3. Kodi chifundo chimakumana ndi munthu kuti pamene tsopano, ndipo chimamutsata mpaka pati?
CHIYAMBI CHOMWE CHAYALIDWA KALE — CHIFUNDO
→ CHIFUNDO (CHESED) = CHIFUNDO CHIMENE CHIMACHOKERA MU UBALE WA PANGANO (Genesis 19:29; Salimo 136).
RACHAM = CHIKONDI CHOZAMA CHIMENE CHIMACHOKA KWA WAMKULU KUPITA KWA WAMNG'ONO (Genesis 32:9-12).
CHIFUNDO CHA MULUNGU CHIDZATENGERA MUNTHU MPAKA POMWE IYE WAFUNITSITSA KUPITA — NDIPO CHIDZAKHALABE MPAKA IYE ATATSIMIKIZIRIDWA KOMPLETI ZA CHISAMALIRO CHACHIKONDI CHA MULUNGU (Genesis 19:17-22, LOTI KU ZOARI).
MUNTHU SALINGANA NDI CHIFUNDO CHOCHEPA KWAMBIRI PA ZIFUNDO ZONSE — CHIFUNDO NDI MPHATSO, NDIPO MPHATSO IMABWERETSA CHIYAMIKO (Genesis 32:10).
→ CHOLINGA CHOMALIZA CHA CHIFUNDO NDI CHIPULUMUTSO — KUKWANIRITSA CHIKONDI CHA MULUNGU (Genesis 32:11-12).
YAMIKANI YEHOVA — CHIFUNDO CHAKE NDI CHOSATHA (Salimo 136:1-26).
Gawo lino la 2 likutsimikizira chowonadi chomwecho kuchokera ku gulu latsopano la mboni.
CHOZATAWALIRA CHOTSEGULA
MIKA 7:18Modern Bible↗Share↗Kodi alipo Mulungu wofanana nanu, amene amakhululukira tchimo ndi kuyiwala zolakwa za anthu otsala amene ndi cholowa chake? Inu simusunga mkwiyo mpaka muyaya koma kwanu nʼkuonetsa chikondi chosasinthika.
NDANI MULUNGU WOFANANA NANU? → IYE SAKHALITSA MKWIYO WAKE MPAKA MUYAYA + IYE AMAKONDWERA NDI CHIFUNDO.
(Maganizo anga a paokha — "kukhululuka" pano ndi liwu la Chihebri lakuti nasa (H5375, kunyamula): kukweza, kunyamula, kunyamulira kutali. Chifundo sichichita ngati kuti tchimo silipo — chimakweza tchimolo pa munthuyo ndi kuchinyamulira kutali. Mbuzi yotengera machimo inanyamulanso machimo awo onse ndi liwu lomwelo (Levitiko 16:22).)
1. DZINA LOLENGEZEDWA — WACHIFUNDO NDI WACHISOMO
1.EKSODO 34:6Modern Bible↗Share↗Ndipo Iye anadutsa kutsogolo kwa Mose akulengeza kuti, “Yehova, Yehova, Mulungu wachifundo ndi wokoma mtima, wosapsa mtima msanga, wodzaza ndi chikondi chosasinthika ndi kukhulupirika (7) waonetsa chikondi chosasinthika kwa anthu miyandamiyanda, wokhululukira zoyipa, kuwukira, ndiponso tchimo, komatu salekerera ochimwa kuti asalangidwe. Iye amalanga ana ndi zidzukulu chifukwa cha machimo a makolo awo mpaka mʼbado wachitatu ndi wachinayi.”
AMBUYE ANADUTSA NDIPO ANALENGEZA → WACHIFUNDO NDI WACHISOMO, WOLEZERA MTIMA, WOCHULUKITSA UKOMA NDI CHOONADI + WOSUNGIRA CHIFUNDO KWA MASAULO A MIYANDA, WOKHULULUKIRA CHOLAKWA NDI KULAKWA NDI TCHIMO.
(Malingaliro anga — Mulungu akalengeza dzina lake, "wachifundo" — rachum (H7349, merciful), mawu ochokera ku mizu ya "chiberekero" — amabwera POYAMBA, asanadze zina zonse. Chifundo ndicho khomo lolowera la dzina la Mulungu.)
2.MASALIMO 86:15Modern Bible↗Share↗Koma Ambuye ndinu Mulungu wachifundo ndi wokoma mtima, wosakwiya msanga, wodzaza ndi chikondi ndi wokhulupirika.
