Nu Ka Wɔ Mahaʋu? — Akpa 2 · KJV Ŋɔŋlɔawo Kple Strong's Numbers
MAMA 2 · YIYI ƉO ŊGƏ GBE SIA GBE — ZƆZƆ LA, GBƆGBƆ LA ƑE DƆWƆWƆ, KPLE ƉASEFIA NA MIA VIWO.
Nu Si Wòle Be Mawɔ Be Makpɔ Ɖeɖe — Gɔmeɖoɖo La
NYA GBALẼNYA
Gɔmeɖoɖo la ɖo nyabiase gã la ŋu. Ele be ame naxɔe se, natrɔ dzime, wòaxɔ mawutsideta, eye wòaxɔ Gbɔgbɔ Kɔkɔe la ƒe nunana. Emegbe la, ele be ame ma nayi edzi, anɔ te ɖe Kristo ŋu, eye wòado dzi va se ɖe nuwuwu. Numeɖeɖe sia dze egɔme le afi si nyaŋuɖoɖo ma wu enu ɖo. Ɖeɖe nye Mawu ƒe ɖeɖe na ame tso nu vɔ̃ kple ku me. Ɖeɖe ma dzea egɔme le gaƒoƒo ɖeka me, gake wonɔa agbe le eŋu ŋkeke ɖeka ɖeka. Xɔsetɔ gbãtɔwo meƒoa ƒu ɖeka zi ɖeka le kwasiɖa me o. Woyi edzi gbe sia gbe. Gbɔgbɔ Kɔkɔe la meva kpɔ wo zi ɖeka o. Enɔ wo gbɔ gbe sia gbe, abe nufiala, mɔfiala, kple kpeɖeŋutɔ ene. Eye ŋugbedodo la mele tɔ wo dzi ko o. Mawu gblɔ ŋugbedodo la na wo, kple wo viwo, kple ame siwo katã le didiƒe. Numeɖeɖe sia ʋu ʋɔtru etɔ̃ mawo. Efia zɔzɔ si wowɔna gbe sia gbe. Efia Gbɔgbɔ Kɔkɔe la ƒe dɔwɔwɔ si wòwɔna gbe sia gbe le xɔsetɔ me. Efia ŋugbedodo si ɖo asi mia viwo kple mia ƒome dzi. Xlẽ kpukpui ɖe sia ɖe blewuu. Mawu ƒe nya lae ku ɖe eme le eme, ke menye míaƒe nyawoe o.
NYA ETƐ̃ SIWO NUSƆSRƆ̃ SIA ƊO NAWO ŊU:
1. Nu kae xɔsetɔ gbãtɔwo wɔna gbe sia gbe le esi wode mawutsi na wo vɔ megbe?
2. Nu kae Gbɔgbɔ Kɔkɔe la wɔna le xɔsetɔ aɖe me gbe sia gbe?
3. Ðe Mawu ƒe ŋugbedodo la ka ɖe viwòwo kple wò aƒe hã?
GɔMEƉOƉO SI WOƉO XÕXÕ LA — NƢE WOAWƆ BE MAKPƆ ƉEƉE?
GƆMEƉZƐ LA → WOƑE DZI VEVE WO → NƆVIWO, NUKA MAWƆ?
GƆMEƉOƉO LA → MITRƆ DZIME + MIXƆ NYƆNYRƆ LE YESU KRISTO ŊKƆ ME NA NU VƆ̃WO TSƆTSƆKE → MIAXƆ GBƆGBƆ KƆKƆE LA ƐE NUNANA.
GƆMEÐEÐE LA → NƆ TE ÐI SESIẼ + NƆ WEINTI LA ME + DO DƆ VA SE ÐE NUWUWU → AME MA WOAKPƆ ÐEƑƆƑE.
GƆMEDZEDZE SEKE
Dɔwɔwɔwo 2:46Modern Bible↗Share↗Wokpea ta ɖe gbedoxɔ la me gbe sia gbe hesubɔa Mawu. Wodoa go le wo nɔewo ƒe aƒewo me hã heɖua Aƒetɔ la ƒe Nuɖuɖu Kɔkɔe la. Woɖua nu ɖekae le dzidzɔ kple dzimekɔkɔ me (47) eye wonɔa Mawu kafum ɖaa, hekpɔa amenuveve le amewo katã gbɔ. Ke Aƒetɔ la tsɔa ame siwo kpɔ xɔxɔ la kpena ɖe wo ŋuti gbe sia gbe.
⚑⚑ G4342 proskartereo
WOYI EDZI GBESIAGBE LE SUSU ƉEKA ME + WOGBA ABOLO TSO AƑE YI AƑE → AƑETƆ LA TSƆ AME SIWO WOLE ƉEƉE GE LA KPE ƉE HAMEA ŊU GBESIAGBE.
(Nye ŋutɔ ƒe susuwo — tɔ ɖe afi ma nàkpɔ nya ɖeka si gagbugbɔna le kpukpui sia me. Xɔsetɔwo yi edzi gbe sia gbe, eye Aƒetɔ la tsɔ ame kpe ɖe hamea ŋu gbe sia gbe. Numeɖekplɔ blibo sia zɔna le nya ɖeka ma me.)
1. YIYI DZI GBE SIA GBE — GBE SIA GBE ƑE ZƆZƆ
(Nye ŋutɔ ƒe susuwo — Gɔmeɖoɖoa fia be ele be ame nayi edzi. Ŋɔŋlɔawo ƒe ŋuɖoɖoe nye "gbe sia gbe," menye "kpe ɖeka le kwasiɖa ɖeka me o." Kpɔ ale si gbe vovovowo le agbalẽa me gblɔ nya ma ke ɖo.)
2. NUKPƆKPƆ VOVOVO, NƆƑE ƉEKA — NYANYUI EVE, NYA ƉEKA, NYA ƉEKA WOTSƆ KPE ƉE EŊU
1.Mateo 16:24Modern Bible↗Share↗Esia megbe la, Yesu gblɔ na nusrɔ̃lawo be, “Ne ame aɖe di be yeadze yonyeme vavã la, ekema negbe nu le eɖokui gbɔ ne wòatsɔ eƒe atitsoga adze yonyeme
NE AME AƉE DI BE YEADZO YOME → NEGBE EƉOKUI + NETSƆ EƑE ATITSOGA + NEDZO YOME.
