Bibiya Ikiyoluka Buevi Mu Mambu Ma Bufunda? — Zinga Kiawu · Masonuku ma KJV ye Zinumelo za Strong
KUZINGA KIAWU · LUDIATA YA NZAMBI — KWENDA MU MAZA, DIATA, ZAWULA, MANISA
Diligence — Malongi ma nsi ma Kibiblia
MVOVO WANTWALA
Kikhulu (bunkuku) i nzila ya kwenda, ntuala kina kimosi kya ngolo zawombo. Mwana ke longukanga ve bunkuku mu lumbu kimosi: theti yandi wela kuenda dia n'malu ye mioko mu diambu dya kima kiandi ke zolanga; bosi bo ke longuka mu kio ye kunata kio lumbu ya lumbu; bosi yandi ke kula, ye yandi ke zawulu, ye luzawulu lukituka kisalu, ye kisalu kikituka mvita yifwana mu nunga; bosi yandi ke sabuka nsuka, ye va nsuka mvutu vwidi. Mvovo wa Kigreki mu diambu dya bunkuku i spoude (G4710, bunkuku) — nswalu, luzolo lwa kieleka, nswalu yikondwa vingila lumbu kilanda. Mvovo wa Kiyuda mu diambu dya muntu wa bunkuku i charuts (H2742, wa bunkuku) — wa songa, wa baka lukanu, ye i mvovo wau mosi mu diambu dya wolo kiavelela, kadi wolo ke monikanga ko va ntoto va nganda; bo ke ki dimbulanga. Longokolo yayi ke nata bunkuku muna nzila yawonso ya luzingu lwa muntu: buevi bu wau
2. Muntu buna kafueti vanga mu bufunda mu thangu kimosi bakimueni, ayi buevi kikebungu lumbu ka lumbu?
3. Bila kikala tsuka ya nsaka — kima nki bakuvananga vana ndilu, ye mvovo mbi wusiala mu mvu ya mvu?
(Mabanza mama ma kimwini — tala boti Kigeleki ye Kiyibulu bidilana mu bandinga zole ye zisadulu zizole. Spoude (G4710, diligence) disundula ntinu — malu keti kwenda. Charuts (H2742, diligent) disundula dikala dituba ye disikama, kaka bwabu wolo watotulu mu ntoto. Ludimi lumosi lutuba vo diligence kekwendaka; ludimi lunkaka lutuba vo diligence kesikamaka. Vukisa yawu miole: diligence kimenga ki kwendila ka ki mansimbaka ko yina ke tomba, tuka kesikimuna kima kiyandi katombanga.)
1. KUKWENYA — UNKUKI WA KUKUBAKULA
(Mabanza mama ntima — kutambula konso kubandanga ku nsi. Ka wumosi ko kabutukanga wubidi ni bukhulu mbala yankaka; diambu diadi difwete baka ntete, disosua, ye diazolua tuka kuandi lenda kuendua muawu. Bambangi baba balombele muntu wubidi ku nsi ya ntoto, weti tandakana — ye Nzambi wufweni mu bakua kuidi muntu wunkuandi.)
1.Ba Ebelewo 11:6Kabula↗Muaki mutu kambulu minu kalendi monisa Nzambi khini ko. Bila bulutidi mboti ti woso mutu tidi fikama Nzambi kawilukila ti Nzambi widi ayi kafueti wilukila ti niandi wumfutanga batu boso bankuntombanga.
MAVOVO MAMFUNU MA KIGILEKI⚑ G1567 ekzeteo — Kutomba na bujitu bujima
Yandi widi mfutisi wa bantu bakuntombanga na kikebilu.
4.MINKUNGA 63:1Kabula↗A Nzambi! Ngeyo widi Nzambiꞌama, mu kiedika ngeyo ndintomba; muelꞌama wulembo moni phuila yi ngeyo; nitu ama tsatu yidi mu kumona mu tsi yi yuma; yibiva; yikondolo nlangu;
MAMBU MA MFUNU MA KIHEBELE⚑ H7836 shachar — vava mbata
MU NSUKA NDIELA KUSOSA NGE → MOYO AMI WUNA MU NZALA YA NGE.
