Biblia Inasema Nini Kuhusu Wema na Uovu? — Msingi · Maandiko ya KJV yenye Nambari za Strong
THE FOUNDATION · THE ORIGINAL STUDY, SET IN THE ANCIENT ORDER
Mema na Maovu — Fundisho Msingi la Kibiblia
NENO LA UFUNGUZI
Mambo mawili yasimama mbele ya kila mtu chini ya mbingu: uzima na wema upande mmoja, mauti na uovu upande mwingine. Bwana anataka watu wake, watakapokuwa wamekomaa, wazoeze hisia zao kupambanua kati ya hayo mawili. Watazame kwa makini watu watendao uovu, kwa kuwa Maandiko yawaonyesha waziwazi. Wanajua jinsi ya kutenda uovu lakini hawana ujuzi wa kutenda mema. Hupanga madhara kwa kusudi. Wanazoea hilo hata linakuwa sehemu yao, kama ngozi yao wenyewe. Mwishowe hawawezi hata kulala mpaka watende jambo baya. Moyo wa namna hiyo ulianzia wapi? Rudi kwenye bustani. Hapo ulisimama mti wa uzima, na hapo ulisimama mti wa kujua mema na mabaya, na amri moja wazi. Nyoka alisema mauti haitakuja, na kwamba macho yao yatafunguliwa. Mwanamke aliona, akatwaa, akala, akampa; na macho ya wote wawili yakafunguliwa kweli kweli. Lakini maarifa hayo yaliwapa zaidi ya waliyoweza kubeba. Walijua mema, lakini hawakuwa na uwezo wa kuyatenda. Walijua mabaya, lakini hawakuwa na uwezo wa kuyapinga. Aibu ikaja, na hofu ikaja, nao wakajificha mbali na uwepo ule waliokusudiwa kusimama mbele yake. Ndani ya vizazi vichache, kila mpango ulioundwa moyoni mwa mwanadamu ulielekea uovu daima, nalo lilimhuzunisha Bwana moyoni mwake. Hata hivyo, hukumu ilipopita, mtu mmoja alijenga madhabahu, naye Bwana akanusa harufu ya sadaka, akanena ahadi moyoni mwake. Je, Nuhu alijuaje kwamba dhabihu ingejibu uovu? Shika swali hilo hadi mwisho, kwa kuwa linajibiwa kwenye mti mwingine, kwa sadaka nyingine, mara moja tu kwa wote. Ahadi imesimama thabiti: yeyote atakayesikiliza ataishi kwa usalama, naye atapumzika kutoka kwa hofu ya uovu. Lichunguze hilo.
MASWALI MATATU AMBAYO SOMO HILI LINAJIBU:
1. Ni mambo mangapi mawili yanayosimama mbele ya kila mtu leo, na uovu huwa na moyo wa aina gani?
2. Ujuzi wa mema na mabaya ulifanya nini ndani ya mwanamume na mwanamke, na kwa nini walijificha kutoka mbele za uso wa Bwana?
3. Wakati kila mpango wa moyo wa mwanadamu ulikuwa mbaya tu wakati wote, ni nini kilichojibu uovu huo, na nani atapumzika bila hofu ya mabaya?
LANGO LA UFUNGUZI
Waebrania 5:14Biblia ya Kisasa↗Shiriki↗Lakini chakula kigumu ni kwa ajili ya watu wazima, ambao kwa kujizoeza wamejifunza kupambanua kati ya mema na mabaya.
CHAKULA KIGUMU = WATU WAZIMA → WALIOJIZOEZA KUPAMBANUA KATI YA MEMA NA MABAYA KWA KUJIZOEZA.
(Mawazo yangu binafsi — hii ni muundo wa mafundisho yote: mema na mabaya yametajwa pamoja katika Maandiko. Si kwamba mtu apaswe kuonja uovu, bali hisia zifundishwe kupambanua na kukataa. Mafundisho yanaangalia kwanza watu wanaotenda uovu, kisha bustani ambapo maarifa yaliingia, kisha madhabahu ambapo uovu ulijibiwa.)
