(Malingaliro anga aumwini — chabwino sikuti ndi mawu okhaokha amene Mulungu amayankhula; ndicho chimene iye ali, ndiponso chimene iye amachita. Kulawa kuti Ambuye ndi wabwino ndiko chiyambi cha njira yatsopano yoweruza chilichonse china chimene chimatchedwa chabwino kapena choipa.)
5.GENESIS 3:22Baibulo Lamakono↗Gawana↗Ndipo Yehova Mulungu anati, “Tsopano munthu uyu wasanduka mmodzi wa ife, wodziwa zabwino ndi zoyipa. Iyeyu asaloledwe kutambasula dzanja ndi kutengako zipatso za mu mtengo wopatsa moyo uja kuti angakhale ndi moyo mpaka muyaya.”
MAWU AGOGO ACHIHEBRI⚑ H3045 yada — dziwa
MUNTHU WAKHALA NGATI MMODZI WA IFE, KUDZIWA ZABWINO NDI ZOYIPA → MWINA ANGATENGENso PA MTENGO WA MOYO.
(Malingaliro anga — nazi chifukwa chake kuzindikira uku tsopano kuyenera kuphunziridwa m'malo mongokhala ndi kudziwa kokha. Munthu adafunafuna chidziwitso cha zabwino ndi zoipa yekha, kusiyana ndi Mulungu, ndipo chidziwitso chimene adapeza chinali chochuluka kuposa mmene angathere kunyamula. Kuyambira tsiku limenelo, kusiyanitsa zabwino ndi zoipa m'njira yoyenera kuyenera kupezekanso, osati kungoganizira kuti kulipo.)
6.DEUTERONOMO 30:19Baibulo Lamakono↗Gawana↗Lero kumwamba ndi dziko lapansi zikhale mboni zodzakutsutsani pakuti ndayika pamaso panu moyo ndi imfa, madalitso ndi matemberero. Tsopano sankhani moyo kuti inu ndi ana anu mukhale ndi moyo.
MAWU AGOGO ACHIHEBRI⚑ H977 bachar — sankhani
MOYO NDI IMFA ZAYIKIDWA PAMASO PANU → TSOPANO SANKHANI MOYO.
7.1 MAFUMU 3:9Baibulo Lamakono↗Gawana↗Choncho mupatseni mtumiki wanu nzeru zolamulira anthu anu ndi kuti azitha kusiyanitsa pakati pa chabwino ndi choyipa. Pakuti ndani amene angathe kulamulira anthu anu ochulukawa?”
MAWU AGOGO ACHIHEBRI⚑ H7451 ra — zoyipa · ⚑ H2896 towb — chabwino · ⚑ H995 bin
MTIMA WOZINDIKIRA → KUSIYANITSA PAKATI PA CHABWINO NDI CHOYIPA.
(Malingaliro anga — Solomo sanati anali ndi nzeru zosiyanitsazi kale; iye anapempha Mulungu kuti amupatse. Kupeza kusiyana pakati pa zabwino ndi zoipa kumayamba m'njira yofanana kwa aliyense: osati ndi chidaliro mu chiweruzo chako, koma ndi pempho.)
8.YESAYA 7:15Baibulo Lamakono↗Gawana↗Azidzadya chambiko ndi uchi, mpaka atadziwa kukana choyipa ndi kusankha chabwino.
MUNAFUNIKA MKAKA OSATI CHAKUDYA CHOLIMBA! → ALIYENSE WODYA MKAKA NDI WOSAPHUNZIRA MAWU A CHILUNGAMO, PAKUTI ALI MWANA WAKHANDA.
(Malingaliro anga - awa ndi malo oyambira a munthu aliyense wamoyo: mwana wamkaka, wosaluka pa kusiyanitsa chabwino ndi choipa, ndipo palibe manyazi mmenemo. Manyazi ali kokha pokhalira komweko. Kuzindikira kumapezeka, koma sikupezeka pa nthawi imodzi.)
10.MIYAMBO 2:3Baibulo Lamakono↗Gawana↗ngati upempha kuti uzindikire zinthu inde kupempha ndi mtima wonse kuti ukhale womvetsa zinthu (4) ngati ufunafuna nzeruyo ngati siliva ndi kuyisakasaka ngati chuma chobisika (5) ndiye udzamvetsa bwino tanthauzo la kuopa Yehova; ndipo udzapezanso tanthauzo la kumudziwa Yehova.
10.AGALATIYA 6:9Baibulo Lamakono↗Gawana↗Tisatope nʼkuchita zabwino, pakuti pa nthawi yoyenera tidzakolola ngati sititopa. (10) Nʼchifukwa chake ngati tapeza mpata, tiyenera kuchitira zabwino anthu onse, makamaka amene ndi a banja la okhulupirira.
