He Aha ka ʻŌlelo a ka Baibala e pili ana i ka ʻIke? — Ke Kumu · Nā Palapala Hemolele KJV me nā Helu Strong
THE FOUNDATION · THE ORIGINAL STUDY, SET IN THE ANCIENT ORDER
He 'Ike — Ke Aʻo Kumu Baibala
HUAʻŌLELO HOʻOMAKA
E hoʻolohe i ke ala o ke kanaka naʻauao: hoʻāhu ʻo ia i ka ʻike. Hōʻiliʻili ʻo ia ia i loko o kona noʻonoʻo a i loko o kona naʻau, e like me ke kanaka i hoʻāhu i ka waiwai i loko o kona hale, a mālama ia iā ia i ka lā pōpilikia. ʻO ka ʻōlelo Hebera kahiko no ia he daath (H1847, knowledge) — ʻo ka ʻike i mālama ʻia, ʻaʻole ka ʻike i nalowale. Akā, ʻaʻohe mea a ka mea naʻaupō e mālama ai, a ʻo kona waha ponoʻī ke lawe ana iā ia a kokoke i ka luku ʻana. A e hoʻolohe i ka mea e hiki mai ai i kekahi lāhui holoʻokoʻa ke hōʻole lākou e ʻike: hele lākou i ke pio ʻana, a make lākou — ʻaʻole no ka nele i ka manaʻo ikaika, akā no ka nele i ka ʻike. ʻO ka mea e hoʻohuli ʻē aku i ka ʻike, ua hoʻohuli ʻē ʻia ʻo ia iho. Akā, ʻaʻole i haʻalele ke Akua i ka mea pio me ka kōkua ʻole. Ua hele mai ka Mea Poni ʻia e hoʻokuʻu i ka mea pio, e hāʻawi i ke ʻike ʻana i ka mea makapō, a e alakaʻi i nā kānaka ma ka ʻoiaʻiʻo i ka mihi. A pehea lā e hiki mai nei kēia ʻike? ʻAʻole i ka manawa hoʻokahi. Hele mai ia e like me ka hānai ʻana i ke keiki: ʻo ka waiū ma mua, a laila ka ʻai paʻa; kakaʻikahi ma ʻaneʻi, kakaʻikahi ma ʻō, kahi laina i kau ʻia ma luna o kekahi laina. A hele mai ia i ka mea hoʻohaʻahaʻa wale nō. ʻAʻohe wahi kaʻawale no ke aʻo ʻia e ke Akua i ka mea i piha i kona naʻauao ponoʻī; no ka mea, ʻaʻohe mea i aʻo mai i ka Haku i kekahi mea. No laila, waiho i kou manaʻo ponoʻī, a lawe i kāna. ʻAʻole ʻo ka naʻauao ma kēia ao ke kumu o kēia mea a pau: ʻo ia ka ʻike ʻana i ke Akua ponoʻī, a e ulu i loko o kēlā ʻike i kou mau lā a pau. E ʻimi hoʻopaʻapaʻa ʻia.
NĀ NĪNAU EKOLU E PANE ‘IA MA KĒIA HAʻAWINA:
1. He aha ka mea a ke kanaka naʻauao e hana ai me ka ʻike?
2. He aha ka mea e hiki mai ai i luna o na kanaka ka poe i loaʻa ʻole ka ʻike — a he aha ka lāʻau lapaʻau?
3. Pehea mai ka ʻike i ke kanaka, a no ke aha ke kumu?
(Kuʻu mau manaʻo pilikino — mai loko mai o daath (H1847, ʻike) ka huaʻōlelo yada (H3045, e ʻike ai). Ma ka ʻōlelo Hebera, ʻaʻole ka ʻike he puʻu huaʻōlelo i hui pū ʻia; he hua ia no ka ʻike ʻana. Mai loko mai o ka mea āu e ʻike ai ke kahe ʻana o ka mea āu e ʻike ai — a no laila e pau ai kēia haʻawina ma ka ʻike i ke Akua.)