1. UZIMA NA WEMA, MAUTI NA UOVU — HIVYO VIWILI VILIVYOWEKWA MBELE YAKO
1.Kumbukumbu La Torati 30:15Biblia ya Kisasa↗Shiriki↗Tazama, naweka mbele yako leo uzima na mafanikio, mauti na maangamizo.
MANENO MUHIMU YA KIEBRANIA⚑ H7451 ra — uovu · ⚑ H2896 towb — nzuri
NIMEKUWEKA MBELE YAKO LEO: UZIMA + WEMA → KIFO + UOVU.
(Mawazo yangu binafsi — uovu, ra (H7451, uovu), unatajwa kinyume cha wema, towb (H2896, wema), tena na tena katika Maandiko. Hivi viwili vimewekwa kando kwa kando ili mtu aweze kujifunza kuvitofautisha, kama vile nuru ilivyotenganishwa na giza.)
2.Mika 3:1Biblia ya Kisasa↗Shiriki↗Kisha nikasema, “Sikilizeni enyi viongozi wa Yakobo, enyi watawala wa nyumba ya Israeli. Je, hampaswi kujua hukumu (2) ninyi mnaochukia mema na kupenda maovu; ninyi mnaowachuna watu wangu ngozi na kuondoa nyama kwenye mifupa yao;
MANENO MUHIMU YA KIEBRANIA⚑ H7451 ra — uovu · ⚑ H2896 towb — nzuri · ⚑ H3045 yada — jua
SI NI JUKUMU LENU KUFAHAMU HUKUMU? → MNAOCHUKIA MEMA, NA KUPENDA MABAYA.
3.Mithali 1:24Biblia ya Kisasa↗Shiriki↗Lakini kwa kuwa mlinikataa nilipowaita na hakuna yeyote aliyekubali niliponyoosha mkono wangu (25) kwa kuwa mliyapuuza mashauri yangu yote na hamkukubali karipio langu (26) mimi nami nitawacheka katika maafa yenu, nitawadhihaki wakati janga litawapata: (27) wakati janga litawapata kama tufani, wakati maafa yatawazoa kama upepo wa kisulisuli, wakati dhiki na taabu zitawalemea. (28) “Ndipo watakaponiita lakini sitawajibu; watanitafuta lakini hawatanipata.
MANENO MUHIMU YA KIEBRANIA⚑ H6695 tsuqah — dhiki · ⚑ H6869 tsarah — dhiki
NIMEITA, NANYI MKAKATAA → WATANIITA WAKATI HUO, NAMI SITAWAJIBU.
(Mawazo yangu binafsi — dhiki, tsarah (H6869, dhiki), yatokana na mzizi wenye maana ya kubana: mahali pembamba, palipofungwa, pa nafsi iliyozingirwa. Uchungu, tsuqah (H6695, uchungu), ni shinikizo la kuzingirwa huko. Ndani ya giza hilo jembamba Bwana huleta nuru ya wokovu wake, iwapo mtu atasikiliza.)
4.Mithali 1:29Biblia ya Kisasa↗Shiriki↗Kwa kuwa walichukia maarifa, wala hawakuchagua kumcha Bwana (30) kwa kuwa hawakukubali mashauri yangu, na kukataa maonyo yangu (31) watakula matunda ya njia zao, na watashibishwa matunda ya hila zao. (32) Kwa kuwa ukaidi wa wajinga utawaua, nako kuridhika kwa wajinga kutawaangamiza. (33) Lakini yeyote anisikilizaye ataishi kwa usalama, atatulia, bila kuwa na hofu ya madhara.”
