He Aha Ta Te Paipera E Kii Ana Mo Te Whakaaro Nui? — Wahanga 2 · Nga Karaipiture KJV me nga Nama a Strong
WAHANGA 2 · HE AKORANGA HOU I HANGA KI RUNGA I TE AKO PAI O TE PAIPERA
Whakaaro Nui — Whakaakoranga Paipera Taketake
KUPU WHAKATAKI
Ka timata i hea te whakaaro nui? E whakahoki tino mai ana te Karaipiture: ko te wehi ki a IHOWA te timatanga o te whakaaro nui. Ehara i nga kura o te tangata, ehara i te whakaaro nui o tenei ao; ko te wehi ki a IHOWA. Ko te kupu Hiperu ko chokmah (H2451, whakaaro nui); ko te kupu Kariki ko sophia (G4678, whakaaro nui); a ko te kuwaha ki a raua tokorua ko yare (H3374, wehi). Kua oti noa atu taua turanga te whakatakoto. Nana, ka tae mai nga kaiwhakaatu hou: ko Hopa, i wehi ki te Atua; ko Horomona, i tono i te ngakau matau; ko Hemi, e mea nei kia inoi ki te Atua; me Paora, e whakaatu mai nei i a te Karaiti, te whakaaro nui o te Atua. Ki te hapa tetahi o koutou i te whakaaro nui, e mohio ana koe ki a wai e tono. Rapua kia kitea.
NGĀ PĀTAI E TORU KA WHAKAUTUA E TĒNEI RANGAHAU:
1. Kei hea te timatanga o te whakaaro nui?
2. Ki te hapa tetahi o koutou i te whakaaro nui, me inoi ia ki a wai?
3. Kei hea nga taonga katoa o te matauranga me te mohio e huna ana?
TE TŪĀPAPA KUA WHAKATAKOTORIA — TE WHAKAARO NUI
TE TURANGA → KO TE WEHI KI A IHOWA TE TIMATANGA O TE MATAURANGA (WAIATA 111:10).
TE PAPA WHAKAVEI → HE MAHARA PAI KEI TE HUNGA KATOA E MAHI ANA I ANA WHAKAHAU (PSALM 111:10).
TE TURANGA → KO REIRA KOE MATAU AI KI TE WEHI KI A IHOWA, KA KITE ANO I TE MATAURANGA KI TE ATUA (KUPU WHAKAARI 2:5).
TE PUTAKE → KO TE WEHI KI A IHOWA KO TE KINO KIA KINO (WHAKATAUKI 8:13).
TE PUTAKE → NA IHOWA E HOATU TE WHAKAARO NUI (MASI 2:6).
TE TURANGA → KO TE KARAITI, KO IA I WHAKARITEA E TE ATUA HEI WHAKAARO NUI MO TATOU (1 KORINITIA 1:30).
Ka whakaūngia e tēnei Wāhanga 2 taua pono anō, mai i tētahi rōpū kaiwhakaatu hōu.
KAMAKA WHAKATIMATANGA
Nga Whakatauki 9:10Paipera Hou↗Tiri↗Ko te timatanga o te whakaaro nui ko te wehi ki a Ihowa; ko te matauranga, ko te mohio ki te Mea Tapu.
KO TE WEHI KI A IHOWA = TE TIMATANGA O TE WHAKAARO NUI + TE MOHIO KI TE MEA TAPU = TE MATAURANGA.
(Ko aku ake whakaaro — he tatau tō te whakaaro nui, ā, ko tērā tatau ko te yare (H3374, wehi) — te wehi ki a Ihowa. Ehara i te wehi e oma atu ana i a ia, engari he ngākau piko e whakarongo ana ki a ia. Tīmata i te tatau; kei roto ko te chokmah (H2451, whakaaro nui).)
1. TE TIMATANGA O TE WHAKAARO NUI
1.Nga Whakatauki 1:7Paipera Hou↗Tiri↗Ko te wehi ki a Ihowa te timatanga o te matauranga; e whakahawea ana te whakaarokore ki te whakaaro nui, ki te ako.
