He Aha ka ʻŌlelo a ka Baibala e pili ana i ke Akamai? — ʻĀpana 2 · Nā Palapala Hemolele KJV me nā Helu Strong
HĀPANA 2 · HE HAʻAWINA HOU I KŪKULU ʻIA MA LUNA O KE AʻO PALAPALA HEMOLELE KUMU
Naʻauao — Aʻo Kumu Baibala
HUAʻŌLELO HOʻOMAKA
Ma hea mai ka noʻeau? Ke pane maopopo mai nei ka Palapala Hemolele: ʻo ka makaʻu iā IEHOVA ka hoʻomaka ʻana o ka noʻeau. ʻAʻole na nā kula o kānaka, ʻaʻole ka noʻeau o kēia ao; akā, ʻo ka makaʻu iā IEHOVA. ʻO ka huaʻōlelo Hebera he chokmah (H2451, noʻeau); ʻo ka huaʻōlelo Helene he sophia (G4678, noʻeau); a ʻo ka puka e komo aku i kēia mau mea ʻelua, ʻo ia ka yare (H3374, makaʻu). Ua hoʻonohonoho mua ʻia kēlā kumu. I kēia manawa, ke hele mai nei nā mea hōʻike hou: ʻo Ioba, ka mea i makaʻu i ke Akua; ʻo Solomona, ka mea i noi aku i ka naʻau ʻike; ʻo Iakobo, ka mea i ʻōlelo mai e noi aku i ke Akua; a ʻo Paulo, ka mea i hōʻike mai iā kākou i ka Mesia, ʻo ia ka noʻeau o ke Akua. Inā nele kekahi o ʻoukou i ka noʻeau, ua ʻike ʻoukou i ka mea e noi aku ai. E ʻimi pono.
NĀ NĪNAU EKOLU E PANE ‘IA MA KĒIA HAʻAWINA:
1. Aihea ke kumu o ka naauao?
2. Inā nele kekahi o ʻoukou i ka naʻauao, iā wai lā ʻo ia e noi aku ai?
3. Ma hea i hūnāʻia ai nā waiwai a pau o ka naʻauao a me ka ʻike?
KA KUMU I HOʻOKUMU MUA ʻIA — NAʻAUAO
KA KUMU → ʻO KA MAKAʻU IĀ IEHOVA KE KUMU O KA NAʻAUAO (HALALEO 111:10).
KE KUMU → HE NAAUAO MAIKAI KO LAKOU A PAU E MALAMA ANA I KANA MAU KAUOHA (SALAMO 111:10).
KA HOOKUMU ANA → A LAILA E IKE OE I KA MAKAU IA IEHOVA, A E LOAA IA OE KA IKE I KE AKUA (SOLOMONA 2:5).
KA KUMU → ʻO KA WEHI I KA HAKU, ʻO IA KA HOʻOWAHĀWAHĀ I KA HEWA (SOLOMONA 8:13).
KA KUMU → NA KA HAKU E HĀʻAWI MAI I KA NAʻAUAO (PROVERBS 2:6).
KE KUMU → O KRISTO, KA MEA I HOOLILOIA E KE AKUA I MEA NAAUAO NO KAKOU (1 KORINETO 1:30).
Ke hōʻoiaʻiʻo nei kēia Māhele 2 i ka ʻoiaʻiʻo hoʻokahi mai kekahi pūʻulu mea hōʻike hou mai.
HELU MŌĀKĀKA MUA
Solomona 9:10Kaʻana Like↗O ka mole o ka naauao, Oia ka makau ia Iehova; O ka ike i ka Mea hemolele, Oia ka noonoo ana
KA MAKAU IA IEHOVA = KA HOOMAKA ANA O KA NAAUAO + KA IKE I KA MEA HEMOLELE = KA HOOMAOPOPO ANA.
(Koʻu mau manaʻo pilikino — he puka ko ka naʻauao, a ʻo ka puka, ʻo ia ʻo yare (H3374, makaʻu) — ka makaʻu iā Iēhova. ʻAʻole he makaʻu e holo mai ana mai ona aku, akā he naʻau kūlou e hoʻolohe ana iā ia. E hoʻomaka ma ka puka; aia ʻo chokmah (H2451, naʻauao) ma loko.)