MANENO MUHIMU YA KIEBRANIA⚑ H7451 ra — uovu · ⚑ H8085 shama · ⚑ H1847 daath — maarifa
WALICHUKIA MAARIFA + HAWAKUCHAGUA KUMCHA BWANA → LAKINI YEYE ANISIKIZAYE ATAKAA SALAMA ASIOGOPE MABAYA.
5.Isaya 5:20Biblia ya Kisasa↗Shiriki↗Ole wao wanaoita ubaya ni wema, na wema ni ubaya, wawekao giza badala ya nuru, na nuru badala ya giza, wawekao uchungu badala ya utamu, na utamu badala ya uchungu.
MANENO MUHIMU YA KIEBRANIA⚑ H2896 towb — nzuri · ⚑ H7451 ra — uovu
OLE = UBAYA KUITWA WEMA + WEMA KUITWA UBAYA → GIZA KUWEKWA BADALA YA NURU.
2. WATU WANAOTENDA UOVU — ALAMA NNE, NA NJIA YA MWENYE HAKI
1.Yeremia 4:22Biblia ya Kisasa↗Shiriki↗“Watu wangu ni wapumbavu, hawanijui mimi. Ni watoto wasio na akili, hawana ufahamu. Ni hodari kutenda mabaya, hawajui kutenda yaliyo mema.”
3.Yeremia 13:23Biblia ya Kisasa↗Shiriki↗Je, Mkushi aweza kubadili ngozi yake au chui kubadili madoadoa yake? Vivyo hivyo nawe huwezi kufanya mema wewe uliyezoea kutenda mabaya.
MANENO MUHIMU YA KIEBRANIA⚑ H3928 limmud — imezoea
KUZOEA KUTENDA MABAYA = NGOZI YA MKUSHI + MADOADOA YA CHUI, YASIYOBADILIKA.
4.Mithali 4:14Biblia ya Kisasa↗Shiriki↗Usiuweke mguu wako katika njia ya waovu wala usitembee katika njia ya watu wabaya. (15) Epukana nayo, usisafiri katika njia hiyo; achana nayo, na uelekee njia yako. (16) Kwa kuwa hawawezi kulala mpaka watende uovu; wanashindwa hata kusinzia mpaka wamwangushe mtu. (17) Wanakula mkate wa uovu, na kunywa mvinyo wa jeuri.
MANENO MUHIMU YA KIEBRANIA⚑ H7451 ra — uovu
USIINGIE + IGEUKE → KWA MAANA HAWALALI, WASIPOTENDA UBAYA.
5.Mithali 4:18Biblia ya Kisasa↗Shiriki↗Njia ya wenye haki ni kama nuru ya kwanza ya mapambazuko, ambayo hungʼaa zaidi na zaidi mpaka mchana mkamilifu. (19) Lakini njia ya waovu ni kama giza nene; hawajui kinachowafanya wajikwae.
NJIA YA MWENYE HAKI = NURU ING'AAYO, IZIDIYO NA KUZIDI HATA MCHANA MKAMILIFU → NJIA YA WAOVU = GIZA.
(Mawazo yangu ya kibinafsi — hizi ni alama za watu wanaotenda uovu. Wanakosa maarifa ya kutenda mema. Wanapanga madhara kwa makusudi. Wanazoea hilo kiasi kwamba linakuwa kama ngozi yao wenyewe. Mwishowe hawawezi kulala mpaka watende uovu. Na sehemu ya jambo wasilolifahamu ni hili: hawaoni, mpaka imekuwa kuchelewa sana, madhara wanayoyafanya kwa nafsi yao wenyewe.)
3. PENTATOKI — MWANZO: MTI, ANGUKO, NA MOYO MOVU
1.Mwanzo 2:8Biblia ya Kisasa↗Shiriki↗Basi Bwana Mungu alikuwa ameotesha bustani upande wa mashariki, katika Edeni, huko akamweka huyo mtu aliyemuumba. (9) Bwana Mungu akafanya aina zote za miti ziote kutoka ardhini, miti yenye kupendeza macho na mizuri kwa chakula. Katikati ya bustani ulikuwepo mti wa uzima na mti wa kujua mema na mabaya.