2.Luka 9:23Modern Bible↗Share↗Egblɔ na wo be, “Ame si di be yeanɔ yonyeme la, ele nɛ be wòaɖe asi le xexe sia me nyawo ŋu atsɔ eƒe atitsoga gbe sia gbe, eye wòanɔ ŋunye ɖaa.
AGBE EƑE ƉOKUI ANYI + ATSƆ EƑE ATITSOGA ƉO EƉOKUI DZI GBE SIA GBE + ADZE YOME.
(Nye ŋutɔ ƒe susuwo — Mateo ŋlɔ be, "netsɔ eƒe atitsoga." Luka ŋlɔ be, "netsɔ eƒe atitsoga gbe sia gbe." Nya ɖeka sia si wotsɔ kpe ɖe eŋu la na atitsoga la va zu nu si le zɔzɔ ƒe ŋkeke ɖe sia ɖe me.)
3.Konyifahawo 3:22Modern Bible↗Share↗Le Yehowa ƒe lɔlɔ̃ deto la ta wometsrɔ̃ mí o elabena eƒe nublanuikpɔkpɔ mevɔna o. (23) Wozua yeye ŋdi sia ŋdi, wò nuteƒewɔwɔ lolo ŋutɔ.
EƑE NUBLANUIKPƆKPƆWO MEVƆNA O → WOLE YEYE ŊDI SIA ŊDI + WƆ NUTEƑEWƆWƆ LOLO ŊUTƆ.
(Nye ŋutɔ ƒe susuwo — nublanuikpɔkpɔ nye Mawu ƒe dɔmenyonyo si míedze na o. Mawu wɔa eƒe nublanuikpɔkpɔ yeye ŋdi sia ŋdi. Xɔsetɔ hiã nublanuikpɔkpɔ yeye sia gbe sia gbe le zɔzɔ la me.)
4.Yesaya 50:4Modern Bible↗Share↗Aƒetɔ Yehowa tsɔ nufiala ƒe aɖe nam be manya nya si matsɔ ado ŋusẽ ame si gbɔdzɔ lae. Enyɔam ŋdi sia ŋdi. Eʋua nye to be mase nu abe ame si wole nu fiam la ene.
EFƐA NYE TA ŊDI SIA ŊDI → EFƐA NYE TO BE MASE NU ABE SUKUVI DZRO ENE.
5.Lododowo 8:34Modern Bible↗Share↗Woayra ame si ɖoa tom, nɔa ŋudzɔ le nye ʋɔtru nu gbe sia gbe eye wòlalana le nye kpui nu
⚑⚑ H8245 shaqad
WOAYRA AME SI → KPƆA NYE AGBODZIWO ŊU GBE SIA GBE + LALA LE NYE ƉOWO ƑE ATIWO ŊU.
6.Dɔwɔwɔwo 17:11Modern Bible↗Share↗Bereatɔwo ɖɔ ʋu wu Tesalonikatɔwo, elabena woɖo to Paulo ƒe nyagbɔgblɔ kple dzidzɔ. Woawo ŋutɔwo hã nɔa mawunya la me dzrom ɣe sia ɣi be yewoakpɔe ɖa be nyateƒenya gblɔm Paulo nɔ mahã.
⚑⚑ G350 anakrino
WOXƆ NYA LA KPLE DZIDZƆ GBAGBÃ + WODI ŊƆŊLƆAWO ME GBESIAGBE.
(Nye ŋutɔ ƒe susuwo — nyaselawo ame ŋkutawo xɔ nya la kple susu si le klalo. Emegbe la, wodo nya si wose la kpɔ le mawunyakpukpuiwo nu, gbe sia gbe. Do nusɔsrɔ̃ sia ƒe fli ɖe sia ɖe kpɔ nenema ke.)
7.Mateo 6:9Modern Bible↗Share↗“Ale si miado gbe ɖae nye esi: “‘Mía Fofo si le dziƒo, woade bubu wò ŋkɔ ŋuti (10) wò fiaɖuƒe neva, woawɔ wò lɔlɔ̃nu le anyigba dzi abe ale si wowɔnɛ le dziƒo ene. (11) Na nuɖuɖu si míaɖu egbe la mi.
MIA FOFO SI LE DZIƑOWO → NA MI MIAƑE GBE SIA GBE ƑE ABOLO EGBE.
(Nye ŋutɔ ƒe susuwo — Yesu fia eƒe nusrɔ̃lawo be woabia abolo gbe ɖeka ɖe gbe ɖeka nu. Gbedodoɖaa biaa nu na gbe sia gbe, ke menye na nudzraɖoƒe blibo aɖeke o. Mawu naa nuɖuɖu zɔzɔmea abe ale si wòdia nu na ŋutilãe ene, gbe ɖeka ɖe gbe ɖeka.)
8.Psalmowo 68:19Modern Bible↗Share↗Kafukafu woana Aƒetɔ, Mawu míaƒe Ɖela, ame si tsɔa míaƒe agbawo gbe sia gbe. Sela
Kafukafu woana Aƒetɔ → Mawu míaƒe Ɖela = ame si tsɔa míaƒe agbawo gbe sia gbe.
(Nye ŋutɔ ƒe susuwo — Aƒetɔ la naa nu gbe sia gbe. Woyɔnɛ be míaƒe ɖeɖekpɔla ƒe Mawu la le gbɔgblɔ ɖeka me. Agbe si woɖe la nye agbe si Mawu léa asi ɖe eŋu gbe ɖeka.)
3. GBƆGBƆ KƆKƆE LA GBE SIA GBE — AKƆFALA LA AFIA NU WÒ
(Nye ŋutɔ ƒe susuwo — Gɔmeɖoɖo la bia be, ɖe nèxɔ Gbɔgbɔ Kɔkɔe la mahã? Beselia ɖe nu si Gbɔgbɔ Kɔkɔe la wɔna le ŋkeke ma megbe la fia. Kpɔ dɔwɔnyawo le mawunyakpukpui siawo me ɖa, elabena dɔ siawo dometɔ ɖe sia ɖe nye gbe sia gbe ƒe dɔwɔwɔ, menye ɣeyiɣi ɖeka ko ƒe dɔwɔwɔ o.)
1.Yohanes 14:26Modern Bible↗Share↗Ke Nyaxɔɖeakɔla, Gbɔgbɔ Kɔkɔe si Fofo la adɔ ɖo ɖa le nye ŋkɔ me la afia nu geɖewo mi, eye wòaɖo ŋku nu siwo katã mefia mi la dzi na mi.