(Malongi mama ya kimuntu — dibulu dia lukanu i dibulu dia charuts (H2742, wa bunkete), mvovo wau wa kaka wa bunkete. Muntu wowo ke kwendaka ko diatu-diatu kwa Nzambi ke muntu ko wa baka lukanu lwa kunwakana ye yandi; i muntu wowo ka baka ko lukanu nkutu. Mu banda kuba wa bunkete i baka lukanu. Wolo u dimbwanga; nduenga u vavwanga mu nsuka; Nzambi u monwanga kwa muntu wowo ke vavaka na ntima wandi wa mvimba. Banda ku nsi, banda fioti, ye banda.)
2. KUDIATA — DISWEKAMU DIA VANGA YAU KUBAKALA NADIO
(Mabanza mama ya munda —vava bukhulu buyekumonika, bufwene kubakwa, mo bulendi diakala bufwidi mu lumbu kimosi mo bwayekumonika. Bawu bakuiza bamuna balenda kutuwa mubu bakela lumbu ka lumbu: ntima wukebilanga, mvovo wulongwa kwa bana, ye lubaya lulendi kuyimika kusala ko. Bukhulu ke bufwene kubungwa mu kesa ko; bufwene kudiatwa, lumbu ka lumbu.)
KANDA KUZOLA TULU, WALA WABUA MU KIMVUZU → ZIBULA MESO MAKU, EWE TASAKUKUA KUDIA MAMPA.
(Mabanza mama ya mwini — n'kanda ulombele muntu wa mvimba: ntima, mwela, ngolo. Ulongulu na bana bau bavwandi, bau balenda, bau baleki, bau balombokele — kekele ntangu ko mvavu keswa kubalulu. Ye konso kima ekutu diladi mu vanga, dividwa mu ngolo yawonso, banza mu Mfumu ke mu bantu ko. Kanda mu mpila yina, ye ubongidi mu sika.)
3. KUZAWULA MU MBIDU — YAKALA KIBAKALA KI MU MASWA MA NZAMBI
(Mabanza mama ma kimutu — kuenda kukituka lubidu, ye lubidu lukituka mvita. Muntu wakala ye bukhati mu kutomba ye bukhati mu kukeba, buabu wina bukhati mu kusala ye mu kunuana — mu landakana diambu dimosi diakisiwa "wedisa mu lukwikilu luaku," buabu diwedusua kua mioko mieti sala ye mikayolwanga ko.)
1.2 Piela 1:5Kabula↗Mu diambu diodi bika lutula zingolo zieno mu buela vanganga mambote va mbata minu kieno; nzayilu va mbata vanganga mambote;
MAVOVO MAMFUNU MA KIGILEKI⚑ G4710 spoude — Kikebi
KUSALA NA KIKEBO KIAWONSO → BUELA MU LUKWIKILU LUAKU KIMBOTE.
2.1 KOLINTO 15:58Kabula↗Diawu bakhomba zi luzolo, luba bakinda, lubika nikuka; Lukiyekula mu sadila Pfumu mu zithangu zioso bila luzebi bumboti ti kisalu ki lunsala mu Pfumu kisi kiphamba ko.
MAVOVO MAMFUNU MA KIGILEKI⚑ G2873 kopos — Kisalu
WAKINDA, KA LENDA KUNIKUKA KO, KONSO NTANGU MU KUYINGANA → KISALU KIAKU KIKADI MFUNU KO MU MFUMU.
3.NGALATIYA 6:9Kabula↗Tubika vonga mu vanganga mamboti; bila beto kambu vonga tuela tota mimbutu mu thangu yifuana.
Tubika vonga mu vanganga mamboti → bila beto kambu vonga tuela tota mimbutu mu thangu yifuana.
4.1 TIMOTE 6:12Kabula↗Nuana nduanunu yimboti yi minu, zimbidila luzingu lukalumani, bila ngeyo wutelo mbila mu diambu di luawu; ayi mu diambu di luawu wutelimina kimbangi kimboti va meso ma bambangi bawombo.
MAVOVO MAMFUNU MA KIGILEKI⚑ G73 agon — Kunuana
Nuana nduanunu yimboti yi minu → zimbidila luzingu lukalumani.
