Ri Uwuj Dios Kutzijoj Chirij ri Kowirem? — Ri Tikawbal · Tzij re KJV rachiꞌl Ajilabꞌal re Strong
THE FOUNDATION · THE ORIGINAL STUDY, SET IN THE ANCIENT ORDER
Kuchomanik — Utzilaj Cuxlanic pa ri Uxlab'al
TZIJ RI KAJALATAJ
Ta la bꞌij jas
OXIB' KUCHOLIJ KE'K'UT WI RI JUN CHOMANIK RI'
1. ¿Jas kuriq jun winäq ri paciencia (kowilal), xuquje ¿jas kuya' che are' katz'aqat ri utz'aqatil chak?
2. ¿Jas rajawaxik kuchʼij xuquje kretamaj ri chʼijonik — xuquje jas kubʼan chi ketamaxik ri bʼanal tzij qʼalajisal?
3. Kajun jasachal chike ri kekowinik kel na uwach ri k'axk'olal xuquje' ri k'axoxik?
(Ri nuchomanik pa wi'aj — ri tzij "kuq'iji" kepe keb'ir chupam we tijonik, xuquje' man junam ta ri tzij. hupomeno (G5278, kuq'iji) are' ri kanajik chuxe', ri kanaj kanoq — nim rilik rukik' ruk' ri kub'isik, hupomone (G5281), rumal ronojel we keb' k'olik puwi' G5259, chuxe', xuquje' G3306, kanaj kanoq: jun kanajik chuxe'. Ri winaq ri kuq'iji ri qak'atisan kanaj chuxe' ri kwinem kuriq na pa ri uk'amowik. anechomai (G430, kuq'iji) are' ri kuk'am, ri kuya' q'ij che — ri saqil tijonik rajawaxik kuk'amowik, xuquje' ri xikin ri kraj xew kakita' man kuk'am ta. Ri kwinem rajawaxik kanaj chuxe'; ri saqil tzij rajawaxik kuk'amowik. Ri kub'isik kub'an keb' k'ax.)
ANIKʼOJ TIKAJIL
SANTIAGO 1:2-4K'ak'a' Biblia↗Jach↗Wachalal, chixkiꞌkotoq are kiriq sibꞌalaj kꞌi uwach kꞌaxkꞌolal. (3) Iwetaꞌm chik chi are kape kꞌaxkꞌolal chiꞌwij kubꞌan chiꞌwe chi kixjeqiꞌk pa ri ikojobꞌal. (4) Xuqujeꞌ ri jeqelem kubꞌano chi utz kibꞌan che ri chak rech qas ix tzꞌaqat xuqujeꞌ maj kajawataj chiꞌwe.
Ri jeqelem kubꞌan chiꞌwe rumal ri kꞌaxkꞌolal kuꞌriq ri ikojobꞌal, xuqujeꞌ we kaya bꞋe che kutzꞌaqatisaj ri uchak, kubꞌan chiꞌwe chi qas
(Ri nuchomabꞌal pa wachalaj — chiwilo ronojel jun kikotemal: ri kꞌaxkꞌolil man taqom ta che kachup awi. dokimion (G1383, kikoj) are jun kikoj, jetaq ri kikoj re saqil puaq; ri kikoj re akojobꞌal kubꞌan ri kuslemal, xuqujeꞌ ri kuslemal, we kaya kanoq che kutzꞌaqatisaj ri uchak, man kajaw ta chik jastaq chawe. Chaya kanoq kubꞌan ri uchak rech.)
1. RAJAWAXIK KABʼAN KATZIJ CHUWACH ANIMAʼ PAJAWACH KUXIN AK'UʼX, RUMAL RI ITZEL KUYAK RI TZIJ
1.2 PEDRO 1:5-7K'ak'a' Biblia↗Jach↗Rumal waꞌ rajawaxik kikoj ichuqꞌabꞌ rech xa jeriꞌ kanimar ri ikojobꞌal, chibꞌana utz taq chak rukꞌ ri ikojobꞌal, chibꞌana utz taq chak rukꞌ etaꞌmanik. (6) Qas chinaꞌ rukꞌ etaꞌmabꞌal jas ri kibꞌano, chiwilij ubꞌanik ri utzilal rukꞌ ri inaꞌoj, rukꞌ ri inaꞌoj chiqꞌijilaꞌj ri Dios. (7) Ri irayinik chupatanixik ri Dios, chibꞌana rukꞌ loqꞌanik. Xuqujeꞌ ri irayinik chubꞌanik ri utzilal chibꞌana rukꞌ loqꞌanik.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO⚑ G5281 hupomone — paciencia
RI KOJOWACHIN MAN XA TAJ SIBꞌALAJ SIKꞌIL — KATAꞌX RUKꞌ, RUMAL ICHUQꞌABꞌ, PA UJALIQ, KANOK PA RIJ RI QꞌILANIK NAꞌOJ XUQUJEꞌ NABꞌE CHIKIWACH RI QꞌIJILAꞌNIK.