KO TE WEHI KI A IHOWA = KO TE TIMATANGA O TE MATAURANGA + E WHAKAHAWEA ANA NGA WHAKAAROKORE KI TE WHAKAARO NUI ME TE AKO.
2.Hopa 28:28Paipera Hou↗Tiri↗A ka mea ia ki te tangata, Na, ko te wehi ki te Ariki, ko te whakaaro nui tena; a ko te mawehe atu i te kino, koia te matauranga.
KO TE WEHI KI A IHOWA = TE WHAKAARO NUI + KO TE MAWEHE ATU I TE KINO = TE MĀTAUTANGA.
2. INOI KI TE ATUA, E HOMAI ANA KI NGA TANGATA KATOA, HE ATAWHAI TONU
1.Hemi 1:5Paipera Hou↗Tiri↗Ki te hapa tetahi o koutou i te matauranga, me inoi ia ki te Atua, e homai nui nei ki te katoa, kahore hoki ana tawai mai; a ka homai ki a ia.
KUPU MĀORI KĒRĪKI⚑ G4678 sophia — whakaaro nui
Ki te hapa tetahi o koutou i te matauranga → me inoi ia ki te Atua → a ka homai ki a ia.
2.1 Kingi 3:9Paipera Hou↗Tiri↗Heoi homai ki tau pononga he ngakau e mahara ana ki te whakahaere tikanga ki tau iwi, ki te wehe i te pai, i te kino: ko wai hoki e ahei te whakahaere tikanga mo tenei iwi nui au?
KUPU MĀORI KĒRĪKI⚑ H995 biyn
HOMAI KI TAU PONONGA HE NGAKAU MAHARA → KIA MOHIO AI AHAU KI TE PAI, KI TE KINO.
3.1 Kingi 3:12Paipera Hou↗Tiri↗Nana, kua meatia e ahau tau i korero na: nana, kua hoatu e ahau he ngakau mahara, he ngakau mohio ki a koe; kahore he rite mou i mua atu i a koe; e kore ano e ara ake he rite mou i muri i a koe.
KUPU MĀORI KĒRĪKI⚑ H2450 chakam
NANA, KUA HOATU E AHAU KI A KOE HE NGAKAU WHAKAARO NUI, HE NGAKAU MATAU → KAHORE HOKI TETAHI TOKU RITE I MUA I A KOE.
4.Nga Whakatauki 2:6Paipera Hou↗Tiri↗Ma Ihowa hoki e homai te whakaaro nui; no tona mangai te matauranga me te ngakau mohio.
KUPU MATUA HEBERU⚑ H2451 chokmah — whakaaro nui
Ma Ihowa hoki e homai te whakaaro nui → no tona mangai te matauranga me te ngakau mohio.
(Ko aku whakaaro ake — i tono a Horomona, ā, i homai e te Atua. E kī ana a Hemi i taua kupu ano: e tuwhera tonu ana taua tatau. Me inoi ki te Atua, ko ia e homai ana ki nga tangata katoa, he ohaoha, kahore hoki e whakahe. Ko te kaihomai i te ngakau whakaaro nui ki te kingi, ka homai ano ki a koe. Me inoi i runga i te whakapono.)
3. EHARA I TE MĀTAURANGA O TĒNEI AO
1.1 Koriniti 1:25Paipera Hou↗Tiri↗No te mea he kuware no te Atua nui atu te mohio i nga tangata; he ngoikore no te Atua kaha atu i nga tangata.
KUPU MĀORI KĒRĪKI⚑ G4680 sophos — whakaaro nui
TE WAIRANGI O TE ATUA = NUI AKE TE MOHIO I TE TANGATA + TE NGOIKORE O TE ATUA = KAHA AKE I TE TANGATA.