⚑⚑ G1321 didasko · ⚑ G3875 parakletos
NUXLƆ̃ALA LA = GBƆGBƆ KƆKƆE LA → EYA AFIA NU SIA NU MI, AHAÐO ŊKU NU SIA NU SI MEGBLƆ NA MI LA DZI NA MI.
(Nye ŋutɔ ƒe susuwo — woyɔa Gbɔgbɔ Kɔkɔe la be Akɔfala. Ŋkɔ sia fia ame si woyɔ va aƒe wò gbɔ be wòakpe ɖe ŋuwò. Efiaa xɔsetɔ nu gbe sia gbe yina, abe ale si nufiala kpɔa klass gbe sia gbe ɖo ene.)
2.Yohanes 16:13Modern Bible↗Share↗Gake ne Gbɔgbɔ Kɔkɔe si nye Nyateƒegbɔgbɔ la va la, ana miase nyateƒe ɖe sia ɖe gɔme. Magblɔ nya si dze eya ŋutɔ ŋu la o, ke boŋ agblɔ nya siwo wòse la ko, eye wòagblɔ nu siwo gbɔna dzɔdzɔ ge la na mi.
⚑⚑ G3594 hodegeo
NYATEƑE ƑE GBOGBO LA → EYA AKPLƆ MI AYI NYATEƑE KATÃ ME.
Elabena ame siwo Mawu ƒe Gbɔgbɔ kplɔna la = ame mawoe nye Mawu viwo.
(Nye ŋutɔ ƒe susuwo — mɔfiala mefia mɔ zi ɖeka hedzo o. Ezɔna le ŋgɔwò le mɔ blibo la katã dzi va se ɖe aƒe me. Kplɔkplɔ nye nɔnɔme si li fifia, gbe sia gbe, menye nane si wu enu o.)
4.Romatɔwo 8:16Modern Bible↗Share↗Gbɔgbɔ la ŋutɔ ɖia ɖase kpena ɖe míaƒe gbɔgbɔ la ŋu be Mawu viwo míenye.
⚑⚑ G4828 summartureo
GBƆGBƆ LA ƉOA KPE ƉE MÍAƑE GBƆGBƆ NU → MÍENYE MAWU ƑE VIWO.
(Nye ŋutɔ ƒe susuwo — gbɔgbɔ eve dona go le kpukpui sia me, esiwo nye Mawu ƒe Gbɔgbɔ kple wò ŋutɔ wò gbɔgbɔ si nye amegbetɔtɔ. Mawu ƒe Gbɔgbɔ gblɔa na wò gbɔgbɔ be yenye Mawu vi. Ɖasefonyanya sia si vaa dzi na wò gbe sia gbe la nye nunana si nèxɔ ƒe akpa aɖe.)
5.Romatɔwo 8:26Modern Bible↗Share↗Nenema ke Gbɔgbɔ la kpena ɖe mía ŋu le míaƒe gbɔdzɔgbɔdzɔ me. Elabena míenyaa nu si ta míado gbe ɖa ɖo gɔ̃ hã o, gake Gbɔgbɔ la ŋutɔ xɔa nya ɖe akɔ ɖe mía nu le ŋeŋe manyagblɔ aɖe me.
GBƆGBƆ LA HÃ KPENA ƉE MÍA ŊU LE MÍAƑE GBƆDZƆGBƆDZƆWO ME → EDOA GBE ƉA ƉE MÍA TA.
(Nye ŋutɔ ƒe susuwo — ŋkeke aɖewo la, xɔsetɔ mekpɔa nya siwo wòatsɔ ado gbe ɖa kpli o. Mawu ƒe Gbɔgbɔ doa gbe ɖa ɖe xɔsetɔ la ta le ŋkeke mawo tututu dzi. Mèzɔna wò ŋkeke gbɔdzɔgbɔdzɔtɔ kekeake ɖeka wò ɖokui o gbeɖe.)
6.Galatiatɔwo 5:16Modern Bible↗Share↗Eya ta mele egblɔm be minɔ agbe le Gbɔgbɔ la me, ale be miagawɔ ɖe ŋutilã ƒe nudzodzrowo dzi o.
⚑⚑ G4043 peripateo
ZƆ LE GBƆGBƆ ME → MI MAWU ŊUTILƉE ƑE DZODZRO O.
7.Galatiatɔwo 5:22Modern Bible↗Share↗Ke Gbɔgbɔ la ƒe kutsetsee nye lɔlɔ̃, dzidzɔ, ŋutifafa, dzigbɔɖi, dɔmenyowɔwɔ, nyuiwɔwɔ, nuteƒewɔwɔ (23) tufafa kple ɖokuidziɖuɖu. Se la metsi tsitre ɖe nu siawo ŋuti o.
(Nye ŋutɔ ƒe susuwo — ku metsina ɖe ati dzi le zã ɖeka me o. Etsina ɖe alɔdze gbagbe dzi to ŋkeke geɖe me. Aleae nu si tsina ɖe alɔdze si lé ɖe wainti ŋu la le.)
8.Galatiatɔwo 5:25Modern Bible↗Share↗Esi míele agbe le Gbɔgbɔ la me la, mina míazɔ hã le eƒe kpɔkplɔ te.
⚑⚑ G4748 stoicheo
Esi míele agbe le Gbɔgbɔ la me la → mina míazɔ hã le eƒe kpɔkplɔ te.
9.Filipitɔwo 2:12Modern Bible↗Share↗Esia ta xɔ̃nye lɔlɔ̃awo, abe ale si mienye sedziwɔlawo ene, esi menɔ mia gbɔ la, ele be miagalé seawo dzi wɔwɔ me ɖe asi sesĩe wu, esi nyemegale mia gbɔ o. Miwɔ miaƒe xɔxɔkpɔkpɔ ŋu dɔ le vɔvɔ̃ kple dzodzo nyanyanya me (13) elabena Mawue le dɔ wɔm le mia me. Eyae kpena ɖe mia ŋu be miaɖo toe, eye miawɔ eƒe lɔlɔ̃nu.
⚑⚑ G1754 energeo · ⚑ G2716 katergazomai
MIWƆ DƆ ƉE MIAƑE ƉEƉE ŊUTI KPLE VƆVƆ̃ NA DZODZOME → MAWU LE DƆ WƆM LE MIA ME BE MIALƆ̃ HE AWƆ NUWƆWƆ.
