Bibiya Kilembo Vo Longo Mu Diambu Dia Nzayilu? — Kuzingila Mo · Masonuku ma KJV ye Bisina bia Strong
KUZINGA KIAWU · LUDIATA YA NZAMBI — KWENDA MU MAZA, DIATA, ZAWULA, MANISA
Nzayilu — Malongi ma Nsualu ma Kibiblia
MVOVO WANTWALA
Nzayilu kayikubukanga ko mu muntu; bufweni bwandi bufweti tombua. Ye tombulu beni i nzila-nzietolo. Muana ke diatanga ko mu lumbu kimosi: va ntete ke naikanga, ye bima bioso i bimpa kua yandi; ke longukanga ndinga ya se diandi ye luse lua se diandi. Bosi balongoka yandi mu diata, kiongo mu kiongo, ye ke diatanga, ye buzingu bua nzo bukituka bunzikama kua yandi. Bosi ke yunduka, ye ke tinanga; ye muntu wowo ke tinanga mbote ke tinanga mu vita kimosi ki tinu, ye vita beni kina nsuka, ye va nsuka mfutu. I bobuawu buididi nzayilu ya Nzambi. Mvovo wa Ehebeleo i daath (H1847, nzayilu), ye wutukidi mu yada (H3045, zaba) — Strong ke tuba: zaba mbote mu mona, kuba wu zabana — nzayilu ya kiyala kia zabana bumbote, keti nzayilu ya nkanda kaka. Mvovo wa Kingeleki i gnosis (G1108, nzayilu), wutukidi mu ginosko (G1097, zaba). Tala diambu diadi bumbote tuka wutona: mu masonuku, nzayilu i ntete nzayilu ya Muntu. Longoka kiaki ke nata nzayilu mu nzietolo mu mvimba ya luzingu lua muntu: buevi kanwana yandi ekolo kalendi kaka naika ye dila mu diambu diandi; kikua kavanga na yau ekolo kena yau kimvimba diaka; buevi katinanga na yau, ye ke yiyekula bonso soladi mu nkangu wa Nzambi; ye kikua kikituka na yau va nsuka ya vita, kuna kazaba kaka bonso kazabuku yandi kibeni, ye kuna mvovo wa Nzambi eto wutelama mu mvu ya mvu. Tomba diambu diadi bumbote.
NGIUVU TATU ZI LONGOKO YAYI ZIVANA MVUTU:
1. Nzayilu idi kwevi, ayi mutu andi wutambulanga yawu buevi mu thonono?
2. Muntu kafwete vanga inki ye bakidi zaba, ye zaba kuna kesalu mu lumbu ka lumbu?
3. Mbangu wina mbûla ndinga inki? Nki diambu dieti bwa mu diela ku nsûka wa mbângu, ayi nki mbôte wina ka vondanga ko?
(Mabanza mama — tala mona ndenge nkindukanu bakelanga. gnosis (G1108, nzayilu) ubwikanga mu ginosko (G1097, kuzaba), ye Strong utubanga vo ginosko i kuzaba mu kieleka — i kuba ye ngeye, kubakula, kubwelakana. Ye gnosis vwidi mpangi ya nene mu masonuku: epignosis (G1922, nzayilu), ubwikanga mu epiginosko (G1921, kuzaba mu mvimba) — Strong utubanga vo i kubakula diaka, mbakuludulu ya mvimba, kuyambula mu kieleka. Diambu diantete i kuzaba; diambu diazole i kuzaba kukelo mu MVIMBA. Tala bidimbu mu longukulu yayi: tudi kuyunda mu gnosis, tudi kufulusu mu epignosis — ye kuna nsuka a nzila, minu ndizaba mu kaka bwe minu mvimba nzabikini.)