2.1 Koriniti 3:19Paipera Hou↗Tiri↗Ki te Atua hoki he kuware noa nga whakaaro mohio o tenei ao: kua oti hoki te tuhituhi, Ka mau i a ia te hunga whakaaro i runga i to ratou tinihanga:
KO TE WHAKAARO NUI O TENEI AO = HE WAIRANGI KI TE ATUA.
3.Hemi 3:15Paipera Hou↗Tiri↗Ehara tenei matauranga i te mea e heke iho ana i runga; no te whenua ia, no te ngakau maori, no te rewera.
KUPU MĀORI KĒRĪKI⚑ G4678 sophia — whakaaro nui
KO TE MATAURANGA KAORE E HEKE IHO ANA I RUNGA = NO TE WHENUA + NO TE NGAKAU MAORI + NO TE REWERA.
4.Hemi 3:17Paipera Hou↗Tiri↗Ko te matauranga ia o runga, he mea kinokore i te tuatahi, muri iho he rangimarie, he ngawari, he hohoro ki te whakarongo, ki tonu i te mahi tohu, i nga hua pai, kahore ana whiriwhiringa i te tangata, kahore ona tinihanga.
KUPU MĀORI KĒRĪKI⚑ G4678 sophia — whakaaro nui
KO TE WHAKAARO NUI E PUTA MAI ANA I RUNGA = TUATAHI HE MA + KATAHI HE MANGAI ROHIROHI + HE NGAWARI + KI TONU I TE ATAWHAI ME NGA HUA PAI.
(Ko oku ake whakaaro — e whakaatu mai ana a Hemi e rua nga momo whakaaro nui: tetahi no raro, tetahi no runga. Ko te Sophia (G4678, whakaaro nui) no runga, ko tana tuatahi he ma, katahi ka noho hohou rongo. Mena ka whanau mai i roto i a ia te whawhai me te hae, ehara i te mea i heke mai i te Matua. Kia mohiotia e koe ma ona hua.)
4. KO KARAITI, TE WHAKAARO NUI O TE ATUA
1.1 Koriniti 1:24Paipera Hou↗Tiri↗Ki te hunga ia e karangatia ana, ahakoa Hurai, ahakoa Kariki, ko te Karaiti, ko te kaha o te Atua, ko te whakaaro mohio o te Atua.
KUPU MĀORI KĒRĪKI⚑ G4678 sophia — whakaaro nui
KO TE KARAITI = TE MANA O TE ATUA + TE MĀTAURANGA O TE ATUA.
2.1 Koriniti 1:30Paipera Hou↗Tiri↗Nana hoki koutou i roto i a Karaiti Ihu, kua meinga nei ia hei take whakaaro nui mo tatou, he mea na te Atua, hei tika, hei whakatapu, hei hoko:
KUPU MĀORI KĒRĪKI⚑ G4678 sophia — whakaaro nui
KO KARAITI IHU I MEINGA E TE ATUA HEI WHAKAARO NUI + TIKA + WHAKATAPU + HOKO MO TATOU KI A TATOU.
3.Korohe 2:3Paipera Hou↗Tiri↗Kei roto nei i a ia nga taonga katoa o te mahara, o te matauranga e huna ana.
NGA TAONGA KATOA O TE MAHARA, O TE MATAURANGA = E HUNA ANA I ROTO I A TE KARAITI.
(Ko oku ake whakaaro — kaua e rapu i te taonga i waho atu i te whare taonga. Kua huna e te Atua nga sophia (G4678, matauranga) katoa me nga gnosis (G1108, mohiotanga) katoa ki roto i tana Tama. Kua hunaia, kaua i ngaro — kua hunaia ki te wahi e kitea ai e koe. Kimihia a te Karaiti, a kua kitea e koe te matauranga.)
5. KO TE WHAKAARO NUI TE MEA MATUA — TONA UTU ME ANA MAHI
1.Nga Whakatauki 3:13Paipera Hou↗Tiri↗Ka hari te tangata kua kitea nei e ia te whakaaro nui, me te tangata ano kua whiwhi ki te matauranga.
