Bibiya Kilonda Vipi Mutambu wa Kyoyo? — Kabini ya 2 · Masonukwa ma KJV ne Bibalu bya Strong
KITINI 2 · LONGI YAMPA YITUNGULU MU MALONGI MA FUNDASIO MA NKAND'A NZAMBI
Mercy — Malongi ma Nzambi ma Fondasio
MVOVO WANTWALA
Wa. Nzambi yonso yina bantu bavanga bafwete kunkembila, kunfuta ye kunyangalakisa. Kansi mu ntangu Nzambi yamoyo katelamene va mongo ye katukamba nkumbu andi, kasianga ko va ntwala mu nkuma. Kasianga ko va ntwala mu kimbevo. Wakiyikula kimosi ti nkwa nkenda, va ntwala ya mambu mamonso. Bosi wavova diambu diampasi mu kwikila: nkenda ka diambu ko kaka kavanganga. Yawu diambu kansi kayangalakananga muawu. Yawu kiese kiandi — banga kiese ki tata mu ntangu mwana andi kevutukanga mu tinina kuandi kuna nzo. Nkenda andi ka lusadusu lunkulu lueka manisa ko. Yawu balubikanga yamona konso nsuka, tuka ntangu wankondwa kukotuka, sambu yawu ilembo katukanga mu kwikama kina ka kubalumukanga ko. Vo nu wa buevi nkenda yina yeti baluka ye kutala nge. Nzambi wunkayangalakananga mu nkenda ondekanga nge zola diambu kimosi diandi kazolanga — mu songa nkenda kwa mpangi aku banga kansongila yawu. Kasi mu nzala mu mavueno maku sikuvuanga masumu maku ko. Kazolele nkutu mutu mosi widiku, ntima wubudika, viokila mafunda nkumi ma makabu ma yoka. Buna buevi mutu wanwan’asumu keti kotila? Ka mu kubunda ko. Ka mu kisala kiandi ko. Mu kunwana masumu — mu bonga disumu na yandi vandi kaviala kio ko — banga muntu wubudika kina wutelama kuna nda, wufwa nsoni mu vumbula meso mandi, katomba kaka nkenda. Muntu wowo wuvutuka ku nzo mu lunungu vamosi ye Nzambi, muna diambu muntu wa dibundu wuvutuka ku nzo dimpamba. Vo va kala kimosi kikundu kilenda kwiza kuna kaka mu kiese — ka mu sambusu ko, kansi mu sadiswa. Ye nkenda yina zowilu kuna ka yidiakumuna koko kwaku ye kwenda kuandi ko. Yawu ilanda nge. Mu nzila yonso, mu konso lubuku, bilumbu bionso bia luzingu luaku yawu ilanda nge — nate ku nzo, ye nzo yina i nzo andi, ye mwelo wanzo wowo ka wufungulanga ko. Yawu i Nzambi yina longi kiaki kilembo kutudila. Yendayeno tomba yawu.
NGIUVU TATU ZI LONGOKO YAYI ZIVANA MVUTU:
1. Mu thangu Nzambi kayamikisa dizina diandi mosi, i nkia diambu katedi tuba theti — ayi i mbi keti mona khini muawu?
2. Nki Mfumu kalombanga kwa muntu — ye buevi muntu wusumukini kabakilanga nlemvo?
3. Kuevi nkenda yikutananga muntu buabu, ye tezo mbi kela kunlanda?
NLEMVO WA NZAMBI WELA NATA MUNTU NATE KUNA KAZOLELE KWENDA — YE WELA SIALA NATE KANDIMA MU KIKUMA KIA LUZOLO LUA NZAMBI (Genesis 19:17-22, LOTI KUNA ZOARI).
MUNTU KALENDI KUFWANANA NGE NKATU YA MAWA MENSO — MAWA I DIKABU, YE DIKABU DINATINISA MATONDO (Genesis 32:10).