(Mabanza mama ya kibeni — daath (H1847, nzayilu) ke katuka na yada (H3045, kuzaba) — ye deah (H1844, nzayilu) me fwana kibeni na yawu, yawu zole ke katuka na muzi mosi wina — ye Strong ke tuba nde yada, na kieleka, i kuzaba mu kumona — kuzabana, bonso mu kuzabana ye nduku ya kieleka. Nzayilu ya Nzambi na Kalulu ya Ntete kele ve longuka ya ntama; yawu kele nzayilu ya kufinama. Ye tala na inki mpila ndinga yai ke telamana na fulu ke telamaka: na nduenga nzo ke tungamaka, ye na mbadukulu yawu ke kangamaka ngolo, kansi na NZAYILU bisika ke fulukaka na bima ya nkembo yonso ye ya kyese. Nduenga ke tunga nzo; daath ke fulusa bisika. Nzayilu kele kimvwama ya kunatwa na kati.)
1. KUKWENYA — UNKUKI WA KUKUBAKULA
(Mabanza mama ma munu — nzila yamosi na yamosi yikubanda ku nsi, ye buawu bobo buzabu buikubanda mpe. Kadi mosi kavutukanga ko na kuzaba Nzambi; yandi wufwete TALA yandi. Ye tala vo kuma nkanda usonikanga vo tunga kiabantu kiyikubanda kuau: mu wonga wa Mfumu. Muana wa nsapi udilanga mu diambu dya kima kena diambu ko, ye Mfumu wewanga kudila mu diambu dya buzabu — daath (H1847, buzabu) — banza phila tata kawanga muana mandi mosi. Dila, sosa, tomba: nsilu wina kwa mutu wutombanga, ye mvani i Nzambi.)
BUNA WELA BAKULA WONGA WA MFUMU + WELA MONA NZAYILU YA NZAMBI.
(Mabanza mama — tala buididi bwa lukwamunu: dila, tumbula ndinga aku, tomba, kimbakana — I BOSI wana. Ayi tala kifukulu mu sono B: mvovo wowo i biynah (H998, luzabu lwa mbote). Kudila mu diambu di nzayilu ayi kudila mu diambu di luzabu lwa mbote i kudila kumosi. Muntu wowo wuntombanga nzayilu banga bantu bantombanga palata, wela bakula kiuma kinneni ku viokila palata: nzayilu a NZAMBI.)
MFUMU WETI VANA NDUENGA + MU NUA WANDI MUNTUALA LUZAYU YE LUBAKALA.
6.ZAKI 1:5Kabula↗Enati vadi mutu mu beno kambulu nduenga buna bika kalomba kuidi Nzambi wumvananga mu luzolo kuidi batu boso ayi niandi wumvananga mu kambutsembolo. Buna Nzambi wela kumvana.
MAVOVO MAMFUNU MA KIGILEKI⚑ G1325 didomi · ⚑ G154 aiteo
BIKA KALOMBA KUA NZAMBI, UNA WÉXI VANA KUA BATU BOSO MU LUZOLO LUANDI + DIAWU MELA VANGA KUA YANDI.
(Mabanza mami mamosi — tula Solomo ye Yakobo yau na yau: Yave weti pesa nzayilu, wutumbula umosi; lomba kwa Nzambi, watu wawonso na luwidi lu ntima, wutumbula wankaka. Kubaka ke lusumbu ko. Mu munu wandi mweti tuka nzayilu; muntu weti tomba widi kaka nsadi ya moko ma zibuka.)
(Mabanza mama ya munu — tala kina kiawonso kya mwana : yandi kalandaka. radaph (H7291, kulanda ngolo) i mvovo wa Strong mu kubanga kwenda ngolo kw'landa kima. Mwana keti zabana se diandi mu kunlanda vonda mu nzo. Kuzaba kwa MFUMU i mpila yina : ke kimbakulu ko mu lumbu kimosi, vayi vanwa kw'ndiona okalanda ngolo.)
11.YOWANI 7:17Kabula↗Woso tidi kuandi vanga luzolo lu Nzambi buna buedika wela zaba ti malongi ma ndieta longa kuidi Nzambi maba voti mu luzolo luama veka ndieta yolukila.
