¿Jas Kubʼij ri Loqʼalaj Pixabʼ Chirij ri Chuqʼabʼ Chak? — Ri Xeʼel Wi · Tzij re KJV rachiʼl ri Ajilabʼal re Strong
THE FOUNDATION · THE ORIGINAL STUDY, SET IN THE ANCIENT ORDER
Diligence — Utzij Ub'i' Loq'alaj Tzij pa Uxaq
TZIJ RI KAJALATAJ
Waꞌ are ri qas utzij tzijonem, xuqujeꞌ kuchapleꞌj chilaꞌ jawjeꞌ ri kuchapleꞌj wi ri apóstol: rumal waꞌ, chikojo ronojel ichuqꞌabꞌ. Ri chuqꞌabꞌ are anin, qas nojim naꞌoj, xuqujeꞌ rayinik. Ri Tzꞌibꞌatalik kuya kꞌulel chibꞌil ri kꞌo kichuqꞌabꞌ xuqujeꞌ ri sachil, rech kaqil ri kibꞌe xuqujeꞌ kujux noꞌj. Ri uqꞌabꞌ ri kꞌo uchuqꞌabꞌ
OXIB' KUCHOLIJ KE'K'UT WI RI JUN CHOMANIK RI'
1. Jas ri kuchomaj chirij ri diligencia, xuqujeʼ jas kubʼan ri Tzij re ri Dios chuyaʼik ri achi ajkusun chuwach ri qʼojlaj achi?
2. Ri achi ri kʼo uchukʼab, jas kubʼano — xuqujeʼ jas kutzukuj — kʼa pa ukʼisik?
3. Jas ukujelemaj ri kuchik'oj ri kajkano'jal chirij ri kuk'utu ub'e, xuquje jas jeb'a' ok kuk'ex ri unaoj winaq kuk'em na ri unaoj Cristo?
(Nuchomanik pa wanima — charuts (H2742, diligent) kel kubꞌij diligente. Xuqujeꞌ kel kubꞌij jun etzꞌabꞌal kꞌo uchꞌ, saq puꞌaq, xuqujeꞌ chꞌobꞌonik — ri xoꞌl juyub re chꞌobꞌonik, Joel 3:14. Ri qas kꞌo che jun achi ri diligente sibꞌalaj paqal rajil: ri tzij pa ruwiꞌ are saq puꞌaq.)
1. UYA'IK RONOJEL CH'IJIL — RI YAK'ABAL
1.2 PEDRO 1:5K'ak'a' Biblia↗Jach↗Rumal waꞌ rajawaxik kikoj ichuqꞌabꞌ rech xa jeriꞌ kanimar ri ikojobꞌal, chibꞌana utz taq chak rukꞌ ri ikojobꞌal, chibꞌana utz taq chak rukꞌ etaꞌmanik.
LE UCH'OB'ONIK RI KOJONEL → Q'INOMAL; RI ANIMAJ → MEB'A'IL.
(Nuchomanik pa wa'—chiwilampe' ri tzij: ri UCHOMANIK ri kunik'oj rib'. Ri kunik'oj rib' k'o pa ri chomanik nabe' na cha' k'o pa ri q'ab'. Ri etamanik kutzalij chi rij wa' pa ri kak'exik ri na'ojal.)
3. RI KTAJIN K'AXOB' KECH RI KETZUKUN CHE RI UTZILAJ RI KAKITZUKUJ
1.HEBREOS 11:6K'ak'a' Biblia↗Jach↗Qas tzij wi, we man kꞌo qakojobꞌal man kujqaj ta wi cho ri Dios, jeriꞌ rumal ri kaqet rukꞌ ri Dios choqꞌaqꞌ wi kukojo chi kꞌo ri Dios xuqujeꞌ Areꞌ katewchiꞌnik ri kajeqiꞌ ukꞌuꞌx chirij.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO⚑ G1567 ekzeteo — chapal utzukuxik
ARE' JUN AJTOJ'ANEL CHKE ri kakitzukuj chi utzil.