NANI KELE NZAMBI BONGO NGE? → YANDI KASIMBANGA NGANZI YANDI KO MVU KA MVU + YANDI KEZOLANGA MAWA.
(Mabanza mama ma kimutu — "wulolokanga" mu kiindinga ki Ebreo i nasa (H5375, mu nata): mu tumbula, mu nata, mu nata kuenda. Nlemvo ke wenda ve bonga mu mbandu bonso vo disumu ke diena ko — wawu wuntumbulanga disumu va mbata muntu ye wunata kuo kuenda. Mbuti ya kinkufi yanata masumu mau mamo mu mv
MFUMU WAVIOKA YAU YIKAMBA → WA KIADI YE WA NLEMVO, WA MVIBUDULU, WAWALA MU MAMBOTE YE MU KIEDIKA + WASUNGA KIADI TII KU BAMILIONI, WALOLOZOLO NKUA NSUMUKINU YE LUFUNKUNU YE MASUMU.
(Bumpangi bwame mene — kolo Nzambi kesakumunanga nkumbu andi mosi, "kalulendo" — rachum (H7349, merciful), diambu dia mfundulu, wawu diau kadi diazola bumpangi kya vwanda — dikwiza VITUKA, va ntwala bima bioso. Kalulendo i mwelo wa ntwala wa nkumbu a Nzambi.)
2.MINKUNGA 86:15Kabula↗Vayi ngeyo, a Yave, weti mona kiadi; yimonisanga nlemvo, wuvika fuemanga ko; fulukidi mu luzolo ayi mu kikhuikizi.
MAMBU MA MFUNU MA KIHEBELE⚑ H2617 chesed — Nlemvo · ⚑ H7349 rachum — nkua-kiadi
NGEYE WU NZAMBI YAWUZUZALA MU NLEMVO, YE WU MAMBOTE -- WUZUZALA MU NKENDA YE KIELEKA.
3.MINKUNGA 86:5Kabula↗Ngeyo widi wumboti ayi weti lemvukilanga; ayi widi wufuluka mu mamboti kuidi bobo beti kutela.
MAMBU MA MFUNU MA KIHEBELE⚑ H2617 chesed — Nlemvo
WAMBOTE, YE VUANDA WAYAMBUKA KULOLUKA MASUMU → WAFWANA MU KIADI KUIDI BATU BOSO BENA KUBOKILA NGEYE.
BANWANINA NKINGU ZIAU → KANA NGE VENGE NZAMBI YIKONDA YO LOLUKA + KUVAMBUAKA KUAKU KO.
5.2 KOLINTO 1:3Kabula↗Bika Nzambi kasakumunu, dise di Pfumuꞌeto Yesu Klisto, dise difulukidi mu kiadi ayi Nzambi wumbombanga mu mambu moso.
MAVOVO MAMFUNU MA KIGILEKI⚑ G3628 oiktirmos — nkenda
Bika Nzambi kasakumunu = dise difulukidi mu kiadi ayi Nzambi wumbombanga mu mambu moso.
2. NDANGU YA KYADI — YA MPA MU NSIKU AWONSO, YA NZAYALA BUEDI DIBUNDU DIA ZULU
1.Lamentations 3:22Kabula↗↗ read this in your Bible
TUKASUMUKA KO, SUMBU MAWA MANDI KESUKA KO → MAMPA MU NSUKA YAWONSO + LUKWIKILU LUAKU LUNNENE.
(Mabanza mama — "mawa" mu Kiyibulu i racham, i kifua kya rechem, mvovo wa vumu — luzolo lu mfumu bonso luzolo lwa mama kwa mwana, tukatuka kwa yayina kuna zulu tii kwa yina kuna nsi — ka ilembakananga ko, ye idi yampa konso nsuka-nsuka.)