5.2 TIMOTE 2:3Kabula↗Bika wumona ziaku ziphasi banga disodi dimboti di Yesu Klisto.
MAVOVO MAMFUNU MA KIGILEKI⚑ G4757 stratiotes — soladi
KANGA NTIMA MU MAMPASI = BONSO SOLDARI YA MBOTE YA YISU KRISTU.
6.2 TIMOTE 2:4Kabula↗Bila kuisi ko mutu wunkuendanga ku mvita wumbelanga mayindu mu bima bi luzingu lualu mu diambu kamonisa khini mutu wowo wunsonika.
KADI VUTU KO MUTU UNWANANGA MVITA UKUKANGAMANGA MU MAMBU MA LUZINGU LUALU → MUNA KEBAKA KUYANGALALA KUA MUTU UNSOLULA.
7.EFESO 6:11Kabula↗Bila kioki luvuata binduanina bioso bi Nzambi muingi lubakabu telimina va ntuala luvunu lu satana.
MAVOVO MAMFUNU MA KIGILEKI⚑ G3833 panoplia — vwatu ya vita
VWATA VYONSO BYA MVITA BYA NZAMBI → MU KEBA NA KWENDA LUFWA KOTA.
8.2 KOLINTO 7:11Kabula↗Bila kiadi kioki kidi mu luzolo lu Nzambi kimbutanga mambu mama mu beno: lueka bufula buwombo mu beno; ndombolo yi nlemvo, lueka tina mambu mambimbi, lueka mona tsisi, lueka mona phuila yiwombo mu kumbona, bufula buwombo lueka mu kisalu, bufula buwombo mu tumbudila mutu vengi mbimbi. Lumonisa ti luisi zaba diambu dimosi ko mu mambu beni.
MAVOVO MAMFUNU MA KIGILEKI⚑ G4710 spoude — Kikebi
KIADI KIOKI KIDI MU LUZOLO LU NZAMBI → BUFULA BUWOMBO KIKIMBUTANGA MU BENO + PHUILA YIWOMBO.
9.2 KOLINTO 8:7Kabula↗Beno luidi zimvuama mu mambu moso: mu minu, mu thubulu, mu nzayilu, mu bufula mu mambu moso, mu luzolo luidi yeno kuidi beto. Diawu bufueni luba zimvuama mu kisalu kioki ki kaba.
MAVOVO MAMFUNU MA KIGILEKI⚑ G4710 spoude — Kikebi
BENO LUIDI ZIMVUAMA MU BUFULA MU MAMBU MOSO → LUBA ZIMVUAMA MU DIAKA MU NLEMVO WOWO.
10.2 KOLINTO 8:16Kabula↗Matondo ndimvutula kuidi Nzambi wutudidi mu ntima wu Tite bufula bumosi banga bobo tuidi mu diambu dieno.
MAVOVO MAMFUNU MA KIGILEKI⚑ G4710 spoude — Kikebi
NZAMBI KATULA MPASI YIMOSI MU NTIMA WA TITU.
11.2 KOLINTO 8:22Kabula↗Va kimosi ayi bawu, tufidisidi khombꞌeto, yoyo tumueni ti widi nkua bufula bu tunkikinina mu zikhumbu ziwombo mu mambu mawombo. Ayi buabu bufula buwombo buidi yandi mu diambu di diana diodi didi yandimu diambu dieno.
12.2 TIMOTE 1:17Kabula↗Vayi bu kaba ku Loma, wuthomba mu bufula ayi wumbakula.
MAVOVO MAMFUNU MA KIGILEKI⚑ G4706 spoudaioteron
wuthomba mu bufula ayi wumbakula.
13.MAVANGA MA BAMVUALA 17:11Kabula↗Muaki Basi Bele baba batu ba mintima mimboti viokila basi Tesalonika. Bakikinina Mambu ma Nzambi mu luzolo loso lumboti; ayi kadika lumbu baba fionguninanga masonoko mu diambu di zaba kani mambu momo baba kuba longanga maba makiedika.
MAVOVO MAMFUNU MA KIGILEKI⚑ G350 anakrino
TAMBULA MAMBU MU LUZOLO LWOSO LU NTIMA → SOSA MASONUKU KILUMBU KIONSO.