Kana vo muntu wunzolele vanga luzolo luandi, wela zaba malongi momo.
12.MATAYI 11:29Kabula↗Bika lubonga vangu kiama, lulonguka kuidi minu bila minu ndidi mutu wu ntima wulembami ayi wukuluka ayi ma lubaka luvundulu mu miela mieno.
MAVOVO MAMFUNU MA KIGILEKI⚑ G2147 heurisko · ⚑ G3129 manthano
BONGANU KIOKO KIAME VA MBATA KIENO + LONGUKANU KWAME → BENO LUELA MONA LUVUNDULU MU MIELA MIENO.
(Mabanza mama ma kibeni — kukwenda kwa nkondi kunasukina kwa Muntu. Mfumu kena tuba ko vo, longuka mu kanku diambu, kansi wintubanga vo, longuka kwa MENO. Ye kuvanga kwenda ku ntwala kwa kuzaba — vo mosi mpe wumfweti vanga luzolo luandi, buna wela ZABA malongi mama — mu mpila yina mwana wenda diata ntete tuka wumfweti bakula mu diata. Bwabu wubueni yandi, telama diaka ye diata.)
2. KUDIATA — DIA KUVANGA AYI KUAWU BUELE KUAWU
(Mabanza mama ya kiyeka mono — mwana wa fioti wutelamene mu malu mandi; buabu keba kwiza. Nzayilu yina bamonanga yifwene vundulwa, ye nzayilu yina yavundulwa yifwene zingilwa. Tala mavanga zole ya bwabu bina mu bambangi: YUNDUKISA yawu, ye SUNGA yawu. Ye tala lulembo lutulu va khati: nzayilu yina yasimbwa yawu kaka yiwakisanga muntu; nzayilu yina yasimbwa va kimosi ye luzolo yitungisanga yandi, ye mpangi andi va kimosi ye yandi.)
1.2 Piela 3:18Kabula↗Vayi luyunduka mu nlemvo ayi mu nzayilu yi Pfumu eto ayi Mvulusi Yesu Klisto. Bika nkembo wubanga yandi tona buabu nate mu zithangu zioso. Ameni!
(Mabanza mama — tsaphan (H6845, kubumba) i mvovo wa Strong mu diambu dya bumba kimvwama. I mvovo wawu kibeni wa nkunga, mvovo aku ndiwubumba mu ntima ame. Muntu wa nduenga ubumbanga nzayilu vana vekuka mwivi kalendi lenda vwanda ko: vana ntima andi. Ntima i kesa ya kimvwama kiaki.)
NTIMA WA MUNTU WIDI YE MAYINDU WINTOMBANGA NZAYILU.
5.KOLOSAYI 1:9Kabula↗Diawu tona lumbu kioki tuwa buawu, beto mamveto, tukadi vonga mu kulusambidila ayi mu lomba muingi luba lufuluka mu nzayilu yi luzololuandi; mu nduenga yoso ayi mu diela di Kipheve.
Mfulukusu mu nzayilu a luzolo luandi + mu nduenga yoso ye luzabu lua mpeve.
6.KOLOSAYI 1:10Kabula↗Mu diambu ludiatila mu phila yifuana mu Pfumu, muingi lummonisa khinimu mambu moso; bu lumbutanga mimbutu mu mavanga mambote ayi luetayunduka mu nzayilu yi Nzambi.
DIATANU MU FWANA MFUMU MU MASENGO MOSO + KULUUMUKA MU NZAYILU A NZAMBI.
(Mabanza mama beninina — tala bidimbu, ye bakisa dyambu dinene. Kwa Piele diba gnosis (G1108, knowledge), kuzaba; vava didi epignosis (G1922, knowledge), yina Strong'e kabinganga vo kuzaba mvimba, luzabu lufwana, kukikinzikisa — kuzaba kwakwikuka mu mvimba. Ye tala tuma kikwakwikuka: kwenda mu lulendo, buta mbongo, ye kuyunduka kwalanda MU kwenda. Luzabu kalendi vwandanga va kilu ko; disungamanga mu nzila.)