2. MUYEZO WA CHIFUNDO — CHATSOPANO MAWA ONSE, CHACHITALI NGATI KUMWAMBA
1.MALIRO 3:22Modern Bible↗Share↗Ife sitinawonongekeretu chifukwa chikondi cha Yehova ndi chachikulu, ndi chifundo chake ndi chosatha. (23) Zimaoneka zatsopano mmawa uliwonse; kukhulupirika kwanu nʼkwakukulu.
(Malingaliro anga a paokha — "chifundo" ndi liwu la Chiheberi lakuti racham, logwirizana ndi rechem, liwu la chiberekero: chifundo chozama ngati chikondi cha mayi, kuchokera kwa Iye wakumwamba kwa iye wapansi — ndipo sichitha, ndipo chikhala chatsopano mmawa uliwonse.)
2.MASALIMO 103:8Modern Bible↗Share↗Yehova ndi wachifundo ndi wokoma mtima, wosakwiya msanga ndi wachikondi chochuluka. (9) Iye sadzatsutsa nthawi zonse, kapena kusunga mkwiyo wake kwamuyaya; (10) satichitira molingana ndi machimo athu, kapena kutibwezera molingana ndi mphulupulu zathu. (11) Pakuti monga kumwamba kuli kutali ndi dziko lapansi, koteronso chikondi chake nʼchachikulu kwa iwo amene amamuopa; (12) monga kummawa kutalikirana ndi kumadzulo, koteronso Iye watichotsera mphulupulu zathu kuti zikhale kutali nafe.
SANATICHITE NAFE MOGWIRIZANA NDI MACHIMO ATHU → MOGWIRIZANA NDI MMENE THAMBO LILI LOKWEZEKA KUPOSA DZIKO LAPANSI, CHIFUNIRO CHAKE NDI CHACHIKULU CHOTERO PA IFE + MOGWIRIZANA NDI KUTALIKIRANA KWA KUM'MAWA NDI KUMADZULO, KUTALIKIRANA KOTERO WACHOTSA MAPHUNZIRO ATHU.
3.MIKA 7:19Modern Bible↗Share↗Inu mudzatichitiranso chifundo; mudzapondereza pansi machimo athu ndi kuponyera zolakwa zathu zonse pansi pa nyanja.
4.DEUTERONOMO 4:31Modern Bible↗Share↗Pakuti Yehova Mulungu wanu ndi Mulungu wachifundo, Iye sadzakutayani kapena kukuwonongani kapena kuyiwala pangano lake ndi makolo anu, limene analitsimikiza mwa lumbiro.
MAWU AGOGO ACHIHEBRI⚑ H7349 rachum — wachifundo
YEHOVA MULUNGU WAKO NDI MULUNGU WACHIFUNDO → IYE SADZAKUSIYA, KAPENA KUYIWALA PANGANO.
3. CHIFUNDO CHOFUNIKA — ZIMENE MULUNGU WACHIFUNDO AFUNA KWA MUNTHU
1.MIKA 6:8Modern Bible↗Share↗Munthu iwe, Yehova wakuonetsa kale chimene chili chabwino. Tsono kodi Yehova akuyembekezera chiyani kwa iwe? Uzichita zolungama ndi kukonda chifundo ndiponso kuyenda modzichepetsa pamaso pa Mulungu wako.
MAWU AGOGO ACHIHEBRI⚑ H2617 chesed — chifundo
YEHOVA AFUNA CHIYANI KWA IWE → KUCHITA CHILUNGAMO, KUKONDA CHIFUNDO, KUYENDA MODZICHEPETSA NDI MULUNGU WAKO.
2.HOSEYA 6:6Modern Bible↗Share↗Pakuti Ine ndimafuna chifundo osati nsembe, ndi kudziwa Mulungu kulekana ndi nsembe zopsereza.
MAWU AGOGO ACHIHEBRI⚑ H2617 chesed — chifundo
Pakuti Ine ndimafuna chifundo osati nsembe → ndi kudziwa Mulungu kulekana ndi nsembe zopsereza.
3.MIYAMBO 3:3Modern Bible↗Share↗Makhalidwe ochitira ena chifundo ndi owonetsa kukhulupirika asakuchokere. Uwamangirire mʼkhosi mwako ngati mkanda ndi kuwalemba pa mtima pako. (4) Ukatero udzapeza kuyanja ndi mbiri yabwino pamaso pa Mulungu ndi anthu.
MAWU AGOGO ACHIHEBRI⚑ H2617 chesed — chifundo
MANGIRIRA CHIFUNDO NDI KUKHULUPIRIKA MʼKHOSI MWAKO, UZILEMBE PA MTIMA PAKO → KOTERO UDZAPEZA CHISOMO.