(Nye ŋutɔ ƒe susuwo — èle wò ɖeɖe wɔm gbe sia gbe. Mawu hã le dɔ wɔm le mewò le ɣeyiɣi ma me ke. Etsɔa didi kple ŋusẽ siaa vɛ na wò.)
10.Korintotɔwo 1 6:19Modern Bible↗Share↗Nu ka ta va se ɖe fifia hã la, mienya kpɔ be miaƒe ŋutilã nye Gbɔgbɔ Kɔkɔe si Mawu na mi la ƒe nɔƒe eye wòle mia me ɣe sia ɣi o mahã? Miawo ŋutɔ ƒe ŋutilãwo menye mia tɔ o (20) elabena Mawu ƒle mi ho gã aɖee. Eya ta miwɔ miaƒe ŋutilã ƒe akpa sia akpa ŋu dɔ hena Mawu ƒe dodoɖedzi kple kafukafu elabena etɔwoe mienye.
⚑⚑ G3485 naos
MIAƑE ŊUTILA = GBƆGBƆ KƆKƆE LA ƐE GBEDOXƆ SI LE MIA ME → WOƉA GA ƉE MIAWO TA → MITSƆ MIAƑE ŊUTILA DE MAWU BUBU ME.
(Nye ŋutɔ ƒe susuwo — le blema la, gbedoxɔ lae nye aƒe ɖeka si me Mawu ƒe nɔnɔme nɔna ɖo. Wò ŋutilã nye aƒe ma fifia. Gbɔgbɔ Kɔkɔe la le afi ma nɔ, menye abe amedzro si va yina ene o.)
11.Yuda 1:20Modern Bible↗Share↗Ke miawo ya la, nɔvi lɔlɔ̃awo, mitu mia ɖokuiwo ɖo le miaƒe xɔse kɔkɔetɔ kekeake me, eye mido gbe ɖa le Gbɔgbɔ Kɔkɔe la me. (21) Mitsɔ mia ɖokuiwo de Mawu ƒe lɔlɔ̃ la me esi miele míaƒe Aƒetɔ Yesu Kristo ƒe nublanuikpɔkpɔ lalam be wòakplɔ mi ayi agbe mavɔ la mee.
⚑⚑ G2026 epoikodomeo
MITU MIA ƉOKUI ƉO ƉE MIAƑE XƆSE KƆKƆE WU KƆKƆE DZI + MIDO GBE ƉA LE GBƆGBƆ KƆKƆE ME → MIƉO MIA ƉOKUI ƉE MAWU LƆLƆ̃ ME.
(Nye ŋutɔ ƒe susuwo — xɔtula tsɔa kpe ɖeka tua xɔ, le ŋkeke geɖe me. Yuda yɔ dɔ ene siwo wowɔna gbe sia gbe ŋkɔ, be woatu wò xɔse ɖe edzi, be woado gbe ɖa le Gbɔgbɔ Kɔkɔe la me, be woalé ɖokui ɖe Mawu ƒe lɔlɔ̃ me, kple be woakpɔ mɔ na Aƒetɔ Yesu Kristo ƒe nublanuikpɔkpɔ. Dɔ mawo dometɔ ɖe sia ɖe sɔ ɖe ŋkeke ɖeka tututu me.)
4. ƉASEFIA LA NYE MITƆWO, KPLE MIA VIWO TƆ
(Nye ŋutɔ ƒe susuwo — azɔ dzidze ale si ŋugbedodo la keke ɖo. Eɖo asi dziwò, viwòwo kple ame siwo katã le adzɔge. Nu ma yi ɖe ŋugbedodo la yome va ɖo wò aƒe me ke.)
1.Dɔwɔwɔwo 2:39Modern Bible↗Share↗Ŋugbedodo la nye miawo ŋutɔwo, mia viwo, ame siwo le adzɔge kple ame siwo katã Aƒetɔ mía Mawu la yɔ la tɔ.”
⚑⚑ G1860 epaggelia
ƉEDANU LA LE MIAWO SI + MIAƑE VIWO SI + AME SIAWO SIWO LE DIDIƐ → AME SIWO KATA MIAƑE AƑETƆ MAWU AYƆ.
(Nye ŋutɔ ƒe susuwo — Petro gblɔ nya sia le ŋkeke si dzi sɔlemea dze egɔme la ke dzi. Ŋugbedodo si wòyɔ la nye Gbɔgbɔ Kɔkɔe la ƒe nunana. Kpukpui la yɔ wò viwo ŋkɔ le ŋugbedodo ma me, eya ta fofo alo dada xɔsetɔ aɖeke mele mɔ kpɔm ɖeka o.)
5. NUKPƆKPƆ VOVOVO, NƆNƆME ƉEKA — NYAGBLƆƉILA LA ŊLƆE, APOSTOLO LA GBLƆE
1.Yoel 2:28Modern Bible↗Share↗“Le nu siawo megbe la, matrɔ nye Gbɔgbɔ akɔ ɖe amewo katã dzi! Mia viŋutsuwo kple nyɔnuwo agblɔ nya ɖi, miaƒe ame tsitsiwo aku drɔ̃ewo eye miaƒe ɖekakpuiwo akpɔ ŋutegawo.
⚑⚑ H8210 shaphak
MAKƆ NYE GBƆGBƆ ƉE ƉE LA KATÃ DZI → MIA VIŊUTSUWO KPLE MIA VINYƆNUWO AGBLƆ NYA ƉI.
2.Dɔwɔwɔwo 2:17Modern Bible↗Share↗“‘Le ŋkeke mamlɛawo me la, Mawu gblɔ be makɔ nye Gbɔgbɔ ɖe amegbetɔƒomeawo katã dzi. Esia ana be mia viŋutsuwo kple mia vinyɔnuwo agblɔ nya ɖi. Hekpe ɖe esia ŋu la, mia viŋutsuwo akpɔ ŋutegawo, eye ame tsitsiwo hã aku drɔ̃ewo.
⚑⚑ G1632 ekcheo
LE ŊKEKE MAMLEATƆWO ME → MAKƆ NYE GBƆGBƆ ƖE AMEGBETƆƑOMEA KATÃ DZI → MIA VIŊUTSUWO KPLE MIA VINYƆNUWO AGBLƆ NYA ƉI
(Nye ŋutɔ ƒe susuwo — Yoel ŋlɔ be, "emegbe". Petro nɔ nuwɔwɔ me le eƒe emevava me, eya ta wòte ŋu gblɔ be, "le ŋkeke mamlɛawo me". Nuŋlɔɖi eveawo katã yɔ ŋutsuviwo kple nyɔnuviwo ŋkɔ, eya ta ŋugbedodo la keke ɖe enu tso gɔmedzedzea be wòalé ƒome bliboa ɖe asi.)