2.HECHOS 18:24K'ak'a' Biblia↗Jach↗Pa taq ri qꞌij riꞌ xopan jun achi aj Israel pa ri tinimit Éfeso ubꞌiꞌ Apolos, we achi riꞌ upetik pa ri tinimit Alejandría rech Egipto. Sibꞌalaj kanaꞌwik kachꞌawik, xuqujeꞌ retaꞌm ri utzij ri Dios. (25) Kꞌuttal choch ri kꞌutuꞌn rech ri Ajawxel. Xuya mayijabꞌal kꞌutuꞌn rech ri Jesús chike ri winaq, xaq xwi kꞌu retaꞌm ri qasanaꞌ ri xubꞌan ri Juan.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO⚑ G2204 zeo — k'atan
KOWIL PA RI TZ'IBAM TZIJ + K'AQAL RANIMA PA RI UXLAB'IXEL → XUK'UT CHI KANOJ RI JASTAQ RECH RI AJAWXEL.
4. CHIXKOWINIQ, RECH KIXRIQITAJ RUMAL AREʼ PA JAʼMARIL
1.2 PEDRO 3:14K'ak'a' Biblia↗Jach↗Rumal riꞌ, loqꞌalaj taq wachalal, utz majaꞌ kakꞌulmataj taq we jastaq riꞌ, chibꞌana ichuqꞌabꞌ rech are kape ri Dios man ix chꞌuluj taj kixuluriqaꞌ xane maj imak xuqujeꞌ utz ibꞌanik rukꞌ areꞌ.
CHAKUJ AWIB' → KARIQTAJ RUMAL RE PA UTZIL, MAN K'O TA UCHI'AJ, XUQUJE' MAN K'O TA UMAK.
(Ri nuchomanik pa wanimaꞌ — rumal chi kaawil chi kaatzukuj we jastaq riꞌ: kaatzukuj taq jastaq? Ri tzij chi kanoq kꞌo choch waꞌ karilo jas ubꞌanik.)
2.2 PEDRO 3:10K'ak'a' Biblia↗Jach↗Are kꞌu ri qꞌij rech ri upetibꞌal ri Ajawxel kajunumataj rukꞌ ri upetibꞌal jun elaqꞌom. Che ri qꞌij riꞌ katukix na ri kaj. Ronojel ri jastaq ri kꞌo choch ri uwachulew xuqujeꞌ ri uwachulew kaporox na rumal ri qꞌaqꞌ. (11) Ronojel katukix na, rumal riꞌ choqꞌaqꞌ kikꞌaslebꞌej jun chꞌajchꞌoj laj kꞌaslemal jetaq ri karaj ri Dios (12) rech jeriꞌ kiwayeꞌj ri qꞌij rech ri upetibꞌal ri Dios. Che ri qꞌij riꞌ, rukꞌ qꞌaqꞌ ketukix na ri kaj, kejaꞌrisax na.
KUYEꞌJ + KUCHꞌOPIJ RIB CHUPETIK RI QꞌIJ RE DIOS → JAS UWACH WINAQ RAJAWAXIK KIXUXOQ IX.
3.HEBREOS 6:11K'ak'a' Biblia↗Jach↗Kurayij qanimaꞌ chi xaq jeꞌ kiwilij ubꞌanik ri chak kꞌa pa ri kꞌisbꞌal qꞌij, rech jeriꞌ kikꞌamawaꞌj ri utojbꞌalil. (12) Man kixux ta saqꞌoribꞌ, xane chiwesaj kiwach ri rumal ri kikojobꞌal xuqujeꞌ rukꞌ ayeꞌnik kakikꞌamawaꞌj ri bꞌiꞌtal loq chike.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO⚑ G3576 nothros — Winak
CH'UTINSAJ RI JUNAM CHUKAJ CHIKOP KUCHOL KIB' PA RI QAJULUL → MANA A'J CH'AB'AL TAJ, XANE E TIJONELAB' RECH RIJEB' RI KEK'AMOW RI TZUJUM CHIKE.