2.MINKUNGA 103:8Kabula↗Yave widi nkua kiadi ayi nkua nlemvo; kavika fuemanga ko, fulukidi mu luzolo. (9) Niandi kafundanga ko mu zithangu zioso ayi kalundanga ko nganzi andi mu zithangu zioso. (10) Katu vangilanga ko boso buididi masumu meto, katuvananga ko thumbudulu boso buididi mambimbi meto. (11) Bila boso diyilu didi dizangama va yilu ntoto; buawu bobo luzolo luandi luidi lunneni kuidi bobo beti kunkinzikanga. (12) Boso esite katatukididi ayi wesite, buawu bobo katutatudila zinzimbala zieto.
KATUKUSADILA MU BUMBI BWETO KO → BONSO ZULU KIVAKAKANA YO KUZINGA VA NTOTO, BOBO MPASI MAWONSO MA KIADI KIANDI + BONSO MASOSO MAVAKAKANA YO NTOMBOKO, BOBO MAWONSO KATUMBAKANA MASUMU META.
MAMBU MA MFUNU MA KIHEBELE⚑ H7356 racham · ⚑ H2617 chesed — Nlemvo · ⚑ H2603 chanan — wa kiadi
WUNGWIDIKILA KIADI, E NZAMBI → MU KIWOMBO KIA KIADI KIAKU KIA LUZOLO, VUNDA MAMBU MAMI MAMBI.
3.LUKA 18:13Kabula↗Mfutisi wu ziphaku thama kayenda telimina ayi kasia zolavumbula meso mandi ku diyilu ko. Vayi thulu andi yawu kaba bundanga bu katuba: “A Nzambi, bika wumbona kiadi bila ndidi nkua masumu!” (14) Bukiedika ndikulukamba, mfutisi wu ziphaku wowo sumbu kavutuka ku nzo andi, wumonika wusonga va meso ma Nzambi vayi bika mutu wowo wunkaka bila woso wukukikululanga wela nanguku ayi woso wukukinangikanga wela kululu.
MAVOVO MAMFUNU MA KIGILEKI⚑ G2433 hilaskomai — Kalanga kiadi
NZAMBI, MONIKA MAWA KUAMI, MONO NSUMUKI → MUNTU YOYI WUVUTUKA KU NZO YANDI, KALUNGISUKA.
(Ngindu zaame beene — "wa nlemvo" vava kena kio kisadulu kiazingana kia nlemvo ko. Kiawu hilaskomai (G2433, wa nlemvo) — mvovo wa kisadulu ki nlemvo, mvovo wa nkubukulu. Nfutisi wa mpaku wasombele Nzambi kanwana mu mpila yina Nzambi kawanana Isaraeli ku diambu dia menga makubukwa — ye muntu wowo wakulukidi ku nzo andi wasongwa nsongi.)
4.Ba Ebelewo 4:16Kabula↗Diawu tufikamanu mu diana dioso ku kundu ki nlemvo wu Nzambi muingi katumona kiadi ayi tutambula nlemvo wunsadisanga mu thangu yifuana.
MAVOVO MAMFUNU MA KIGILEKI⚑ G1656 eleos — Nlemvo
IZA KUA KIBAKALA KUA KIKESI KIA NLEMVO → BAKA KIADI, YE MONA NLEMVO MU SADISA MU NTANGU A MFUNU.
MUNU WA BOLE — NKUMBU MOSI, YIKANGAMA MU MUNU WA BOLE YE WA TATU
NDIZAYI NGE WIDI NZAMBI YA NLEMVO, YE WA KIADI → DIAWU NDANWININA.
DIZINA DIMOSI, MASISI MAMBADI: JOELI → KANZUNA NTIMA WAKU, VUTUKA KWA MFUMU; YONA → YINSUMUKINA KU TARISHISHI VA NTUALU.
MINKUNGA 145:8Kabula↗Yave widi nkua nlemvo ayi wumonanga kiadi; kavika fuemanga ko ayi fulukidi mu luzolo.