3.Yesaya 44:2Modern Bible↗Share↗Ale Yehowa ame si wɔ wò, ame si me wò ɖe vidzidɔ me, ame si akpe ɖe ŋuwò la gblɔe nye esi, Mègavɔ̃ o, O! Yakob, nye dɔla. Yerusalem, ame si metia (3) elabena makɔ tsi ɖe kuɖiɖinyigba dzi kple tɔʋuwo ɖe anyigba ƒuƒu dzi. Makɔ nye gbɔgbɔ ɖe viwòwo dzi kple nye yayra ɖe wò dzidzimeviwo dzi.
⚑⚑ H2233 zera · ⚑ H3332 yatsaq
MAKƆ NYE GBƆGBƆ ƉE WƆ DZIDZIMEVIWO DZI + NYE YAYRA ƉE WƆ DZIDZIVIWO DZI.
(Nye ŋutɔ ƒe susuwo — ƒe alafa geɖe hafi Petro nagblɔ nya la, Mawu do ŋugbe nu evea siawo ke na ha eve mawo ke xoxo. Gbɔgbɔ la si wokɔ ɖi, kple ƒãku si xɔnɛ. Nu si Petro tsɔ vɛ le sɔlemea ƒe gɔmedzedze la nye Mawu ƒe ŋugbedodo xoxo si va ɖo le eƒe ɣeyiɣi dzi.)
4.Mose 5 6:6Modern Bible↗Share↗Hekpe ɖe esia ŋuti la, ele be nàbu se siwo mele nawòm egbe la ŋu ɣe sia ɣi. (7) Ele be nàkui ɖe to me na viwòwo, eye nàƒo nu na wo tso wo ŋu ne miele aƒe me alo ne miele tsa ɖim, le anyimlɔɣi kple fɔfɔɣi abe nu gbãtɔ ene le ŋdi me.
⚑⚑ H8150 shanan
NYA SIAWO ANƆ WÒ DZI ME → FIA WO VIWÒWO VEVIE + ƑO NU TSO WO ŊU LE WÒ AƒE ME + LE MƆZƆZƆ ME.
(Nye ŋutɔ ƒe susuwo — ŋugbedodo la ɖoa viwo gbɔ to dzilawo ƒe nu me. Mose yɔ ɣeyiɣi siwo me woafia nu sia ŋkɔ, le aƒeme, le mɔ dzi, le zã me, kple le ŋdi me. Nu siawo katã lé ŋkeke bliboa ɖe asi, eya ta zɔzɔ si nàwɔ gbe sia gbe kple viwò fiafia nye agbe ɖeka.)
5.Psalmowo 78:4Modern Bible↗Share↗Míawo míaɣlae ɖe mía viwo o, ke boŋ míagblɔ Yehowa ƒe dɔwɔwɔ siwo dze na kafukafu, eƒe ŋusẽ kple nukudɔ siwo wòwɔ la na megbeviwo. (5) Ewɔ ɖoɖowo na Yakob, eye wòɖo se anyi ɖe Israel, se siwo ŋu wòde se na mía fofowo be woafia wo viwo (6) ale be dzidzime megbetɔwo hã nanya wo, eye vi siwo womedzi haɖe o hã nanya wo, ne woawo hã nafia wo viwo. (7) Ekema woatsɔ woƒe mɔkpɔkpɔ ada ɖe Mawu dzi, eye womaŋlɔ eƒe nuwɔwɔwo be o, ke boŋ woalé eƒe sewo me ɖe asi.
NA WO VIWO NANYA WO → VIWO SIWO WOADZI LA NATSO AƉE GBEƑÃ WO NA WO VIWO → BE WOATSƆ WOƑE MƆKPƆKPƆ ADA ƉE MAWU DZI.
(Nye ŋutɔ ƒe susuwo — xlẽ dzidzimeawo le hadzidzi sia me. Fofowo fiaa nu wo viwo, eye viawo hã fiaa nu ɖeviwo siwo womedzi haɖe o. Nuɖeɖefia ma nye kpodzi si dzi ŋugbedodo la zɔna to eme.)
6.Lododowo 22:6Modern Bible↗Share↗He ɖevi ɖe mɔ si wòato la dzi eye ne etsi la, mate ɖa le edzi o.
⚑⚑ H2596 chanak
He ɖevi ɖe mɔ si wòato la dzi eye ne etsi la → mate ɖa le edzi o.
7.Yosua 24:15Modern Bible↗Share↗Ke ne Yehowa subɔsubɔ medze mia ŋu o la, ekema mitia ame si miasubɔ la egbea! Ɖe miasubɔ mia tɔgbuiwo ƒe mawu siwo wosubɔ le Frat tɔsisi la godo loo alo Amoritɔwo ƒe mawuwo le anyigba sia dzia? Ke nye kple nye aƒe ya, míasubɔ Yehowa!”
MITIA AME SI MIASUBƆ ƉO EGBE SIA → KE NYE KPLE NYE AƒEME LA, MÍASUBƆ AƒETƆ LA.
(Nye ŋutɔ ƒe susuwo — Yosua meɖo eŋu ɖe eɖokui ɖeka ko ta o. Etsɔ eƒe aƒe blibo la de eƒe tiatia me. Fofo alo dada aɖe ate ŋu anɔ teƒe ma ke egbea, eye wòagblɔ nya ma ke ɖe woƒe ʋɔtru nu.)
8.Dɔwɔwɔwo 10:1Modern Bible↗Share↗Ŋutsu aɖe nɔ Kaesarea si ŋkɔe nye Kornelio. Enye aʋafia le asrafoha si woyɔna be Italia Hatsotso la me. (2) Eya kple eƒe ƒometɔwo katã nye Mawuvɔ̃la vavãwo. Enaa nu ame siwo le hiahiã me fũu, eye wòdoa gbe ɖa na Mawu atraɖii.
KORNELIO → VƆ̃ MAWU KPLE EYA ƑOME BLIBO LA + DOA GBE ƉA MAWU ƉE GBE SIA GBE.