HELU MŌĀKĀKA MUA
Solomona 10:14Kaʻana Like↗Hoopaa ka poe akamai i ka ike; A o ka waha o ka mea lapuwale, kokoke ia i ka make.
NĀ HUAʻŌLELO HEBERA KOʻIKOʻI⚑ H1847 daath — ʻike
Hoopaa ka poe akamai i ka ike.
(Koʻu mau manaʻo ponoʻī — hoʻāhu ka poʻe naʻauao i ka ʻike ma ka noʻonoʻo a ma ka naʻau. Ua hoʻāhuʻia ia e like me nā waiwai i loko o ka hale, mākaukau no ka lā e pono ai. ʻAʻohe mea a ke kanaka naʻaupō e hoʻāhu ai, a ua kokoke kona waha ponoʻī i ka luku ʻana.)
1. NA HUAOLELO NAAUAO — HOOAHU KA POE NAAUAO I KA IKE
1.Solomona 11:9Kaʻana Like↗Ma ka waha o ka aia e make ai kona hoa; Ma ka ike oiaio hoi e pakele ai ka poe pono.
NĀ HUAʻŌLELO HEBERA KOʻIKOʻI⚑ H1847 daath — ʻike
Ma ka ike oiaio hoi e pakele ai ka poe pono.
(Kuʻu manaʻo ponoʻī — ua hoʻopakeleʻia ʻoe mai ka luku ʻana ma o ka ʻike. Ke luku nei ka waha o ka hoʻokamani; ke hoʻopakele nei ka ʻike o ka ʻoiaʻiʻo.)
2.Solomona 12:1Kaʻana Like↗O KA mea makemake i ke aoia mai, oia ka i makemake i ka ike; O ka mea hoowahawaha i ke aoia mai, he holoholona ia.
NĀ HUAʻŌLELO HEBERA KOʻIKOʻI⚑ H1847 daath — ʻike
O KA mea makemake i ke aoia mai, oia ka i makemake i ka ike.
3.Solomona 15:14Kaʻana Like↗O ka naau o ka mea naauao, imi oia i ka ike; O ka waha o ka poe naaupo, paina no ia i ka lapuwale.
NĀ HUAʻŌLELO HEBERA KOʻIKOʻI⚑ H1847 daath — ʻike
O ka naau o ka mea naauao, imi oia i ka ike.
4.Solomona 18:15Kaʻana Like↗O ka naau o ka mea naauao e loaa ia ia ka ike; O ka pepeiao hoi o ka poe akamai, e imi no i ka naauao.
NĀ HUAʻŌLELO HEBERA KOʻIKOʻI⚑ H1847 daath — ʻike
LOAA KA NAAUAO I KA NAAU + IMI KA PEPEIAO I KA NAAUAO.
5.Solomona 24:4Kaʻana Like↗Na ka ike e hoopihaia'i na keena, I na waiwai a pau, he maikai no a he nani hoi.
NĀ HUAʻŌLELO HEBERA KOʻIKOʻI⚑ H1847 daath — ʻike
Na ka ike e hoopihaia'i na keena, I na waiwai a pau, he maikai no a he nani hoi.
6.Solomona 24:5Kaʻana Like↗O ke kanaka naauao, he ikaika no ia; E mahuahua ana no ka ikaika o ke kanaka ike.
NĀ HUAʻŌLELO HEBERA KOʻIKOʻI⚑ H1847 daath — ʻike
E mahuahua ana no ka ikaika o ke kanaka ike.
2. KA NELE I KA IKE — LAWE PIO A ME KA LUKU ANA
1.Isaia 5:13Kaʻana Like↗Nolaila, hele pio aku la ko'u poe kanaka, no ka ike ole; A make no ko lakou poe hanohano i ka pololi, A maloo ko lakou lehulehu i ka makewai.