7.FILIPI 1:9Kabula↗Tala diambu ndieti luta lombanga mu zitsambulu ziama: luzolo lueno lubuelama mu tezo kiviatukidi ayi luba diela ayi tsudukulu yimboti mu mamoso.
(Mabanza mama mu kibeni — vava vasukama lukanu lua kimbangi kioso. Nzayilu, kansi yo yamosi, yikuswusanga, mbandu yovo phemo bu vwikisanga divuta; luzolo lutunganga, mbandu yovo muntu bu tunganga nzo. Ye Paulu wusambanga vo LUZOLO luyunda kaka mu nzayilu — luzolo katá nzayilu, nzayilu simbu mu luzolo. Diata ye zole zizi, yovo kiedika ki dietukanga.)
(Mabanza mama — kisadilu kya lubandu lwa nzayilu kidi vava mu mukanda mosi. Vitika i yada (H3045, zaba): ZABA yandi mu nzila yaku yonso — mu tsola, mu nzo, mu muelo — ye yandi wisidisa nzila kwaku ku ntwala.)
(Mabanza mama ya munu — wa mambu mole, ye kwenda va kati diaka. Kuna kuna nzayilu ikubwa, luvunu lu lufwa; kuna kuna nzayilu isungama, muntu ubaka ngolo — koach (H3581, ngolo). Sunga nzayilu ke diambu dia fioti ko: yo luzingu kwa luvunu ye ngolo kwa muntu. Ye ngolo yina bavana mu kuma kimosi. Kuna nzila ya nzawulu yifwete zawulu.)
3. KUZAWULA MU MBIDU — YAKALA KIBAKALA KI MU MASWA MA NZAMBI
(Mabanza mama ma yayu — buna kuenda kukituka mvita, ye mvita kukituka nkak'a mvita. Tala diambu mvita yina yinuana muna bambangi biabi: konso diambu diazangama dikinangikanga muna kuluzangama tulendo twadi kutombula muna NZAYILU'a Nzambi — babu ki'a mvita vava i nzayilu yikibeni. Diawu muntu a Nzambi kubongaka mbele a Mpeve, kusimbaka nzayilu mu bididi biandi, ye kuvutulanga mvutu andi mu lembama ye luzitu. Soladi kutambikanga kina kabaka yo yalu.)
1.2 KOLINTO 10:4Kabula↗Bila binduanina biobi tueti nuanina mvita yeto bisi bi kinsuni ko vayi biawu bikibela ayi lulendo lu Nzambi mu tulula zinzo zikindusu ngolo.
MAVOVO MAMFUNU MA KIGILEKI⚑ G4752 strateia · ⚑ G3696 hoplon
BISADILU BIA MVITA IETO KASI BIA NSUNI KO + BIA NGOLO MU NZAMBI MU BWISA BIBAKA BIA NGOLO.
KUBWISA MABANZA MA LUYIYA + YONSO KIA NENE KIKUKUYINANGA KUKAKA YA NZAYILU A NZAMBI + KUNATA MU KANGA KIA BUKUNKU MABANZA MONSO.
3.2 KOLINTO 4:6Kabula↗Bila Nzambi yoyi yituba: bika kiezila kiba va khatitsika tombi, niandi wukienzuka mu mintima mieto muingi kakienzula nzayilu yi nkembo andi wowo widi mu zizi ki Klisto.
MWINDA WA NZAYILU YA NKEMBO YA NZAMBI + MU LUZITU LUA YESU KLISTO.
(Mabanza mama ma kimutu — soyi kena kinsong'a, ke mbeele kaka ko. Nzambi wau, wau wavana mvutu vo kia kienzuka mu tombe ye lubantiku, wakienzukisa MU NTIMA YETU; ye kia kavananga i kia nzayilu a nkembo andi, mu lubwa lua Yesu Kristu. Muntu wamona lubwa lolo, wena ye diambu dia songa kwa bau bavwandanga mu tombe.)