9.Dɔwɔwɔwo 16:34Modern Bible↗Share↗Ena nu wo woɖu, eye aƒea me tɔwo katã yɔ fũu kple dzidzɔ, elabena wotrɔ zu Mawu dzi xɔselawo.
(Nye ŋutɔ ƒe susuwo — Gɔmeɖoke la gblɔ ame sia ƒe ŋutinya va se ɖe eƒe mawutsideta le zã me. Esiae nye kpukpui si kplɔ zã ma ke ɖo. Aƒea me tɔwo katã xɔ se hekpɔ dzidzɔ hafi ŋu ke.)
10.Dɔwɔwɔwo 18:8Modern Bible↗Share↗To Paulo ƒe afi ma nɔnɔ me la, Krispo si nye Yudatɔwo ƒe ƒuƒoƒemegã la kple eƒe aƒe blibo la me tɔwo katã xɔ Aƒetɔ la dzi se, eye wòde mawutsi ta na wo. Korintotɔ bubu geɖe siwo hã se eƒe mawunya la trɔ dzi me, eye wòde mawutsi ta na woawo hã.
KRISPO XƆ AƑETƆ LA DZI SE KPLE EƑE AƑE BLIBO LA → AME GEÐE SIWO SE NYA LA XƆE SE, EYE WODE MAWUTSI TA NA WO.
(Nye ŋutɔ ƒe susuwo — xlẽ aƒe siwo le nuŋlɔɖi etɔ̃ siawo me, Kornelio ƒe aƒe, gaxɔmenɔla la ƒe aƒe, kple Krispo ƒe aƒe. Mawu ɖea ame ɖeka ɖeka le ɣeyiɣi ɖeka me, eye wòƒoa aƒe blibo la nu ƒu hã. Tsɔ wò ŋutɔ wò aƒe hã de ɖoɖo ma me.)
11.Timoteo 2 1:5Modern Bible↗Share↗Menya ale si xɔse alakpamanɔme si le mewò abe dawò Enuike kple mamawò Lois ke ene. Meka ɖe edzi be ègale ŋu ɖom ɖe Aƒetɔ la ŋu kokoko abe tsã ene.
⚑⚑ G505 anupokritos
XƆSE VLƆVLƆWUI LA → NƆ WƆ MAMAWÒ LOIS KPLE DADAWÒ EUNIKE ME GBÃ → EYE WÒLE WƆ WƆWÒ HÃ ME.
12.Timoteo 2 3:14Modern Bible↗Share↗Ke ele na wò be nàlé nu siwo wofia wò la dzixɔse me ɖe asi. Ènya be nu siawo nye nyateƒe, elabena ènya be yeate ŋu axɔ mí ame siwo fia nu siawo wò la dzi ase. (15) Ènya ale si, esi nènye ɖevi sue la, wofia Ŋɔŋlɔ Kɔkɔe la wò, nu siawo na nèdze nunya be nàkpɔ Mawu ƒe ɖeɖe to Kristo Yesu dzixɔse me.
⚑⚑ G3306 meno
YI EDZI LE NU SIWO NÈSRƆ̃ ME → TSO ƉEVIME KE ÈNYA ŊƆŊLƆ KƆKƆEAWO → ƉE NUNYA NA ƉEƉE.
(Nye ŋutɔ ƒe susuwo — kpɔ ale si xɔse la zɔ tso mama Lois gbɔ, yi dada Eunike gbɔ, va ɖo ɖevi Timoteo gbɔ. De dzesi nya si Paulo tia esi wògblɔ na Timoteo be wòayi eƒe xɔse la dzi. Helagbe me nya ma kee nye esi Gɔmeɖoɖoa fia tso ale si woanɔ ku ɖe wainka la ŋu ŋuti.)
NU EVETƆ ME
Mose 5 7:9Modern Bible↗Share↗Eya ta nyae bena Yehowa, wò Mawu la nye Mawu nuteƒewɔla. Ewɔa eƒe ŋugbedodowo dzi na dzidzime akpewo, eye wòtsɔa lɔlɔ̃ mavɔ lɔ̃a ame siwo lɔ̃nɛ, eye wowɔa eƒe seawo dzi.
⚑⚑ H1755 dor
MAWU NUTEƑEWƆLA LA → ELÉ NUBABLA KPLE NUBLANUIKPƆKPƆ ME ƉE ASI → VA SE ƉE DZIDZIME AKPE.
Psalmowo 103:17Modern Bible↗Share↗Gake tso mavɔ me yi ɖe mavɔ me, Yehowa ƒe lɔlɔ̃ li kple ame siwo vɔ̃nɛ, eye eƒe dzɔdzɔenyenye nɔa anyi kple wo viwo ƒe viwo (18) kpakple ame siwo léa eƒe nubabla me ɖe asi, eye woɖoa ŋku edzi wɔna ɖe eƒe sewo dzi.
⚑⚑ H2617 chesed
Gake tso mavɔ me yi ɖe mavɔ me, Yehowa ƒe lɔlɔ̃ li kple ame siwo vɔ̃nɛ → Yehowa ƒe lɔlɔ̃ li kple ame siwo vɔ̃nɛ.
Yesaya 59:21Modern Bible↗Share↗Yehowa be, “Nye la, esiae nye nye nubabla kpli wo. Nye Gbɔgbɔ si le dziwò, nye nya siwo metsɔ de nuwò la madzo le nuwò alo le viwòwo ƒe nu alo le wò dzidzimeviwo ƒe nu tso azɔ dzi yi ɖe mavɔ me o,” Yehowae gblɔe.
⚑⚑ H1285 berith
NYE GBƆGBƆ + NYE NYAWO → MADO GO LE WƆ DZIDZIMEVIWO NU O, ALE KE WƆ DZIDZIMEVIWO ƐE DZIDZIMEVIWO NU HƆ O → TSO FIFIA YI TƆGBI.
Korintotɔwo 2 13:1Modern Bible↗Share↗Esia anye zi etɔ̃lia mava mia gbɔ. Azɔ abe ale si woŋlɔe ɖe mawunya me ene la, “Woaxɔ nya si ame aɖe tsɔ ɖe nɔvia ŋu la to ɖasefo eve alo etɔ̃ ƒe kpeɖodzi me.”
⚑⚑ G3144 martus
Woaxɔ nya si ame aɖe tsɔ ɖe nɔvia ŋu la to ɖasefo eve alo etɔ̃ ƒe kpeɖodzi me.