MANENO MUHIMU YA KIEBRANIA⚑ H7451 ra — uovu · ⚑ H1847 daath — maarifa · ⚑ H2896 towb — nzuri
MTI KILA MMOJA UPENDEZAO MACHONI NA MZURI KWA KUTIWA MDOMONI + MTI WA UZIMA + MTI WA UJUZI WA MEMA NA MABAYA.
(Mawazo yangu binafsi — angalia miti. Kila mti ulikuwa mzuri kwa chakula. Kisha mti wa UZIMA ulisimama peke yake. Na mti wa UJUZI wa mema na mabaya nao ulisimama peke yake. Miti miwili ilisimama katikati, na mmoja tu ndio ulikatazwa.)
2.Mwanzo 2:15Biblia ya Kisasa↗Shiriki↗Bwana Mungu akamchukua huyo mtu, akamweka kwenye Bustani ya Edeni ailime na kuitunza.
BWANA MUNGU ALIMTWAA MTU + AKAMWEKA KATIKA BUSTANI → ILI AILIME NA KUITUNZA.
3.Mwanzo 2:16Biblia ya Kisasa↗Shiriki↗Bwana Mungu akamwagiza huyo mtu, akamwambia, “Uko huru kula matunda ya mti wowote katika bustani (17) lakini kamwe usile matunda ya mti wa kujua mema na mabaya, kwa maana siku utakapokula matunda yake, hakika utakufa.”
MANENO MUHIMU YA KIEBRANIA⚑ H7451 ra — uovu · ⚑ H2896 towb — nzuri · ⚑ H1847 daath — maarifa
UKO HURU KULA MATUNDA YA MTI WOWOTE KATIKA BUSTANI → LAKINI MTI WA UJUZI WA MEMA NA MABAYA USIULE → SIKU UTAKAPOULA MATUNDA YAKE UTAKUFA HAKIKA.
(Mawazo yangu binafsi — Bwana alitoa mengi: ya KILA mti, kuleni kwa uhuru. Alikataza mti mmoja tu. Na amri ilitolewa kwa MWANAMUME, kwa sababu mwanamke hakuwa ameumbwa bado.)
4.Mwanzo 3:1Biblia ya Kisasa↗Shiriki↗Basi nyoka alikuwa mwerevu kuliko wanyama wote wa porini ambao Bwana Mungu aliwafanya. Nyoka akamwambia mwanamke, “Ati kweli Mungu alisema, ‘Kamwe msile matunda ya mti wowote wa bustanini’?” (2) Mwanamke akamjibu nyoka, “Tunaweza kula matunda ya miti iliyoko bustanini (3) lakini Mungu alisema, ‘Kamwe msile tunda la mti ulio katikati ya bustani, wala kuugusa, la sivyo mtakufa.’” (4) Lakini nyoka akamwambia mwanamke, “Hakika hamtakufa. (5) Kwa maana Mungu anajua ya kuwa wakati mtakapoyala, macho yenu yatafumbuliwa, nanyi mtakuwa kama Mungu, mkijua mema na mabaya.”
MANENO MUHIMU YA KIEBRANIA⚑ H3045 yada — jua
MUNGU ALISEMA → NYOKA ANASEMA: HAKIKA HAMTAKUFA + MTAKUWA KAMA MIUNGU, MKIJUA MEMA NA MABAYA.
5.Mwanzo 3:6Biblia ya Kisasa↗Shiriki↗Mwanamke alipoona ya kuwa tunda la mti huo lilikuwa zuri kwa chakula na la kupendeza macho, tena linatamanika kwa kujipatia hekima, basi akachuma katika matunda yake, akala, pia akampa mumewe, aliyekuwa pamoja naye, naye akala. (7) Ndipo macho yao wote wawili yakafumbuliwa, wakajiona kwamba walikuwa uchi; hivyo wakashona majani ya mtini, wakajifunika.