4.HEBREOS 12:15K'ak'a' Biblia↗Jach↗Qas chiwilaꞌ chi man kꞌo ta jun mat kuriq ri utoqꞌobꞌ ri Dios, xuqujeꞌ chi man kꞌo ta jun kakꞌiy kachkatem pa ranimaꞌ jeriꞌ man kubꞌan ta kꞌax chike nikꞌaj chik.
CHIWILAʼ CHANIM → RECH MANA JUN WINAQ KKANAJ KANOQ CHUXEʼ RI UTOQʼOB RI DIOS.
5.2 PEDRO 1:10K'ak'a' Biblia↗Jach↗Rumal riꞌ, wachalal, chikojo ichuqꞌabꞌ rech qas kixjeqiꞌk pa ri usikꞌinik ri Dios, ri xixchoꞌwik. We are kibꞌan we jastaq riꞌ man kixtzaq ta wi pa mak.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO⚑ G4710 spoude — diligencia
CHIXCHAKUNOQ RECH KIQ'ALAJISAJ CHI QAS TZIJ RI ISIQ'IXIK XUQUJE' RI ICHOQ'IXIK → MAN KIXTZAQ TA JUMUL.
(In nuqʼuꞌx pa wibʼ — we kabꞌan we jastaq riꞌ: jachin taq jastaq? Ri jastaq ri xkꞌojobꞌax chirij ri kojobꞌal. Rumal laꞌ, ri tijonik kꞌa te riꞌ kutzalij chirij ri nabꞌe ri xkꞌojobꞌax: kꞌojobꞌaj utzilal pa kojobꞌal.)
5. TAJ AKUJ CHIRIJ ARE' UTZILAJ CHOMANIK CHUPAM AKOJONIK
1.2 PEDRO 1:3K'ak'a' Biblia↗Jach↗Are ri chikajil ukwinem ri Dios xyoꞌwik ri etaꞌmanik chaqe are xujusikꞌij apanoq pa ri ujeꞌlal ri ujuluwem rech xuya ronojel ri jastaq ri kajawataj chaqe, rech kujkꞌasiꞌk jetaq ri karaj ri areꞌ.
RI CHIKAJIL UKWINEM RI DIOS XUYA RONOJEL RI JASTAQ → ARE XUJUSIKꞌIJ APANOQ PA RI UJEꞌLAL RI UJULUWEM.
2.1 PEDRO 2:9K'ak'a' Biblia↗Jach↗Ri ix kꞌut ixchaꞌtalik taq ijaꞌl, ix chꞌawenelabꞌ cho ri Dios, ix jun tinimit ri ixchaꞌtalik, ix utinimit ri Dios, ix tzijol taq rech ri jeꞌl laj taq uchak ri Dios ri xixresaj loq pa ri qꞌequꞌmal, xixukꞌam loq pa ri mayijabꞌal laj tunal.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO⚑ G703 arete — virtud
JUN CHAʼOM TZʼAQAT + JUN AJAWINEL QʼIJILANEL + JUN LOQʼALAJ TINAMIT + JUN CHʼOBʼOTAJINAQ TINAMIT → KIYAʼ UBʼIXIK RI UQʼIJILANIK.
(Nuk'u'x taq chomanik — praises waral are' arete (G703, utzilaj taq b'anoj), junam rukab' rutzij ri virtue. Ri e sikital rumal Dios kkikaj chi sib'alaj nim ri utzilaj taq b'anoj rech ri xsikinik chike kepe pa q'equ'umal cho pa retal ri sib'alaj q'anal utz laj sq'inik.)
