He aha ka ʻŌlelo a ka Baibala e pili ana i ka Maikaʻi a me ka ʻIno? — Ke Kumu · Nā Palapala KJV me nā Helu Strong's
THE FOUNDATION · THE ORIGINAL STUDY, SET IN THE ANCIENT ORDER
Ka Maikaʻi a me ka Hewa — Ke Aʻo Kumu Baibala
HUAʻŌLELO HOʻOMAKA
Elua mea e kū nei i mua o kēlā me kēia kanaka ma lalo o ka lani: ʻo ke ola a me ka maikaʻi ma kekahi ʻaoʻao, a ʻo ka make a me ka hewa ma kekahi ʻaoʻao. Makemake ka Haku i kona poʻe kānaka, i ka wā i oʻo loa ai lākou, e hoʻomāʻamaʻa i ko lākou mau mea noʻonoʻo e hoʻokaʻawale i kēlā mau mea ʻelua. E nānā pono i ka poʻe hana hewa, no ka mea, hōʻike maopopo ka Palapala Hemolele iā lākou. Ua ʻike lākou i ke ʻano o ka hana hewa, akā ʻaʻohe o lākou ʻike i ke ʻano o ka hana maikaʻi. Hoʻolālā manaʻo ʻia lākou i ka pōʻino me ka manaʻo nui. Māʻamaʻa loa lākou i laila a lilo ia i ʻāpana o lākou iho, e like me ko lākou ʻili ponoʻī. Ma hope loa, ʻaʻole hiki iā lākou ke hiamoe ke ʻole lākou e hana i kekahi mea hewa. Ma hea i hoʻomaka ai ka naʻau like ʻia? E hoʻi i ka māla. Ma laila i kū ai ka lāʻau o ke ola, a ma laila hoʻi i kū ai ka lāʻau o ka ʻike i ka maikaʻi a me ka hewa, a hoʻokahi kauoha maopopo. ʻŌlelo maila ka nahesa ʻaʻole e hiki mai ka make, a e wehe ʻia ko lāua mau maka. ʻIke akula ka wahine, lawe akula, ʻai ihola, a hāʻawi akula; a wehe maopopo ʻia ihola nā maka o lāua ʻelua. Akā, ua ʻoi aku ka nui o ka ʻike ma mua o ko lāua hiki ke hali. Ua ʻike lāua i ka maikaʻi, akā ʻaʻohe mana e hana ai. Ua ʻike lāua i ka hewa, akā ʻaʻohe mana e kūʻē ai. Hiki maila ka hilahila, a hiki maila ka makaʻu, a peʻe ihola lāua mai ke alo ponoʻī i hana ʻia ai lāua e kū ai. Ma loko o kekahi mau hanauna wale nō, ua kūlike nā manaʻo a pau i hana ʻia ma loko o ka naʻau kanaka i ka hewa i nā manawa a pau, a ua hoʻokaumaha ia i ka Haku ma kona naʻau. Akā, i ka pau ʻana o ka hoʻohewa ʻana, kūkulu aʻela kekahi kanaka i kahi kuahu, a honi akula ka Haku i ka mōhai, a ʻōlelo aʻela i kekahi ʻōlelo hoʻohiki ma kona naʻau. Pehea lā i ʻike ai ʻo Noa e pane ana kekahi mōhai i ka hewa? E paʻa i kēia nīnau a hiki i ka hopena, no ka mea, ua pane ʻia ia ma kekahi lāʻau ʻē aʻe, ma kekahi mōhai ʻē aʻe, i hoʻokahi manawa no nā manawa a pau. Kū paʻa ka ʻōlelo hoʻohiki: ʻo ka mea e hoʻolohe ana e ola palekana ana ia, a e hoʻomaha ana ia mai ka makaʻu i ka hewa. E ʻimi pono ʻoe.
NĀ NĪNAU EKOLU E PANE ‘IA MA KĒIA HAʻAWINA:
1. He aha nā mea ʻelua e kū nei i mua o kēlā me kēia kanaka i kēia lā, a he aha ke ʻano o ka naʻau a ka hewa e hana ai?
2. He aha ka mea a ka ʻike i ka maikaʻi a me ka hewa i hana ai i loko o ke kāne a me ka wahine, a no ke aha lāua i pee ai mai ke alo o ka Haku?
3. I ka wā i hoʻokahi wale nō ka manaʻo ʻino a pau o ka naʻau kanaka i nā manawa a pau, he aha ka mea i pane i ka hewa, a ʻo wai ka mea e hoʻomaha mai ka makaʻu i ka hewa?
