨI + NA ŨŪGĨ TA NYOKA, NA NGAGA ŪŪRU TA NDUTURA.
(Mĩario yakwa mwene — ta wone kiugo Mwathani aathurire. Ti sophos (G4680, mũũgĩ) haha, no phronimos (G5429, mũũgĩ) — Strong's yugaga nĩ mũndũ mwĩcũũranĩria, ũrĩ na ũbaarĩria. Gatagatĩ-inĩ ka njũũi, mũthigari abataraga ũũgĩ wa kũmenyerera na njĩra; na hamwe naguo akeraios (G185, ũtarĩ na ũũru), ũrĩa Strong's yugaga nĩ ũtarĩ mũtukanie. Mũmenyereru ta nyoka, mũtherie ta ndutura: ũguo nĩguo ũrĩa ũtũmĩtwo athiiaga.)
11.Jakubu 3:15Bibilia ya Matukũ Maya↗Gayana↗“Ũũgĩ” ta ũcio tiguo ũikũrũkaga uumĩte igũrũ, no nĩ wa thĩ ĩno, na ti wa kĩĩroho, ũcio nĩ ũũgĩ wa mũcukani.
CIUGO CIA KIRIIKI⚑ G5591 psuchikos · ⚑ G1919 epigeios
Ũũgĩ” ta ũcio tiguo ũikũrũkaga uumĩte igũrũ + na ti wa kĩĩroho, ũcio nĩ ũũgĩ wa mũcukani.
12.Jakubu 3:17Bibilia ya Matukũ Maya↗Gayana↗No ũũgĩ ũrĩa uumaga igũrũ o mbere nĩ mũtheru; ningĩ nĩwendete thayũ, na nĩũcaayanagĩra, na nĩwĩnyiihagia, na nĩ ũiyũrĩtwo nĩ tha na maciaro mega, ningĩ ndũthutũkanagia, na ndũrĩ ũhinga.
KRISTO JESU = ATŨTUĨRWO ŨŨGĨ + ŨTHINGU + ŨTHERU + ŨKŨŨRI.
(Meciria makwa mwene — haha nĩho ũcaria wothe ũrĩkĩrĩra. Ũũgĩ, marigĩrĩrio-inĩ, ti kĩndũ o na hanini; nĩ Mũndũ, na nĩekĩrĩtwo harĩ ITHUĨ. Nĩwahoire Ngai ũũgĩ; Ngai akĩhe Mwana wake. Ũrĩa ũrĩ na Kristũ arĩ na ũũgĩ, na ũthingu, na ũtheru, o na ũkũũri hamwe nake.)
ũrĩa thĩinĩ wake kũhithĩtwo mĩthiithũ yothe ya ũũgĩ na ũmenyo.
(Meciogo makwa ma mwene — ririkana matukũ ma gũkũrũhĩra: mũcarie ta mũgĩcaria igĩĩna hitwo. Rĩu one kũrĩa igĩĩna cierĩ hitwo o kuuma o mbere — thĩinĩ WAKE. Ti igĩĩna imwe; NDATIGĨTE HAMWE. Ũrĩa wenjire agĩthiĩ kũrĩ Kristũ enjire wega.)
4.1 Akorinitho 2:7Bibilia ya Matukũ Maya↗Gayana↗No ithuĩ-rĩ, twaragia ũhoro wa ũũgĩ wa Ngai ũrĩa wa hitho, ũũgĩ ũrĩa watũire ũrĩ mũhithe, o ũrĩa Ngai aathĩrĩire o mbere ya kũũmba thĩ nĩ ũndũ wa riiri witũ.
ndaathuurirwo kuuma tene wa tene + thĩ ĩtarĩ yagĩa.
(Meciria makwa niĩ mwene — ririkana tũcago tũu, na wone ũrigiicano ũmwe ũtambũrũkĩte ibuku rĩothe. Get nĩ qanah (H7069, kwĩgĩĩra), — gĩa na ũũgĩ; na possessed haha nĩ o qanah ĩo ĩyo: JEHOVA-NĨ AABĨ NA ũũgĩ ũyũ kuuma reshiyth (H7225, kĩambĩrĩria) kĩa njĩra yake. Kĩrĩa Ngai akwĩraga ũgĩe nakĩo, we mwene nĩagĩte nakĩo kuuma tene na tene. Na Paulo oigaga atĩ ũũgĩ ũrĩa ũhithĩtwo nĩwatuĩtwo MBERE YA THĨ nĩ ũndũ wa riri witũ — mũthia wa kĩhaaro nĩwaigĩtwo thĩ ĩtarĩ ĩgĩathirwo.)
7.Thimo 8:35Bibilia ya Matukũ Maya↗Gayana↗Nĩgũkorwo ũrĩa wothe ũgĩte na niĩ nĩ muoyo agĩte naguo, nake akagĩa na agetĩkĩrĩka harĩ Jehova.