3.FILIPENSES 4:8K'ak'a' Biblia↗Jach↗Kꞌisbꞌal rech Qachalal, qas chixchomanoq chirij ronojel ri qas tzij, ronojel ri qas utz kanimaxik, ronojel ri sukꞌ, ronojel ri chꞌajchꞌoj, ronojel ri qas kajoror ubꞌanik, ronojel ri kuyak mayijanik xuqujeꞌ ri yaꞌtalik kaya uqꞌij.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO⚑ G703 arete — virtud
WE K'O JUN UTZILAL → CHICHOMAJ CHIRIJ WA' TAQ JASTAQ.
4.FILIPENSES 4:6K'ak'a' Biblia↗Jach↗Makꞌaxir iwanimaꞌ che ri jastaq, xane chibꞌana chꞌawem ronojel mul, chibꞌij che ri Dios jas jeꞌ ri kiwaj, xuqujeꞌ kixtyoxinoq che ronojel ri ubꞌanom. (7) Rech jeriꞌ kuya na ri Dios ri ujaꞌmaril chiꞌwe, are waꞌ ri jaꞌmaril ri man kekwin taj ri winaq cho ri uwachulew kakichꞌobꞌ rij, are waꞌ ri katoꞌw ri kanimaꞌ xuqujeꞌ ri kichomabꞌal ri e rech chik ri Cristo.
MI JUN TAJ CHIWIJ → ARE RI URIL RANIMA' RI DIOS KUCHAJIJ RI IWANIMA XUQUJE' RI INAO'AJ.
6. KAJALATAJOK IB' RUMAL RIK'AXEL RI ICH'OMABAL
1.ROMANOS 12:1K'ak'a' Biblia↗Jach↗Xaq jeriꞌ wachalal, qas kinta chiꞌwe pa ri utoqꞌobꞌ ri Dios chi kitzuj ri ityoꞌjal, jetaq jun kꞌaslik sipanik chuqꞌijilaꞌxik ri Dios pa chꞌajchꞌojil, rumal cher are waꞌ ri qꞌijilaꞌnem ri kaqaj cho ri Dios. (2) Man kiwesaj ta kiwach ri kakibꞌan ri winaq aꞌjuwachulew, xane chikꞌexa ri kixchomanik, rech kichomaj jas ri uchomanik ri Dios ri qas sukꞌ xuqujeꞌ tzꞌaqat.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO⚑ G342 anakainosis — Ka k'ak'ir chik
MA KIKOJ IWIibꞌ RUKꞌ RI UWACHULEW RIꞌ → KIJALWACHIX RUMAL RI KꞌAKꞌ CHOMANIK → CHIWETAMAJ RI UTZILAJ, UTZ RILOM, XUQUJE TZꞌAQAT URAYINEM RI DIOS.
(Ri nuchomanik pa wanimaꞌ — ri tyoꞌjil xya kanoq, are kꞌu ri achi kꞌexetajinaq rumal ri kꞌakꞌ chik uchomanik pa ri unaꞌoj. Chiriꞌ ri kꞌaslemal riqꞌuil ri sakꞌajil kutzalij paqꞌij: man xaq ta ri chak rech ri uqꞌabꞌ, xane ri uchomanik ri ajkꞌaslemal riqꞌuil sakꞌajil.)
2.2 CORINTIOS 10:3K'ak'a' Biblia↗Jach↗Pune uj kꞌo cho ri uwachulew, man kaqabꞌan ta chꞌoꞌj jetaq ri kakibꞌan ri aꞌjuwachulew. (4) Ri cheꞌyabꞌal ri kaqakojo kujchꞌoꞌjinik man rech ta uwachulew, xane ri chꞌoꞌjibꞌal ri kaqakojo sibꞌalaj kꞌo uchuqꞌabꞌ pa Dios chutukixik ri chuqꞌabꞌ rech ri itzel. (5) Kaqatukij ronojel uwach nimal xuqujeꞌ chomanik ri kuqꞌatej ri retaꞌmabꞌal ri Dios, xuqujeꞌ kaqakꞌam bꞌik ronojel uwach chomanik rech kumochꞌ ribꞌ chuxeꞌ raqan uqꞌabꞌ ri Cristo.