HELU MŌĀKĀKA MUA
Hebera 5:14Kaʻana Like↗Aka, o ka ai paa, na ka poe oo no ia, ka poe makaukau no ka mea e ike ai i ka pono a me ka hewa.
KA AI PAA = KA POE OO → KA POE MAKAUKAU NO KA MEA E IKE AI I KA PONO A ME KA HEWA.
(Koʻu mau manaʻo ponoʻī — ʻo kēia ke kumu o kēia haʻawina holoʻokoʻa: ua kapa pū ʻia ka pono a me ka hewa i loko o ka Palapala Hemolele. ʻAʻole no ka mea e pono ai kekahi kanaka ke hoʻāʻo i ka hewa, akā i aʻo ʻia nā manaʻo e ʻike i ka ʻokoʻa a e hōʻole aku ia mea. Ke nānā mua nei ka haʻawina i ka poʻe e hana ana i ka hewa, a laila i ka māla kahi i komo mai ai ka ʻike, a laila i ke kuahu kahi i pane ʻia ai ka hewa.)
1. KE OLA A ME KA MAIKAʻI, KA MAKE A ME KA HEWA — NA MEA ʻELUA I HOʻONOHOʻIA IMUA OU
1.Kanawailua 30:15Kaʻana Like↗E nana, ua waiho ae nei au imua ou i keia la i ke ola a me ka maikai, i ka make a me ka hewa;
HŌʻIKE ʻIA I MUA O ʻOUKOU I KĒIA LĀ: KE OLA + KA MAIKAʻI → KA MAKE + KA HEWA.
(Koʻu manaʻo ponoʻī — ua kapa ʻia ka hewa, ra (H7451, hewa), ma ke ʻano kūʻē i ka maikaʻi, towb (H2896, maikaʻi), i nā manawa he nui ma ka Palapala Hemolele. Ua hoʻonoho ʻia nā mea ʻelua ma kahi like i mea e aʻo ai ke kanaka i ka hoʻokaʻawale ʻana iā lāua, e like me ka māhele ʻana o ka mālamalama mai ka pouli.)
2.Mika 3:1Kaʻana Like↗A OLELO aku la au, Ke noi aku nei au, e hoolohe oukou, e na luna o ka Iakoba, A, e na lunakanawai o ka hale o ka Iseraela, Aole anei no oukou ka ike i ka hoopono? (2) Ke inaina nei oukou i ka maikai, a makemake i ka hewa; Ke lole nei i ko lakou ili mai o lakou aku, A me ka haehae i ko lakou io mai ko lakou mau iwi aku;
AʻOLE ANEI PONO NO ʻOUKOU KE IKE I KA HOʻOPONOPONO? → KA POʻE INAINA I KA MEA MAIKAʻI, A MAKEMAKE I KA MEA HEWA.
3.Solomona 1:24Kaʻana Like↗I ko'u wa i hea aku ai, hoole mai oukou; Kikoo aku la au i ko'u lima, aohe mea i manao mai; (25) Haalele oukou i ko'u mau manao a pau, Aole hoi oukou i makemake i ka'u ao ana: (26) Nolaila, i ko oukou popilikia e akaaka au, E hoowahawaha au i ka hiki ana o ko oukou makau; (27) A hiki mai ko oukou makau me he mea ino la, A hookokoke mai ko oukou popilikia me he puahiohio la, A loohia oukou e ka pilihua a me ke kaumaha: (28) Alaila, e hea mai lakou ia'u, aole au e pane aku; E imi koke lakou ia'u aole e loaa mai;
UA KAHEA AKU AU, A HŌʻOLE ʻOUKOU → A LAILA E KAHEA MAI LĀKOU, ʻAʻOLE HOʻI AU E PANE AKU.
(Koʻu mau manaʻo pilikino — ʻo ka pōpilikia, tsarah (H6869, pōpilikia), mai kahi kumu ʻōlelo mai e pili ana i ka wiwo: kahi wahi pilikia, paʻa i loko o ka ʻuhane e hoʻopilikia ʻia ana. ʻO ka ʻeha nui, tsuqah (H6695, ʻeha nui), ʻo ia ke kaomi ʻana o ia pōpilikia. I loko o kēlā pouli wiwo e lawe mai ai ka Haku i ka mālamalama o kona ola, ke hoʻolohe ke kanaka.)
4.Solomona 1:29Kaʻana Like↗No ka mea, hoowahawaha lakou i ka ike, A o ka makau ia Iehova, aole lakou i koho mai; (30) Aole o lakou makemake i ka'u ao ana; Manao ino hoi i ka'u mau olelo a pau. (31) Nolaila, e ai lakou i ka hua o ko lakou aoao iho, A ma ko ka manao ana o lakou e maona ai. (32) No ka mea, o ka haalele ana aku o ka poe naaupo, oia ko lakou pepehiia mai, A o ka noho nanea ana o ka poe lapuwale, o ko lakou make ia. (33) Aka, o ka mea hoolohe mai ia'u. e noho oluolu no ia, E noho no ia me ka makau ole i ka poino.