(Nye ŋutɔ ƒe susuwo — ɖasefo etɔ̃ kekea ŋugbedodo sia ƒo ta agbe ɖeka ƒe liƒo. Mose gblɔ be, "va se ɖe dzidzime akpe ɖeka", David gblɔ be, "va se ɖe viwo ƒe viwo dzi", eye Yesaya kɔ nyawo la yi va se ɖe wò ƒãku ƒe ƒãku ƒe nu me, tegbetegbe. Le ɖasefo eve alo etɔ̃ ƒe nu me nya la lia ke.)
VOVOLI KPLE EƐE VAVĂ
(Nye ŋutɔ nye susuwo — vɔvɔli si le anyigba dzi la ƒe nɔnɔme le eŋu vavã, gake nɔnɔme ma ɖeɖe mate ŋu afia nu si wɔe o va se ɖe esime kekeli aɖe afia wò nu ŋutɔ la ŋutɔ. Nubabla Xoxoa me nɔnɔmekpɔwo nye vɔvɔli vavãwo siwo tso ŋutilã vavã aɖe ŋu, eye ŋutilã ma nye Kristo tɔ, evɔ vɔvɔli menye nu ŋutɔ ƒe nɔnɔme tututu o (Kolosetɔwo 2:17, Hebritɔwo 10:1). Eya ta míetsɔa vɔvɔli ɖeka koe wɔa nufiafia gɔmeɖoɖe akpɔ gbeɖe o, eye míeyɔa naneke be vɔvɔli ne Nubabla Yeyea ƒe kekeli afia mí ŋutilã si wɔe la ko.)
13.Mose 2 16:4Modern Bible↗Share↗Yehowa gblɔ na Mose be, “Kpɔ ɖa, mana abolo nadza tso dziƒo na wo. Ame sia ame ate ŋu ado go gbe sia gbe, eye wòafɔ nuɖuɖu si wòhiã. Mado wo kpɔ le nu sia me akpɔ be woawɔ ɖe nye ɖoɖowo dzi mahã.
⚑⚑ H4305 matar
ABOLO SI TSO DZIƑO → WOAƑO NU LE DZIDZE AÐE NU GBE SIA GBE → ÐE WOAZƆ LE NYE SE LA ME LOO ALƆ WOMAZƆ O HƑE.
14.Mose 2 16:21Modern Bible↗Share↗eya ta azɔ la, wofɔa nuɖuɖu la ŋdi sia ŋdi, eye aƒe sia aƒe fɔa esi wòhiã la ko. Ne ŋdɔ ʋu, eye anyigba xɔ dzo la, abolo la lolõna, eye wòbuna.
⚑⚑ H1242 boqer
WOFƆ EYA ƉO ŊDI SIA ŊDI + AME SIA AME LE EƑE NUÐUÐU NU.
15.Yohanes 6:32Modern Bible↗Share↗Yesu gblɔ na wo be, “Nyateƒe gblɔm mele na mi be, menye Mosee na abolo tso dziƒo mi o, ke boŋ Fofonyee. (33) Abolo si Mawu na lae nye ame si tso dziƒo va, eye wòna agbe xexea me.”
FOFONYE LA NANA MI ABOLO VAVÃ SI TSO DZIƑO → ENAA AGBE XEXEAME.
16.Yohanes 6:35Modern Bible↗Share↗Yesu gblɔ be, “Nyee nye agbebolo la. Ame si ava gbɔnye la, dɔ magawui akpɔ o, eye ame si xɔ dzinye se la, tsikɔ magawui gbeɖe o.
⚑⚑ G740 artos
NYEE NYE AGBE ƑE ABOLO LA → AME SI VA GBƆNYE LA, DƆ MAGAWU I O.
(Nye ŋutɔ nye susuwo — le blema ɣeyiɣiwo me, Israel-viwo fɔa abolo tso dziƒo gbe sia gbe ŋdi, gome si le na ŋkeke ɖeka. Abolo ma si wonoa gbe sia gbe nye vɔvɔli, eye Yesu nye ŋutilã si wɔe, agbe ƒe abolo si le eɖokui nyi nu eye wòléa xɔsetɔ ƒe agbe ɖe asi. Eya ta xɔ wò gome tso egbɔ gbe sia gbe ŋdi, xlẽ nya la gbe sia gbe, do gbe ɖa gbe sia gbe, eye yi edzi gbe sia gbe.)
NUTAMEƐ
Psalmowo 102:28Modern Bible↗Share↗Wò dɔlawo ƒe viwo anɔ ŋkuwò me, eye woaɖo woƒe dzidzimeviwo anyi le ŋkuwò me.”
⚑⚑ H3559 kun · ⚑ H7931 shakan
Wò dɔlawo ƒe viwo anɔ ŋkuwò me + eye woaɖo woƒe dzidzimeviwo anyi le ŋkuwò me.
Tesalonikatɔwo 1 5:23Modern Bible↗Share↗Azɔ la, Mawu ŋutɔ, ame si nye ŋutifafa ƒe Mawu la nakɔ mia ŋuti keŋkeŋ, eye wòadzra miaƒe gbɔgbɔ, luʋɔ kple ŋutilã blibo la ɖo mokakamanɔŋui le míaƒe Aƒetɔ Yesu Kristo ƒe vavagbe la. (24) Nuteƒewɔlae nye ame si yɔ mi, eya ta awɔe ade goe.
⚑⚑ G4103 pistos · ⚑ G37 hagiazo
Azɔ la, Mawu ŋutɔ, ame si nye ŋutifafa ƒe Mawu la nakɔ mia ŋuti keŋkeŋ → Nuteƒewɔlae nye ame si yɔ mi, eya ta awɔe ade goe.
(Nye ŋutɔ nye susuwo — nusɔsrɔ̃ sia fia agbe si kplɔa ɖoɖo la ɖo, gbe sia gbe zɔzɔ, Gbɔgbɔ Kɔkɔe ƒe gbe sia gbe dɔwɔwɔ, kple ŋugbe si ɖo ɖe viwòwo kple wò aƒe blibo la gbɔ. Mawu mebia tso asiwò be nàwu mɔ blibo la nu egbe o. Ebia tso asiwò be nàzɔ kplii egbe, eye Mawu, ame si yɔ wò la, nye nuteƒewɔla be yeawɔe.)
