He Aha Ta Te Paipera E Kii Ana Mo Te Whakaaro Nui? — Te Turanga · Nga Karaipiture KJV me nga Nama a Strong
THE FOUNDATION · THE ORIGINAL STUDY, SET IN THE ANCIENT ORDER
Whakaaro Nui — Whakaakoranga Paipera Taketake
KUPU WHAKATAKI
E hiahia ana te katoa kia whakaaro nui, engari he tokoiti ka timata i te wāhi e timata ai te Atua. He wāhi timatanga to te whakaaro nui: te wehi ki a IHOWA. Ko te reo tawhito e karanga ana ki te whakaaro nui ko chokmah (H2451, whakaaro nui), a e karanga ana ki tera wehi ko yirah (H3374, wehi); mai i te timatanga ki te mutunga ka haere tahi aua mea e rua. Kāore te Atua e huna i te whakaaro nui i a koe. Ka homai e ia. Ka puta mai i tōna waha ake, a ka rongoātia e ia mō te hunga tika me te mea he taonga. Engari me keri koe mō taua mea, pēra i te keri a te tangata mō te hiriwa. Ā, kia ata titiro ki tēnei: e kore e kitea e koe te mātauranga o te Atua kia mārama rā ano koe ki te wehi ki a IHOWA. Koinei te rangahau tūāpapa mō te whakaaro nui: ko tōna timatanga, ko te manaaki e tau ana ki te hunga e wehi ana i a ia, he aha tēnā wehi, ā, pēhea tā te Kawenata Hou e mau tonu ai tēnei. Pānuihia ia kupu ki ō kanohi ake. Rapua kia kitea.
NGĀ PĀTAI E TORU KA WHAKAUTUA E TĒNEI RANGAHAU:
1. Kei hea te timatanga o te whakaaro nui, a na wai i homai?
2. He aha nga manaakitanga o te hunga e wehi ana i a IHOWA?
3. He aha te wehi o IHOWA, a e whakaakona tonu ana tenei e te Kawenata Hou?
KAMAKA WHAKATIMATANGA
Nga Waiata 111:10Paipera Hou↗Tiri↗Ko te timatanga o te whakaaro nui he wehi ki a Ihowa: he ngarahu nui to te hunga katoa nana era mahi; mau te whakamoemiti ki a ia, ake ake.
KO TE WEHI KI A IHOWA = TE TIMATANGA O TE MATAURANGA → HE MATAU PAI NO RATOU KATOA E MAHI ANA I ANA WHAKAHAU.
(Ko oku ake whakaaro — me timata te whakaaro nui ki te wehi o IHOWA; kaore he tatau ke atu. A kia kite koe kei hea te mohio pai e kitea ana: kei roto i te hunga e MAHI ana i ana ture. He mohio pai he angitu pai, a ka puta mai i te mahi, ehara i te whakarongo anake.)
1. KO TE WEHI KI A IHOWA TE TIMATANGA O TE MATAURANGA
1.Ihaia 11:2Paipera Hou↗Tiri↗Ka noho hoki te wairua o Ihowa ki runga ki a ia, te wairua o te whakaaro nui, o te matauranga, te wairua o te whakatakoto whakaaro, o te kaha, te wairua o te mohio, o te wehi ki a Ihowa;
KA TAU IHO TE WAIRUA O IHOWA KI RUNGA I A IA = TE WAIRUA O TE WHAKAARO NUI ME TE MATAUTANGA + TE WAIRUA O TE MOHIO ME TE WEHI KI A IHOWA.
(Ko ōku whakaaro ake — ko te wehi ki a Ihowā ka tīmata mai i te Wairua. Kua whakahuatia tēnei i konei i waenga i ngā mea o te Wairua o Ihowā, ā, ka noho tēnei ki te wāhi e noho ai ia.)
2.Ihaia 11:3Paipera Hou↗Tiri↗A, ko tana e ahuareka ai ko te wehi ki a Ihowa: e kore ano ia e whakawa i runga i ta ona kanohi e kite ai, e kore ano e whakaaro ki ta ona taringa e rongo ai, ina riria e ia te he.
TERE TE MĀTAUNGA I TE WEHI KI A IHOWA → KĀORE E WHAKAWĀ, HE MEA KITE NA ŌNA KANOHI + KĀORE ANO E WHAKATAU, HE MEA RONGO NA ŌNA TARINGA.