QATZAQ RI NOJIBʼAL → QAKʼAM PA PRESO RONOJEL CHOMANIK CHUXEʼ RI NIMANIK CHE RI CRISTO.
3.1 CORINTIOS 2:16K'ak'a' Biblia↗Jach↗Jeriꞌ rumal: ¿Jachin xetaꞌman ri kꞌo pa ri uchomabꞌal ri Dios? ¿Jachin chiꞌwe kayoꞌw unoꞌjibꞌal? Are kꞌu ri uj kꞌo ri uchomabꞌal ri Cristo qukꞌ.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO⚑ G3563 nous — pa jolomaj
Are kꞌu ri uj kꞌo ri uchomabꞌal ri Cristo qukꞌ.
4.FILIPENSES 2:5K'ak'a' Biblia↗Jach↗Ri inoꞌjibꞌal rajawaxik je kuxik jetaq ri rech ri Cristo Jesús (6) ri areꞌ, pune are Dios, man xukoj ta uchuqꞌabꞌ chubꞌixik chi tzi are wi Dios. (7) Xane xubꞌan nitzꞌ chibꞌil ribꞌ jeꞌ jas jun ajchak, xalax pa ri uwachulew jetaq jun winaq, xuqujeꞌ xubꞌan achi chibꞌil ribꞌ. (8) Are xubꞌan achi chibꞌil ribꞌ, xumochꞌ ribꞌ, xnimanik xeꞌ kꞌa pa ri kamikal, kamikal cho ri ripbꞌal.
CHUXOQ KʼO CHIWECH RI NAʼOJIBʼAL RI E KʼO CHUWECH RI CRISTO JESÚS → XUCHʼUTINIRISAJ RIB' + XUX NIMANEL KʼA PA KAMIKAL.
(Ri nuchomanik in pa uwi' wa'e — ri Corintios kubʼij chi QAJIN ri unaʼoj ri Cristo; ri Filipenses kubʼij CHUJANO wa'e naʼoj CHKʼOJI'IK chiwe. Ri qas qaj chik, rajawaxik kaqaya bʼe che chukʼojiʼik pa qanimaʼ.)
5.ROMANOS 8:6K'ak'a' Biblia↗Jach↗Ri bꞌanoj makaj kukꞌam loq kamikal, are kꞌu ri bꞌanoj jastaq rech ri Uxlabꞌixel kukꞌam loq kꞌaslemal xuqujeꞌ jaꞌmaril. (7) Ri urayinik ri makaj kꞌulel rukꞌ ri Dios, jeriꞌ rumal man kaniman taj che ri Dios, pune karaj kanimanik. (8) Ri winaq ri are kakilij ubꞌanik ri karaj ri tyoꞌjal, man keqaj taj cho ri Dios. (9) Ri ix kꞌut man are ta kibꞌan ri karaj ri tyoꞌjal, xane are kibꞌan ri karaj ri Uxlabꞌixel, we qas are ne ri Uxlabꞌixel rech ri Dios kꞌo pa iwanimaꞌ. We kꞌo jun man kꞌo taj ri Uxlabꞌixel rech ri Cristo pa ranimaꞌ, riꞌ man rech taj ri Cristo.
RI CHOMANIK RECH TYOꞌJIL = KAMIKAL; RI CHOMANIK RECH UXLABꞌAL = KꞌASLEMAL XUQUJEꞌ JAꞌMARIL.
7.Efesios 4:23K'ak'a' Biblia↗Jach↗Chikꞌexa bꞌa ri ukꞌuꞌx ri ichomanik. (24) Xuqujeꞌ chikojo ri kꞌakꞌ taq atzꞌyaq rech ri kꞌakꞌ taq noꞌjibꞌal rech ri kꞌakꞌ kꞌaslemal, ri bꞌantal jetaq ri ukaꞌyibꞌal ri Dios, pa ri qas tzij, ri sukꞌal xuqujeꞌ ri tyoxalaj kꞌaslemal.