DZIDZEDOKPƆKPƆ
1. Dɔwɔwɔwo 2:47 — Eye Aƒetɔ la tsɔ ame siwo wokpɔ ɖeɖe la kpe ɖe hamea ŋu gbe sia gbe:
a) kple dzidzɔ kple dzi blibo
b) ame siwo woakpɔ ɖeɖe
c) ame siwo xɔ eƒe nya la kple dzidzɔ
Luka 9:23 — Ne ame aɖe di be wòadze yonyeme nam la, nagbe eɖokui, eye:
a) wòatsɔ eƒe atitsoga ɖe asi gbe sia gbe, eye wòadze yonyeme
b) wòatsɔ eƒe atitsoga, eye wòadze yonyeme
c) dzra nu sia nu si le asiwò, eye nàtsɔ nu wòadzɔ na hiãtɔwo
3. Yohanes 14:26 — Ke Nuxlɔ̃ala, si nye Gbɔgbɔ Kɔkɔe la, si Fofo la adɔ ɖo ɖe mia gbɔ le nye ŋkɔ me la, eya:
a) akplɔ mi ayi nyateƒe blibo la me
b) aka ɖe xexeame nu le nu vɔ̃ ta
c) afia nu sia nu wò
4. Romatɔwo 8:26 — elabena míenya nu si míadi tso Mawu si abe ale si wòle be míadii ene o, ke Gbɔgbɔ la ŋutɔ:
a) kpena ɖe míaƒe gbɔdzɔgbɔdzɔwo ŋu
b) doa gbe ɖa na mí kple ŋeŋe siwo womate ŋu agblɔ o
c) ɖoa ɖase kpe ɖe míaƒe gbɔgbɔ ŋu
5. Dɔwɔwɔwo 2:39 — Elabena ŋugbedodo la nye mia tɔ, kple mia viwo tɔ, kple:
a) va se ɖe dzidzime akpe ɖeka
b) na Israel-ƒome blibo la
c) na ame siwo katã le didiƒe
6. Mose V 6:7 — Àfia nu wo viwòwo vevie, eye nàƒo nu tso wo ŋu:
a) ne èle anyinɔnɔ le wò aƒe me
b) ne èfɔ
c) ne èle mɔ dzi zɔm
7. Yesaya 59:21 — Nye gbɔgbɔ si le dziwò, kple nye nyawo siwo metsɔ de wò nu me la, womaɖe le wò nu me alo le wò dzidzimeviwo ƒe nu me o:
a) na viwo ƒe viwo
b) alo le wò dzidzimeviwo ƒe nu me hã
c) tso dzidzime yi dzidzime
ŊUTITƆ SI SƆ: 1-b, 2-a, 3-c, 4-b, 5-c, 6-a, 7-b
ALEKE NUSƆSRƆ̃ SIA MAA LIƆ ƐME
→ Ale si vɔvɔlia hea kekeli vɛ: Israel ƒo abolo si tso dziƒo la ƒu ŋdi sia ŋdi (2 Mose 16:21). Yesue nye abolo vavãtɔ si tso dziƒo, eye Yohanes ta 6 blibo la ʋu nɔnɔme sia me ɖe go keke (Yohanes 6:32-35), esɔ gbe hena nusɔsrɔ̃ tɔxɛ.
→ Alesi nubabla yeyea la ɖe eme fia: Mose gblɔ na dzilawo be woafia nyawo woƒe viwo vevie (5 Mose 6:7). Nubabla yeyea la ɖe eme fia be dzidzimeviwo etɔ̃ tso ƒome ɖeka me lé xɔse ɖeka ɖe asi, Lois, Eunike kple Timoteo (2 Timoteo 1:5).
→ Ale si nyawo le vevie: nya si wozã na "yi edzi" le 2 Timoteo 3:14 la nye Helagbe me nya si Yohanes ƒe nyanyui la hã zã na nɔnɔ ɖekae kple weinka la. Ðevi si wofia ŋɔŋlɔawo va se ɖe eƒe ɖeviyeme la, wodoe ɖe afi si wòate ŋu anɔ.
→ Ale si wòle na Yudatɔwo kple Trɔ̃subɔlawo siaa: ŋugbedodoa nye mia tɔ, kple mia viwo tɔ, kple ame siwo katã le adzɔge la tɔ (Dɔwɔwɔwo 2:39). Trɔ̃subɔla Kornelio vɔ̃ Mawu kple eƒe aƒemetɔwo katã (Dɔwɔwɔwo 10:2), eye Gbɔgbɔ Kɔkɔe la va ge ɖe ame siwo katã se nyaa dzi (Dɔwɔwɔwo 10:44).
→ Ale si wòkua ɖe ŋuwòe: Akɔfala la fiaa nu wò eye wògbugbɔ Yesu ƒe nyawo vaa susu me na wò (Yohanes 14:26). Nu si Mawu ƒe Gbɔgbɔ fiaa gbe sia gbe la, nɔ agbe ɖe eme gbe sia gbe (Galatiatɔwo 5:25).
→ Ale si wòɖo tso mavɔmavɔ me: Yehowa ƒe amenuveve tso mavɔmavɔ yi mavɔmavɔ, eye eƒe dzɔdzɔenyenye ɖo viwo kple woƒe viwo gbɔ (Psalmo 103:17). Mawu ƒe subɔlawo ƒe viwo li ɖaa, eye woƒe dzidzimeviwo li ke goŋgoŋ le Mawu ŋkume (Psalmo 102:28).
→ Mɔ tovo: Gbɔgbɔ la ƒoa nu ɖe mía nu le mía ɖokui me (Romatɔwo 8:26), eye Kristo hã ƒoa nu ɖe mía nu le Mawu ƒe nuɖusime (Romatɔwo 8:34). Amenubiala eve le xɔsetɔ ɖeka ta, ɖeka le eme, evelia le dziƒo, eye wole klalo hena wo ŋutɔ ƒe numeɖeɖe.
→ Ɖeɖefia si ate ŋu ava dze go: Mawu na abolo la ame sia ame ƒe gbe sia gbe nuɖuɖu, be yeadze si ne amewo azɔ le yeƒe se la nu (Mose 2 lia 16:4). Gbe sia gbe ƒe nuɖuɖu lae nye dodokpɔ na zɔzɔ la ŋutɔŋutɔ. Aƒetɔ la gakpɔtɔ le eƒe nunanawo nam gbe sia gbe, ale be eƒe amewo nadze eyome gbe sia gbe (Luka 9:23).