ANA I HAʻALOHA ʻOLE I KA ʻIKE + ʻAOLE LĀKOU I KOHO I KA MAKAʻU IĀ IEHOVA → AKĀ, ʻO KA MEA HOʻOLOHE, E NOHO MĀLIE NO IA, ʻAʻOLE E MAKAʻU I KA HEWA.
5.Isaia 5:20Kaʻana Like↗Auwe ka poe kapa aku i ka hewa, he maikai; A i ka maikai hoi, he hewa; Ka poe i hoolilo i ka pouli, i malamalama, A i ka malamalama hoi, i pouli; A kapa i ka mea awaawa, he ono, A i ka mea ono hoi, he awaawa!
AUWE = KA HEWA I KAPA IA HE MAIKAI + KA MAIKAI I KAPA IA HE HEWA → KA POULI I HOOLILO IA I MALAMALAMA.
2. NA KANAKA E HANA I KA HEWA — EHA HŌAILONA, A ME KE ALA O KA POʻE PONO
1.Ieremia 4:22Kaʻana Like↗No ka mea, ua lapuwale ko'u poe kanaka, aole lakou i ike mai ia'u; he poe kamalii lapuwale, aohe o lakou naauao. He akamai lakou i ka hana hewa; aka, aole o lakou ike i ka hana maikai.
NĀ HUAʻŌLELO HEBERA KOʻIKOʻI⚑ H3045 yada — ʻike
He AKAMAI LAKOU I KA HANA HEWA + I KA HANA MAIKAI, AOHE O LAKOU IKE = AOLE LAKOU I IKE MAI IA'U.
2.Solomona 24:8Kaʻana Like↗O ka mea noonoo e hana hewa aku, E kapaia'ku ia he mea hana kolohe.
NĀ HUAʻŌLELO KOʻIKOʻI GREEK⚑ H2803 chashab
O KA MEA I MANAO E HANA HEWA = HE KANAKA HANA ĪNO.
3.Ieremia 13:23Kaʻana Like↗E hiki anei i ko Aitiopa ke hoano e i kona ili, a me ka leopadi i kona mau kiko? alaila oukou, ka poe maa i ka hana hewa, e hiki ai ke hana maikai.
NĀ HUAʻŌLELO HEBERA KOʻIKOʻI⚑ H3928 limmud — Ma'a
MAA I KA HANA HEWA = KA ILI O KO AITIOPA + NA KIKO O KA LEOPADI, AOLE I HOANO ʻIA.
4.Solomona 4:14Kaʻana Like↗Ma ke alanui o ka poe hewa, mai hele oe, Mai hele hoi ma ka aoao o ka poe hewa. (15) E haalele ia wahi, mai maalo ilaila, E huli ae mai ia wahi mai, a e hele aku. (16) No ka mea, aole o lakou hiamoe, ke hana hewa ole aku; Ua lele hoi ka hiamoe, ke hoohina ole ia kekahi e lakou. (17) No ka mea, ai lakou i ka berena no ka hewa, Inu hoi lakou i ka waina no ke kaili wale
NĀ HUAʻŌLELO HEBERA KOʻIKOʻI⚑ H7451 ra — ʻino
E KOMO ʻOLE + HULI AKU MAI IA MEA → NO KA MEA, ʻAʻOLE LĀKOU E HIAMOE, KE HANA ʻOLE LĀKOU I KA HEWA.
5.Solomona 4:18Kaʻana Like↗Aka, o ke ala o ka poe pono, ua like ia me ka malamalama e aa ana, E mahuahua mau ana i ke awakea loa. (19) O ka aoao o ka poe hewa, ua like ia me ka pouli: Aole i ike i ko lakou mea e hina ai.
KE ALANUI O KA MEA PONO = MALAMALAMA E ʻAʻĀ ANA, A HELE AKU A NUI LOA A HIKI I KE AO PIHA → KA ʻAOʻAO O KA MEA ʻINO = KA POULI.
(Koʻu manaʻo pilikino — eia nā hōʻailona o ka poʻe hana hewa. Nele lākou i ka ʻike e hana ai i ka pono. Hoʻomākaukau lākou i ka pōʻino me ka manaʻo mua. Māʻona lākou i kēia hana a lilo ia i mea like me ko lākou ʻili ponoʻī. I ka hopena, ʻaʻole hiki iā lākou ke hiamoe ke ʻole lākou e hana hewa. A kekahi hapa o ka mea a lākou i hoʻomaopopo ʻole ai, eia nō: ʻaʻole lākou e ʻike, a hiki i ka manawa ua lohi loa, i ka pōʻino a lākou i hana aku i ko lākou ʻuhane ponoʻī.)