1. KA HOOMAKA O KA NAAUAO
1.Solomona 1:7Kaʻana Like↗O ka makau ia Iehova, oia ka hoomaka ana o ka ike; A o ka naauao. a me ke aoia mai, ua hoowahawahaia e ka poe lapuwale.
KA MAKAʻU IĀ IEHOVA = KE AKAMAI + KA HAʻALELE ʻANA I KA HEWA = KA NOʻONOʻO.
2. E NĪNAU I KE AKUA, KA MEA HĀʻAWI MANAWALEʻA MAI I NĀ KĀNAKA A PAU
1.Iakobo 1:5Kaʻana Like↗Ina i nele kekahi o oukou i ke akamai, e noi aku oia i ke Akua i ka mea i haawi lokomaikai mai no na mea a pau me ka hoino ole mai, a e haawiia mai no ia nona.
INĂ ʻIKE ʻOLE KEKAHI O ʻOUKOU I KA NAʻAUAO → E NOI AKU IA I KE AKUA → A E HĀʻAWI ʻIA MAI IA IA.
2.I. Na Lii 3:9Kaʻana Like↗Nolaila, e haawi mai oe i naauao i kau kauwa nei e hoomalu i kou poe kanaka, i hiki ia'u ke hookaawale mawaena o ka pono a me ka hewa; no ka mea, owai la ka mea e hiki ia ia ke hooponopono i kou lahuikanaka he nui loa me neia.
NĀ HUAʻŌLELO KOʻIKOʻI GREEK⚑ H995 biyn
E HĀʻAWI I KOU KAUWĀ I NAʻAU NAʻAUAO → I HIKI IAʻU KE HOʻOKAAWALE I WAENA O KA MAIKAʻI A ME KA HEWA.
3.I. Na Lii 3:12Kaʻana Like↗Eia hoi, ua hana no au e like me kau olelo; eia no hoi, ua haawi aku au i ka naau akamai a me ka ike nou, i ole mea i like ai me oe mamua ou, aole hoi mahope aku ou e ku mai ai kekahi e like me oe.
NĀ HUAʻŌLELO KOʻIKOʻI GREEK⚑ H2450 chakam
EIA HOʻI, UA HĀʻAWI AKU AU IĀ ʻOE I NAAU AKAMAI A ME KA NAAU NOʻONOʻO → ʻAʻOHE MEA E LIKE ME ʻOE MA MUA ʻO ʻOE.
4.Solomona 2:6Kaʻana Like↗No ka mea, na Iehova e haawi mai i ka naauao; Mai kona waha mai ka ike a me ka noiau.
NA KA HAKU E HAAWI MAI I KA NAAUAO → MAI KONA WAHA MAI KA IKE A ME KA NOONOO.
(Koʻu mau manaʻo ponoʻī — Nīnau ʻo Solomona, a hāʻawi maila ke Akua. Ke ʻōlelo nei ʻo Iakobo i kēlā puka hoʻokahi e hāmama nei: e noi aku i ke Akua, ka mea hāʻawi mai i nā mea a pau me ka lokomaikaʻi a me ka ʻole o ka hoʻohewa. ʻO ka mea nāna i hāʻawi i puʻuwai naʻauao i ke aliʻi, e hāʻawi mai nō hoʻi ʻo ia iā ʻoe. E noi aku me ka manaʻoʻiʻo.)
3. AʻOLE KA NAʻAUAO O KEIA AO
1.Korineto I. 1:25Kaʻana Like↗No ka mea, o ka lapuwale o ke Akua, ua oi aku ia mamua o ke akamai o kanaka; a o ka nawaliwali o ke Akua mamua o ka ikaika o kanaka.
KA NAAUPO O KE AKUA = OI AKU KA NAAUAO MAMUA O NA KANAKA + KA NAWALIWALI O KE AKUA = OI AKU KA IKAIKA MAMUA O NA KANAKA.
2.Korineto I. 3:19Kaʻana Like↗No ka mea, o ko ke ao nei naauao, he naaupo ia i ke Akua. Penei ka palapala ana, Ua paa ia ia ka poe akamai maloko o ko lakou maalea iho.
KA NAAUAO I IHO MAI OLE MAI LUNA MAI = NO KA HONUA + NO KE KINO + NO NA DAIMONIO.
