¿Jas Kub'ij ri Wuj re Dios chirij ri Kanaqaj Ib'? — Uk'isb'al 2 · Tzij re KJV rachiel Strong's Numbers
PART 2 · JUN K'AK'A' TIJONIK TZ'AQAT PA UXE'AL UK'U'XAL TIJONIK RE LA BIBLIA
Diligence — Utzij Ub'i' Loq'alaj Tzij pa Uxaq
TZIJ RI KAJALATAJ
Ronojel ri kojonelab kekitzij we jastaq: ¿jas kinnaꞌo chi kinwaꞌjil pa ri kꞌisbal qꞌij? Ri utzij ri Dios man are ta jun naꞌbal, xuqujeꞌ man kꞌo ta pa jun kabꞌalajil. Ri Dios xuya ri utzij pa uqꞌabꞌ jun achi rachiꞌl, xuqujeꞌ kubꞌij chi are ri chak chuqꞌabꞌ. Man xaq ta chak rech ri tyoꞌjal, xuqujeꞌ man jun ta naꞌoj ri kꞌo pa jaljoj taq bꞌe. Are ronojel ri animaꞌaj tzꞌaqat ukꞌuꞌx chirij jun jastaq, kutaqchiꞌj utoqꞌobꞌ chirij utoqꞌobꞌ. Man kꞌo ta jun tzujunik pa ri wuj ri yaꞌtal che ri qꞌoraj. Ri qꞌor kubꞌij chi kꞌax ri bꞌe, kꞌa te riꞌ katzꞌuye. Are kꞌu ri achi ri kꞌo uchuqꞌabꞌ, kaqajik aqꞌabꞌil; kutzukuj, kuchajij, kachakunik, kachomaj. Pa ri ojer taq tzij, ri achi ri kꞌo uchuqꞌabꞌ xuqujeꞌ ri qꞌanapuꞌaq ri sibꞌalaj utz, xa jun tzij kabꞌix chike, rumal ri qꞌanapuꞌaq man kꞌo ta xuqujeꞌ kꞌolik pa ri bꞌe — kꞌolik chi kꞌotom uwach. Ri man kꞌotom taj awech, man kꞌax taj araj na. Ri kꞌo che kꞌotom awech ronojel qꞌij, ri Dios kubꞌan na che chi qas jikom awech. Kubꞌij ribꞌ chi are jun ri kuya tojbꞌal, are waꞌ ri ubꞌiꞌ chibꞌil ribꞌ, xuqujeꞌ xujal ribꞌ rukꞌ ri kꞌo uchuqꞌabꞌ: chabꞌana we jastaq riꞌ, man katkꞌaꞌjik ta na jumul; chabꞌana we jastaq riꞌ, kajaqataj na che chi nim ri chiꞌaj. Are waꞌ ri Dios ri kuya kꞌotoj chawach pa we tijonik riꞌ. Chatzukuj chi qas.
OXIB' KUCHOLIJ KE'K'UT WI RI JUN CHOMANIK RI'
1. Ri e kojonelab' k'utb'anik chi rajawaxik ke'kikoj ronojel kikuslem chubanik chi jusuk' ri —xuquje' jas ri man kub'an ta ri ajchak ri kub'ano we kub'an we jastaq riʼ?
2. ¿Ri kꞌambꞌal noꞌj (proverbio), jas kubꞌij chirij ri uqꞌabꞌ, ri uxlabꞌal, xuqujeꞌ ri uchomanik ri kunikꞌowisaj ri chak — xuqujeꞌ ri sikꞌ winaq?
3. Achike winaq kuya' utojbal ri Dios chirij, xuquje' jas kril na ri kajkotik chi retamaxik ri diligente puwi' ri upetik?
LA XUYA'O CHIK RI TAQ'AB'AL — CH'UKUJ B'ANOJ
DILIGENCIA (SPOUDE) = ANIMAJ + KATZALIJ + RAJAWAXIK — KOJOWAJ CHIRIJ RI Q'EQ WACH TAQ WINAQ XUQUJE' RI SAQ'OR (2 Peter 1:5; Proverbs 12:24; Proverbs 6:6-11).
RI Q'ORINEL KUB'AN PATÄN + RI ULEW RE XKOJ K'IX CHIRIJ (Proverbios 12:24; Proverbios 24:30-34).