3. KA PENETATUKA — KINOHI: KA KUMULĀʻAU, KA HĀʻULE, A ME KA NAʻAU HEWA
1.Kinohi 2:8Kaʻana Like↗Kanu iho la o Iehova ke Akua i ka mahinaai maloko o Edena ma ka hikina; a malaila oia i hoonoho iho ai i ke kanaka ana i hana'i. (9) Hooulu ae la o Iehova ke Akua i na laau a pau mailoko ae o ka honua, i na mea oluolu no ka maka, i na mea ono hoi ke ai; i ka laau o ke ola hoi iwaena konu o ka mahinaai, a me ka laau i ikea'i ka pono a me ka hewa.
KELA A ME KEIA KUMULĀʻAU MAIKAʻI KE NĀNĀ AKU A MAIKAʻI KE ʻAI ʻANA + KA LĀʻAU O KE OLA + KA LĀʻAU O KA ʻIKE I KA MAIKAʻI A ME KA HEWA.
(Kaʻu manaʻo pilikino — e nānā i nā kumulāʻau. Ua maikaʻi kēlā me kēia kumulāʻau i ka ʻai. A laila, kū kaʻawale ka kumulāʻau o ke OLA. A kū kaʻawale nō hoʻi ka kumulāʻau o ka ʻIKE i ka maikaʻi a me ka hewa. Kū nā kumulāʻau ʻelua i waena, a hoʻokahi wale nō i pāpāʻia.)
2.Kinohi 2:15Kaʻana Like↗Lawe ae la o Iehova ke Akua i ke kanaka, a hoonoho iho la ia ia ma ka mahinaai ma Edena, e mahi a e malama ia wahi.
LAWE KE AKUA KA HAKU I KE KANAKA + HOOKOMO IA IA I LOKO O KA MAHINAAI → E MAHIAI IA IA A E MALAMA IA IA.
3.Kinohi 2:16Kaʻana Like↗Kauoha mai la o Iehova ke Akua i ke kanaka, i mai la, E ai wale oe i ko keia laau kela laau o ka mahinaai nei: (17) Aka, o ko ka laau i ikea ai ka pono a me ka hewa, mai ai iho oe ia mea: no ka mea, i kou la e ai ai ia mea, he oiaio no e make oe.
E AI WALE OE I KO KEIA LAAU KELA LAAU O KA MAHINAAI NEI → AKA, O KA LAAU O KA IKE I KA MAIKAI A ME KA HEWA, MAI AI OE IA MEA → NO KA MEA, O KA LA E AI AI OE IA MEA, E MAKE IO NO OE.
(Koʻu mau manaʻo pilikino — ua hāʻawi nui mai ka Haku: no KA LĀʻAU a pau, e ʻai wale aku. Hoʻokahi wale nō lāʻau āna i pāpā mai ai. A ua hāʻawi ʻia ke kauoha i KE KANAKA, no ka mea, ʻaʻole i hana ʻia ka wahine i kēlā manawa.)
4.Kinohi 3:1Kaʻana Like↗U A oi aku ka maalea o ka nahesa i ko na holoholona o ke kula a pau a Iehova ke Akua i hana'i. I mai la ia i ka wahine, He oiaio anei, ua papa mai ke Akua, Aole olua e ai i ko na laau a pau o ka mahinaai nei! (2) I aku la ka wahine i ka nahesa, E pono no maua ke ai i ka hua o na laau o ka mahinaai nei: (3) Aka, o ka hua o ka laau iwaena konu o ke kihapai, ua i mai ke Akua, Mai ai olua ia mea, aole hoi e hoopa aku, o make olua. (4) Olelo mai la ka nahesa i ka wahine, Aohe oiaio e make olua: (5) No ka mea, ua ike no ke Akua, a i ka la e ai ai olua ia mea, e hookaakaaia auanei ko olua mau maka; a e like olua me ke Akua, i ka ike i ka pono a me ka hewa.
NĀ HUAʻŌLELO HEBERA KOʻIKOʻI⚑ H3045 yada — ʻike
UA OLELO MAI KE AKUA → KE OLELO MAI NEI KA NAHESA: AOLE OIAIO E MAKE OLUA + E LILO ANA OLUA I MAU AKUA, E IKE ANA I KA MAIKAI A ME KA HEWA.