CIUGO CIA KIHEBERI⚑ H7522 ratsown · ⚑ H6329 puwq — gĩa · ⚑ H2416 chay · ⚑ H4672 matsa
Nĩgũkorwo ũrĩa wothe ũgĩte na niĩ nĩ muoyo agĩte naguo + nake akagĩa na agetĩkĩrĩka harĩ Jehova.
8.Danieli 12:3Bibilia ya Matukũ Maya↗Gayana↗Arĩa oogĩ magaacangarara ta ũtheri wa igũrũ, nao arĩa macookagia andũ njĩra-inĩ cia ũthingu magaakenga ta njata tene na tene.
(Meciiria makwa mwene — thũmbĩ ya mũhanyũkani gũkũ nĩ ũtheri na riri: arĩa oogĩ MAKAARĨRA, tene na tene; arĩa oogĩ MAKAAGAYA riri. Na ti ũndũ wa rĩĩtwa rĩa mũhanyũkani we mwene — arĩa maagarũrĩte ARĨA AINGĨ mathiĩ ũthingu-inĩ. Mũthĩĩni ũrĩa mũũgĩ na gũtirĩ mũndũ wamũririkanaga — Ngai nĩamũririkanaga, na akamũiga arĩ njata.)
10.Thaburi 111:10Bibilia ya Matukũ Maya↗Gayana↗Kĩambĩrĩria kĩa ũũgĩ nĩ gwĩtigĩra Jehova; arĩa othe marũmagĩrĩra mataaro make nĩmagĩĩaga na ũmenyo mwega. Kũgoocwo nĩ gwake tene na tene.
Igũrũ na thĩ nĩigathira + no ciugo ciakwa itigathira.
(Meciria makwa mwene — Maandiko nĩmagũtũmĩte ũhoteke gũkorwo na ũũgĩ nĩ ũndũ wa ũhonokio; na Maandiko no marũgamĩte hĩndĩ ĩrĩa mbaara ya kũrũga ĩgaathira, o na hĩndĩ ĩrĩa igũrũ na thĩ ikaahĩtũka. Ũũgĩ warĩ ho kuuma tene na tene, na kiugo kĩrũgamĩte tene na tene: mũndũ ũrĩa ũrũgaga nĩ ũndũ wa maũndũ maya arĩ o ũrarũgaga nĩ ũndũ wa kĩrĩa gĩtũũraga. Gũtirĩ kĩndũ kĩa gĩthiĩro kĩũ gĩkoraga kĩũrĩte mũthiro.)
2 Akorinitho 13:1Bibilia ya Matukũ Maya↗Gayana↗Rĩrĩ nĩ riita rĩa gatatũ gũũka kwanyu. Ũhoro o wothe no nginya ũrũgamĩrĩrwo nĩ ũira wa andũ eerĩ kana atatũ.
CIUGO CIA KIRIIKI⚑ G3144 martus
Ũhoro o wothe no nginya ũrũgamĩrĩrwo nĩ ũira wa andũ eerĩ kana atatũ.
(Mĩario yakwa mwene — aira atatũ, na ũira ũmwe: ũũgĩ nĩ ũRUTWO nĩ Ngai. Solomoni oigire, JEHOVA nĩwe ũheanaga ũũgĩ. Danieli oigire, aheanaga ũũgĩ kũrĩ arĩa oogĩ. Jakubu oigire, hooyai Ngai, na nĩmũrĩheo. Ti ũgũrwo na mbeeca, ti wĩrutĩrwo kuuma harĩ andũ — nĩ ŨRUTWO. Ndomo-inĩ wa aira eerĩ kana atatũ ũhoro nĩwo ũtũagwo hinya: thiĩ kũrĩ Mũheani.)
KĨĨRURU NA ŨHINGĨRIRIA
13.1 Athamaki 3:12Bibilia ya Matukũ Maya↗Gayana↗nĩngwĩka o ũguo wahooya. Nĩngũkũhe ngoro ĩ na ũũgĩ na gũkũũrana, nĩguo gũtuĩke atĩ gũtirĩ kwagĩa mũndũ ũngĩ tawe, na gũtirĩ hĩndĩ gũkaagĩa ũngĩ tawe.
15.Mathayo 12:42Bibilia ya Matukũ Maya↗Gayana↗Mũthamaki mũndũ-wa-nja wa mwena wa Gũthini nĩakarũgama hĩndĩ ya ciira hamwe na rũciaro rũrũ arũtuĩre ciira; nĩgũkorwo nĩoimire ituri cia thĩ oke athikĩrĩrie ũũgĩ wa Solomoni, na rĩu ũmwe mũnene gũkĩra Solomoni arĩ haha.