RAJIL UQ'IJ CHKIE JUN AJ TIK'AL RIL RECH (Hebreos 11:6).
› K'UTU RI JUNAM CHUQ'ABʼ RUKʼ RI TZʼAQAT RETAʼMABʼAL CHI RI KUYUBʼAL KʼUX KʼA PA RI QʼISBʼAL (Hebreos 6:11-12).
› CHUKUXAJ CHI B'ANTAJ CHOKE CHI IX RIQITAJIK RUMAL RE PA JAQ'ALINEM (2 Pedro 3:14).
RIJ KOJILONIK KIB' TA CHI RETAM CHOK, TIK'AJA' CHUPAM RI IKOJONIK --> MANA JUN K'ULU K'AX CHUKA MANA JUN K'IY WACH (2 Pedro 1:5-8).
CH'OBOTAJ CHIWECH CHUBANIK CHIʼ SIQʼIJ RUKʼIN DILIGENCIA UTZ RIʼ RI SIQʼIN CHIWE XUQUJEʼ RI CHOBIʼ CHIWIJ --> QUE MAJ JUNAM KIXTZAK (2 Pedro 1:10).
Are Uk'exelal Ib' (Part 2) kuya' uchukab'al ri qas tzij aretaq kuk'am uloq k'ak' taq qatzij winaq.
(Ri nuchomanik pa wanimaꞌ — ri Uxlabꞌixel xuchaꞌ ri spoude (G4710, kakiyanik), ri kubꞌij anoqꞌ, man xa ta ri zelos (G2205), ri kubꞌij qꞌaqꞌal. Jun qꞌaqꞌ kkowin katzꞌinowik pa ri xamanel xuqujeꞌ man kꞌo ta uwach kabꞌinik. Ri anoqꞌ kabꞌinik. Ri kakiyanik man are ta jas jun qꞌaqꞌal ri kꞌatan ri animaꞌaj pa ri ja — are wa uwach we ri aqan kabꞌe.)
ANIKʼOJ TIKAJIL
2 PEDRO 1:10K'ak'a' Biblia↗Jach↗Rumal riꞌ, wachalal, chikojo ichuqꞌabꞌ rech qas kixjeqiꞌk pa ri usikꞌinik ri Dios, ri xixchoꞌwik. We are kibꞌan we jastaq riꞌ man kixtzaq ta wi pa mak.
CH'AJ CHAWACHIN → CHATZIJOJ RI QASACH'ILIK XUQUJE RI QACHA'IK → WE KIB'AN LE JAS TAQ JUN, MAJ B'IK KIXTZAQ KANOQ.
(Nu pixab' pa wanima' — chita' ri kikaj kubij ri tzij: "chixchujij iwib'" are' spoudazo (G4704, give diligence), are' kub'an anim; "loq'ax" are' bebaios (G949, sure), jikil xuquje' ko; "tzaq" are' ptaio (G4417, fall), are' katzaq ri raqan winaq. Chixanma, xuquje' ri taqanik kuk'iyisaj ub'antajik jikil, xuquje' ri raqan man kel ta jumul katzaqik. Ri sik'ixik xuquje' ri chaqonem are' rech ri Dios; ri ub'anik jikil are' ri chujij rech ri sik'im — are' waral kejeq ronojel ri etamanik pa jun tzij.)
1. RI TAQANIK — CHOMANIK, CHʼIJ CHUBʼANIK, BʼIN PA UTZILAJ BʼE
1.2 TIMOTEO 2:15K'ak'a' Biblia↗Jach↗Chabꞌana ri achuqꞌabꞌ, rech katqaj cho ri Dios, jeꞌ jas jun ajchak ri maj kukꞌixibꞌej, ri kakwinik sukꞌ kuqꞌaxaj ri tzij rech qas tzij.
TIJONIK → UTZ KʼUTUTAL CHUWACH RI DIOS → JUN AJCHAKUNEL MANA KʼIXBʼAL, UTZ KUJACH RI TZIJ RE QAS TZIJ.