5.Kinohi 3:6Kaʻana Like↗A ike ae la ka wahine, he ono ko ia laau i mea ai, a he maikai hoi i na maka, a he laau makemakeia i mea hoonaauao, lalau aku la ia i kona hua, ai iho la, a haawi aku la hoi na kana kane me ia, a ai iho la no hoi oia. (7) A hookaakaaia ae la na maka o laua a elua, a ike iho la laua, aohe o laua kapa; kui iho la laua i na lau fiku a paa, i mau papalu no laua.
IKE + LALAU + AI IHO LA + HAAWI AKU LA → A HOOKAAKAA AE LA NA MAKA O LAUA A ELUA, A IKE IHO LA LAUA, UA OLOHELOHE LAUA.
(Koʻu mau manaʻo ponoʻī — ʻaʻohe hilahila ma mua o kēia. Hiki maila ka ʻike, a ʻo ka mea mua i hōʻike mai ai ia lākou, ʻo ko lākou ʻōlohelohe nō ia. Ka ʻike i ka maikaʻi a me ka hewa, me ka loaʻa ʻole o ka mana e kūʻē i ka hewa, ke hoʻohua mai nei ia i ka hilahila.)
6.Kinohi 3:8Kaʻana Like↗Lohe ae la laua i ka leo o Iehova ke Akua, e holoholo ana ma ka mahinaai i ka wa malu o ka la: pee iho la o Adamu me kana wahine mawaena o na laau o ua mahinaai la, mai ke alo aku o Iehova ke Akua.
LAKOU I LOHE I KA LEO O IEHOVA KE AKUA → A HŪNĀ IĂ LĀKOU IHO MAI KE ALO O IEHOVA KE AKUA.
(Koʻu mau manaʻo pilikino — ʻo ka noho pū ʻana he panim (H6440, alo), ke alo. Na ka hoʻolohe ʻole i hoʻohuna iā lākou mai ke alo ponoʻī a lākou i hana ʻia ai e kū i mua. A ʻo "ke anu o ka lā," ma ka ʻōlelo Hebera, ʻo ia ka makani o ka lā.)
7.Kinohi 3:9Kaʻana Like↗Hea mai la o Iehova ke Akua ia Adamu, i mai la ia ia, Auhea oe? (10) I aku la oia, I lohe au i kou leo iloko o ka mahinaai nei, a makau no wau, no ka mea, aohe o'u kapa, a pee iho la au.
NĀ HUAʻŌLELO HEBERA KOʻIKOʻI⚑ H3372 yare — makaʻu
UA LOHE AU I KOU LEO + UA MAKAʻU AU, NO KA MEA, UA OLOHELOHE AU → A HŪNĀ IHO AU IAʻU IHO.
(Kaʻu manaʻo ponoʻī — makaʻu, yare (H3372, makaʻu): ʻo ka makaʻu mua ma ka Palapala Hemolele a pau, hiki mai ia i ka hope o ka hoʻolohe ʻole mua. Ua komo mai ka makaʻu me ka ʻike i ka hewa.)
8.Halelu 56:3Kaʻana Like↗I ko'u manawa e makau ai, E hilinai aku au ia oe. (4) Iloko o ke Akua e mahalo au i kana olelo; O ke Akua ka'u i hilinai aku ai, aole au e makau; Heaha ka ka io o hana mai ai ia'u?
HILINA'I 'IA I KE AKUA = 'A'OLE E MAKAU I KA MEA A KE KANAKA E HANA MAI AI IA'U.
(Koʻu mau manaʻo pilikino — e hoʻonoho pū ʻia nā laina ʻelua o kēia mele hoʻokahi. I ka mua: "i ka manawa e makaʻu ai au, e hilinaʻi aku au." Ma hope aku: "ʻaʻole au e makaʻu." Kū ka hilinaʻi ma waena o nā mea ʻelua — ʻo ka makemake i hoʻonoho ʻia ma luna o ka makaʻu, e mālama i ka naʻau. Na kēia e pane aku i kā ʻAdamu "ua makaʻu au, a huna ihola au iaʻu iho": ʻaʻole e huna mai ka alo aku, akā e hilinaʻi aku i ka ʻōlelo.)
10.Kinohi 3:22Kaʻana Like↗I iho la o Iehova ke Akua, Aia hoi, ua like ke kanaka me kekahi o kakou, ka ike i ka pono a me ka hewa: ano hoi, o lalau aku kona lima, a lawe hoi i ko ka laau ola, ai iho a ola mau loa aku: (23) No ia mea, kipaku aku la o Iehova ke Akua ia ia iwaho o ke kihapai o Edena, e mahi i ka lepo, kahi ana i laweia mai ai. (24) Pela oia i kipaku ai i ke kanaka; a hoonoho iho la ma ka hikina o ka mahinaai o Edena i na kerubima, a me ka pahi wakawaka e ka ana io ia nei i maluhia'i ke ala ma ka laau ola.