2.2 PEDRO 1:8K'ak'a' Biblia↗Jach↗We utz kixnoꞌjinik, kixkꞌiy riꞌ pa ri etaꞌmanik rech ri Ajawxel Jesucristo rech jeriꞌ kixux winaq ri kꞌo kitayij.
RI UTZ TAJIN KIXKꞌIY RIꞌ PA UTZ NOꞌJINIK KUYA UWACH; MI KꞌO TA WA’ KATANAJ CHI MAJUN UWACH.
3.LUCAS 8:11-12K'ak'a' Biblia↗Jach↗Are waꞌ ri kel kubꞌij ri xintzijoj chiꞌwe: Ri ijaꞌ are ri utzij ri Dios. (12) Ri e kꞌo chuxukut ri bꞌe, are ri winaq ri kakitatabꞌej ri utzij ri Dios, ri itzel kꞌut kapetik, karesaj bꞌik ri tzij pa kanimaꞌ rech man kekojon taj xuqujeꞌ man kekolotaj taj.
RI ITZEL KUT KAPETIK CHANIM CHURESAXIK BꞌIK RI TZIJ PA KANIMAꞌ NABꞌE KANAJ KIꞌY CHUPAM RI KOJONIK XUQUJEꞌ RI KOLOTAJEM.
(Ri nuchomanik pa wi nujolom — chiwilaʼ ri anim rech ri Itzel: tikom chik ri ijaʼ, xuqujeʼ kape ri itzel winaq chresaxik ri tzij pa ranimaʼ ri winaq, rech man kekojon taj xuqujeʼ man kekolotaj taj. Ri kuya ri kowil ukʼuʼx, are laʼ ri karaj kresaj ri Itzel; xaq jeriʼ chajij ri tzij, chajij rukʼ kowil ranimaʼ.)
1.MATEO 7:15-16,20K'ak'a' Biblia↗Jach↗Chichajij iwibꞌ chike ri kakijaluj chi e qꞌalajisal taq utzij ri Dios, rumal cher xaq e bꞌanal taq tzij. Kakibꞌij chi utzij ri Dios kakibꞌij, jer kekaꞌy chij are koꞌpan iwukꞌ, xa kꞌu qas e xibꞌibꞌal wi jetaq ri kayoꞌt, e tijonelabꞌ. (16) Iwetaꞌm kiwach waꞌ we winaq riꞌ, rumal cher man kekwin ta chubꞌanik jun utza jastaq, xaq jer e kꞌo kꞌix ri kesokonik. (20) Xaq jeriꞌ kiwetaꞌmaj kiwach ri e bꞌanal taq tzij rumal ri etzelal ri kakibꞌano.
E BꞌANAL TAQ TZIJ MAN KETAꞌMATAJ TAJ RUMAL RI KAKIBꞌIJ, XANE KETAꞌMATAJ RUMAL RI KIWACH.
2.2 TIMOTEO 4:3-4K'ak'a' Biblia↗Jach↗Rumal cher kꞌu ri qa na qꞌij ri man kakꞌamawaꞌx ta chi ri utz laj kꞌutuꞌn, xane keꞌkꞌam bꞌik rumal ri urayibꞌal kikꞌuꞌx, kebꞌe kukꞌ aꞌjtijabꞌ che utatabꞌexik ri qꞌolobꞌal ri kakaj kakito. (4) Ketaniꞌ na che utatabꞌexik ri qas tzij, ketzalij kan chutatabꞌexik ri jastaq ri man tzij taj.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO⚑ G430 anechomai — Kowinaq
RAJAWAXIK KAKUY RI UTZ LAJ KꞌUTUꞌN, RUMAL CHER KACHꞌOꞌJIN CHIRIJ RI URAYIBꞌAL RI TYOꞌJIL.
3.TITO 1:10-11K'ak'a' Biblia↗Jach↗Rumal cher sibꞌalaj e kꞌi man keniman taj xuqujeꞌ xaq japastaq kakitzijoj, e menkꞌetinelabꞌ, are qas kebꞌanow ri winaq ri kꞌo ketal che ri kityoꞌjal. (11) Rajawaxik katzꞌapix ri upakichiꞌ waꞌ we winaq riꞌ, rumal cher tajin keꞌkitukij winaq ri e wokol pa ri kachoch; kakikꞌut jastaq ri man utz ta ukꞌutik chi resaxik pwaq chike ri winaq.