(Ri nuchomanik pa wi nujolom — ri tzij "study" waral man xaq xuwi ta kubʼij wuj. Are ri spoudazo (G4704, chi kaya ch
2.Efesios 4:3K'ak'a' Biblia↗Jach↗Chikojo ichuqꞌabꞌ rech xa ix jun, jetaq ri karaj ri Uxlabꞌixel, rumal ri jaꞌmaril ri kꞌo chi ixoꞌl.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO⚑ G4704 spoudazo — Ch'aju ib
Chikojo ichuqꞌabꞌ rech xa ix jun, jetaq ri karaj ri Uxlabꞌixel → rumal ri jaꞌmaril ri kꞌo chi ixoꞌl.
3.Efesios 5:15K'ak'a' Biblia↗Jach↗Rumal riꞌ qas chiwila na ri kixnoꞌjinik, qas chichomaj na jas ri kibꞌano, man je ta ri kixnoꞌjin kon. Xane jer chixnoꞌjin winaq ri kꞌo iwetaꞌmabꞌal.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO⚑ G199 akribos
CHIXB'IN CHI UTZILAL → MAN JE TA CHIXB'IN JE RI MOYIRINAQ TAQ WINAQ, XANE JE RI ETAMANEL TAQ WINAQ.
(Ri nuꞌpixab in achi'ilal — akribos (G199, chak'ateꞌ), kaqꞌat "chak'ateꞌ" waral, kꞌo utz taj, sukꞌ, ta jub'iꞌk. Ri chak'ateꞌ man xaq xew rech aninaqil; are ilim che ronojel jun kꞌaslemal.)
2. RI KOJONEL PA RI CHAK XUQUJE' RI SAQ - RI K'AK'A CH'OB'ONIK RE RI TZIJONEM
JUN ACHI ARAJ CHUBANIC JASOʼQ CHI RIJ RIʼJ CHAC → KOJKʼOJI CHUWACH E AJAWAB.
(Nu pixab' pa nujolom — waral "kajal na kunimaj" jun ukab' tzij pa Hebreo: mahir (H4106, kajal na kunimaj) — anin, k'olik, retaman ub'anik. Are' ri tzij chirij ri "achih ajtz'ib' k'olik" pa ri Salmos. Charuts (H2742, kajal na kunimaj) are' ri achih ko' rk'u'x; mahir are' ri achih k'olik. Jun tzij kub'an tzeqel; ri jun chik kanik'ow anin — xuquje' kejeb' ke'chiya wach kib' rk'in taqanela'.)
CHATIJ AWIB CHA CHAWETAMAJ RI KIK'ASLEMAL RI AWACH AWAJ → CHACHAJIJ UTZ RI AWACH AWAJ.
3. MAN QUI'ICHIL, XANE NOJ CHI SAKʼAJ — CHOKʼAJ CHIRIJIL PU KʼISBAL
1.HEBREOS 6:19K'ak'a' Biblia↗Jach↗Waꞌ we riꞌ qas kubꞌan chaqe chi qas kakubꞌiꞌ qakꞌuꞌx jacha ta ne ri jun jukubꞌ bꞌinibꞌal puꞌwiꞌ ri jaꞌ ko xekelik rumal cher ko xeketal rumal ri chꞌichꞌ ri qajinaq pa ri jaꞌ, jewaꞌ ri kꞌulibꞌal kuꞌx ri kok bꞌik chirij ri tasbꞌal ri kꞌo pa ri Ja Qꞌijilaꞌbꞌal Dios.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO⚑ G949 bebaios — K'olik
JUN ANCLA RECH RI QANIMAA, TZIJ XUQUJE' JIKIL.
2.ROMANOS 12:8K'ak'a' Biblia↗Jach↗We are yaꞌtal chaqe ri sipanik chikitaqchiꞌxik nikꞌaj chik, jeriꞌ qabꞌanaꞌ. We are yaꞌtal ri sipanik chaqe chikitoꞌik ri kꞌo kirajawaxik, chujtobꞌanoq. We are xuqujeꞌ ri kꞌamoj bꞌe ke nikꞌaj chik, utz bꞌana che ukꞌamik kibꞌe, xuqujeꞌ bꞌanoq rukꞌ kiꞌkotemal.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO⚑ G4710 spoude — diligencia
RI KʼOʼLIK CHUQʼABʼARISAXIK, RUKʼ CHUQʼABʼ.