4.Iakobo 3:17Kaʻana Like↗Aka, o ke akamai noluna mai, he maemae no ia mamua, alaila he noho malie, he akahai, he oluolu, he piha hoi i ka lokomaikai a me ka hua maikai, aole loa e manao ino aku, aole hoi he hookamani.
O KA NAAUAO MAI LUNA MAI = MA MUA MAKEMAKE + ALAILA MALUHIA + AKAHAI + PIHA I KE ALOHA A ME KA HUA MAIKAI.
(Koʻu manaʻo pilikino — Hōʻike mai ʻo Iakobo i nā ʻano akamai ʻelua: hoʻokahi mai lalo mai, hoʻokahi mai luna mai. Ua maʻemaʻe mua ka Sophia (G4678, akamai) mai luna mai, a laila kuʻikahi. Inā he mea ia e hana ai i ka paio a me ka lili, ʻaʻole ia i iho mai mai ka Makua mai. E ʻike iā ia ma kāna hua.)
4. O KRISTO, KA NAAUAO O KE AKUA
1.Korineto I. 1:24Kaʻana Like↗Aka, i ka poe i heaia mai, i na Iudaio a me na Helene, o Kristo no ka mana o ke Akua a me ke akamai o ke Akua.
KA MESIAH = KA MANA O KE AKUA + KA NAAUAO O KE AKUA.
2.Korineto I. 1:30Kaʻana Like↗Nana mai no ko oukou iloko o Kristo Iesu, o ka mea i lilo no kakou i akamai, i mea hoopono, i mea hoomaemae, a i mea hoolapanai mai ke Akua mai.
KA WAIWAI NUI O KE AKAMAI, A ME KA NAAUAO = UA HUNAIA MA LOKO O KRISTO.
(Koʻu mau manaʻo ponoʻī — mai ʻimi i ka waiwai i kaʻawale mai ka waihona waiwai. Ua hūnā ke Akua i ka sophia (G4678, naʻauao) a pau a me ka gnosis (G1108, ʻike) a pau i loko o kāna Keiki. Ua hūnā, ʻaʻole ua nalowale — ua hūnā ma kahi e loaʻa ai iā ʻoe. E ʻimi iā Kristo, a ua loaʻa iā ʻoe ka naʻauao.)
5. ʻO KA NAʻAUAO KA MEA NUI LOA — KONA WAIWAI A ME KĀNA MAU HANA
1.Solomona 3:13Kaʻana Like↗Pomaikai ke kanaka ke loaa ia ia ka naauao, A o ke kanaka hoi i makaukau i ka ike.
He ʻIke Naʻauao Ke Mea Nui Loa → E LOAʻA I KA ʻIKE NAʻAUAO + ME KOU LOAʻA ʻANA A PAU, E LOAʻA I KA NOʻONOʻO.
4.Iakobo 3:13Kaʻana Like↗Owai la ka mea akamai a me ka naauao iwaena o oukou? E hoike mai no ia ma ka noho maikai ana, i kana hana ana me ke akahai o ka naauao.
HE KANAKA NAAUAO → E HOIKE MAI OIA I KANA MAU HANA MA KA NOHO POMAIKAI ME KA AKAHAI O KA NAAUAO.
(Koʻu mau manaʻo ponoʻī — ʻoi aku ka naʻauao ma mua o ka ʻike wale; he lāʻau ola ʻo ia, a ʻike ʻia ka lāʻau ma kāna hua. E kiʻi mua iā ia, a laila e hōʻike aku iā ia ma o ke ʻano noho maikaʻi, me ka haʻahaʻa.)
NĀ WAHA ʻELUA
Solomona 9:10Kaʻana Like↗O ka mole o ka naauao, Oia ka makau ia Iehova; O ka ike i ka Mea hemolele, Oia ka noonoo ana
KA MAKAʻU IĀ IEHOVA = KA HOʻOMAKA ʻANA O KA NAʻAUAO.
Halelu 111:10Kaʻana Like↗O ka makau aku ia Iehova, oia ke kumu o ke akamai; He naauao maikai ka poe a pau o hana malaila; E mau loa ana no kona hoonaniia.
O KA MAKAU IA IEHOVA = O KE KUMU O KA NAAUAO + HE NAAUAO MAIKAI KO LAKOU A PAU E MALAMA I KANA MAU KAUOHA.