E KꞌI AJTIJOJ RI MAN QAS TZIJ TAJ KAKIKꞌUT JASTAQ RI MAN UTZ TA UKꞌUTIK CHI RESAXIK PWAQ CHIKE RI WINAQ, XUQUJEꞌ RAJAWAXIK KATZꞌAPIX RI KIPAKICHIꞌ.
4.MATEO 7:21-23K'ak'a' Biblia↗Jach↗Man konojel ta ri kakibꞌij chi in Kajaw xuqujeꞌ in kajchoqꞌe koꞌk pa ri ajawarem rech ri Dios. Xaq xwi koꞌk pa ri ajawarem rech ri Dios ri kakinimaj ri utaqanik ri nuTat ri kꞌo pa ri kaj. (22) Are kopan ri qꞌij ri kuqꞌat tzij ri Dios pa kiwiꞌ kojonel ri winaq rech uwachulew, e kꞌi na kakibꞌij chwe: “Ajawxel xuqujeꞌ qajchoqꞌe, xqatzijoj ri tzij la chike nikꞌaj winaq chik, xuqujeꞌ xqesaj ri itzel taq uxlabꞌal je xuqujeꞌ xqabꞌan mayijabꞌal taq jastaq pa ri bꞌiꞌ la.” (23) Kinbꞌij na chike: “Chixel chinuwach, itzel taq winaq. Maj we chiꞌwe.”
UNIMAXIK RI UTAQANIK RI TATAXEL, MAN ARE TA RI CHAK RI KABꞌAN PA RI UBꞌIꞌ, ARE KꞌU RI RAJAWAXIK KUꞌX WI RI KOCHꞌONIK.
(Ri nuchomanik pa wanimaꞌ — kꞌi winaq kakibꞌij Ajaw, Ajaw, xuqujeꞌ kakiqꞌalajisaj ri sibꞌalaj utz taq chak ubꞌanom pa ri ubꞌiꞌ; man are ta kꞌu ronojel ri kubꞌij waꞌ kok pa ri ajawarem — xane are ri kubꞌano ri urayibꞌal ukꞌuꞌx ri Tataxel. Chaya ri kuslem pa ri urayibꞌal ukꞌuꞌx ri Tataxel, man xaq xwi ta pa jun bꞌiꞌaj.)
3. RI KUYA'O RI KOCH'ONIK CHIRE RETZ'ANIK XUQUJE' RI YOJTAJINIK — KIKOTEM XUQUJE' RI TOJBAL
1.1 PEDRO 4:12-13K'ak'a' Biblia↗Jach↗Loqꞌalaj taq wachalal, mixmayijanik che ri kꞌax ri tajin kiriqo, ri jer kꞌo qꞌaqꞌ. (13) Xane chixkiꞌkotoq chi tajin kiriq kꞌax rumal ri Cristo, jeriꞌ rech sibꞌalaj nim ri kiꞌkotemal kiriqo are kukꞌut ribꞌ ri ujuluwem ri Cristo.
RI KꞋAX RI JER KꞋO QꞌAQꞌ KꞋUL RUKꞌ KIꞌKOTEMAL, MAN RUKꞌ MAYIJANIK TAJ, RUMAL CHE KUYA CHIWE KIXUX JUN CHIK KUKꞌ RI KꞋAX RI XURIQ RI CRISTO.
2.FILIPENSES 4:1K'ak'a' Biblia↗Jach↗Xaq jeriꞌ, loqꞌalaj taq wachalal, sibꞌalaj ixnuloqꞌ xuqujeꞌ sibꞌalaj nimal kinnaꞌ rumal iwe. Ko chixkꞌoloq pa ri Ajawxel.
ANI'CH KANIMAJ RI KEKꞌOJEꞌ KO PA UPATANIL AJAWXEL ARE RI KINNAꞌ XUQUJEꞌ WI CORONA — KO CHIXKꞌOLOQ PA RI AJAWXEL.
3.1 TESALONICENSES 2:19-20K'ak'a' Biblia↗Jach↗Jeriꞌ rumal ¿jas kꞌu riꞌ ri kꞌulibꞌal qakꞌuꞌx, ri qakiꞌkotemal xuqujeꞌ ri rumal kaqanaꞌ nimal pa ri upetibꞌal ri Ajawxel? ¿La man kꞌu ix riꞌ ri kixqakꞌut cho ri Ajawxel? (20) Jeꞌ, ix riꞌ ri ix qakiꞌkotemal xuqujeꞌ rumal iwe kaqanaꞌ nimal.