CHIKʼAKʼIRISAJ RI UXLABʼAL RE RI INAʼOJ → CHAKOJ RI KʼAKʼ ACHI.
8.2 TIMOTEO 1:7K'ak'a' Biblia↗Jach↗Rumal cher ri Dios man xuya taj jun uxlabꞌal rech xibꞌin ibꞌ chaqe, xane jun rech kwinem, loqꞌanik, xuqujeꞌ uj kujchoman ri kaqabꞌano.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO⚑ G4995 sophronismos — Utzalaj K'u'x
MAN TA RI UXLABʼAL RIʼ RI XIBʼIN IBʼ → CHUQʼABʼ + LOQʼOQʼENIK + JUNAM CHOMANIK.
9.FILIPENSES 4:13K'ak'a' Biblia↗Jach↗Ronojel kinkwinik kibꞌano pa Cristo rumal cher Areꞌ kayoꞌw nuchuqꞌabꞌ.
Ronojel kinkwinik kibꞌano pa Cristo rumal cher Areꞌ kayoꞌw nuchuqꞌabꞌ.
10.1 PEDRO 1:13K'ak'a' Biblia↗Jach↗Rumal riꞌ qas chibꞌana ronojel ri jastaq rukꞌ etaꞌmabꞌal, qas chichomaj ri kibꞌano, chi jeqebꞌa ikꞌuꞌx pa ri toqꞌobꞌ ri kayaꞌtaj na chiꞌwe are kape ri Cristo.
CHIYAKA RI UPAM RI IWANIMA' → CHIKOJ IKUXLANEM KʼA PA RUKʼISBʼAL.
11.FILIPENSES 4:8K'ak'a' Biblia↗Jach↗Kꞌisbꞌal rech Qachalal, qas chixchomanoq chirij ronojel ri qas tzij, ronojel ri qas utz kanimaxik, ronojel ri sukꞌ, ronojel ri chꞌajchꞌoj, ronojel ri qas kajoror ubꞌanik, ronojel ri kuyak mayijanik xuqujeꞌ ri yaꞌtalik kaya uqꞌij.
(In nuchomanik — ri etamanik kutzalij chi rij ri kꞌo kanoq chupam ri majibꞌal: uyaꞌik ronojel qꞌuꞌx. Ri qꞌuꞌx man xaq ta chak rech ri qꞌabꞌaj. Kachakun pa ri animaꞌ, kꞌa kꞌakꞌ chik kubꞌan che ri naꞌbꞌal, kok pa uchꞌekik rech unimanik ri Cristo, xuqujeꞌ kakꞌojiꞌ pa jun tzꞌaqat jaꞌmaril rukꞌ.)
CH'OKI'K
2 PEDRO 1:10K'ak'a' Biblia↗Jach↗Rumal riꞌ, wachalal, chikojo ichuqꞌabꞌ rech qas kixjeqiꞌk pa ri usikꞌinik ri Dios, ri xixchoꞌwik. We are kibꞌan we jastaq riꞌ man kixtzaq ta wi pa mak.
WE KIB'ANO WA'E JASTAQ, MAN KATSAQ TA JUYUJ.
2 PEDRO 1:11K'ak'a' Biblia↗Jach↗Kajaqataj na ri uchiꞌ ja rech ri ajawarem rech ri Ajawxel Jesucristo qaKolonel, ri maj ukꞌisik.
JUN OKIBAL KE'YA' CHIWE PA NIMALAJ Q'INOMAL → PA RI AJAWAREM MAN K'ISEL TAJ.