NĀ HUAʻŌLELO HEBERA KOʻIKOʻI⚑ H1847 daath — ʻike
Nolaila, hele pio aku la ko'u poe kanaka, no ka ike ole.
2.Hosea 4:6Kaʻana Like↗Ua lukuia ko'u poe kanaka no ka ike ole: No ka mea, ua hoowahawaha oe i ka ike, E hoowahawaha aku hoi au ia oe, Aole oe e malama i ka oihanakahuna na'u: A no kou hoopoina ana i ke kanawai o kou Akua, Owau hoi kekahi e hoopoina i kau poe keiki.
NĀ HUAʻŌLELO HEBERA KOʻIKOʻI⚑ H1847 daath — ʻike
UA LUKU 'IA NO KA NELE I KA 'IKE + HŌʻOLE 'IA KA 'IKE → E HŌʻOLE NŌ HOʻI AU IĀ ʻOE.
(Koʻu manaʻo pilikino — mai ka nele o ka ʻike mai ka luku ʻana. A e nānā i ke kaʻina o ia mea: inā hōʻole ʻoe i ka ʻike, e hōʻole nō hoʻi ʻo Iēhova iā ʻoe. ʻAʻole make nā kānaka no ka nele o ka wiwo ʻole, akā no ka nele o ka ʻike.)
3. KA LAAU LAPAAU — KE KUOKOA I KA POE PIO
1.Luka 4:18Kaʻana Like↗Maluna iho nei o'u ka Uhane o Iehova, no ka mea, ua poni mai la oia ia'u e hai aku i ka euanelio i ka poe ilihune; ua hoouna mai kela ia'u e lapaau i ka poe ehaeha ma ka naau, a e hai aku i ka hoola ana i ka poe pio, a me ka ike hou ana i ka poe makapo, a e hookuu i ka poe i hooluhihewaia
NĀ HUAʻŌLELO KOʻIKOʻI GREEK⚑ G859 aphesis
E HAI AKU I KA HOOLA ANA I KA POE PIO + KA IKE HOU ANA I KA POE MAKAPO + E HOOKUU I KA POE I HOOLUHIHEWAIA.
2.Timoteo II. 2:25Kaʻana Like↗E ao hoohaahaa aku ana i ka poe i ku e mai; i haawi mai paha ke Akua ia lakou i ka mihi a me ka hooiaio ana i ka olelo oiaio;
NĀ HUAʻŌLELO KOʻIKOʻI GREEK⚑ G1922 epignosis — Ka ʻike ʻana
MIHI E MAOPOPO AI KA ʻOIAʻIʻO.
(Koʻu mau manaʻo ponoʻī — hiki mai ka mihi ma ka ʻike maopopo ʻana i ka ʻoiaʻiʻo. Ka huaʻōlelo, ʻo ia ʻo epignosis (G1922, ka ʻike maopopo ʻana) — he ʻike piha loa. ʻAʻole hiki i ke kanaka ke huli ʻē aku mai ka mea āna i ʻike ʻole ai; no laila, ke hele mai nei ka ʻike ma mua o ka mihi, a ke hele mai nei ke kumu aʻo akahai ma mua o kēlā mau mea ʻelua.)
4. LĀLANI I LUNA O KA LĀLANI — WAIŪ, A LAILA ʻAI PAʻA
1.Isaia 28:9Kaʻana Like↗Ia wai la ia e ao mai ai i ka ike? E hoike mai oia i ka naauao ia wai? I ka poe anei i ukuhiia i ka waiu? I ka poe anei i auaia i ka u?
NĀ HUAʻŌLELO HEBERA KOʻIKOʻI⚑ H1847 daath — ʻike
Ia wai la ia e ao mai ai i ka ike? E hoike mai oia i ka naauao ia wai? I ka poe anei i ukuhiia i ka waiu.