RI KIꞌKOTEMAL RI KꞌIS PA RI KOWINEM RUKꞌ JUN KORONA — KILTAJ UWACH CHI UWACH PA RI UPETIBꞌAL RI AJAWXEL.
(Ri nuchomanik pa in — ri kikotemal kech ri kekowinik kakuy ronojel man xaq xuwi ta rech we q'ij kamik. Are' kikotemal xuquje' korona kech ri xekitijoj, ri korona rech kikotemal kutz'ét pa uwach ri Qajaw Jesucristo che ri upetik. Rumal la', chatkitzij chuwach, xuquje' chixkikot ruk' nojinaq kikotemal.)
UCHI' KEB' — SUB'ANIK RI TZIJ
4.LUCAS 6:22-23K'ak'a' Biblia↗Jach↗Utz iwe are kixetzelaxik, are kabꞌan nitzꞌ chiꞌwe, are kabꞌix kꞌax taq tzij chiꞌwe, xuqujeꞌ man kaya ta iqꞌij, xa rumal cher ixkojoninaq che ri uKꞌojol ri Achi. (23) Sibꞌalaj chixkiꞌkotoq are kakꞌulmataj we riꞌ iwukꞌ. Chixchꞌoplajoq rumal cher ixrayeꞌm jun nimalaj tojbꞌal iwe pa ri kaj. Naꞌtaj chiꞌwe chi jeriꞌ xkibꞌan ri kitat kinan we winaq riꞌ chike ri e qꞌalajisal taq utzij ri Dios ojer.
JUN NIMALAJ TOJBꞌAL RETAꞌM YAꞌTAL CHIKE RI KAKUYU KꞌAX RUMAL RI UBꞌIꞌ.
5.MATEO 5:11-12K'ak'a' Biblia↗Jach↗Chixkiꞌkotoq are kabꞌix itzel taq jastaq chiꞌwe, xuqujeꞌ kixtzukuxik rech kabꞌan kꞌax chiꞌwe, xuqujeꞌ kabꞌan ronojel uwach bꞌanoj tzij chiꞌwij xa rumal we in. (12) Chixkiꞌkotoq, xuqujeꞌ noj ri iwanimaꞌ che kiꞌkotemal, rumal cher kayaꞌtaj na jun nimalaj tojbꞌal iwe pa ri kaj. Jeriꞌ xbꞌan chike ri e qꞌalajisal taq tzij rech ri Dios ri xepe kan chiꞌwach ix nabꞌe.
XAQ XUWI RI MATEO KUYAꞌ JUN TZIJ RI MAN KꞌO TAJ RUKꞌ RI LUCAS: "BꞌANOJ TZIJ" — RI TOJBꞌAL ARE CHECH RI QꞌALAJINEM RI MAN QAS TZIJ TAJ, MAN ARE TAJ CHECH RI KꞌAX RI KAPETIK RUMAL RI UMAK RI WINAQ.
[TZ'IBAJ TZIJ KUMULJ CH'AWEM — MAJ JUN TZ'IBAJ TZIJ KUB'IJ WA' UTUKEL]
RI UK'AJSANIK RI DIOS XA KUYA' SOK CHE UTZIRESANIK.
8.HEBREOS 12:11K'ak'a' Biblia↗Jach↗Qas tzij man kꞌo ta jun pixabꞌ ri qas kaqaj pa ranimaꞌ jun, xane sibꞌalaj kꞌax kanoꞌwik, pune jeriꞌ are kakꞌamawaꞌtajik kuya jaꞌmaril, sukꞌal chike ri xekꞌamawaꞌnik.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO⚑ G3809 paideia — Q'atbal tzij
RI XUBꞌIJ JOB CHIRIJ RI PIXABꞌ RI KAKOLOW, HEBREOS KUBꞌIJ — ARE RI JAꞌMARIL RE SUKꞌAL.
(Nuwach' rech in — ri ojer tzij are' yakach (H3198, kuk'am uwach) — kuk'am uwach, kuyaj; ri k'ak' tzij are' paideia (G3809, kaqajisax) — ri utz'aqatisaxik xuquje' ukojik jun tat che ral. Job kubij chi kuya sok, xuquje' rukab' kunkusaj chi utz che; Hebreos kubij ri uwach ri kunanik ri' — ri utz laj uwach ri sukumal, chike ri e kojow che ri kaqajisax. Mitzij ri kaqajisax: are' uk'ab' ri kunkusaj chi utz che.)