(Ri nuchomanik pa wi'im — are' waral konojel ri etamanik pa jun sib' uxlanik. Kachapleẍtaj rukik'a' konojel ri kajkajil kojtajin che ub'anik, kak'is ri' rukik'a' jun okib'al ri katzuqtaj che sib'alaj kikotemal. Chikixo'l ke'ib' k'ut: ri kajkajil kub'an k'olom chuwach ri sikinaq. Kilitaj pa ri tzukik' Ajaw xuquje' pa ri chajinik che ri uq'ij areh. Kanoj k'ut chi upam ri achi — kaya' na b'anaj utz chi rech ri kojonik, kak'ex ri unaqaj chomanik, kakoj ronojel chomanik pa juyub'al rech ri Kriston — kuk'is che ri achi kanuqik che rij ri Ajaw pa jun tzalij q'olöj, xa jumul man kutzaq ta chik.)
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO
Are' waral e k'o ri taq tzij k'utb'al rech we etamanik. Chach'ich' jun tzij ri e k'o taq puntos chupam le versículos chi rilik ri kub'ij waral.
ri ajkajilabꞌal tzij — kiya ronojel diligencia (2 Pedro 1:5); chiya diligencia rech kixchꞌobꞌ chi qas tzij ri isikꞌixik xuqujeꞌ ri ichaꞌik (2 Pedro 1:10)
“Winak” — G3576 nothros — k'eyew, tabaʼ
ri ub'antajik ri qas kakikoj chi utz - man kux ta joyowal, xane kux e'ajtijab' ke ri e riqowinaq ri tzujtajik (Hebreos 6:12)
“Ka k'ak'ir chik” — G342 anakainosis — jun k'exik, jun kyaqik chi k'ak'
Chi jalatajoq ri iwanimaꞌ rumal ri kꞌexbꞌal ri inaꞌoj (Romanos 12:2)
“pa jolomaj” — G3563 nous — ri k'u'x, ri etaʼmanik
k'o qukʼ ri unoʼj ri Cristo (1 Corintios 2:16)
“Utzalaj K'u'x” — G4995 sophronismos — jun na'oj utz chi kꞌo pa jun ánima
man ta ri uxlab' xib'iril, xa ne ri uxlab' chuqa'b', xuquje' ri loq'anik, xuquje' ri utz b'anom pa ri jolomaj (2 Timoteo 1:7)
TZIJ K'ISBAL TZ'IB'ATAJINAQ PA HEBREO
“Kꝏchakunel” — H2742 charuts — k'oxk'oj; jun etal ta k'a're b'anom chi ub'anik triguix; saq puaq utz; qas taqe' k'ulaj
ri uqʼabʼ ri kikakan kʼo che chuqʼab rilik (Proverbios 12:24); ri kʼolibʼal jun achi ri kʼo che chuqʼab kʼo uqʼij (Proverbios 12:27)
“Winak” — H6102 atsel — Q'oloj, aluk'oj
Ri ub'e ri achi aj q'or junam rik'in jun tz'aq k'ix (Proverbios 15:19); ri junam tzij are' ri aj q'or — jat rik'in ri sanik, at aj q'or (Proverbios 6:6)
“alanik'ilal” — H6103 atslah — qajinaq chak, man kachakun taj
rumal sib'alaj alanik chomij, kok'ax ri ja (Eclesiastés 10:18)
“rileb'ej ub'anik chi ronojel ranima'” — H7836 shachar — chusolik'ol chi qajb'al, chusolik'ol chi loq'oxel
ri ajchakunel ri kutzukuj ri utzilaj taq jastaq karesaj ri utzil (Proverbios 11:27)