3.ROMANOS 12:11K'ak'a' Biblia↗Jach↗Ri jastaq ri rajawaxik sakꞌajil chubꞌanik, chibꞌana rukꞌ sakꞌajil, man rukꞌ taj saqꞌoril, chipatanij ri Ajawxel rukꞌ ichuqꞌabꞌ.
MAN QAJ CH'AQAB' PA CH'AK CHACH'AK + KOJOTAJINAQ PA UXLABAL + KOJPATANIJANIK CHE ARE AJAWAXEL.
(In pixel taq'in — ri "negocio" waral are ri tzij spoude (G4710, kajkab'kem): mikacha' iwib' pa taq'in pa ib'onik. We chikaj'ij man are ta uwach ri k'ayij. Are uwach ri anim ri anima pa upatanixik ri Ajaw.)
4.JUDAS 1:3K'ak'a' Biblia↗Jach↗Loqꞌalaj taq wachalal, sibꞌalaj urayim na kꞌuꞌx kintzꞌibꞌaj chiꞌwe chirij ri koltajem ri xyaꞌtaj chaqe. Kawaj kꞌut chi kikoj ichuqꞌabꞌ chujeqebꞌaxik ri ikojobꞌal ri xya chike konojel ri e Tyoxalaj taq winaq.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO⚑ G4710 spoude — diligencia
XINYAꞌ RONOJEL WANIMAꞌ CHUTZʼIBꞌAXIK → CHICHʼOꞌJIN CHI RONOJEL IKʼUX CHECH RI KOJONIK.
5.2 PEDRO 1:19K'ak'a' Biblia↗Jach↗Rukꞌ waꞌ xqꞌalajisax chiqawach ri utz laj tzij ri xkitzijoj ri qꞌalajisal taq utzij ri Dios, ri utz xibꞌan chutatabꞌexik, kajunumataj rukꞌ jun qꞌaqꞌ ri katunan pa ri qꞌequꞌm, kꞌa kuriq na ri qꞌij are kel loq ri qꞌij ri katunanik pa taq iwanimaꞌ.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO⚑ G949 bebaios — K'olik
JUN TZIJ RE QꞌALAJISANIK SIBꞌALAJ JIKIBꞌAM → CHIWILAꞌ, JETAQ JUN TUNAL, KꞌA KUREQꞌ RI QꞌIJ.
4. RI TZUJUNEL — CHIKECH RI KIKOJ KANIMA CHITZUKUJ RE
1.MATEO 7:8K'ak'a' Biblia↗Jach↗Rumal cher ri winaq ri kuto, kukꞌamawaꞌj, ri kutzukuj, kuriq na, xuqujeꞌ we kachꞌawik, kajaqataj na choch ri uchiꞌ ja.
CHIXK'OJI' PA ULOQ'OQIL RI DIOS → RAYENINAQ CHE RI TOQ'OB' PA JUMUL K'ASLEMAL.
(Nu pixab' pa wanima — pa uchi' kieb' qajuluchij k'olik ri tzij; are k'u waral jun urox chi qajuluchij kubij chi na. Ri Moisés kubij: chajij ri awanima rukuk'x konojel; ri etamabal kubij: chajij ri awanima rukuk'x ronojel; ri Judas kubij: chajij iwib' pa ri loq'oj rech ri Dios. Oxib' chajinik, jun kuk'x. Chi'wila' ri ch'ab'al: ri ojer chajinik are shamar (H8104) xuquje' natsar (H5341), jun k'ulb'al xuquje' jun chajinik; ri uchajinik ri Judas are tereo (G5083), chajij jas ri kachajim rukum b'aq. Kieb' ch'ab'al, jun taqanik: ri usipam la ri Dios chawe, chachajij.)