MULUNGU MUNDICHITIRE CHIFUNDO INE WOCHIMWA → MUNTHU AMENEYU ANATSIKA KUPITA KU NYUMBA KWAKE ATALUNGAMITSIDWA.
(Maganizo anga paokha — "khalani achifundo" pano si liwu lofala la chifundo. Ndi hilaskomai (G2433, khala wachifundo) — liwu la mpando wachifundo, liwu la mliri wokhutiritsa. Wamsonkho anapempha kuti Mulungu akumane naye monga momwe Mulungu anakumana ndi Israeli pamwamba pa magazi owazidwa — ndipo munthu ameneyo anatsika kupita ku nyumba yake atalungamitsidwa.)
4.AHEBRI 4:16Modern Bible↗Share↗Tiyeni tsono tiyandikire ku mpando waufumu, wachisomo mopanda mantha, kuti tilandire chifundo ndi kupeza chisomo chotithandiza pa nthawi yeniyeni.
MAWU OFUNIKA ACHIGIRIKI⚑ G1656 eleos — chifundo
BWERANI MOLIMBA KU MPANDO WACHIFUMU WACHISOMO → KUTI MULANDIRE CHIFUNDO, NDI KUPEZA CHISOMO CHOTITHANDIZA PANTHAWI YOFUNIKA.
PAKAMWA PA AWIRI — DZINA LOMWELO, LOKHAZIKITSIDWA PAKAMWA PA AWIRI NDI WACHITATU
Yoweli 2:13Modern Bible↗Share↗Ngʼambani mtima wanu osati zovala zanu. Bwererani kwa Yehova Mulungu wanu, pakuti Iye ndi wokoma mtima ndi wachifundo, wosakwiya msanga ndi wachikondi chochuluka, ndipo amaleka kubweretsa mavuto.
AMBUYE NDI WACHISOMO + WODZAZA NACHIFUNDO + WOLEZA MTIMA + WA CHIFUNDO CHACHIKULU.
(Malingaliro anga — pakamwa pa mboni ziwiri mawu amakhazikika, ndipo pano pakamwa pachitatu patsimikizira. Chingwe cha zingwe zitatu sichidukira msanga. Mneneri amene anatembenuka, mneneri amene anathawa, ndi salimo limene linayimba, onse akulengeza dzina lomwelo. Dzinalo limakhalabe lokhazikika, mosasamala kanthu za mtima wa munthu amene akulimva.)
CHIWIRIKITI NDI KUKWANIRITSIDWA
5.MIKA 7:20Modern Bible↗Share↗Mudzakhala wokhulupirika kwa Yakobo, ndi kuonetsa chifundo chanu kwa Abrahamu, monga munalonjeza molumbira kwa makolo athu masiku amakedzana.
MAWU AGOGO ACHIHEBRI⚑ H2617 chesed — chifundo
MUDZAKWANIRITSA CHIFUNDO KWA ABRAHAMU = MULUMBIRO KWA MAKOLO ATHU KUYAMBIRA KALEKALE.
6.LUKA 1:72Modern Bible↗Share↗kuonetsa chifundo kwa makolo athu ndi kukumbukira pangano lake loyera
(Malingaliro anga—chifundo chimene chinalumbiridwa kuyambira masiku akale ndicho chifundo chimene chinachitika pamene Khristu adabwera. Ndi chifundo cha pangano, chosungidwa molingana ndi mawu ake.)
KUTSEKA
MASALIMO 103:17Modern Bible↗Share↗Koma kuchokera muyaya mpaka muyaya chikondi cha Yehova chili ndi iwo amene amamuopa, ndi chilungamo chake chili ndi ana a ana awo;
MAWU AGOGO ACHIHEBRI⚑ H2617 chesed — chifundo
Koma kuchokera muyaya mpaka muyaya chikondi cha Yehova chili ndi iwo amene amamuopa.
MASALIMO 23:6Modern Bible↗Share↗Zoonadi, zokoma ndi chikondi chosasinthika zidzanditsata masiku onse a moyo wanga, ndipo ndidzakhala mʼNyumba ya Yehova kwamuyaya.
MAWU AGOGO ACHIHEBRI⚑ H2617 chesed — chifundo
Zoonadi, zokoma ndi chikondi chosasinthika zidzanditsata masiku onse a moyo wanga → ndipo ndidzakhala mʼNyumba ya Yehova kwamuyaya.