CH'OKI'K
SANTIAGO 1:12K'ak'a' Biblia↗Jach↗Utz rech ri winaq ri man katzaq taj pa mak, rumal cher are kayaꞌtaj na che ri korona ri utzujum ri Dios chike ri kakiloqꞌaj ri ubꞌiꞌ.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO⚑ G5278 hupomeno — resistir
RI WINAQ RI MAN KATZAQ TAJ PA MAK KAYAꞌTAJ CHE RI KORONA RE KꞌASLEMAL.
ROMANOS 5:3-5K'ak'a' Biblia↗Jach↗Man xwi ta waꞌ, xane kaqanaꞌ xuqujeꞌ nimaꞌq pa taq ri kꞌaxkꞌolal ri kaqariqo, qetaꞌm chi ri kaxkꞌolal kubꞌan chaqe chi kujjeqiꞌk. (4) Ri kꞌaxkꞌolal kusukꞌumaj ri noꞌjibꞌal, ri sukꞌalaj noꞌjibꞌal, kujeqebꞌa qakꞌuꞌx chirij ri Dios. (5) Man kel ta qakꞌixibꞌal we jeqel qakꞌuꞌx chirij ri Dios, jeriꞌ rumal cher Areꞌ xutixixej loq ri uloqꞌanik pa ri qanimaꞌ rumal ri Tyoxalaj Uxlabꞌixel ri xuya chaqe.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO⚑ G5281 hupomone — paciencia
c) xuqujeʼ xkesaj bʼik ri ibʼiʼ jer jun itzel taq bʼanoj
7. Hebreos 12:11 — Pune jeriꞌ are kakꞌamawaꞌtajik kuya:
a) k'i sib'alaj kikotemal
b) le corona re k'aslemal
c) ri jaꞌmaril, sukꞌal chike ri xekꞌamawaꞌnik
RETAL RI TZ'IBATAL: 1-a, 2-b, 3-c, 4-b, 5-a, 6-b, 7-c
PU'AQ WAʼE KʼUTUNEM RIʼ KʼO UBʼANOJ RECHA
Jas jeljik kek'ol kan ri tzij: ri Itzel kresaj ri tzij pa kanimaa'ib' (Lucas 8:12) kuk'am bik chike ri e k'o utzalaj xuquje' sukalaj kanimaa', ri xkita ri tzij, kkikoj kanoq, xuquje' kkiya' uwach rukuk' paciencia (Lucas 8:15).
Jas jeriꞌ ri chuqꞌabꞌ kubꞌan chi qas tzij kachaꞌtajik: chiya ronojel ri chuqꞌabꞌ, chikꞌamaꞌ chirij ri ikojobꞌal (2 Pedro 1:5) kukꞌam
Jas kukoj ri paciencia ri anim: ri kotaj rech ri ikojonik kuya' ri paciencia (Santiago 1:3) kub'an chi pa ri i paciencia kikoj ri iwanim (Lucas 21:19) — rajawaxik ri paciencia chiwe, rech are chi ibanom ri rayb'al ri Dios, kikoj ri tzujunik (Hebreos 10:36).
Jas kubʼan ri qʼatoj tzij kukʼut chi e alkʼwaʼlaxelabʼ: ri qʼatoj tzij rech ri Dios ri Kʼo Ronojel Ukwaj (Job 5:17) kukʼut chi ri kuloqʼoj ri Ajawxel, kuya qʼatoj che, xuqujeʼ kuchʼay konojel ri alkʼwaʼlaxelabʼ ri kukʼamawaʼj (Hebreos 12:6).
Jastaq kakolik ri corona: ri corona re k'aslemal (Santiago 1:12) kuya' che kuxjicomanik kuk'ut chib'e kaminaq, xuquje' kinya' na chawe jun corona re k'aslemal (Apocalipsis 2:10) — chatzukuj chi ronojel awanima ri ak'olik, rech maj jun kub'an che relesaxik ri akorona (Apocalipsis 3:11).
Jas kꞌo ukꞌisik ri kꞌaxkꞌolil: ri e kꞌamowinaq che ri ukꞌaxkꞌolil ri Cristo (1 Pedro 4:13) kekꞌam bꞌik cho ri Dios re ronojel utzil, ri xujusikꞌij rech kujkꞌojiꞌ pa ri ujuluwem ri maj ukꞌisik pa Cristo Jesús, are chi ix xixkꞌaxkꞌolij jubꞌiqꞌ, kixutzꞌaqatisaj, kixukowirisaj, kixuchukubꞌaꞌ, xuqujeꞌ kixukꞌolobꞌej (1 Pedro 5:10).