MANENO MUHIMU YA KIEBRANIA⚑ H3045 yada — jua · ⚑ H2896 towb — nzuri
ALIONA + AKACHUMA + AKALA + AKAMPA → MACHO YAO WOTE WAWILI YAKAFUMBULIWA, WAKAJUA YA KUWA WALIKUWA UCHI.
(Mawazo yangu binafsi — hapakuwa na aibu kabla ya hili. Maarifa yalikuja, na jambo la kwanza lililowaonyesha lilikuwa uchi wao wenyewe. Maarifa ya mema na mabaya, bila nguvu juu ya uovu, huzalisha aibu.)
6.Mwanzo 3:8Biblia ya Kisasa↗Shiriki↗Ndipo yule mwanaume na mkewe, waliposikia sauti ya Bwana Mungu alipokuwa akitembea bustanini jioni, wakajificha kutoka mbele za Bwana Mungu katikati ya miti ya bustani.
MANENO MUHIMU YA KIEBRANIA⚑ H6440 panim — uwepo · ⚑ H7307 ruach
WALISIKIA SAUTI YA BWANA MUNGU → NAO WAKAJIFICHA NA USO WA BWANA MUNGU.
(Mawazo yangu binafsi — uwepo ni panim (H6440, uwepo), uso. Kuasi kuliwafanya wajifiche kutoka kwenye uso wenyewe waliozaliwa kusimama mbele yake. Na "wakati wa jua kupungua" ni, katika Kiebrania, upepo wa siku.)
7.Mwanzo 3:9Biblia ya Kisasa↗Shiriki↗Lakini Bwana Mungu akamwita Adamu, “Uko wapi?” (10) Naye akajibu, “Nilikusikia katika bustani nikaogopa kwa sababu nilikuwa uchi, hivyo nikajificha.”
MANENO MUHIMU YA KIEBRANIA⚑ H3372 yare — -ogofia
NILISIKIA SAUTI YAKO + NIKAOGOPA, KWA SABABU NILIKUWA NI UCHI → NIKAJIFICHA.
(Mawazo yangu binafsi — kuogopa, yare (H3372, kuogopa): hofu ya kwanza katika Maandiko yote inafuatia uasi wa kwanza. Hofu iliingia pamoja na maarifa ya uovu.)
8.Zaburi 56:3Biblia ya Kisasa↗Shiriki↗Wakati ninapoogopa, nitakutumaini wewe. (4) Katika Mungu, ambaye neno lake ninalisifu, katika Mungu ninatumaini; sitaogopa. Mwanadamu apatikanaye na kufa, atanitenda nini?
MANENO MUHIMU YA KIEBRANIA⚑ H982 batach — uaminifu · ⚑ H3372 yare — -ogofia
WAKATI NIOGOPAPO = NITAKUTEGEMEA WEWE → SITAOGOPA MWANADAMU ATAKALONITENDA.
9.Zaburi 56:11Biblia ya Kisasa↗Shiriki↗katika Mungu ninatumaini, sitaogopa. Mwanadamu anaweza kunitenda nini?
MANENO MUHIMU YA KIEBRANIA⚑ H3372 yare — -ogofia · ⚑ H982 batach — uaminifu
KUWEKA TUMAINI KATIKA MUNGU = SITAOGOPA. MWANADAMU ANAWEZA KUNITENDA NINI?
(Mawazo yangu binafsi — weka mistari miwili ya zaburi hii moja karibu karibu. Mwanzoni: "wakati nitakapoogopa, nitakutegemea wewe." Zaidi mbele: "sitaogopa." Utegemevu unasimama kati ya mistari hiyo miwili — mapenzi yamewekwa juu ya woga, kulinda moyo. Hili linajibu ya Adamu "niliogopa, nikajificha": si kujificha kutoka uso wake, bali kulitegemea neno lake.)