(Malingaliro anga—nawa phunziro lonse mu mzere umodzi: pamene Mulungu ananena dzina lake, ananena CHIFUNDO chisanafike mawu ena aliwonse, ndipo zonse zotsatirazi ndi mawu amenewo akukwaniritsidwa. Chifundo si mkhalidwe wamtima umene umabwera n’kuchoka. Chatsopano m’mawa uliwonse, chapamwamba kuposa kumwamba pamwamba pa dziko lapansi, ndipo chimachotsa tchimo kutali monga kum’mawa kuli kutali ndi kumadzulo. Mulungu amene wadzaza ndi chifundo choterochi amafunsa chinthu chimodzi chokha kwa munthu amene anampanga—kukonda chinthu chimene Iye amachikonda, ndi kuchionetsa kwa mbale wake. Pamene munthu wolakwa safuna kubisa tchimo lake koma kuvomereza, ndipo satabwera akukwera koma akulira, chifundo chimakumana naye—ndipo sichimusiya pakhomo. Chimamutsatira masiku onse a moyo wake, mpaka chitamubweretsa kunyumba kwa Yehova. Chifundo chomwe chili chosatha kuyambira kale mpaka muyaya sichisiya munthu asanamalize ntchito imene chinayamba mwa iye.)
MAWU OFUNIKA ACHIGIRIKI
These are the keywords for this study. Tap any dotted word in the verses above to see its meaning here.
Chifundo cha Mulungu sichimakhala kokha mmene munthu amamverera; chimayenda — chimalonjezedwa, chimachitidwa, chimalandiridwa, ndipo chimapezeka pa mpando wachifumu.
“khalani achifundo” — G2433 hilaskomai — kukhala wachifundo, kupembedza kuti mulandu ukhululukidwe — banja la mawu a mpando wachifundo
mawu onse a pemphero la wolandira msonkho amayima pa liwu limodzi ili: iye anapempha kuti akumaneko pamalo a mwazi — ndipo anatsika kupita kwake atalungamitsidwa
→ Momwe pangano latsopano limafotokozera momveka bwino: pansi pa chilamulo, chifundo chake chinasungidwa kwa masauzande ndipo chinalumbiridwa kwa Abrahamu. Mwa Khristu chifundo chimenecho chinalumbiridwa chikwaniritsidwa, ndipo mpando wachifumu wa chisomo watsegulidwa kumene munthu aliyense angathe kufika molimba mtima (Ahebri 4:16). Chifundo cha panganocho chinasanduka chitseko chotseguka.
Kufunika kwa mawuwo: "wachifundo" mu dzinali ndi rachum (H7349, wachifundo), mawu ochokera ku "chiberekero," ndipo amakhala POYAMBA. "Wokhululukira" ndi nasa (H5375, kunyamula), kukweza ndi kunyamula kuchotsa. "Mundichitire chifundo" pakamwa pa wolandira msonkho ndi hilaskomai (G2433, kuchitira chifundo), mawu a pa mpando wachifundo. Mawuwo eni ake amalalikira njira yolowera.
Izi zikukhudza bwanji Myuda ndi Mmwenye: chifundo chomwe chinalumbiridwa kwa makolo a Israeli ndi chifundo chomwe wamsonkho wonyozedwa analirira ndi chifundo chomwecho (Luka 1:72; 18:13). Chifundo sichinatsekedwe konse ndi mwazi kapena ndi kuyenerera — aliyense amene avomereza ndi kusiya machimo ake amachipeza (Miyambo 28:13).
Zimene izi zikutanthauza pa za muyaya: ubwino ndi chifundo zitsatira masiku onse a moyo uno, ndipo njira imathera m'nyumba ya Yehova kwamuyaya (Salimo 23:6). Chifundo chili kuyambira muyaya kufika muyaya (Salimo 103:17) — sichilephera kapena kutha chisanakufikitse.
Njira yopatukira: mpando wachisomo kumene chifundo chimapezeka (Ahebri 4:16) umatsegukira ku mpando wachifundo womwe uli mkati mwa nsalu yotchinga — zotsatiridwa mozama m'phunziro la Living It Out (Ekisodo 25:17-22; Ahebri 9:5).
Chivumbulutso chotheka: mawu a wolandira msonkho akuti "Mulungu, ndichitireni chifundo" si mawu wamba a chifundo — ndi mawu a pa mpando wachifundo, mawu a nsembe yopepesera machimo. Iye anapempha kuti Mulungu akumane naye pamalo a magazi, ndipo anatsika kupita ku nyumba yake atalungamitsidwa. Chifundo chinali ndi malo okumanirana kuyambira kale. (Maganizo anga)