4.EFESO 6:17Kabula↗Bika phulusu luba budu kisengo mu mintu mieno ayi mambu ma Nzambi maba mbedi yi Pheve.
MAVOVO MAMFUNU MA KIGILEKI⚑ G4487 rhema · ⚑ G3162 machaira
BONGA MPU YA MVUKA + MBELE YA MPEVE, YINA YAWU DIAMBU DIA NZAMBI.
BIDIDI BIA NGANGA-NZAMBI BIFWETI SUNGA NZAYILU + YANDI I NTUMWA A MFUMU A NKANGU MIA MPINGA.
(Mabanza mama mamvimba — shamar (H8104, kulunda) i dyambu dya mfumu wa nlangudulu: kulunda, mu muwu wa mutu ukalunda dibundu. Nzayilu ikalungwa va BIBI ye mpe mu ntima — ikalungwa yikubama, ikalungwa yikieleka, ikalungwa mu bantu bobo bakwiza tomba nsiku va munwa waye. Yindula mpe dizina dikalungwa nkitu na yau: malak (H4397, ntumwa). Mutu ukalunda nzayilu i mutu wa mvevo.)
LULABU LU MUNTU WA NDUENGA LUSADILAKA NZAYILU MU MPILA YIFWANANE.
7.1 PIELA 3:15Kabula↗Vayi mu mintima mieno lukembisa Klisto banga Pfumu. Bika lukalanga bakubama mu zithangu zioso mu vutula mu malembi ayi mu lukinzu kuidi woso mutu tidi zaba bila ki diana diodi didi mu beno.
MAVOVO MAMFUNU MA KIGILEKI⚑ G1680 elpis · ⚑ G627 apologia
NUKALA BUKA-BUKA MU VANA MVUTU KU MUNTU WOSO + MU LULEMVO YE WONGA.
8.2 TIMOTE 2:15Kabula↗Nuana mu monika va meso ma Nzambi banga mutu wufuana, banga kisadi kikambu mona tsoni; kinlonga mu busonga mambu ma kiedika.
Nuana mu monika va meso ma Nzambi banga mutu wufuana + kinlonga mu busonga mambu ma kiedika.
(Mabanza mama ma kimutu — malongi ma soladi i longuka. spoudazo (G4704, longuka) i Strong's mu monika mu kutoma, mu vika nswalu; ye orthotomeo (G3718, katula mu mpila yaboti) i katula mu nsonga ntambu yasonga. Muntu wa kisalu ukatulanga mu nsonga, to nkatu wafwa nsoni mu kisalu kiandi. Sadila mvovo mu nsonga, ye nge fweti kondwa mu fwa nsoni va ntwala kwa Nzambi voti va ntwala kwa bantu bankaka.)
10.2 TIMOTE 2:24Kabula↗Bila kisadi ki Pfumu kasi fuana findananga ziphaka ko vayi kafueti ba mutu wulembama kuidi batu boso, mutu widi diela mu longa ayi mu zebi vibidila.
MAVOVO MAMFUNU MA KIGILEKI⚑ G1317 didaktikos · ⚑ G1401 doulos
Bila kisadi ki Pfumu kasi fuana findananga ziphaka ko vayi kafueti ba mutu wulembama kuidi batu boso + mutu widi diela mu longa ayi mu zebi vibidila.
11.2 TIMOTE 2:25Kabula↗Kafueti teminanga mu malembi batu bobo bankakidilanga bila nani zebi mananga Nzambi lenda kuba vana diela di baludila mavanga ayi tula ku nzayilu yi mambu ma kiedika;
MU LULEMBAMU LONGA BOBO BENA KUKIYILANGA → NLULWIKU MU ZABA KIELEKA.