RI MUJ XUQUJE' RI UTZINIK
Chana' chawila' jun muj ri k'o chuwach ulew. Katkunik kawil ri uwach, xa kꞌu ri uwach xa tuꞌn man kubꞌij ta chawe jas ri kꞌo chirij ri kabꞌanow ri muj — jeriꞌ ri jun jastaq, jeriꞌ chiꞌ jun chik jastaq junam unimal, xuquje we xaq xew kawil ri muj, xa kꞌu kꞌo kꞌatzin kachomaj. Ri muj kꞌo na retal, kꞌo pa muqun kꞌa kꞌa kupetisaj ri qas saqil ri uwach ri jastaq. Kꞌate kꞌu riꞌ kawil chi bꞌik ri muj xuquje kawil chi are waꞌ ri uwach ri jastaq ronojel qꞌij. Are waꞌ ri kꞌutbꞌal rech ri Ojer Taqanik. E qas muj, e qas u wach jun tzꞌaqat chi qas kꞌo — "jun muj rech ri jastaq ri kape na; ri tzꞌaqat kꞌut are rech ri Cristo" (Colosenses 2:17). Xa kꞌu ri muj "man are ta ri qas wachbꞌal" (Hebreos 10:1), rumal riꞌ man kꞌo ta jun kuꞌriq ronojel ri qas tzij
CHIWCHAJIJ CHI UTZ RI UTAQANIK RI AJAWXEL RI IDIOS.
5.TITO 3:8K'ak'a' Biblia↗Jach↗We tzij riꞌ qas sukꞌ, kawaj kꞌut chi kakamulij karoxmulij ubꞌixik we jastaq riꞌ, rech ri kojonelabꞌ che ri Dios are kakilij ubꞌanik ri utza taq chak. We jastaq riꞌ sibꞌalaj utz xuqujeꞌ kꞌo kutayij chike ri winaq.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO⚑ G5431 phrontizo
CHAJIJ CHI KEKꞌÄM PA KꞌUꞌX UTZ TAQ CHAK → UTZ XUQUJEꞌ KꞌO UTZIL CHE WINAQ.
(Ri nuchomanik pa wanima' — are' junam ri chak'ijil, xa xjalwachin. Chuxe' ri taqanik rech Moisés, xuchajij jun k'olibal chirij taqanik ri tz'ib'am pa abaj. Pa Cristo, kachajij ri utzilaj taq chak ri kepe pa jun kojonik ri kojtal chik. Ri chak'ijil man xsach ta kanoq; xtzaqat kanoq. Uchajixik ri taqanik xux chik ukolik ri taq chak rech jun kojonik ri k'aslik.)
RI KEYEꞌN CHIRIJ RI AJAW KUYAꞌ KꞌAKꞌ KICHUQꞌABꞌ → KEANIMAJ, MAN KEKOSIK TAJ.
2 PEDRO 1:11K'ak'a' Biblia↗Jach↗Kajaqataj na ri uchiꞌ ja rech ri ajawarem rech ri Ajawxel Jesucristo qaKolonel, ri maj ukꞌisik.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO⚑ G2023 epichoregeo
Kajaqataj na ri uchiꞌ ja rech ri ajawarem rech ri Ajawxel Jesucristo qaKolonel.
Nu chomanik pa wanima — are' waral ronojel ri etamanem pa jun xa ruxlab'al. Ri Dios man xuya' ta kanoq jun winaq che kuchomaj we kuk'oji na o man kuk'oji ta na. Xuya' ri jastaq pa ri uq'a' ri winaq, xuquje' xub'ij che are' "utz laj chak." Chab'ana' utz laj chak, xuquje' ri sik'inik kub'an jikib'al, man kutzaq ta chi ri aqanaj. Are k'u we kaqasaj ri uq'a', ri anima karayij xuquje' man kuriq ta wi. Ri q'a' ri kach'oj chak kuk'am ri q'atb'al tzij; ri anima ri kach'oj chak kub'an ch'ipil; ri winaq ri kach'oj chak kuk'oji chuwäch ri ajawinel taq. Xuquje' choch ronojel wa'e, ri Dios kub'ij chi are' ri kaya' toj chike ri kakitzukuj. Rumal ri', chachajij ri awanima, chachajij ri akanima, chachajij awi'. Chatijoj awi', chach'oji, chatxinik pa kuxlanem. Mat katukin, rumal cha are' kojon ri qajib'al q'ij re yakoj. Ri junam Dios ri katsik'in chawe chi katanik, xub'ij chi kutzalij ri achuq'ab' pa ri anik'oxik, kuk'am na k'a ri okib'al kuriq nim uwach cho ri q'atb'al tzij ri man kk'is ta uwach.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO
Are' waral e k'o ri taq tzij k'utb'al rech we etamanik. Chach'ich' jun tzij ri e k'o taq puntos chupam le versículos chi rilik ri kub'ij waral.