KUPU MATUA HEBERU⚑ H2451 chokmah — whakaaro nui
Ka hari te tangata kua kitea nei e ia te whakaaro nui + me te tangata ano kua whiwhi ki te matauranga.
2.Nga Whakatauki 3:18Paipera Hou↗Tiri↗He rakau ia no te ora ki te hunga e u ana ki a ia; ka hari te tangata e pupuri ana i a ia.
HE RĀKAU ORANGA IA KI TE HUNGA E PUPURI ANA I A IA + KA HARI TE TANGATA E MAU TONU ANA KI A IA.
3.Nga Whakatauki 4:7Paipera Hou↗Tiri↗Ko te whakaaro nui te tino mea; no reira whaia mau te whakaaro nui; a i ou whiwhinga katoa, kia whiwhi koe ki te matauranga.
WHAKAARO NUI = TE MEA NUI RAWA → TIKINA TE WHAKAARO NUI + I TOU TIKINGA KATOA TIKINA TE MATAUTANGA.
4.Hemi 3:13Paipera Hou↗Tiri↗Ko wai te tangata whakaaro nui, te tangata matau i roto i a koutou? ma tona whakahaere pai e whakaatu ana mahi, kei runga i te mahaki o te whakaaro nui.
HE TANGATA WHAKAARO NUI → ME WHAKAKITE E IA ROTO I TANA WHAKAHAERE PAI ANA MAHI I RUNGA I TE NGAKAU MAHAKI O TE WHAKAARO NUI.
(Ko ōku whakaaro ake — ko te whakaaro nui he mea nui ake i te mōhio; he rākau ora ia, ā, e mōhiotia ana te rākau i ōna hua. Whāia ia i te tuatahi, kātahi ka whakaatu i a ia mā roto i te whanonga pai, me te ngākau whakaiti.)
NGUTU O NGA TAOKETE TOKORUA
Nga Whakatauki 9:10Paipera Hou↗Tiri↗Ko te timatanga o te whakaaro nui ko te wehi ki a Ihowa; ko te matauranga, ko te mohio ki te Mea Tapu.
KO TE WEHI KI A IHOWA = TE TIMATANGA O TE MATAURANGA.
Nga Waiata 111:10Paipera Hou↗Tiri↗Ko te timatanga o te whakaaro nui he wehi ki a Ihowa: he ngarahu nui to te hunga katoa nana era mahi; mau te whakamoemiti ki a ia, ake ake.
KO TE WEHI KI A IHOWA = TE TIMATANGA O TE WHAKAAROTIKA + HE MATAUOHATA KEI ROTO I TE HUNGA KATOA E MAHI ANA I ANA WHAKAHAU.
Nga Whakatauki 1:7Paipera Hou↗Tiri↗Ko te wehi ki a Ihowa te timatanga o te matauranga; e whakahawea ana te whakaarokore ki te whakaaro nui, ki te ako.
KO TE WEHI KI A IHOWA = TE TIMATANGA O TE MATAURANGA.
Kaikauwhau 4:12Paipera Hou↗Tiri↗Ki te kaha tetahi i a ia kotahi nei, ka maia te tokorua ki a ia; e kore hoki te aho takitoru e motu wawe.
e kore hoki te aho takitoru e motu wawe.
TE ATARANGI ME TE WHAKATUTUKINGA
5.1 Kingi 3:12Paipera Hou↗Tiri↗Nana, kua meatia e ahau tau i korero na: nana, kua hoatu e ahau he ngakau mahara, he ngakau mohio ki a koe; kahore he rite mou i mua atu i a koe; e kore ano e ara ake he rite mou i muri i a koe.
KUA HOATU E AHAU KI A KOE HE NGAKAU MOHIO, HE NGAKAU MATAU → A KI MURI I A KOE E KORE E TU AKE TETAHI E RITE KI A KOE.
6.Matiu 12:42Paipera Hou↗Tiri↗E ara te kuini o te tonga me tenei whakatupuranga i te whakawakanga, e whakatau i te he ki a ratou: i haere mai hoki ia i nga pito o te whenua ki te whakarongo ki nga whakaaro nui o Horomona; a tenei tetahi he nui ke i a Horomona.