(Ko oku ake whakaaro — te mohio wawe: ko te kupu ko ruwach (H7306, ki te hongi). Pēnā anō i te hongi mōhiotia e hōhoro ai te mohio, waihoki ko te wehi ki a IHOWA e hōhoro ai te tangata — e mohio ana ia ki tētahi mea i mua i te otinga o te mahi a ngā kanohi me ngā taringa, kaua hoki ia e whakawā i runga i tā ōna kanohi e kite ai.)
3.Nga Whakatauki 2:6Paipera Hou↗Tiri↗Ma Ihowa hoki e homai te whakaaro nui; no tona mangai te matauranga me te ngakau mohio.
Ma Ihowa hoki e homai te whakaaro nui → no tona mangai te matauranga me te ngakau mohio.
4.Nga Whakatauki 2:7Paipera Hou↗Tiri↗E rongoatia ana e ia te whakaaro nui ma te hunga tika; he whakangungu rakau ia mo te hunga he tapatahi nei te haere;
KUPU MATUA HEBERU⚑ H8454 tuwshiyah — he mātauranga tōtika
E rongoatia ana e ia te whakaaro nui ma te hunga tika + he whakangungu rakau ia mo te hunga he tapatahi nei te haere.
(Ōku whakaaro ake — ko te matauranga pono ko te tuwshiyah (H8454, matauranga pono) — he matauranga e tū pakari ana, he matauranga e ahu atu ana ki te angitu. Ka rongoātia e ia mō te hunga tika, pēnei i tā te tangata e rongoā ai i te taonga; ā, ko ia ake te whakangungu mō te hunga e haere ana i runga i te ngākau tapatahi.)
5.Nga Whakatauki 2:4Paipera Hou↗Tiri↗Ki te rapua hoki ia e koe ano he hiriwa, ki te kimihia ano he taonga huna;
KUPU MĀORI KĒRĪKI⚑ H4301 matmown
Ki te rapua hoki ia e koe ano he hiriwa + ki te kimihia ano he taonga huna.
6.Nga Whakatauki 2:5Paipera Hou↗Tiri↗Ko reira koe matau ai ki te wehi o Ihowa, kite ai i te mohio ki te Atua.
Ko reira koe matau ai ki te wehi o Ihowa + kite ai i te mohio ki te Atua.
(Aku whakaaro ake — āhea? I a koe e whakarongo ana ki ana kupu, i a koe e anga ana tō taringa ki reira, e karanga ana mō te mātauranga, e rapu ana mōna pēnei i te rapunga a te tangata i te hiriwa. Kātahi — kāore i mua atu — koe ka mārama ki te wehi o IHOWA, ā, ka kitea e koe te mātauranga o te Atua. E kore e taea e koe te tāpiri i te mātauranga ki tō whakapono kia mārama rā anō koe ki te wehi o IHOWA; kua rongoātia hoki tēnei whakaaro nui mō te hunga tika.)
2. NGĀ MANAAKITANGA O TE HUNGA E WEHI ANA I A IHOWA
1.Nga Waiata 128:1Paipera Hou↗Tiri↗He waiata; he pikitanga. Ka hari nga tangata katoa e wehi ana i a Ihowa: e haere ana i ana ara.
KUPU MĀORI KĒRĪKI⚑ H3373 yare
He waiata; he pikitanga. Ka hari nga tangata katoa e wehi ana i a Ihowa + e haere ana i ana ara.
2.Kaikauwhau 12:13Paipera Hou↗Tiri↗Ko te whakamutunga tenei o te mea katoa; kua rangona katoatia; e wehi ki te Atua, puritia ana whakahau: ko nga mea katoa hoki enei hei mahi ma te tangata.
KUPU MATUA HEBERU⚑ H3372 yare — wehi
WEHI KI TE ATUA + PUPURI I ANA WHAKAHAU = KO TE TIKANGA KATOA TENEI MO TE TANGATA.
3.Nga Waiata 34:9Paipera Hou↗Tiri↗Kia wehi ki a Ihowa, e tona hunga tapu: e kore hoki e hapa nga tangata e wehi ana i a ia.
KUPU MATUA HEBERU⚑ H3372 yare — wehi
Kia wehi ki a Ihowa → e kore hoki e hapa nga tangata e wehi ana i a ia.