10.Mwanzo 3:22Biblia ya Kisasa↗Shiriki↗Kisha Bwana Mungu akasema, “Sasa mtu huyu amekuwa kama mmoja wetu, kwa kujua mema na mabaya. Sharti asiruhusiwe kunyoosha mkono wake na kuchuma pia kutoka mti wa uzima akala, naye akaishi milele.” (23) Hivyo Bwana Mungu akamfukuzia mbali kutoka Bustani ya Edeni, akalime ardhi ambamo alitolewa. (24) Baada ya kumfukuzia mbali Adamu, Mungu akaweka makerubi mashariki ya Bustani ya Edeni, pamoja na upanga wa moto ukimulika huku na huko kulinda njia ya kuuendea mti wa uzima.
MANENO MUHIMU YA KIEBRANIA⚑ H3045 yada — jua
MTU HUYU AMEKUWA KAMA MMOJA WETU, KWA KUJUA MEMA NA MABAYA → AMEFUKUZWA + UPANGA WA MOTO, KULINDA NJIA YA MTI WA UZIMA.
(Mawazo yangu binafsi — kitu katika ujuzi wa mema na mabaya kilimpa mwanadamu zaidi ya kile angeweza kubeba. Ujuzi wake ulipita uwezo wake. Sasa aliweza kujua mema, lakini asiweze kuyatenda. Aliweza kujua mabaya, lakini asiweze kuyapinga. Nalo upanga uliilinda njia ya mti wa uzima, ili asile na kuishi milele katika hali hiyo iliyovunjika.)
11.Mwanzo 6:5Biblia ya Kisasa↗Shiriki↗Bwana akaona jinsi uovu wa mwanadamu ulivyokuwa mkubwa duniani, na ya kuwa kila mwelekeo wa mawazo ya moyo wake wakati wote ulikuwa mbaya tu. (6) Bwana akasikitika kwamba alimuumba mwanadamu duniani, moyo wa Mungu ukajaa masikitiko.
MANENO MUHIMU YA KIEBRANIA⚑ H6087 atsab · ⚑ H7451 ra — uovu · ⚑ H3336 yetser — mawazo
KILA UWAZO WA MAWAZO YA MOYO WAKE = MABAYA TU SIKU ZOTE → NAYE AKASIKITIKA MOYONI MWAKE.
(Mawazo yangu binafsi — mawazo ni yetser (H3336, mawazo), kitu kilichoumbwa: makusudi na tamaa zilizoumbwa moyoni. Mungu aliona uovu, ambao ni tunda la ubaya. Ubaya unatoka katika makusudi yaliyoumbwa ya moyo. Na ilimhuzunisha moyoni mwake. Hata sasa, wakati Roho Mtakatifu anahuzunishwa, ni kwa sababu mawazo maovu, tamaa, na makusudi yanahifadhiwa ndani.)
12.Mwanzo 8:20Biblia ya Kisasa↗Shiriki↗Kisha Noa akamjengea Bwana madhabahu, akachukua baadhi ya wale wanyama na ndege wote walio safi, akatoa sadaka za kuteketezwa juu ya madhabahu. (21) Bwana akasikia harufu nzuri ya kupendeza, naye akasema moyoni mwake, “Kamwe sitailaani tena ardhi kwa sababu ya mwanadamu, hata ingawa kila mwelekeo wa moyo wake ni mbaya tangu ujana. Kamwe sitaangamiza tena viumbe hai vyote kama nilivyofanya. (22) “Kwa muda dunia idumupo, wakati wa kupanda na wa kuvuna, wakati wa baridi na wa joto, wakati wa kiangazi na wa masika, usiku na mchana kamwe havitakoma.”
MANENO MUHIMU YA KIEBRANIA⚑ H7451 ra — uovu · ⚑ H3336 yetser — mawazo · ⚑ H7381 reyach · ⚑ H5207 nichoach · ⚑ H5930 olah
NOA ALITOA SADAKA ZA KUTEKETEZWA → BWANA ALIISIKIA HARUFU NZURI → SITAILAANI TENA ARDHI.