2.Isaia 28:10Kaʻana Like↗No ka mea, he rula maluna o ka rula, He rula maluna o ka rula; He loina maluna o ka loina, He loina maluna o ka loina; He uuku ma keia wahi. He uuku ma kela wahi.
NĀ HUAʻŌLELO KOʻIKOʻI GREEK⚑ H6957 qav
HE KAUOHA MALUNA O KE KAUOHA + HE LAINA MALUNA O KA LAINA + HE WAHI MEA MA KEIA WAHI, A HE WAHI MEA MA KELA WAHI.
3.Korineto I. 3:1Kaʻana Like↗E NA hoahanau, aole e hiki ia'u ke olelo aku ia oukou, me he poe ma ka Uhane la, aka, me he poe ma ke kino, me he poe kamalii la iloko o Kristo.
NĀ HUAʻŌLELO KOʻIKOʻI GREEK⚑ G3516 nepios
AʻOLE HOʻI E LIKE ME KA POʻE ʻUHANE, AKA, E LIKE ME KA POʻE KINO = NA KEIKI ʻOPIO MA KRISTO.
4.Korineto I. 3:2Kaʻana Like↗Ua hanai aku au ia oukou i ka waiu, aole i ka ai; no ka mea, aole oukou i hiki mamua, aole hoi e hiki i keia wa.
NĀ HUAʻŌLELO KOʻIKOʻI GREEK⚑ G1051 gala
UA HANAI AKU AU IA OUKOU I KA WAIU, AOLE I KA AI → AOLE I HIKI MAMUA.
5.Hebera 5:14Kaʻana Like↗Aka, o ka ai paa, na ka poe oo no ia, ka poe makaukau no ka mea e ike ai i ka pono a me ka hewa.
NĀ HUAʻŌLELO KOʻIKOʻI GREEK⚑ G5160 trophe
NO KA MEA ʻAI PAʻAKIKĪ NO KA POʻE OO → UA HOʻOMAʻAMAʻA ʻIA KO LĀKOU MANAʻO E HOʻOKAʻAWALE I KA MAIKAʻI A ME KA HEWA.
(Koʻu manaʻo ponoʻī — hele mua ka waiū ma mua o ka ʻai paʻa; pēlā ke ao ʻana o ke Akua, he laina ma luna o ka laina, he wahi liʻiliʻi ma ʻaneʻi a he wahi liʻiliʻi ma ʻō. Akā, ʻo ka mea e noho mau ana i ka waiū, e noho mau ana ia he keiki. I mea e aʻo ʻia ai ka ʻike a e hoʻomaopopo ai i ke aʻo, pono e ukuhi ʻia ke kanaka — e hānai ʻia me kahi wahi liʻiliʻi i kēlā me kēia manawa, a hoʻomaʻamaʻa ʻia kona mau mea noʻonoʻo e ʻike i ka ʻokoʻa ma waena o ka maikaʻi a me ka ʻino.)
5. HŌʻIKE MAI KA HAʻAHAʻA I KA ʻIKE
1.Isaia 40:13Kaʻana Like↗Owai ka mea i alakai i ka Uhane o Iehova, A noho i kakaolelo nona, a ao aku ia ia?
NĀ HUAʻŌLELO KOʻIKOʻI GREEK⚑ H7307 ruach
Owai ka mea i alakai i ka Uhane o Iehova, A noho i kakaolelo nona, a ao aku ia ia?
2.Isaia 40:14Kaʻana Like↗Me wai la oia i kukakuka pu ai? Nawai hoi i ao aku ia ia, A kuhikuhi hoi ia ia i ke ia ala o ka pono, A hoike aku ia ia i ke ala o ka naauao?
NĀ HUAʻŌLELO HEBERA KOʻIKOʻI⚑ H1847 daath — ʻike
ʻO WAI KA MEA I AʻO IĀ IA, A HŌʻIKE IĀ IA I KA ʻIKE?