Nake Jesũ agĩkũra, akĩũhĩgaga, na akĩnenehaga + akĩendagwo nĩ Ngai, o na andũ.
(Meciria makwa ma mwene — Suleimani nĩehokire, naguo ũũgĩ akĩheo, nayo thĩ yothe ĩgĩũka kũigua. Kĩu nĩ kĩĩruru. Ũhoro wa ma nĩ mũnene makĩria: kaana kaarutire ũũgĩ - koimwo, na koimba na moko ma ka - agĩthiĩ na njĩra yothe we mwene, kuuma ũkenge nginya mũtharaba - na igũrũ rĩake nĩ kwoirwo, atĩ MŨNENE gũkĩra Suleimani nĩ arĩ haha. Ũũgĩ wa Suleimani nĩguo wagucĩrĩirie mũthamaki-mũndũ-wa-nja kuuma ituri cia thĩ iria irĩ kũraya mũno; Kristũ NĨWE ũũgĩ wa Ngai, na thĩinĩ wake nĩmũhithe igĩĩna CIOTHE. Ũka kũraya gũkĩra ũrĩa aathiire, na wone makĩria ma ũrĩa onire.)
KŨHINGA
Thimo 4:18Bibilia ya Matukũ Maya↗Gayana↗Mĩthiĩre ya andũ arĩa athingu ĩhaana ta ũtheri wa gũgĩkĩa, ũrĩa ũthiiaga ũgĩthererũkaga nginya mũthenya barigici.
CIUGO CIA KIRIIKI⚑ H216 owr · ⚑ H734 orach
Mĩthiĩre ya andũ arĩa athingu ĩhaana ta ũtheri wa gũgĩkĩa + ũrĩa ũthiiaga ũgĩthererũkaga nginya mũthenya barigici.
Akolosai 1:9Bibilia ya Matukũ Maya↗Gayana↗Nĩ ũndũ wa ũguo-rĩ, kuuma mũthenya ũrĩa twaiguire ũhoro ũcio wanyu, tũtirĩ twatigithĩria kũmũhoera, tũgĩthaithaga Ngai amũiyũrie ũmenyo wa wendi wake, na amũheage ũũgĩ na ũtaũku wothe maũndũ-inĩ mothe ma kĩĩroho.
7. 1 Akorinitho 2:7 — No ithuĩ-rĩ, twaragia ũhoro wa ũũgĩ wa Ngai ũrĩa wa hitho, ũũgĩ ũrĩa watũire ũrĩ mũhithe, o ũrĩa Ngai aathĩrĩire o mbere ya kũũmba thĩ:
a) nginya ũhonokio
b) nĩguo mũndũ akenagie andũ othe
c) nĩ ũndũ wa riiri witũ
MAJIBU MA MA-KIHOOTO: 1-a, 2-b, 3-c, 4-c, 5-b, 6-b, 7-c
ŨŨ NDŨRANIRI ŨYŨ WAGAWANYIKA
Ũrĩa kĩĩruru gĩtũmaga ũtheri ũgĩe: ũũgĩ nĩwaheirwo Solomoni, na thĩ yothe nĩyacaririe kũũigua (1 Athamaki 10:24); mũthamaki-mũndũ-wa-nja nĩoimire ndeere-inĩ cia thĩ, na nĩ kũrĩ ũrĩa mũnene kũrĩ Solomoni gũkũ (Mathayo 12:42) — na ũcio mũnene nĩ we mwene ũũgĩ wa Ngai (1 Akorinti 1:24), ehaarĩirie wĩrutwo wake mwene.
Ũrĩa ĩkinyagĩra tene na tene: ũũgĩ nĩwe watuĩtwo kuuma tene na tene (Thimo 8:23), naguo ũũgĩ ũrĩa mũhithe nĩwatuĩtwo mbere ya thĩ nĩ ũndũ wa riri witũ (1 Akorinitho 2:7), na arĩa oogĩ makaara ta njata tene na tene (Danieli 12:3).
Ũhoro wa mĩena-inĩ: ũũgĩ ũĩrĩ ũrũgamĩte ithemi-inĩ rĩmwe — ũũgĩ uumaga igũrũ, wa mbere nĩ mũtheru, na ũũgĩ wa thĩ, wa mwĩrĩ, na wa ndaimono (Jakubu 3:15-17) — ithima igĩrĩ, maciaro merĩ — caria ũmenye.
Ũguũrio ũngĩhoteka: kiugo 'getteth' kĩrĩ thĩinĩ wa Thimo 3:13 na kiugo 'obtain' kĩrĩ thĩinĩ wa Thimo 8:35 nĩ kiugo kĩmwe gĩa Kĩhibirania (H6329 puwq — kũruta) — mũndũ ũrĩa ũrutaga ũmenyo o mũthenya nĩwe o ũcio ũrutaga muoyo, na wega wa JEHOVA, mũico-inĩ.