(Mawazo yangu binafsi — swali linalofaa kutafutwa: Nuhu alijuaje kutoa dhabihu? Je, alisikia sauti? Je, dhabihu ilihusiana na uovu? Moyo wa mwanadamu ulikuwa bado ni mbaya tangu ujana wake. Hata hivyo, sadaka ya kuteketezwa ilipotolewa, Bwana alinena amani moyoni mwake, kana kwamba ni dhabihu tu ndiyo ingejibu uovu, kwani moto ulizitafuna sadaka. Shika swali hili. Maandiko yanalijibu kwenye mti mwingine.)
KUFUNGA
Mithali 1:33Biblia ya Kisasa↗Shiriki↗Lakini yeyote anisikilizaye ataishi kwa usalama, atatulia, bila kuwa na hofu ya madhara.”
MANENO MUHIMU YA KIEBRANIA⚑ H7451 ra — uovu · ⚑ H8085 shama
MTU ANISIKILIZAYE = ATAKAA SALAMA + ATATULIA BILA HOFU YA MABAYA.
1 Petro 2:24Biblia ya Kisasa↗Shiriki↗Yeye mwenyewe alizichukua dhambi zetu katika mwili wake juu ya mti, ili tufe kwa mambo ya dhambi, bali tupate kuishi katika haki. Kwa kupigwa kwake, ninyi mmeponywa.
MANENO MUHIMU YA KIYUNANI⚑ G3586 xylon — mti · ⚑ G399 anaphero
YEYE MWENYEWE ALIZICHUKUA DHAMBI ZETU KATIKA MWILI WAKE JUU YA MTI → TUFE KWA MAMBO YA DHAMBI, TUPATE KUISHI KATIKA HAKI + KWA KUPIGWA KWAKE, NINYI MMEPONYWA.
(Mawazo yangu binafsi — swali la madhabahu ya Noa linajibiwa hapa. Kwa mti ujuzi wa uovu ulikuja. Juu ya mti uovu uliondolewa. Dhabihu ambayo Noa aliinyoshea mkono, Mungu mwenyewe aliitoa: nafsi yake mwenyewe, mwili wake mwenyewe, sadaka moja. Yeyote anayesikiliza atapumzika kutoka kwa hofu ya uovu, kwa maana uovu umejibiwa.)
MANENO MUHIMU YA KIYUNANI
Haya ni maneno muhimu ya somo hili. Gusa neno lolote lenye vitone kwenye mistari iliyo juu ili kuona maana yake hapa.
“bainisha” — G1253 diakrisis — kutofautisha, kuhukumu kati ya
masomo yote kwa neno moja: hisia zilizozoezwa kupambanua mema na mabaya (Waebrania 5:14)
“hisi” — G145 aistheterion — nguvu ya kutambua, hisi
hisia za utambuzi hukua kwa kutumiwa — hisi lazima zizoezwe
“nzuri” — G2570 kalos — nzuri, mwaminifu, mwenye thamani
mtu mzima anayeweza kupambanua mema
“uovu” — G2556 kakos — uovu, ubaya, hatari
mtu aliyekomaa anaweza kubainisha na kukataa uovu
“mti” — G3586 xylon — mti, mti, fimbo
Kwa mti ilikuja maarifa ambayo yalikuwa zaidi ya vile mwanadamu angeweza kustahimili; juu ya mti dhambi zake zilichukuliwa (1 Petro 2:24)
MANENO MUHIMU YA KIEBRANIA
“uovu” — H7451 ra — uovu, ubaya, msiba, dhiki, taabu
neno la somo lote, likiwekwa tena na tena kinyume cha jema
“nzuri” — H2896 towb — nzuri, ya kupendeza, njema
imewekwa mbele yetu pamoja na uzima (Kumbukumbu la Torati 30:15) — kile ambacho Bwana anakiita chema ni chema kweli kweli
“jua” — H3045 yada — kujua, kutambua, kupambanua