(Koʻu mau manaʻo ponoʻī — ʻaʻohe mea nāna i aʻo aku i ka HAKU. He mea paʻakikī ke loaʻa ka ʻike o ke Akua inā piha ʻoe i kou ʻike ponoʻī; ʻo ka haʻahaʻa, ʻo ia ke ʻae ʻana i ka liʻiliʻi o ka mea a kākou i ʻike ai. ʻO ke kanaka i ʻike i ka liʻiliʻi o kāna ʻike, ua mākaukau ia e aʻo ʻia e ke Akua.)
3.Roma 10:2Kaʻana Like↗No ka mea, ke hoike aku nei no wau no lakou, he manao ikaika ko lakou no ke Akua, aole nae mamuli o ka ike.
NĀ HUAʻŌLELO KOʻIKOʻI GREEK⚑ G1922 epignosis — Ka ʻike ʻana
he manao ikaika ko lakou no ke Akua, aole nae mamuli o ka ike.
(Koʻu mau manaʻo ponoʻī — ʻaʻole lawa ka wiwo ʻole ke nele i ka ʻike. Hiki i kekahi kanaka ke holo ikaika a holo hoʻi ma ke ala hewa. E hoʻomalu ʻia kou wiwo ʻole e ka ʻike.)
PANI ANA
Petero II. 3:18Kaʻana Like↗E hooikaika oukou, i mahuahua ke alohaia mai, a me ko oukou ike ana aku i ko kakou Haku a Hoola hoi ia Iesu Kristo. Ia ia no ka hoonaniia'ku, ano no, a mau loa aku. Amene.
NĀ HUAʻŌLELO KOʻIKOʻI GREEK⚑ G1108 gnosis — ʻike
E ULU MA KA LOKOMAIKAʻI + MA KA ʻIKE O KO KĀKOU HAKU A HŌʻOLA IESŪ KRISTO.
Solomona 2:5Kaʻana Like↗Alaila, e ike oe i ka makau ia Iehova, A e loaa ia oe ka ike i ke Akua.
NĀ HUAʻŌLELO HEBERA KOʻIKOʻI⚑ H1847 daath — ʻike
E HOʻOMAOPOPO I KA MAKAʻU IĀ IEHOVA + E LOAʻA I KA ʻIKE NO KE AKUA.
(Koʻu mau manaʻo pilikino — eia ka haʻawina holoʻokoʻa ma ka lālani hoʻokahi: ʻo ka ʻike, daath (H1847, ʻike), ua hoʻāhu ʻia e ka poʻe naʻauao, a ʻo kona nele ʻana ke luku nei; hele mai ia ma ka lālani ma luna o ka lālani, ka waiū ma mua o ka meaʻai paʻa, i ka poʻe haʻahaʻa a ʻaʻole i ka poʻe māhaʻohaʻo iā lākou iho; a ʻo ke kumu o ia mea, ʻaʻole ʻo ka ʻike ʻana i nā mea he nui, akā ʻo ka ʻike ʻana i ke Akua, ginosko (G1097, e ʻike). Ua hoʻopakele ʻia ka poʻe pono ma ia mea, ua hoʻokuʻu ʻia ke pio ma ia mea, a ua ulu aʻe ke keiki ma ia mea. E hoʻāhu iā ia, a e ulu ma ia mea, a hiki i ka lā o kona nani.)
NĀ HUAʻŌLELO KOʻIKOʻI GREEK
ʻO kēia nā huaʻōlelo koʻikoʻi no kēia haʻawina. E kaomi i kekahi huaʻōlelo kikoʻī ma nā paukū ma luna e ʻike ai i kona manaʻo ma ʻaneʻi.