4.Nga Waiata 103:11Paipera Hou↗Tiri↗He rite hoki ki te rangi e tiketike ake ana i te whenua, pera tonu te nui o tana mahi tohu ki te hunga e wehi ana ki a ia.
KUPU MĀORI KĒRĪKI⚑ H2617 checed
He rite hoki ki te rangi e tiketike ake ana i te whenua = pera tonu te nui o tana mahi tohu ki te hunga e wehi ana ki a ia.
5.Nga Waiata 103:13Paipera Hou↗Tiri↗E aroha ana te matua ki ana tamariki, pera tonu to Ihowa aroha ki te hunga e wehi ana ki a ia.
KUPU MATUA HEBERU⚑ H7355 racham — he aroha
E aroha ana te matua ki ana tamariki = pera tonu to Ihowa aroha ki te hunga e wehi ana ki a ia.
(Ko oku ake whakaaro — ko te aroha ki te mate he racham (H7355, kia rangimarie ki): ko te aroha pai marire, pera i te aroha o te papa ki tana ake tamaiti. Ko tenei te wahi mo te hunga e wehi ana i a ia — ehara i te wehi, engari he aroha pai marire a te Matua.)
3. KO TE WEHI KI A IHOWA HE KINO KI TE KINO
1.Nga Whakatauki 8:13Paipera Hou↗Tiri↗Ko te wehi ki a Ihowa koia tena ko te kino ki te he: e kino ana ahau ki te whakapehapeha, ki te whakakake, ki te ara he, ki te mangai whanoke.
2.Nga Whakatauki 16:6Paipera Hou↗Tiri↗Ko te mahi tohu tangata me te pono hei pure mo te kino; ma te wehi hoki ki a Ihowa ka mawehe atu ai te tangata i te kino.
KUPU MATUA HEBERU⚑ H3374 yirah — wehi
NĀ TE WEHI KI A IHOWA → KA MAWEHE TE TANGATA I TE KINO.
(Ko oku ake whakaaro — ko te tuatahi kia kino ki a ia, katahi ka tahuri atu i a ia. Ko te wehi ki a IHOWA he kino ki nga mea e kino ana ia; a ko te tangata e kino ana ki te kino e kore e tu roa i tona taha.)
3.Nga Whakatauki 19:23Paipera Hou↗Tiri↗Ko te wehi ki a Ihowa te ara ki te ora: a, ko te tangata kei a ia tera, ka noho makona; e kore tetahi he e pa ki a ia.
KO TE WEHI KI A IHOWA E AHU ANA KI TE ORANGA → KO TE TANGATA E MAU ANA KI TAUA MEA KA NOHO MAKONA IA.
4. TE WEHI KI A IHOWA I ROTO I TE REO HOU
1.Matiu 10:28Paipera Hou↗Tiri↗A kaua e wehi i te hunga e whakamate nei i te tinana, a e kore nei e ahei te whakamate i te wairua; engari ia ko ta koutou e wehi ai, ko ia e kaha nei ki te whakangaro i te wairua raua tahi ko te tinana ki roto ki Kehena.
A kaua e wehi i te hunga e whakamate nei i te tinana → ko ia e kaha nei ki te whakangaro i te wairua raua tahi ko te tinana ki roto ki Kehena.
(Ko oku whakaaro ake — ko te reo tawhito e kī ana ko yirah (H3374, wehi); ko te reo hou e kī ana ko phobos (G5401, wehi). I huri te reo, engari kāore te wehi i haere. Whakatakotoria tō wehi ki runga i te mea tika: kaua ki te tangata, ko tāna noa e taea ai ko te whakamate i te tinana — engari ki tāna e kaha ana ki te whakangaro i te wairua me te tinana. Heoi, kia mahara ko wai ia: he Kaiwhakaora, ā, ka whakaora ia i te katoa.)
2.Nga Mahi 9:31Paipera Hou↗Tiri↗Na ka whai tanga manawa te hahi, puta noa i Huria katoa, i Kariri, i Hamaria, a tupu ana; haere ana i runga i te wehi o te Ariki, i te whakamarie hoki a te Wairua Tapu, no ka whakatupu ake.
E HAERE I TE WEHI O TE ARIKI + I TE WHAKAMARIE O TE WAIRUA TAPU → I WHAKANUIA.