(Mabanza mama ba kimutu — tala mwaba wa soladi. Bisadilu biandi bidi ngolo, vayi kena ku toma nwana ko; wena wa lembama, ye ulonganga mu kikalulu kia lembama. Ye tala kadi kimwana: eno kuzabakana i epignosis (G1922, nzayilu), nzayilu ya mvimba — ye NZAMBI wau kayilu. Beto tulendi kanga kima kia zangama ko; beto tulendi zibula ntima ko. Kisadi ulonganga; Mfumu wau kayilu.)
12.1 KOLINTO 9:26Kabula↗Diawu bu ndinzawulanga, kadi sia ti mu phamba; ayi bu ndieti nuananga, ndizubanga zikhomi mu phamba ko banga mutu wunzuba phemo.
MAVOVO MAMFUNU MA KIGILEKI⚑ G4438 pukteuo · ⚑ G5143 trecho
Diawu bu ndinzawulanga, kadi sia ti mu phamba; ayi bu ndieti nuananga + kadi sia ti mu phamba; ayi bu ndieti nuananga, ndizubanga zikhomi mu phamba ko banga mutu wunzuba phemo.
(Mabanza mama beno — vava, nkuni ye soladi bafwana va fulu kimosi, ye nzayilu i yawu ikaba bawu ye zoba. Polo weti zawula NKASI VE MU DIAMBU DIA NGOLO KAKA — wazeye nzila ye nsuka. Kena nwananga ye phemo ko — wazeye mbeni ye vwanga kiandi. Muntu wowo wazeye mutu kaka kikuiku, weti zawula nzila yizayakana. Fulu kia nsuka kidi vava kwidi ntwala aku.)
4. LUSUKA LWA NZILA — ZAYI, NDIÉ MAMBU, KAZINGILANGA MU MVU MI MVU
(Bangindu bame ba ntima — nsaka yawonsono idi ye nsukulu, ye nsukulu yayi ke lupangu ko; idi mbwetelo. Tala mana bambangi balembo tuba vo kele diansi ku disina dia mwelo: ntoto wa fulukisibua ye nzayilu a Mfumu, konso muntu wu kuzaba yandi tuka ku mfioti nate ku nkumu, ye mpanga yina yabakele mwana ke bakwa iawonsono — mbwetelo ye mbwetelo, wazaba mpe ndieka wazabakana. Ye ku nsi ya mawonsono mena e diambu diakisikidisa yau, diadi diela telama mvimba mvu ka mvu.)
Buabu tulembo moni banga bu tuntadilanga mu lumueno ayi tukadimona bu mboti, vayi vadi lumbu tuela mona bumboti + Buabu ndambu kaka nzebi vayi vadi lumbu ndiela zaba bumboti banga phila Nzambi kanzabidi.
(Mabanza mami mamosi — mona bitini biadi mu kimosi, ayi wa nsuka wa vwelo. Nzayilu au diambu di ngeye di "ngeye zebi" i ginosko (G1097, zaba); "ngeye ta zaba" i epiginosko (G1921, zaba mvimba) — i mvimba yina beto vwelo mu wizana kuawu mu kimbangu kioso. Nzayilu ya nkatu ke yisumbukanga ko va nsuka; KIENZO i kiafwa ni bwa mvimba i wizidi. Talataki i lolongolo, ayi luse luidi wau.)
7.2 TIMOTE 1:12Kabula↗Ayi diawu ndilembo monina ziphasi ziazi vayi ndikadi mona tsoni mu diambu nzebi mutu wowo ndiwilukila ayi diana tsidi ti lulendo luidi yandi mu keba mambu moso momo ndiyekudulu nate mu lumbu kina.
MONO NZEYE MUNTU WOWO NKWIKILA + YANDI WULENDA SUNGA KIMA KINA YAMVANA KWANDI TEE KUNA LUMBU KINA.