Solomona 1:7Kaʻana Like↗O ka makau ia Iehova, oia ka hoomaka ana o ka ike; A o ka naauao. a me ke aoia mai, ua hoowahawahaia e ka poe lapuwale.
KA MAKAʻU I KA HAKU = KA HOʻOMAKA O KA ʻIKE.
Kekahuna 4:12Kaʻana Like↗Ina e hana eha ia mai kekahi, e hiki no i na mea elua ke lanakila maluna o ia mea, a o ke kaula kaakolu, aole ia e moku koke.
a o ke kaula kaakolu, aole ia e moku koke.
KA AKA A ME KA HOʻOKŌ ʻANA
5.I. Na Lii 3:12Kaʻana Like↗Eia hoi, ua hana no au e like me kau olelo; eia no hoi, ua haawi aku au i ka naau akamai a me ka ike nou, i ole mea i like ai me oe mamua ou, aole hoi mahope aku ou e ku mai ai kekahi e like me oe.
ua haawi aku au i ka naau akamai a me ka ike nou → aole hoi mahope aku ou e ku mai ai kekahi e like me oe.
6.Mataio 12:42Kaʻana Like↗I ka la hookolokolo e ku e mai auanei ke aliiwahine o ke kukuluhema i keia hanauna, a e hoohewa mai ia lakou nei; no ka mea, i hele mai ia mai na palena o ka honua e hoolohe i ka olelo naauao a Solomona; eia hoi, maanei kekahi i oi aku mamua o Solomona.
UA HELE MAI ʻO IA MAI NĀ PALENA LOA O KA HONUA MAI E HOʻOLOHE I KA NAʻAUAO O SOLOMONA → EIA HOʻI, UA ʻOI AKU KA NUI O KEKAHI I O SOLOMONA NEI.
(Kuʻu mau manaʻo ponoʻī — ʻo ke aliʻi naʻauao loa he aka wale nō ia. Ua hele mai ka mōʻīwahine mai nā wahi loihi loa o ka honua mai e hoʻolohe iā Solomona; aia kekahi mea ʻoi aku ka nui ma mua o Solomona ke kū nei — ʻo Kristo, ke akamai o ke Akua.)
PANI ANA
Iakobo 3:17Kaʻana Like↗Aka, o ke akamai noluna mai, he maemae no ia mamua, alaila he noho malie, he akahai, he oluolu, he piha hoi i ka lokomaikai a me ka hua maikai, aole loa e manao ino aku, aole hoi he hookamani.
O KE AKAMAI NOLUNA MAI = PIHA HOI I KA LOKOMAIKAI A ME KA HUA MAIKAI + AOLE LOA E MANAO INO AKU + AOLE HOI HE HOOKAMANI.
Kolosa 2:3Kaʻana Like↗Kahi i hunaia'i ka waiwai nui o ke akamai, a me ka naauao.
Kahi i hunaia'i ka waiwai nui o ke akamai, a me ka naauao.
(Koʻu mau manaʻo pilikino — hoʻokahi alanui, ʻekolu kāʻei. Hoʻomaka ia me ka yare (H3374, makaʻu), ka makaʻu iā Iēhova. Hoʻomau ia ma ke noi ʻana aku, no ka mea, hāʻawi mai ʻo ia i nā mea a pau me ka lokomaikaʻi. A pau ia i loko o Kristo, kahi i hūnā ʻia ai nā waiwai a pau o ka sophia (G4678, naʻauao) a me ka gnosis (G1108, ʻike). Hoʻokahi makana, hoʻokahi Mea Hāʻawi. E noi aku, a e hāʻawi ʻia mai.)
NĀ HUAʻŌLELO KOʻIKOʻI GREEK
ʻO kēia nā huaʻōlelo koʻikoʻi no kēia haʻawina. E kaomi i kekahi huaʻōlelo kikoʻī ma nā paukū ma luna e ʻike ai i kona manaʻo ma ʻaneʻi.