(Aku whakaaro ake — ko te haere i runga i te wehi o te Ariki ka whakaputa i te whakanuinga. Ā, kia kite i ngā hoa haere: ko te wehi o te Ariki me te whakamarie a te Wairua Tapu e haere tahi ana. Kāore rāua e whawhai ana tētahi ki tētahi, i a ngā hāhi ēnei mea e rua, ā, ka tupu haere rātou.)
3.2 Koriniti 7:1Paipera Hou↗Tiri↗Na, i a tatou ka whiwhi nei ki enei kupu whakaari, e oku hoa aroha, tahuri tatou ki te horoi atu i a tatou i nga mea poke katoa o te kikokiko, o te wairua, me te whai ano ki te tino tapu i runga i te wehi ki te Atua.
KIA HORO TĒTAHI I A TĀTOU I TE POKE KATOA O TE KIKOKIKO, O TE WAIRUA HOKI → KIA WHAKAOTIA TE TAPU I TE WEHI KI TE ATUA.
(Ko oku ake whakaaro — ka whakaotia te tapu i te wehi o te Atua. Ko te poke i konei ko te molusmos (G3436, poke) — he pania, ano he paru ki runga i te kakahu; a ka pa ki te kikokiko me te wairua. Ko te horoi hei mahi mā tātou — kia horoi tātou i a tātou — ā, i roto i te wehi o te Atua ka tae te tapu ki tōna tino otinga.)
4.Piripai 2:12Paipera Hou↗Tiri↗Heoi e oku teina aroha, he mea tonu ia na koutou te ngohengohe ki ahau i nga wa katoa, ehara i te mea i oku wa anake i kona, engari rawa ia inaianei i ahau kahore i kona, na whakaotia to koutou whakaoranga i runga i te wehi, i te wiri;
MAHIA TŌ KOUTOU ANO ORANGA = MĀ TE WEHI ME TE WIRI.
(Ko ōku ake whakaaro — ko te wiri ko te tromos (G5156, wiri): he ngaueue e haere tahi ana me te wehi. Ko tō ake whakaoranga tāu e whakahaere ana; whakahaeretia me te wehi me te wiri.)
KUPU WHAKAMUTUNGA
Nga Whakatauki 2:5Paipera Hou↗Tiri↗Ko reira koe matau ai ki te wehi o Ihowa, kite ai i te mohio ki te Atua.
MĀRAMA KI TE WEHI O IHOWA → KA KITEA TE MĀTAURANGA O TE ATUA.
Nga Waiata 103:17Paipera Hou↗Tiri↗Tena ko te mahi tohu a Ihowa no tua whakarere, a ake tonu ake, ki te hunga e wehi ana ki a ia: tona tika hoki ki nga uri o nga tamariki;
KUPU MĀORI KĒRĪKI⚑ H2617 checed
KO TE MAHI TOHU O IHOWA = NO TUA WHAKARERE A TUA WHAKARERE KI TE HUNGA E WEHI ANA I A IA.
(Ko oku whakaaro ake — inaianei me huihui te take katoa. Ko te wehi ki a Ihowa te timatanga o te matauranga. Ko Ihowa te kaihomai i te matauranga; e rongoatia ana e ia mo te hunga tika; a ko te tangata e rapu ana i a ia me te rapu hiriwa, ka matau ia ki te wehi ki a Ihowa, ka kite hoki i te matauranga o te Atua. Ko taua wehi he kino ki te kino. Ko taua wehi e ahu ana ki te ora. Ko nga hahi e haere ana i roto i taua wehi kua whakanuia, a kua oti te tapu te whakaoti i roto i taua wehi. A ko te hunga e wehi ana ki a ia, kei runga i a ratou te mahi tohu o Ihowa, no tua whakarere a ake tonu atu. Ko te wehi ki a Ihowa ehara i te kuwaha pouri; ko te kuwaha ki tona mahi tohu. Me timata i reira.)
KUPU MĀORI KĒRĪKI
Ko ēnei ngā kupu matua mō tēnei ako. Pāwhiritia tētahi kupu ira kei roto i ngā irava kei runga ake nei kia kite i tōna tikanga ki konei.