(Mabanza mama ya kimuntu — mvovo wa "zaba" vava i eido (G1492, kuzaba), kina Strong'e kasonganga vo mu kieleka i MONA. Ku nsuka ya nzila yandi kuzaba kua Paulo i mona: I zaba MUNTU nani — ke i mambu kaka ko, kansi i MUNTU nani. Nsuka ya luzayu ke diambu ko wutu wa simbila; i Muntu wumonanga.)
8.YOWANI 17:3Kabula↗Muaki luzingu lukalumani luidi mu kuzaba ngeyo Nzambi yimosi kakayi kiedika ayi mu zaba Yesu Klisto mutu wowo wutuma.
Kiuka kioso ki nzayilu ayi ki diela kisuamini mu niandi.
(Mabanza mama ma kibeni — vela mvingididi: tomba yandi bonso mfuma, tomba bonso mabundu mafinama. Vava ku nsuka, mabundu mamonekene, ye tala KUNAKUNA: mu YANDI. Mabundu moso ma nduenga ye ma nzayilu, mafinama muna Kristu. Mutombi kasia tombanga kaka kima ko; wutombanga Muntu tuka kuna yantete, ye muna yandi kima ko kisukulu.)
MAVOVO MAMFUNU MA KIGILEKI⚑ G3056 logos · ⚑ G3928 parerchomai
DIULU N'IGULU BIELA VITA + MAMBU MAMI KEMALA VITA KO.
(Mabanza mama ya kibeni — nitu ya kimuntu i lubwaku, ye nzila ye ikwendanga; zulu ye nsi bo bakala bela kwenda; kansi mambu mandi ka makwendanga ko. Mawonso wulongukini mu kuma kiandi mu mukanda wawu makwikilanga, kadi mukanda beni wukwikilanga. Muntu wunatakananga mu zaba Nzambi unatakananga mu kima kizingilanga mvimba — ye yandi wela zaba kiaki bonso yandi wazabakana.)
KADI MUNTU KA ZEBI KO TATA, KANA KAKA MWANA + WU MUNTU YOWO MWANA KAZOLELE KUNZABIKISA YANDI.
15.2 KOLINTO 4:6Kabula↗Bila Nzambi yoyi yituba: bika kiezila kiba va khatitsika tombi, niandi wukienzuka mu mintima mieto muingi kakienzula nzayilu yi nkembo andi wowo widi mu zizi ki Klisto.
MAVOVO MAMFUNU MA KIGILEKI⚑ G1108 gnosis — luzayu
WATEMUNU MU MIOYO MIETO + KIEZILA KIA NZAYILU YA NKEMBO A NZAMBI MU ZIZI KIA YESU KLISTO.
(Mabanza mama ya munda — Osea wa tuba vo, tulandakana mu zaba Yave, ye kwiza kwandi kwidi kwakedika bonso kutotukilanga nsuka mu nsuka. Nsuka yina yizidi. Kuena ko muntu wowo wa zaba Se, kansi kwa muntu wowo Mwana kansikisa yandi; ye Nzambi, wowo wa tumina kia kienzuka kiavaika mu bwifu, tuka lubantiku, wakienzukisa mu ntima mieto — ye kien’kaki i luzabu lua nkembo miandi mu MEESO ma Yesu Klisto. Luzabu lua Osea wa lambalala mu landakana, buabu luena ye meeso ye nkumbu.)
MAVOVO MAMFUNU MA KIGILEKI⚑ G3129 manthano · ⚑ G1318 didaktos
BAWU BOSO BELA LONGUA KUA NZAMBI + KAPWA MUNTU WOWO WA WA, YE WA LONGUKA KUA TATA, WIZILA KUAMI.