NĀ HUAʻŌLELO HEBERA KOʻIKOʻI⚑ H3045 yada — ʻike
UA LIKE KE KANAKA ME KEKAHI O KAKOU, KA IKE I KA PONO A ME KA HEWA → KIPAKU IA + HE PAHI KAUA A KA LAPALAPA, E MALAMA I KE ALA O KA LAAU OLA.
(Koʻu mau manaʻo pilikino — aia kekahi mea i loko o ka ʻike i ka maikaʻi a me ka hewa i hāʻawi i ke kanaka i mea ʻoi aku ma mua o kona hiki ke hoʻomanawanui. Ua hala kona ʻike i mua o kona mana. Ua hiki nō iā ia ke ʻike i ka maikaʻi, ʻaʻole naʻe e hana. Ua hiki nō iā ia ke ʻike i ka hewa, ʻaʻole naʻe e kūʻē. A ua kiaʻi ka pahi kaua i ke ala o ka lāʻau o ke ola, i ʻole ai ʻo ia e ʻai a ola mau loa i loko o kēlā kūlana haki.)
11.Kinohi 6:5Kaʻana Like↗A ike mai la ke Akua, he nui ka hewa o kanaka ma ka honua, a ua hewa wale no ka noonoo ana o kona naau, ana i manao ai i na la a pau. (6) A mihi iho la o Iehova i kana hana ana i na kanaka maluna o ka honua, a ua ehaeha kona naau.
O KA MANAO A PAU O KA NOONOO O KONA NAAU = HE HEWA WALE NO A MAU LOA → A KAUMAHA IHO LA KONA NAAU.
(Koʻu mau manaʻo ponoʻī — ʻo ka noʻonoʻo ʻana ʻo ia ka yetser (H3336, noʻonoʻo), ka mea i hana ʻia: nā manaʻo a me nā makemake i hana ʻia i loko o ka naʻau. ʻIke akula ke Akua i ka hewa, ʻo ia ka hua o ka ʻino. Mai loko mai o nā manaʻo i hana ʻia o ka naʻau ka ʻino e puka mai ai. A ua ʻeha ʻo ia ma kona naʻau. I kēia manawa nō, ke ʻeha ka ʻUhane Hemolele, no ka mea, ua mālama ʻia nā manaʻo ʻino, nā makemake, a me nā manaʻo i loko.)
12.Kinohi 8:20Kaʻana Like↗Hana iho la o Noa i kuahu no Iehova, lalau aku la ia i kekahi o na holoholona maemae a pau, a o na manu maemae a pau, a kaumaha aku la i na mohaikuni maluna o ke kuahu. (21) Honi mai la o Iehova i ke ala oluolu: i iho la o Iehova iloko o kona naau, Aole au e hoino hou i ka aina no kanaka, no ka mea, ua hewa no ka manao ana o ko ke kanaka naau mai kona wa opiopio; aole hoi au e luku hou aku i na mea ola a pau, me au i hana iho nei. (22) E mau auanei ka wa e kanu ai a e ohi ai; ke ana a me ka wela, ke kau a me ka hooilo, ka la a me ka po; a pau na la o ka honua.
KAUMAHA AKU LA O NOA I NA MOHAIKUNI → HONI MAI LA O IEHOVA I KE ALA ONAONA → AOLE AU E HOINO HOU AKU I KA HONUA.
(Koʻu mau manaʻo ponoʻī — he nīnau e kūpono ke ʻimi aku: pehea lā ʻo Noa i ʻike ai e mōhai aku? Ua lohe anei ʻo ia i kekahi leo? Pili anei ka mōhai i ka hewa? He hewa nō ka naʻau o ke kanaka mai kona wā ʻōpiopio mai. Akā, i ka wā i kaumahaʻia ai ka mōhai kuni, ua ʻōlelo mai ka Haku i ka maluhia i loko o kona naʻau, me he mea lā ʻo ka mōhai wale nō ke pane aku i ka hewa, no ka mea, ua hoʻopau ke ahi i ka mōhai. E paʻa i ka nīnau. Na ka Palapala Hemolele e pane mai ia mea ma kekahi lāʻau ʻē aʻe.)
PANI ANA
Solomona 1:33Kaʻana Like↗Aka, o ka mea hoolohe mai ia'u. e noho oluolu no ia, E noho no ia me ka makau ole i ka poino.
O KA MEA HOʻOLOHE = NOHO MĀLUHIA + MAHA MAI KA MAKAʻU I KA HEWA.