cakꞌamawaꞌj chi kꞌolik jun utzil ri jororen chirij ri winak ri ranimaꞌ katz'ukum chi awij (Isaías 26:3)
KꞌUTB'AL RETAMABꞌAL
1. 2 Peter 1:5 — Rumal waꞌ rajawaxik kikoj ichuqꞌabꞌ rech xa jeriꞌ kanimar ri ikojobꞌal:
a) etamabꞌal
b) utzilal
c) kowilem
2. Pixabʼ 12:24 — Ri uqʼabʼ ri qas kachakunik kubʼan:
a) taqanik
b) kꞌo pa toqꞌobꞌ
c) kabꞌan chuꞌ che
3. Hebreos 11:6 — Areꞌ katewchiꞌnik ri:
a) kojcojon chi K'o wi
b) ul rik'in ri Dios
c) kutzukuj rukꞌ ronojel ranimaꞌ
4. 2 Pedro 3:14 — Chibꞌana ichuqꞌabꞌ rech are kape ri Dios man ix chꞌuluj taj kixuluriqaꞌ:
a) pa jaꞌmaril, man ix chꞌuluj taj, xuqujeꞌ maj imak
b) pa ronojel utzilaj tzijonem xuquje' ronojel ub'anik ri kojonel
c) rukʼ jun nimalaj chʼowinïk
5. Romanos 12:2 — Chikꞌexa iwibꞌ rukꞌ:
a) ri utoq'ob' ri Dios
b) ri utz taqal chi apanoq
c) ri kꞌexik ri kixchomanik
6. Romanos 8:6 — Ri bꞌanoj makaj kukꞌam loq:
a) k'aslemal xuquje' jaꞌmaril
b) kamikal
c) tzꞌaqat jaꞌmaril
7. Isaías 26:3 — Ri jastaq at kaya' na ri kominal jaꞌmaril chi rij ri winaq ri utz kꞌo ranimaꞌ:
a) xkanaj chawij
b) aninaq
c) ximtajinaq
SUKʼ TZIJ: 1-b, 2-a, 3-c, 4-a, 5-c, 6-b, 7-a
PU'AQ WAʼE KʼUTUNEM RIʼ KʼO UBʼANOJ RECHA
→ Jas kuya' na kʼutunik: che ri utzilal kuya' ri etaʼmabʼal, xuqujeʼ che ri etaʼmabʼal, ri chuqʼabʼ pa ubʼanik (2 Pedro 1:5-7). Are waʼ ri jun chik xukʼutuj pa ri kʼamabʼal, ronojel ri kʼaʼamabʼal ri sikʼital rukʼ chuqʼabʼ.
Jas kuriq waʼ pa ri qʼisbʼal: ri e kakikoj kanimaʼ pa ri kichak kekitereneʼj ri winaq ri, rumal ri kojobʼal xuqujeʼ ri kuchomaj, kechʼakan che ri tzujtajik (Hebreos 6:12). Ri chak rukʼ kanimaʼ kachʼijil rukʼ ri kojobʼal xuqujeʼ ri kuchomaj, kʼa pa ri qʼisbʼal.
Jas kel ubʼanik ri tzij: charuts (H2742, kꞌo uchuqʼabꞌ) are ri tzij rech "kꞌo uchuqʼabꞌ". Xuqujeʼ are ri tzij rech ri qꞌanapwaq ri sibꞌalaj utz xuqujeʼ rech ri xoral re ri chomanik — ri achi ri kꞌo uchuqʼabꞌ are jun achi ri chomam chik ubꞌanik, xuqujeʼ ri kꞌolik rech are sibꞌalaj paqal rajil.
Jastaq riꞌ kꞌo rukꞌamik pa awiꞌ: ri kꞌexoj rech ri chomabꞌal (Romanos 12:2) are ri chak pa ranimaꞌ rech ri diligencia. Chakꞌama ronojel chomanik chuxeꞌ uqꞌabꞌ ri Cristo (2 Corintios 10:5), xuqujeꞌ katkanajaꞌ pa jun utz laj jaꞌmaril (Isaías 26:3).
→ Ri kutzijoj waʼ chirij ri jumul k'aslemal: chibana' che ronojel iwanima', maj jun mul kixtzaq na. Xa kayaʼtaj chiwe rukʼ nimaq'ij kixok bʼik pa ri ajawarem ri man kʼisik ta (2 Pedro 1:10-11).