MAMBU MA MFUNU MA KIHEBELE⚑ H2617 chesed — Nlemvo · ⚑ H7349 rachum — nkua-kiadi
MFUMU UKALA WA NLEMVO + WAFUELA MU KIADI KIENNE + KABENGI KU NGANZI + WA NKENDA YANNENE.
(Mabanza mama ma munu — mu munua wa bambangi zole, diambu dikutulwanga; ebuna mu nsi'a wau, munua wa tatu wukumikini diau. Nsinga wa tatu ke ukatukanga nswalu ko. Mbikudi wabaluka, mbikudi watina, ye nkunga wayimbila, bawu bantatu basamunanga nkumbu mosi kaka. Nkumbu yina wutelama ngolo, ka diambu ko ye ntima wa muntu wowo wanwanga wawu.)
NGEYE TA VANGA KYADI KWA ABALAHAMA = WASILWA KWA MADEZI'ETO TONA MUNA BILUMBU BYA KALA.
6.LUKA 1:72Kabula↗Mu diambu di dukisa mambote kuidi bakulu beto ayi mu diambu di tebukila nguizani andi yinlongo moyo;
MAVOVO MAMFUNU MA KIGILEKI⚑ G1656 eleos — Nlemvo
Mu vanga kiadi kiokina kasilika kwa madezi meto → mu tebuka moyo wa kikanu kiandi kianlongo.
(Malongi mama ma kimuntu — kiyeka kina kina kisila tuka mu bilumbu bia kala kiawu kiyeka kina kivangama when Klisto kayiza. Kiawu kiyeka kia luwawanu, kisimbama mu mambu mabo.)
KUSUKINA
MINKUNGA 103:17Kabula↗Vayi mu kadika thangu ayi mu zithangu zioso luzolo lu Yave luidi kuidi bobo beti kunkinzika ayi busonga buandi kuidi bana ba bana bawu;
MAMBU MA MFUNU MA KIHEBELE⚑ H2617 chesed — Nlemvo
NKENDA A MFUMU IDI TONA KU MVU YAKA TE KU MVU KUNA BANTU BOBO BENA KUNKINZIKA.
MINKUNGA 23:6Kabula↗Bukiedika, mamboti maku ayi luzolo biela kundandakana mu bilumbu bioso bi luzingu luama. Ayi ndiela vuanda mu nzo Yave mu zithangu zioso.
MAMBU MA MFUNU MA KIHEBELE⚑ H2617 chesed — Nlemvo
Bukiedika, mamboti maku ayi luzolo biela kundandakana mu bilumbu bioso bi luzingu luama → Ayi ndiela vuanda mu nzo Yave mu zithangu zioso.
(Mabanza mama ma muini — tala nkubama ya longokolo yamvimba mu mvovo mosi: when Nzambi kavovila nkumbu andi mosi, kavova NLENDI wa KIADI tuamina kavova diambu diankaka, ye mamo mena mankulanda i mvovo wowo watheti we kudivumbula. Kiadi ki nsi ko kiadi kieti kwiza yo kwenda. Kina kiampa kilumbu ka kilumbu, kina kiakinene kuluta zulu vana ntoto, ye kikuatula masumu thama banga esite tuenda okesite. Nzambi wowo wafuluka mu kiadi kilombanga kaka diambu dimosi kwa muntu wakavanga — mu zola diambu diandi kazolanga, ye mu kudisonga kwa mpangi andi. Vava muntu wa kifu kalendi vumbila masumu mandi ko vayi kakieleka mo, ye kizidi ko mu kuma vayi mu kudila, kiadi kikuandandingina — ye ka kikunyekele ko va kielo. Kikunlandanga bilumbu bioso bia luzingu luandi, nate kikunatidi ku nzo a Mfumu. Kiadi kina bantima ku bantima ka kilembakananga ko vitila kimanisidi muntu wowo katonokela.)
MAVOVO MAMFUNU MA KIGILEKI
Mawu mama i mvovo mia nzayilu mu longi yayi. Simba konso mvovo widi ye tudibindu mu mavesi kanda mu mona nsasa andi vava.