Ri tzij kajawex chirij ri kowilal — kanoq chi utatab'exik, kanoq chi uch'ekik ri echb'al; ri q'or man majtaj uraj, xane majtaj uchak.
“K'olik” — G949 bebaios — j'utz, aninäq, jikïl
diligence kamik kꞌo ta ta ta wait
Let me actually translate this properly into K'iche'.
k'oxomanik kꞌo pa jun kꞌolibꞌal ri kajeqebꞌax — jun sikꞌinik ri kux jeqel, jun ankla ri jeqel xuquje' kꞌo ta uchꞌaꞌoj rukꞌ
TZIJ K'ISBAL TZ'IB'ATAJINAQ PA HEBREO
“Kꝏchakunel” — H2742 charuts — Q'us, ch'utin uwi', jacha' jun etal pa juyub' che kuk'am ubʼanik triguʼ; xuquje' saqumej pwaq, jacha' ri kuk'ux pa ulew; xuquje' choqata'wik
Jun tzij are ri achi ajkunanel, ri saq puaq, xuquje' ri xe' juyub' rech chomanik — we tijonik k'amawa'ik ri saq puaq
“diligencia” — H4929 mishmar — jun ajchajil, jun kolibʼal, jun kʼolibʼal jawjeʼ kkʼolik
"rukʼ ronojel kunanik" are' "rukʼ ronojel chajinik" — jun chajinik ri yaʼtal choch ri anima jetaq ri yaʼtal choch jun tinamit
Jas ri muj kuya' saqil: ri kajkil ri kanaj chirij ri tzalam ab'aj (Deuteronomio 6:17) kamik kajkil chik pa ruk'olik ri utz taq chak ri kepetik pa jun k'aslik kojonik (Tito 3:8). Ri taqanik ri xnimaxik kuxik ri utz taq chak ri kk'olik.
Jas kujaq wi ri kʼakʼ tzujunik: ri "chibʼana chi kʼuʼx" kjaq rumal e rachalal taqanik — chatijoj awibʼ (2 Timoteo 2:15), chachʼijaʼ awibʼ (Efesios 4:3), chatbʼinoq pa utzilal (Efesios 5:15). Jun tzij, spoudazo (G4704, chibʼana chi kʼuʼx), kbʼix pa jaljoj taq bʼanik.
→ Jas kubꞌan ri tzij: ri tzij pa hebreo rech "kuchꞌij" (charuts, H2742, diligent) xuqujeꞌ kel kubꞌij saqil qꞌanapuꞌaq, kꞌo upuꞌaq, xuqujeꞌ chomanik loq bꞌantajik. Ri tzij pa griego rech kuchꞌijil (spoude, G4710, diligence) kel kubꞌij anim. Ri achi ri kuchꞌij, are jun achi ri chomam chik loq ubꞌanik xuqujeꞌ kabꞌinik.
Jas u banik waʼ chawe: chajij ri awanima rukʼ ronojel achuqʼabʼ (Proverbios 4:23). Mat katkanaj kanoq pa ri achak (Romanos 12:11). Chatzukuj ri Ajawxel are taq kuriq na kanoq (Isaías 55:6). Ri chuqʼabʼil kachapleta' kamik, pa ri jastaq ri kuriq ri aqʼabʼ chubʼanik.
Are waʼ ri karaj kubʼij ri qas jumul: kaya na jun okibʼal rech kok bʼik pa ri ajawarem ri man kʼisan taj, sibʼalaj kʼi (2 Pedro 1:11). Ri chʼijil chak man xaq xwi ta rech waʼ ri kʼaslemal kamik; are chuqa rech uyaʼik chi qas tzij ri jun kʼaslemal chik.
Jun kꞌutunem chik: ri tzij "chuqꞌabꞌaj ri kꞌutunem" (spoudazo, G4704) are xuqujeꞌ ri tzij kꞌo chupam ri "kutzukuj uchuqꞌabꞌ chuyakik ri jun ukꞌuꞌx rech ri Uxlabꞌixel" (Efesios 4:3) — chatzukuj ri e rachalal we jun tzij riꞌ xuqujeꞌ chawila jas ri kꞌutunem kya chirij pa taq ri wuj tzꞌibꞌatal.