“wehi” — G5401 phobos — wehi, whakaute
e haere ana i te wehi o te Ariki, ka whakanuia nga hahi
“wehi” — G5399 phobeo — kia wehi, kia whakaute
e wehi ake ki a ia
“whakaaro nui” — G4678 sophia — whakaaro nui
te matauranga ano, e kawea mai ana ki te kawenata hou
“wiri” — G5156 tromos — wiri, tetetu i honoa ki te wehi
mahia to koutou ake whakaoranga i runga i te wehi me te wiri
“paru” — G3436 molusmos — he poke, he pirau
me horoi tatou i a tatou i te poke katoa o te kikokiko me te wairua
KUPU MATUA HEBERU
“whakaaro nui” — H2451 chokmah — he mātauranga, he mōhio; ki te whakaaro, ki te wetewete, ki te mātau
e homai ana e IHOWA te matauranga
“wehi” — H3374 yirah — wehi, whakaute
ko te wehi ki a IHOWA te timatanga o te matauranga
“wehi” — H3372 yare — kia wehi, kia whakaute
I mataku ki a Ihowa, e ana tangata tapu
“mātauranga” — H998 biynah — mātauranga, mārama
te wairua o te whakaaro nui, o te mātauranga
“mātauranga” — H1847 daath — mātauranga
kimihia te matauranga o te Atua
“he mātauranga tōtika” — H8454 tuwshiyah — te whakaaro nui e tika ana; ko tā te mea e ahu ai ki te angitu
e rongoātia ana e ia mō te tangata tika
“he mātauranga wawe” — H7306 ruwach — ki te hongi; ki te mohio wawe
1. Waiata 111:10 — He wehi ki a Ihowa te timatanga o te:
a) mātauranga
b) matauranga
c) matauranga
2. Matiu 10:28 — Engari ia ko ta koutou e wehi ai, ko ia e kaha nei ki te whakangaro i:
a) te wairua me te tinana ki roto ki Kehena
b) te tinana, ehara ko te wairua
c) te wairua, kaua ko te tinana
3. Proverbs 2:4 — Ki te rapua ia e koe ano he hiriwa, ki te kimihia ano hei:
a) te koura papai
he taonga huna
c) ngā kōhatu utu nui
4. Proverbs 2:6 — Ma Ihowa hoki e homai te whakaaro nui; no tona mangai:
a) te whakaaro nui me te ako
b) te whakaaro tika me te kaha
c) te matauranga me te ngakau mohio
5. Proverbs 8:13 — Ko te wehi ki a Ihowa koia tena ko te:
he kino ki te he
b) kia mawehe i te kino
c) kia mataku ki te kino
6. Nga Mahi 9:31 — I te haere i runga i te wehi o te Ariki, i te whakamarie hoki a te Wairua Tapu, ko te hahi:
a) whakanuia
b) marara
i whakatupu ake
7. Ekoreheta 12:13 — E wehi ki te Atua, puritia ana whakahau: ko nga mea katoa hoki enei hei mahi ma te tangata; ko te whakamutunga tenei o te mea katoa:
a) te timatanga o te matauranga
e mahi ma te tangata
c) te whakatauki a te hunga whakaaro nui
ARIA WHAKAUTU: 1-c, 2-a, 3-b, 4-c, 5-a, 6-c, 7-b
PEHEA TENEI RANGAHAU E MANGA AI
Te whakatutakinga o nga timatanga: E ai ki nga Whakatauki 1:7 ko te wehi ki a Ihowa te timatanga o te matauranga, a e ai ki nga Whakatauki 9:10 ko te timatanga tera o te whakaaro nui — whakatakotoria nga timatanga e rua ki te taha, ka rapu ai i te rereketanga.
→ Me pehea te keri o tetahi upoko katoa mo tenei: e patai ana a Hopa 28 kei hea e kitea ai te whakaaro nui, a ka mutu, ko te wehi ki te Ariki, ko te whakaaro nui tena (Hopa 28:28).
→ Me pehea te taonga e huna nei inaianei: rapua ia me te mea he taonga huna (Kupu Whakaari 2:4) e arahi ana ki roto i a ia kei reira nga taonga huna katoa o te whakaaro nui me te matauranga (Korohe 2:3).
→ Me pēhea te tau o te Wairua ki runga i te Manga: ka tau te wairua o te whakaaro nui ki runga i a ia (Isa. 11:2) — rapua te tangata e tau ai te wairua o te whakaaro nui.
Me pehea e whiwhi ai mehemea ka hapa koe: Ki te hapa tetahi o koutou i te whakaaro nui, inoi atu ki te Atua, e homai nui nei ki nga tangata katoa, kahore hoki ana tawai, a ka homai ki a ia (Hemi 1:5).