kujua mema na mabaya — neno la nyoka, na mzigo wa mwanadamu
“maarifa” — H1847 daath — ujuzi, ufahamu
jina la mti — mti wa ujuzi wa mema na mabaya
“-ogofia” — H3372 yare — kuogopa, kuhofu; kuheshimu kwa hofu
tunda la kwanza la kutotii: naliogopa, nikajificha
“uwepo” — H6440 panim — uso, sura ya uso
kujificha na uwepo wake ni kujificha na uso wake
“uaminifu” — H982 batach — kuamini, kuwa na uhakika, kujisikia salama
jibu linalowekwa kinyume na hofu: wakati nitakapoogopa, nitakutegemea (Zaburi 56:3)
“dhiki” — H6869 tsarah — shida, dhiki, uchungu
mahali finyu ambako uovu humfungia mtu (Mithali 1:27)
b) Mkushi aweza kubadili ngozi yake, na chui madoadoa yake
c) nguo zao za nje zimefunuliwa
5. Mwanzo 3:8 — Adamu na mkewe walijificha kutoka mbele za:
a) mbele za Bwana Mungu, katikati ya miti
b) upanga wa moto mashariki ya bustani
c) sauti ya nyoka
6. Mwanzo 3:22-24 — Kwa nini mtu huyo alifukuzwa kutoka bustani?
a) asije akala tena wa mti wa ujuzi wa mema na mabaya
b) kwa sababu nyoka alikuwa bado bustanini
c) asiruhusiwe kunyoosha mkono wake na kuchuma pia kutoka mti wa uzima akala, naye akaishi milele
7. Mwanzo 8:21 — Bwana alipoisikia harufu nzuri ya kupendeza, akasema mwelekeo wa moyo wa mwanadamu ni:
a) uovu tu daima
b) mbaya tangu ujana
c) aligeuka kutenda mema
KIJIBU: 1-b, 2-c, 3-a, 4-b, 5-a, 6-c, 7-b
JINSI SOMO HILI LINAVYOGAWANYIKA
→ Jinsi kivuli kinavyoleta nuru: mti wa uzima ulisimama katikati (Mwanzo 2:9) → yeye ashindaye nitampa kula matunda ya mti wa uzima (Ufunuo 2:7). Mti uliolindwa kwa upanga umefunguliwa tena katika Kristo.
→ Jinsi maneno yanavyoleta maana: harufu nzuri ya sadaka ya Nuhu (Mwanzo 8:21) → Kristo alijitoa mwenyewe sadaka na dhabihu kwa Mungu kuwa harufu ya manukato (Waefeso 5:2). Harufu aliyoitoa Nuhu, Mwana aliitimiza.
Jinsi hii inavyokuhusu wewe: walijificha kutoka mbele za uso wa Bwana (Mwanzo 3:8), lakini wenye moyo safi watamwona Mungu (Mathayo 5:8), na watumishi wake wataona uso wake (Ufunuo 22:4). Hofu ilificha uso. Tumaini hurejesha (Zaburi 56:11).
→Jinsi hili linavyogusa moyo: kila kusudi la mawazo ya moyo lilikuwa baya tu (Mwanzo 6:5) → neno la Mungu ni mwenye kutambua mawazo na makusudi ya moyo (Waebrania 4:12). Kilichomhuzunisha wakati huo, neno hulichunguza sasa.
Hili linamaanisha nini kwa umilele: maarifa yaliyompita mwanadamu nguvu yanajibiwa na hisia zilizozoezwa kupambanua mema na mabaya (Waebrania 5:14), na kila anayesikiliza atapumzika mbali na hofu ya mabaya (Mithali 1:33). Hofu iliyoingia bustanini inatuliwa katika moyo unaosikiliza.