(Mabanza mama ma mfunu miama — buabu bundika nzila yawonso yamvutukila kuna. Va ntuala: lukwikizu mu Nzambi Mfumu i lubantiku; dila, tomba, sosa banga mfunda, ye Mfumu wumvana — mu munu andi mutotukanga nzayilu. Bosi: kula muawu, bumba muawu mu ntima, diata mu mfutumunu, ye zola kikula muawu, muingi kikayimbisa ko. Bosi: nzietolo ye mvita: bwisa konso diambu diayambulu diatelama vava nzayilu a Nzambi, sadila diau mu bididi biaku, vana mvutu aku mu lulembama, sedika mambu mu ntambu wafwana. Bosi mfoko: kipandi kimosi kilendwa, zizi diamonwa, zayakana banga wewe wazayakana, ye bima bioso biansweka bina biamonwa mu Klisto — ye mambu momo makanikina mamo, matelama kuna mvu ka mvu. Ye tala kikundu mu Yesaya: limmud (H3928, longwa) i mvovo wa Strong mu longwa, nlongoki. Wuwulongulanga zithambi ziaku zia ntete wulembo kulonga diaka, ye bana baku bakuluka aku — bawonso balonguka kwa Nzambi. Konso muntu wuwilanga kwa Tata wizanga kwa YANDI. Landakana zaba Mfumu.)
MAVOVO MAMFUNU MA KIGILEKI
Mawu mama i mvovo mia nzayilu mu longi yayi. Simba konso mvovo widi ye tudibindu mu mavesi kanda mu mona nsasa andi vava.
Buevi kitutu kinatisanga kia nlangu: bididi bia nganga-Nzambi bifwete keba nzayilu, kadi yandi i ntumwa a Yave a Mvuama (Malaki 2:7) — tula kimvuama kiaki vana ndambu ya kimfumu-nganga kia kimfumu kisonganga nsangu za nkembo a mutu wowo wubalongele mu tombe mu kuiza mu nkembo andi wa nsemo (1 Petelo 2:9), kikubama mu longokolo diandi veka.
Boma buevo mukanda wu mpa wusonganga wawu: bakalongo diaka ko konso muntu na mbuta yandi, vo: Zaba Mfumu; kadi bawu boso bela kunzaba (Yelemiya 31:34) — ye mukanda wu mpa wutambulanga mambu momo mu mvovo mimosi: Ngina tula minsiku miami mu mabanza mau, ye bawu boso bela kunzaba, tona wu fioti tona wu nene (Baebreo 8:10-11). Diambu kasakumunanga mbikudi, mukanda wu mpa wuvananga kio.
Buevo mambu meti songa nsundu: "diaka mono zebi" i ginosko (G1097, zaba); "buna mono ta zaba" i epiginosko (G1921, zaba mvimba) — fulu kimosi, mambu zole (1 Corinthians 13:12); ye "kukikinina kua kieleka" (2 Timothy 2:25) ye "nzayilu a luzolo luandi" (Colossians 1:9) beti nata mvimba mu diambu dimosi — sadila dimbu mu zaba mu nki fulu didi ye kikuma kiandi.
Buevi kina kuenda mu mvu ya mvu: wawu wo luzingu lua mvu ya mvu, vo bazaba nge (Yoane 17:3) — ye ntoto wela wala mu nzayilu ya Mfumu (Yesaya 11:9); nzayilu yina yantekila mu lukubu, yilundanga yiluta zulu ye ntoto, kadi mambu mandi malembi vioka (Matai 24:35).
Nzila yankaka: nti wa nzayilu ya mbote ye mbi wateleme va kielo kiantete kia nkanda (Genesis 2:9,17) — nzayilu yabakwa mu kubuya mambu ma Nzambi yanatisa lufwa; nzayilu ya Nzambi yavana muna Kristu i luzingu lwa mvu ya mvu (Yoane 17:3) — tomba yo diaka.
Ntendudulu yalenda kumonika: nzayilu yikuyanguninanga, kansi luzolo lutungungunanga (1 Bakolinto 8:1), ye Polo wusambilanga vo luzolo luwokoka mu nzayilu ye lulembo yika (Filipi 1:9) — nzayilu yina yansi ya luzolo yikuyanguninanga muntu; nzayilu yina muna luzolo yitungungunanga nzo. Kiseke i luzolo; kimvwama i nzayilu.