“Nlemvo” — G1656 eleos — Lusi, nkenda — mamboti mena kuinama kuna bantu badi mu ntantu ye vanga
Nkenda ya Nzambi ke diambu ya ntima kaka ko; yo ke na kuenda — bo ke silaka yo, bo ke sadisaka yo, bo ke bakaka yo, ye bo ke monaka yo na kiti ya kimfumu.
“Kalanga kiadi” — G2433 hilaskomai — kuluta nkenda, kuvanga lukûndulu lua nkenda — kimvuka kia mambu ma kiti kia nkenda
Lusambulu lu mvuezi wa mpaku mu mvimba wandi kutindulu mu mambu mosi kaka: wuyuvula vo bamsongele va buangu ku menga — ayi wukuluka wusonguka.
→Buadi lukanu lwampa lulembikanga wawu bunlele: munsi wa Mina, kyadi kiandi kyavwandaka kiyilu mu mafunda ma bantu ayi kyalayidilwa Abalahami. Mu Klisto, kyadi kina kilayidilu kina kivangimini, ayi kunlekwa nkwundu wa nlemvo wazibukulu, kuna mundu wawonsono kalenda kwiza mu kwikizi (Baebele 4:16). Kyadi kya lukanu kikitukidi mwelo wazibukulu.
Mpila mvutu mieti sundula: "nkua kiadi" mu nkumbu i rachum (H7349, nkua kiadi), mvovo wa vumu, ye wu telamanga va ntuala. "Lolokanga" i nasa (H5375, kunata), mu nangika ye nata kuenda. "Wa kiadi kiaku" mu bididi bia mfutisi wa mpaku i hilaskomai (G2433, wa kiadi), mvovo wa kiti kia luvevoso. Mambu mama veka meti longa nzila ya kotila.
Diambu diadi disimba Bayuda ye Bapakanu: mawa makivumunu kwa bambuta ya Iseli ye mawa mavovilu mu ndinga yinene kwa mfutisi wa mpaku wakembwa i mawa mamosi kaka (Luka 1:72; 18:13). Mawa kasi fwanga ko mu menga voti mu mfunu — woso wuntubidila masumu mandi ye kumayisisa wummonanga mawa (Bingana 28:13).
Buawu bobo diambu diadi didi mfunu kwa ngeye: kwiza mu nzila ya nsadi a mpaku — kadi mu kuma ko, kadi mu sala mambu ma meso ma bantu ko, vayi mu vova masumu maku. Zibula disumu wuzolele kuswekisa, ye nlemvo wela vwika diodi wuzibudi. Ye wau wubaka wo, diela kulandakana nate ku nzo aku.
Mambu mama malembo songa mu mvu ya mvu: mamboti ye nlemvo bilenda kulanda mu bilumbu bioso bia luzingu lualu, ye nzila beni yeti manisa mu nzo ya Mfumu mu mvu ya mvu (Nkunga 23:6). Nlemvo wowo widi tona mu mvu ya mvu nate mu mvu ya mvu (Nkunga 103:17) — wilendi vonga ko voti manisa ko tuka wutuadisa ngeye kuna.
Nzila yankaka yikuenda: kundu kia nlemvo kuna nlemvo weti baka (Hebrews 4:16) kikutulanga va kundu kia nlemvo va kati kwa nzitu — kilandakana diaka mu longokolo lua Living It Out (Exodus 25:17-22; Hebrews 9:5).
Luzayusu lulenda kala: mvovo wa nsadi a mpaku wa vo "Nzambi, wumfwidila nlemvo" kasi mvovo wa kimvuka ko wa nlemvo — i mvovo wa kiti kia nlemvo, mvovo wa lukûlusu. Wulomba kuidi Nzambi kammona va fulu kia menga, ye wukulumuka mu kwenda ku nzo andi wakitulwa musonga. Nlemvo wakalanga ye fulu kia lukutakanu tona thama. (Mabanza mama)