(Mabanza mama ma yeno — tanga ntalu ya kithangu kiaki, kadi kusiminanga ko mu diambu diadi: 2 Timoteo 3:12 tubanga vo bonso bobo bazolele zinga mu bumbuti mu Kristu Yesu bela mona mpasi — ka basi bankaka ko, ka mu bufwa ko. Soladi wendanga mu bunda, kabakanga ko mu mambu ma luzingu lualu, muingi kamonisa khini kuidi wandi wumbaka mu kisalu. Nkento wa lulusu lubiakuka kavuandanga ko va khatikati mu kombolo; wutombanga na bunkufi nate kabaka lu. Kithatu ka kizingilanga ko va nsuka ya fioti.)
4. VUTOMBOKO WA MPIA — BUFWANI BUFWANANANGA MU MPILA YANDI
(Ngindu miame ya mwaana — nzila yonso ya kuswaka ikala ye nsuka, ye nsuka kena ve bulu; kena mwa nsonga, ye ku nima kwa nsonga kutelamanga mfutu. Wa Paulu kuna vwitu ya nsuka ya yandi: yandi mekubama mu dukuswa, nzila imenina, lukwikilu lumesunzukwa — mona diambu diakubikilu mu kadi mutu wowonso ukwelanga nsuka wau mosi, ka mu nsi ya mwaana mosi ko.)
1.MAVANGA MA BAMVUALA 20:24Kabula↗Vayi minu ndembo moni luzingu luama luidi kima kiphamba. Vayi ndilembo tombi mu tula ku tsuka yi thinu yi ndilembo zawula ayi manisa kisalu kioki Pfumu kaphana kioki kisamuna Nsamu Wumboti wu nlemvo wu Nzambi.
MAVOVO MAMFUNU MA KIGILEKI⚑ G1408 dromos — nzila
KIZINGU KIMOSI KO MU MAMBU MAMA KIKUNNIKISA → MUNA NGENDA MANISA NZILA AME MU KHINI.
2.2 TIMOTE 4:5Kabula↗Vayi ngeyo, wukikeba mu mambu moso momo; vibidila mu ziphasi, sala kisalu kiaku ki kinsamuni ayi manisa kisalu bumboti.
MAVOVO MAMFUNU MA KIGILEKI⚑ G4135 plerophoreo
KEBA NGE MU MAMBU MAMO + KANGA NTIMA MU MPASI → DUKISA KISALU KIAKU KIA KIMFUMU.
(Mabanza mama — kiaki i mfutu wu diakalabuka ke sueka ko: kulunga-lunga, kikinina, salanga, nate kisalu kivanuwu kimanisua mvimba. Diakalabuka ke kikinina ko lukisa ka wu na kuma ko kutwadisa; kaka wu yantikilanga nzila mosi.)
3.ZAKI 1:12Kabula↗O khini kuidi mutu wowo weti kanga ntima mu phukumunu; bila bu kela monika wukuikama mu phukumunu, wela tambula budu ki luzingu; luzingu lolo Nzambi kavanina tsila kuidi batu bobo beti kunzola.
O khini kuidi mutu wowo weti kanga ntima mu phukumunu → wela tambula budu ki luzingu.
4.Tsongolo 2:10Kabula↗Kadi mona tsisi mu ziphasi zikuvingila. Tala satana weka kuiza lozi bankaka mu beno mu nloko muingi balutota. Ayi luela mona ziphasi mu tezo ki dikumi di bilumbu. Kala wukuikama nate ku lufua, buna ndiela kuvana budu ki luzingu.
MAVOVO MAMFUNU MA KIGILEKI⚑ G4735 stephanos — Kioola
KALA WA KWIKAMA NATE KU LUFWA → MONO NDIELA KUVANA KIPFUKA KIA LUZINGU.
5.2 TIMOTE 4:18Kabula↗Nzebi ti Pfumu wela kukhula mu mavanga mamo mambimbi ayi wela kukheba mu diambu di mu Kipfumu kiandi ku Diyilu. Bika nkembo wubanga yandi mu zithangu zioso. Amen.
MFUMU WELA NGULA MU MAVANGA MAWONSO MAMBI → WELA NGUNDILA MU KINTINU KIANDI KYA ZULU.
MVOVO WAMI WULENDA VUTUKA VA MFUNU KO → WULENDA SALA KISALU + WULENDA MONA MFUNU.