Petero I. 2:24Kaʻana Like↗Nana iho no i hali i ko kakon hewa ma kona kino iho maluna o ka laau, i make ai kakou i ka hewa, e ola ai i ka pono; ua hoolaia hoi oukou e kona mau palapu.
HE HALI NO IA I KO KAKON HEWA MA KONA KINO IHO MALUNA O KA LAAU → I MAKE AI KAKOU I KA HEWA, E OLA AI I KA PONO + UA HOOLAIA HOI OUKOU E KONA MAU PALAPU.
(Kuʻu mau manaʻo pilikino — ua pane ʻia ma ʻaneʻi ka nīnau o ke kuahu o Noa. Ma ka lāʻau i hiki mai ai ka ʻike o ka hewa. Ma ke kea i lawe ʻia aku ai ka hewa. ʻO ka mōhai a Noa i ʻimi aku ai, na ke Akua ponoʻī nō i hoʻomākaukau: ʻo ia iho, ʻo kona kino iho, hoʻokahi mōhai. ʻO ka mea hoʻolohe, e hoʻomaha ʻo ia mai ka makaʻu i ka hewa, no ka mea, ua pane ʻia ka hewa.)
NĀ HUAʻŌLELO KOʻIKOʻI GREEK
ʻO kēia nā huaʻōlelo koʻikoʻi no kēia haʻawina. E kaomi i kekahi huaʻōlelo kikoʻī ma nā paukū ma luna e ʻike ai i kona manaʻo ma ʻaneʻi.
“Hoʻomaopopo” — G1253 diakrisis — he hoʻokaʻawale, he hoʻoholo waena o kekahi mea a kekahi mea
ka haʻawina holoʻokoʻa ma ka huaʻōlelo hoʻokahi: nā manaʻo i hoʻomaʻamaʻa ʻia e hoʻomaopopo i ka pono a me ka hewa (Hebera 5:14)
“nā manaʻo” — G145 aistheterion — ka mana o ka ʻike ʻana, ka manaʻo
ka ʻike hoʻomaopopo e ulu ana ma o ka hoʻohana ʻana — pono e hoʻomaʻamaʻa ʻia nā manaʻo
ma ka lāʻau i hiki mai ai ka ʻike i ʻoi aku ka nui ma mua o ka mea hiki i ke kanaka ke hoʻomanawanui; ma ke kea i hāliʻiʻia ai kona mau hewa (1 Petero 2:24)
NĀ HUAʻŌLELO HEBERA KOʻIKOʻI
“ʻino” — H7451 ra — hewa, ʻino, pōʻino, pilikia, ʻehaʻeha
Ka huaʻōlelo o ka haʻawina holoʻokoʻa, i hoʻonohoʻia hou aku a hou aku me ka pono.
“maikaʻi” — H2896 towb — maikaʻi, ʻoluʻolu, pono
Ua hoʻonoho ʻia i mua o kākou me ke ola (Deuteronomy 30:15) — ʻo ka mea a ka Haku e kapa ai he maikaʻi, he maikaʻi maoli nō ia
“ʻike” — H3045 yada — e ʻike, e ʻike maopopo, e hoʻokaʻawale
ka ʻike i ka maikaʻi a me ka hewa — ka ʻōlelo a ka nahesa, a me ke kaumaha o ke kanaka
“ʻike” — H1847 daath — ʻike, hoʻomaopopo
ka inoa o ka lāʻau — ka lāʻau o ka ʻike i ka maikaʻi a me ka ʻino
“makaʻu” — H3372 yare — e makaʻu, e hopohopo; e hoʻomana
ka hua mua o ke ki'i ho'olohe 'ole: Ua maka'u au, a ua peʻe au iaʻu iho
“Hoʻomau” — H6440 panim — ka helehelena, ke ʻano maka
e hūnā mai kona alo aku, ʻo ia ka hūnā ʻana mai kona maka aku
“hilinaʻi” — H982 batach — e hilinaʻi, e paulele, e manaʻo palekana
ka pane i kūʻē i ka makaʻu: i ka manawa e makaʻu ai au, e hilinaʻi aku au (Salamo 56:3)
He mea ka Akua i ʻike ai i loko o ka naʻau o ke kanaka ma mua o ke kaiākahinaliʻi, a ma hope hoʻi (Genesis 6:5; 8:21)