KUPU MĀORI KĒRĪKI⚑ G4678 sophia — whakaaro nui
I HAERE MAI IA I NGA PITO WHAKAMUTUNGA O TE WHENUA KI TE WHAKARONGO KI TE WHAKAARO NUI O HOROMONA → NANA, TENEI TE MEA NUI ATU I A HOROMONA.
(Ko ōku whakaaro ake — ko te kīngi mōhio rawa atu he atarangi noa iho. I haere mai te kuīni i ngā wāhi tawhiti rawa o te whenua ki te whakarongo ki a Horomona; kei konei tētahi e nui atu ana i a Horomona — a te Karaiti, te whakaaro nui o te Atua.)
KUPU WHAKAMUTUNGA
Hemi 3:17Paipera Hou↗Tiri↗Ko te matauranga ia o runga, he mea kinokore i te tuatahi, muri iho he rangimarie, he ngawari, he hohoro ki te whakarongo, ki tonu i te mahi tohu, i nga hua pai, kahore ana whiriwhiringa i te tangata, kahore ona tinihanga.
KO TE MATAURANGA O RUNGA = KI TONU I TE MAHI TOHU, I NGA HUA PAI + KAHORE ANA WHIRIWHIRINGA I TE TANGATA + KAHORE ONA TINIHANGA.
Korohe 2:3Paipera Hou↗Tiri↗Kei roto nei i a ia nga taonga katoa o te mahara, o te matauranga e huna ana.
Kei roto nei i a ia nga taonga katoa o te mahara, o te matauranga e huna ana.
(Ko oku ake whakaaro — kotahi te huarahi, e toru nga hikoinga. Ka timata ki te yare (H3374, wehi), te wehi ki a Ihowa. Ka haere tonu ma te inoi, no te mea he atawhai tana homai ki te katoa. A ka mutu ki roto i a te Karaiti, kei roto i a ia e huna ana nga taonga katoa o te sophia (G4678, matauranga) me te gnosis (G1108, mohiotanga). Kotahi te homaitanga, kotahi te Kaihomai. Inoi atu, a ka hoatu ki a koe.)
KUPU MĀORI KĒRĪKI
Ko ēnei ngā kupu matua mō tēnei ako. Pāwhiritia tētahi kupu ira kei roto i ngā irava kei runga ake nei kia kite i tōna tikanga ki konei.
Me pehea te whakaahua o te whakaaro nui me te mea he tangata: i roto i te Proverbs 8:23 e ki ana te whakaaro nui, Nonamata riro ahau i whakaritea ai; a ko te 1 Corinthians 1:24 e whakaingoa ana i a te Karaiti ko te whakaaro nui o te Atua. Rapua mehemea ko te whakaaro nui e karanga nei i roto i te Proverbs he atarangi no te Tama.
→ Me pehea te homai o te whakaaro nui e te Wairua: I whakakiia a Petareere ki te wairua o te Atua, ki te whakaaro nui (Exodus 31:3), a ka inoi a Paora kia homai e te Atua ki a koutou te wairua o te whakaaro nui (Efeha 1:17). Rapua me pehea te putake mai o te whakaaro nui i te Wairua.
Me pēhea te whakamutu a te Kaikauwhau i te wāhi ka tīmata ai te whakaaro nui: E kī ana a Kaikauwhau 12:13, Kia wehi ki te Atua, kia mau ki āna whakahau: ko tā te tangata katoa hoki tēnei. Rapua te pēhea o te mutunga o te pukapuka e tutaki ai ki te tīmatanga o te whakaaro nui.
Me pēhea te rere tonu o te aho "nui ake i a": tētahi e nui ake i a Horomona (Matiu 12:42), tētahi e nui ake i a Hona (Matiu 12:41), tētahi e nui ake i te temepara (Matiu 12:6). Rapua ko wai te tangata e nui ake i te kīngi, i te poropiti, me te temepara.