10.MINKUNGA 90:17Kabula↗Bika nlemvo wu Yave, Nzambi eto wubanga va beto, bika mu diambu dieto, wukindisa kisalu ki mioko mieto. Nyinga, kindisa kisalu ki mioko mieto.
MAMBU MA MFUNU MA KIHEBELE⚑ H3559 kun — kwimika
Bika kitoko kia Mfumu Nzambi eto kiba va yeto → Kuidikisa e kisalu kia mioko yeto.
(Mabanza mama — kolo ka disi mfumu mosi ko va. Ka Polo veka ko, ka bantu boso ba zolele kimonika kiandi, ye ba boso ba monikanga ya kwikama mu mambu mangolo. Yindula diambu ya nsuka kwa dizingumini vana nzila mvimba: diambu di ka mu munu mia Nzambi ka divutukanga kwaku mpamba ko; dinatanga mfunu, diyunzukanga. Kima yi muntu ku kunikanga mu bufwana, Nzambi ke sikisa kio. Kiawu kio mvutu yonso ya nzila yayi: kisalu kia mioko miaku ka kibwanga va ntoto ko; Mfumu veka ke sikisa kio.)
MFUMU WAFULUKISA MPEVE YA BATU → BAWIZI YE BAVANGA KISALU MU NZO YA MFUMU.
(Mabanza mama ya munda — mu munua mia bawitina bole diambu dieti kwikama, ye vava mbaka wutatu wukwikizanga diawu. Batu ba Nehemia bakala ye luzolo lwa sala, ye tanga kikutakana. Nsoniki wa bikulu wutubidi bunkete vo, kisalu kieno kiela futulu. Hagai wutuba vo Yave niandi veka wutumbula pheve ya batu muna bau kwiza sala. Mikanda mitatu, kifu kimosi kiawu: Nzambi wuntumbulanga luzolo, ye koko diansikuka dinatunganga.)
KINSIKI YE LUZITUSU
Kiezila kimonisa nitu: kifwani kia Kikulu ya Ntete kiakedi kiakieleka, vayi kiawu ko kifwani kiazingila mvimba; Kikulu ya Mpa kimonisa diambu diakedi dieti songa tuka ntama (Colossians 2:17; Hebrews 10:1).
BATU BAFWETE KWENDA YE VONGA KITEZO KIMOSI KILUMBU KA KILUMBU → MU DIAMBU DI MBADIKA BAWU.
12.YOWANI 6:27Kabula↗Lusala, bika sia ti mu diambu di bidia bieta bola vayi lusala mu diambu di bidia biobi binzingilanga nate mu luzingu lukalumani, biobi Muana mutu kela kuluvana bila niandi Nzambi Dise katula dimbu.
MAVOVO MAMFUNU MA KIGILEKI⚑ G3306 meno
Kansalanga ko mu diadi dieti bola → Vayi kansalanga mu diadi dieti zinga mu moyo wa mvu ka mvu.
(Mabanza mama ya kimutu — kifwani kiawu i lukutakanu lwa lumbu ka lumbu: mankwa mafwana lomboka diaka mu nsuka konso lumbu, ye mafwana ve zolomono. Ndungananu diawu vo, i kisalu kia lumbu ka lumbu diaka, vayi buabu kiafwana yisusu na mankwa ka mabivukanga ko: madia mana mazingilanga muna luzingu lwa mvu ya mvu, mavananga kwa Mwana wa muntu. Bunkufi mu lukanga bwatondele kiteso kimosi konso lumbu; bunkufi mu Kristu i kisalu mu diambu dia kima ki kibivukanga ko. Kifwani kiawu i koko kimosi, kiatambulanga konso lumbu, longuka mu nsukansuka mfunu wa kieleka wa mankwa mafwana lombokwa.)
KUSUKINA
FILIPI 1:6Kabula↗Mu bila kioki ndidi diana dikuikama ti mutu wowo wutona kisalu kimboti mu beno wela kimanisa nate mu lumbu ki Yesu Klisto.
YANDI WUTONA KISALU KIMBOTI MU BENO → WELA KUMANISA KIO NATE KILUMBU KIA YESU KLISTO.