HOʻĀʻO HOʻOKOLOHUA
1. Kanawailua 30:15 — E nana, ua waiho ae nei au imua ou i keia la i ke ola a me ka maikai, i ka make a me ka hewa;
a) ka hoʻomaikaʻi a me ka hōʻino wale nō
I ke ola a me ka maikai, i ka make a me ka hewa
c) ke kānāwai a me ke kauoha
2. Kinohi 2:16-17 — E ai wale oe i ko keia laau kela laau o ka mahinaai nei, koe wale nō:
a) ka lāʻau o ke ola
b) kēlā lāʻau kēia lāʻau i maikaʻi ke nānā aku
ka laau o ka ike i ka pono a me ka hewa
3. Solomona 1:33 — Owai ka mea e noho oluolu ai, a e noho me ka makau ole i ka poino?
a) o ka mea hoolohe mai ia'u
e) ka poʻe ʻimi mai iaʻu i ka wā kakahiaka nui
c) ka poʻe naʻaupō, i ko lākou pōmaikaʻi
4. Ieremia 13:23 — Alaila oukou, ka poe maa i ka hana hewa, e hiki ai ke hana maikai, i ka wā:
a) ua aʻo ʻia lākou e hana pono
e) e hiki i ko Aitiopa ke hoano e i kona ili, a me ka leopadi i kona mau kiko
c) ua hōʻike ʻia ko lākou kapa
5. Kinesis 3:8 — Pee iho la o Adamu me kana wahine mai ke alo aku o:
ka alo o Iehova ke Akua, mawaena o na laau
b) ka pahi kaua a'ā ma ka hikina o ka māla
c) ka leo o ka nahesa
6. Genesis 3:22-24 — No ke aha la i kipakuia'i ke kanaka iwaho o ke kihapai?
a) o ʻai hou aku paha ʻo ia i ka laʻau o ka ʻike i ka maikaʻi a me ka hewa
b) no ka mea, aia nō ka nahesa i loko o ka māla
o lalau aku kona lima, a lawe hoi i ko ka laau ola, ai iho a ola mau loa aku
7. Genese 8:21 — I ka honi ana o Iehova i ke ala oluolu, i iho la ia, ua hewa ka manao ana o ko ke kanaka naau mai kona wa opiopio:
a) ka hewa wale nō i nā manawa a pau
b) ua hewa mai kona wa opiopio
c) huli e hana i ka pono
KĪ HOʻONA: 1-b, 2-c, 3-a, 4-b, 5-a, 6-c, 7-b
PEHEA KA LAULĀ O KĒIA HAʻAWINA
→ Pehea ka aka e lawe mai ai i ka mālamalama: ua kū ka lāʻau o ke ola i waenakonu (Kinohi 2:9) → ʻO ka mea lanakila, e hāʻawi wau iāna e ʻai i ka lāʻau o ke ola (Hōʻike ʻana 2:7). Ua wehe hou ʻia ka lāʻau i mālama ʻia e ka pahi kaua i loko o Kristo.
Pehea e koʻikoʻi ai nā huaʻōlelo: ke ʻala ʻono o ka mōhai a Noa (Kinohi 8:21) → Ua hāʻawi ʻo Kristo iā ia iho i mōhai a me kahi mōhai i ke Akua no kahi ʻala ʻono (Epeso 5:2). Ke ʻala a Noa i hāʻawi ai, ua hoʻokō ke Keiki.
→ Pehea kēia e pili ai iā ʻoe: hūnā lākou iā lākou iho mai ke alo, ka maka, o ka Haku (Kinohi 3:8), akā e ʻike auaneʻi ka poʻe naʻau maʻemaʻe i ke Akua (Mataio 5:8), a e ʻike auaneʻi kāna poʻe kauā i kona maka (Hōʻike 22:4). Ua hūnā ka makaʻu i ka maka. Hoʻihoʻi ka hilinaʻi iā ia (Halelū 56:11).
Pehea kēia e hoʻopili ai i ka naʻau: ʻo nā manaʻo a pau o ka naʻau, he hewa wale nō (Kinohi 6:5) → ʻo ka ʻōlelo a ke Akua, he mea ia e ʻike maopopo ai i nā manaʻo a me nā noʻonoʻo ʻana o ka naʻau (Hebera 4:12). ʻO ka mea i hoʻokaumaha iā ia i kēlā manawa, ʻo ia kā ka ʻōlelo e ʻimi nei i kēia manawa.
ʻO ke ʻano o kēia mea no ke ola pau ʻole: ua pane ʻia ka ʻike i ʻoi aku ma mua o ka mana o ke kanaka e nā manaʻo i hoʻomaʻamaʻa ʻia e hoʻomaopopo i ka maikaʻi a me ka hewa (Hebera 5:14), a ʻo ka mea hoʻolohe, e hoʻomaha ana ia mai ka makaʻu i ka hewa (Na Solomona 1:33). ʻO ka makaʻu i komo ai i loko o ka māla, ua hoʻomaha ʻia i loko o ka naʻau hoʻolohe.