“Naʻauao” — G4678 sophia — ʻike naʻauao, honua a ʻuhane paha
O Kristo ka mana o ke Akua, a me ke akamai o ke Akua
“naʻauao” — G4680 sophos — naauao, akamai
O ke kuhihewa o ke Akua, ua oi aku kona akamai i ko na kanaka
ua hoʻoheʻe mai ʻo ia i loko o mākou i ke akamai a pau me ka noʻonoʻo pono
“ʻike” — G1108 gnosis — ʻike, ke ʻike ʻana
i loko ona i hūnaʻia ai nā waiwai a pau o ka naʻauao a me ka ʻike
NĀ HUAʻŌLELO HEBERA KOʻIKOʻI
“Naʻauao” — H2451 chokmah — naʻauao, akamai
ke haʻi mai nei ʻo Iēhova i ka naʻauao mai kona waha mai
“makau” — H3374 yare — makau, mahalo weliweli
ʻo ka makaʻu iā IEHOVA ke kumu o ke akamai
“ka noʻonoʻo” — H998 biynah — naʻauao, ʻike
ʻo ka ʻike o ka mea hoʻāno ʻo ia ka naʻauao
“ʻike” — H1847 daath — ʻike, maʻalea
ko ka LORD makaʻu ke kumu o ka ʻike
HOʻĀʻO HOʻOKOLOHUA
1. Solomona 9:10 — O ka makau ia Iehova, oia ka mole o ka:
a) ka ʻike
b) ke akamai
c) nā lā
2. Ioba 28:28 — O ka haalele i ka hewa, oia:
a) ka naauao
b) ke akamai
c) waiwai
3. James 1:5 — Ina i nele kekahi o oukou i ke akamai, e:
a) e ʻimi i ka poʻe naʻauao o kēia ao
b) e noi aku i ke Akua, ina paha e hāʻawi mai ʻo ia
c) e noi aku i ke Akua, i ka mea i haawi lokomaikai mai no na mea a pau
4. 1 Nalii 3:12 — Eia hoi, ua hana no au e like me kau olelo; eia no hoi, ua haawi aku au i:
a) he naau akamai a me ka ike
b) waiwai a me ka hanohano
c) ola lōʻihi
5. 1 Korinetia 3:19 — O ko ke ao nei naauao, he:
a) huna me ke Akua
He lapuwale i ke Akua
c) nāwaliwali me ke Akua
6. Kolosa 2:3 — Iā ia i hūnāʻia ai:
a) i loko o ke akamai o kēia ao
b) ma ka ekalesia
c) nā waiwai a pau o ke akamai, a me ka naauao
7. Iakobo 3:17 — Aka, o ke akamai noluna mai, he maemae no ia mamua:
a) maemae
b) maluhia
c) akahai
KĪ HŌʻOLE: 1-b, 2-a, 3-c, 4-a, 5-b, 6-c, 7-a
PEHEA KA LAULĀ O KĒIA HAʻAWINA
Pehea e ʻōlelo mai ai ka naʻauao me he kanaka lā: ma Solomona 8:23 ʻōlelo maila ka naʻauao, Ua hoʻonohonoholia au mai ke kau mau loa mai; a ma 1 Korineto 1:24 kapa ʻia ʻo Kristo ʻo ka naʻauao o ke Akua. E huli ʻoe inā ʻo ka naʻauao e kāhea ana ma Solomona he aka ia no ke Keiki.
→ Pehea ka Ho'oihu 'ana mai o ka Naauao e ka 'Uhane: Ua ho'opihaia 'o Bezalela i ka 'uhane o ke Akua i ke akamai (Exodus 31:3), a ke pule aku nei 'o Paulo i mea e hā'awi mai ai ke Akua iā 'oukou i ka 'uhane o ke akamai (Ephesians 1:17). E huli i ka pehea o ka hiki mai o ke akamai ma o ka 'Uhane.
→ Pehea ka Kahuna Haʻi ʻŌlelo e hoʻopau ai i kahi e hoʻomaka ai ke akamai: Ke ʻōlelo mai nei ka Kekelesiaste 12:13, E makaʻu i ke Akua, a e mālama i kāna mau kauoha: no ka mea, eia ka pono a pau o ke kanaka. E ʻimi i ka pehea o ka hoʻopau ʻana o ka puke e hui ai me ka hoʻomaka ʻana o ke akamai.
Pehea e holo mau ai ke kumuhana 'ʻoi aku ka nui': ʻoi aku ka nui ma mua o Solomona (Mataio 12:42), ʻoi aku ka nui ma mua o Iona (Mataio 12:41), ʻoi aku ka nui ma mua o ka luakini (Mataio 12:6). E ʻimi i ka mea ʻoi aku ka nui ma mua o ke aliʻi, ke kāula, a me ka luakini.