1 KOLINTO 3:14Kabula↗Enati kisalu kitunga mutu va yilu fondasio beni kikadi fua buna mutu wowo wela baka mfutu.
ENATI KISALU KIA MUTU KIKASIKILA → YANDI WELA TAMBULA MFUTU.
(Mabanza mama ya mu nitu ya munu — kutakana e nzila ya mvimba mu nzo. Va ntete: kudienga: bufuana ke bubutukanga ko mu bufuana kiawulu; buawu wu bamonanga kwa muntu wowo we tombanga tuka bwala ye tombanga ye ntima wandi wawulu. Va nima: kudiata: ntima we sikamanga, nsangu we longokongo bana ku ntangu yawulu, koko ke vangilanga konso diambu ke bakulanga mu kuvanga ye ngolo yandi yawulu. Va nima: mvatikinu ye mvita: yikisa bienzo mu lukwikilu, vwata bibunu bia mvita bia mvimba, kanga mpasi bonso soda kiambote, tombanga ye kudienga tii kuna we bakila. Va nsuka: nsiku wu manisukwa, kisalu ki monikisa ye kiawulu, mfuka ya luzingu we vanwa — ke kwa mubaki mosi ko, kansi kwa babo bakumzolanga yandi ye we bakuluka mu
MAVOVO MAMFUNU MA KIGILEKI
Mawu mama i mvovo mia nzayilu mu longi yayi. Simba konso mvovo widi ye tudibindu mu mavesi kanda mu mona nsasa andi vava.
6. Galatians 6:9 — Tubika vonga mu vanganga mamboti; bila beto kambu vonga:
a) tuela tota, enati tukambu vonga
b) kisalu kietu ki-kimpamba ko
c) tuela tambula kolona
7. Kunlandi 2:10 — Kala wukuikama nate ku lufua, buna:
a) mu nzila-nzila kulendi bua ko
Ndiela kuvana budu ki luzingu
c) mwelo wa kukota kikuandikilwa kwaku
MAJIBU MAWAMPI: 1-c, 2-a, 3-b, 4-b, 5-b, 6-a, 7-b
NKIYA LONGOKA YAYI YIKABWANANGA
Mona buevi kiwuka kieti nata kiezila: lukutukunu lua mampa lua kadika lumbu mu tombe (Exode 16:4) kizibudulu nzila mu nlongo wa mvimba wa mampa ma luzingu, mavana mbala imosi mu mvu ka mvu vayi mekutukungu kadika lumbu mu minu (Yoane 6:27-35) — mekubama mu nlongo wawu kikubu.
Buevo kinkulu kiampa kikuyikisanga diambu diadi: kwa Iseli bakamba: keba mansiku mawombo mu diligence (Kuyalula 6:17); mu Klisto bakamba: mu diligence yawonso, wokisa mu minu kiaku (2 Petelo 1:5) — diambu diakemba va matadi ma matadi buabu diavukusu va minu kimoyo.
Boni mambu meti sunga: charuts (H2742, diligent) i mvovo mosi mu mutu wa kieti sala ngolo, mu wolo yankulu, ye mu dibulu dia lukanu — sola nsundu yina yiswama mu kadika buelo, ye mbi kuma.
Buawu bobwidi kwaku: konso kima diambu ko koko kwaku dimweni mu vanga, vanga kio ye ngolo yaku yawonso (Longo 9:10); keba ntima waku ye bukhulu boso (Zingana 4:23); tomba yandi ntete-ntete (Nkunga 63:1). Nzila-lweka yeti tona lumbu kiaki, ku nsi ntoto, ye yikotelo lumbu kiaki.
Mambu mama masonga mu mvu ya mvu: yandi wutona kisalu kimboti mu beno wela kikumisa nate mu lumbu ki Yesu Klisto (Filipi 1:6); konso muntu wela tambula mfutu andi boso buididi kisalu kiandi (1 Bakolinto 3:8).
Nzila ya mbazi: "Nzambi niandi wisalanga muna beno mu zola ye mu sala" (Filipi 2:13) — kisalu kia Nzambi kiandi veka ye kikhulu kia muntu kiandi veka bikangana va kimosi muna tini kimosi kia Nkand'a Nzambi; ka diambu ko wumosi kondwa wunkaka. Talanana wo.