“ʻike” — G1108 gnosis — ka ʻike, ka naʻauao
e ulu ma ka ʻike o ko kākou Haku a me ka Hoʻōla ʻo Iesu Kristo
“ʻike” — H3045 yada — e ʻike, e maopopo ma ka nānā ʻana
E ʻimi hoʻomau i ka ʻike i ka HAKU
“ka noʻonoʻo” — H998 biynah — ka noʻonoʻo
e loaʻa ka naʻauao, e loaʻa ka noʻonoʻo
HOʻĀʻO HOʻOKOLOHUA
1. Solomona 10:14 — Hoopaa ka poe akamai i:
a) waiwai
b) ka ike
c) mau huaʻōlelo
2. Hosea 4:6 — Ua lukuia ko'u poe kanaka no ka:
a) ka ʻike
b) ikaika
c) aʻo ʻana
3. Solomona 11:9 — Ma ka ike oiaio hoi e pakele ai:
a) ka poʻe naʻauao
b) ka mea akamai
c) ka poe pono
4. Isaia 5:13 — Nolaila, hele pio aku la ko'u poe kanaka, no ka:
a) no ka ike ole
b) ua hoʻopoina ʻoe i ke kānāwai o kou Akua
c) ua make wī ko lākou poʻe kanaka koʻikoʻi
5. 2 Timoteo 2:25 — I haawi mai paha ke Akua ia lakou i ka mihi a me:
a) ka hoʻihoʻi ʻana i ka ʻike maka
b) ka makaʻu iā IEHOVA
c) ka hooiaio ana i ka olelo oiaio
6. Isaia 28:9 — E ao mai oia i ka ike i:
a) nā keiki liʻiliʻi iā Kristo
I ka poe anei i auaia i ka u?
c) ka poʻe e hele ana e like me nā kānaka
7. Roma 10:2 — He manao ikaika ko lakou no ke Akua, aole nae mamuli o:
a) ka ʻike
b) ka pono
c) ke kānāwai
KĪ HŌʻOLE: 1-b, 2-a, 3-c, 4-a, 5-c, 6-b, 7-a
PEHEA KA LAULĀ O KĒIA HAʻAWINA
Pehea e lilo ai ka waiu i ʻai paʻa: ʻo ka waiu a me ka ʻai paʻa ke alakaʻi nei i nā kumu mua o nā ʻōlelo a ke Akua (Hebera 5:12) — ʻo ka waiu maoli o ka ʻōlelo, i ulu ai ʻoukou ma ia mea (1 Petero 2:2).
→ Pehea e hoʻokuʻu ʻia ai ka mea pio: ke kūʻai hoʻōla ʻana i nā pio, e alakaʻi ana i ka makahiki maikaʻi o ka Haku — ka makahiki jubilē, i ka wā e kūkala ʻia ai ke kūʻokoʻa ma ka ʻāina a pau (Levitiko 25:10 → Luka 4:19).
→ Pehea e pau ai ka ʻike ʻana: ʻo ka ʻike ʻana i ka ʻoiaʻiʻo e alakaʻi aku ana i ka mihi e ola ai (ʻOihana 11:18) a me ka pakele ʻana mai loko mai o ke pahele (2 Timoteo 2:26).
→ Pehea i kūkulu ʻia ai ka ʻōlelo: he laina ma luna o ka laina, he wahi ma ʻaneʻi, a he wahi ma ʻō (ʻIsaia 28:10) — he kauoha i hui pū ʻia me ke kauoha, ka ʻōlelo holoʻokoʻa i hoʻonohonoho pono ʻia.
Pehea e mālama ai ke kahuna ia mea: pono e mālama nā lehelehe o ke kahuna i ka ʻike (Malaki 2:7), a ʻo ka mea hōʻole i ka ʻike, ʻaʻole ia e kahuna (Hosea 4:6) — ʻo ka hoʻāhu ʻana i ka ʻike, he kauoha ia no ke kahuna; a ʻo ʻoukou hoʻi kekahi poʻe kahuna aliʻi (1 Petero 2:9).