(Malingaliro anga a pachinsinsi — ili ndi lonjezo lomwe laperekedwa kwa aliyense amene apitirizabe kuyenda njira imeneyi: moyo wokhazikika, wotetezeka, ndi wamtendere kuchokera ku mantha amene woyamba kulowa mumtima wa munthu m'munda wa Edeni.)
(Maganizo anga—tsopano kuyendako kwasanduka nkhondo, ndipo choipa sichikhalanso chisankho chokha mkati mwa mtima wa munthu mmodzi; chili ndi chifuniro ndi dzina lolimbana nacho—woipayo. Msilikali samenyana ndi lingaliro; amamenyana ndi mdani. Dzipereke wekha kwa Mulungu, ndipo chabwino chikhale chida chako.)
1.AROMA 6:13Baibulo Lamakono↗Gawana↗Musapereke ziwalo zathupi lanu ku tchimo, ngati zipangizo zamakhalidwe oyipa. Mʼmalo mwake, mudzipereke kwa Mulungu, ngati amene achoka ku imfa kupita ku moyo. Ndipo mupereke ziwalo zathupi lanu ngati zipangizo zachilungamo.
MAWU OFUNIKA ACHIGIRIKI⚑ G3936 paristemi
DZIPEREKENI KWA MULUNGU + ZIWALO ZANU KHALA ZIDA ZA CHILUNGAMO KWA MULUNGU.
2.MATEYU 6:13Baibulo Lamakono↗Gawana↗Ndipo musatitengere kokatiyesa; koma mutipulumutse kwa woyipayo.’
3.YOHANE 17:15Baibulo Lamakono↗Gawana↗Sindikupempha kuti muwachotse mʼdziko lapansi koma kuti muwateteze kwa woyipayo.
MAWU OFUNIKA ACHIGIRIKI⚑ G4190 poneros — zoyipa
SIYA M'DZIKO LAPANSI → WASUNGE KU CHOYIPA.
4.1 YOHANE 5:19Baibulo Lamakono↗Gawana↗Tikudziwa kuti ndife ana a Mulungu ndi kuti dziko lonse lapansi lili pansi pa ulamuliro wa woyipayo.
MAWU OFUNIKA ACHIGIRIKI⚑ G4190 poneros — zoyipa
TIFE ND A MULUNGU + DZIKO LONSE LILI MU CHOIPA.
5.MATEYU 13:19Baibulo Lamakono↗Gawana↗Pamene aliyense akumva uthenga wa ufumu koma sawuzindikira, woyipayo amabwera ndi kuchotsa zimene zafesedwa mu mtima mwake. Iyi ndi mbewu yofesedwa mʼmbali mwa njira. (20) Zimene zinafesedwa pa malo amiyala ndi munthu amene amamva mawu ndi kuwalandira msanga ndi chimwemwe. (21) Koma popeza alibe muzu, iwo amakhala nthawi yochepa. Pamene vuto kapena zunzo libwera chifukwa cha mawu, iye amagwa mofulumira. (22) Zimene zinafesedwa pakati pa minga, ndi munthu amene amamva mawu koma nkhawa za moyo uno ndi chinyengo cha chuma zimalepheretsa mawuwo kuti abale chipatso. (23) Koma zimene zinafesedwa pa nthaka yabwino, ndi munthu amene amamva mawu ndipo amawazindikira. Iye amabala zipatso zokwanira 100, zina 60 ndipo zinanso makumi atatu mwa zimene zinafesedwa.” (24) Yesu anawawuza fanizo lina kuti: “Ufumu wakumwamba ufanana ndi munthu amene anafesa mbewu zabwino mʼmunda mwake. (25) Koma aliyense akugona usiku mdani wake anabwera ndi kufesa namsongole pakati pa tirigu ndipo anachoka. (26) Pamene tirigu anamera ndi kutulutsa ngala, namsongole anaonekanso. (27) “Antchito ake anabwera kwa iye ndi kuti, ‘Bwana, kodi simunafese mbewu zabwino mʼmunda mwanu? Nanga namsongole wachokera kuti?’ (28) “Iye anayankha kuti, ‘Ndi mdani amene anachita izi.’ “Antchito anamufunsa iye kuti, ‘Kodi mufuna kuti tipite tikamuzule?’ (29) “Iye anakana nati, ‘Ayi. Chifukwa pamene mukuzula namsongoleyo mwina inu mungazulire pamodzi ndi tirigu. (30) Zisiyeni zonse zikulire pamodzi mpaka nthawi yokolola. Pa nthawi imeneyo ndidzawuza okolola kuti: Poyamba sonkhanitsani namsongole ndi kumumanga mʼmitolo kuti atenthedwe, kenaka sonkhanitsani tirigu ndi kumuyika mʼnkhokwe yanga.’” (31) Iye anawawuza fanizo lina kuti, “Ufumu wakumwamba uli ngati mbewu ya mpiru, imene munthu anatenga ndi kudzala mʼmunda mwake. (32) Ngakhale mbewuyi ndi yayingʼono mwa mbewu zanu zonse za mʼmunda, imakula ndi kukhala mtengo kotero kuti mbalame zamlengalenga zimabwera ndi kupumula mʼnthambi zake.” (33) Iye anawawuzanso fanizo lina nati: “Ufumu wakumwamba ufanana ndi yisiti amene mayi anatenga ndi kusakaniza mu ufa wambiri mpaka wonse unafufuma.” (34) Yesu anayankhula zinthu zonsezi kwa gulu la anthu mʼmafanizo ndipo Iye sananene kalikonse kwa iwo osagwiritsa ntchito fanizo. (35) Kotero zinakwaniritsidwa zimene zinayankhulidwa ndi mneneri kuti, “Ndidzatsekula pakamwa panga ndi mafanizo, ndidzawulula zinthu zobisika chiyambire kukhazikidwa kwa dziko lapansi.” (36) Kenaka Iye anasiya gulu la anthu ndi kukalowa mʼnyumba. Ophunzira ake anapita kwa Iye nati, “Timasulireni fanizo la namsongole mʼmunda.” (37) Iye anayankha nati, “Munthu amene anafesa mbewu yabwino ndi Mwana wa Munthu. (38) Munda ndi dziko lapansi ndipo mbewu yabwino ndi ana a ufumu. Namsongole ndi ana a woyipayo.
NDIYE AMABWERA WOYIPA → MBEWU YABWINO = ANA A UFUMU + NAMSONGOLE = ANA A WOYIPA.
(Malingaliro anga aumwini — mdani mu nkhondo iyi ali ndi dzina ndi njira: woyipayo, poneros (G4190, oyipa, wokhala ndi chifuniro mmenemo). Sangokuyesa chabe; amakulanda, ndipo amabzala zaunyengo mu munda womwewo umene mbewu yabwino ikumera. Kuthamanga mpikisano uwu kumatanthauza kukhala maso pa zinthu zoposa mtima wako wokha.)
6.MATEYU 6:22Baibulo Lamakono↗Gawana↗“Diso ndi nyale ya thupi. Ngati maso ako ali bwino, thupi lako lonse lidzakhala mʼkuwala. (23) Koma ngati maso ako sali bwino, thupi lako lonse lidzakhala mu mdima. Koma ngati kuwala kuli mwa iwe ndi mdima, ndiye kuti mdimawo ndi waukulu bwanji!
8.AEFESO 6:16Baibulo Lamakono↗Gawana↗Kuwonjezera pa zonsezi, nyamulani chishango cha chikhulupiriro, ndipo ndi chimenechi mudzatha kuzimitsa mivi yonse yoyaka moto ya oyipayo.
MAWU OFUNIKA ACHIGIRIKI⚑ G4190 poneros — zoyipa
nyamulani chishango cha chikhulupiriro → ndipo ndi chimenechi mudzatha kuzimitsa mivi yonse yoyaka moto ya oyipayo.
INU NDINU AMPHAMVU + MAWU A MULUNGU AKHALA MWA INU → MWAGONJETSA WOYIPA.
(Malingaliro anga aumwini — chishango ndi mawu amagwira ntchito yomweyo kuchokera mbali ziwiri: chishango chimaletsa zomwe zikuponyedwa pa iwe, ndipo mawu okhala mwa iwe ndi amene amapanga munthu kukhala wamphamvu mokwanira kuti anyamule chishango chimenechi poyambirira. Palibe imodzi yomwe ndi yosafunikira mu nkhondo iyi.)
10.MACHITIDWE A ATUMWI 10:38Baibulo Lamakono↗Gawana↗kuti Mulungu, anamudzoza Yesu, wa ku Nazareti ndi Mzimu Woyera ndi mphamvu ndiponso mmene Iye anapita nachita zabwino ndi kuchiritsa onse amene anali pansi pa mphamvu ya mdierekezi, popeza kuti Mulungu anali naye. (39) “Ife ndife mboni za zonse zimene anachita mʼdziko la Ayuda ndiponso ku Yerusalemu. Anamupha Iye pakumupachika pa mtengo
ANAYENDAYENDA AKUCHITA ZABWINO, NACHIRITSA ONSE OPONDEREZEDWA NDI MDIERWALA → AMENE ANAMUPHA NAMUPACHIKA PA MTENGO.
11.LUKA 23:41Baibulo Lamakono↗Gawana↗Ife tikulangidwa mwachilungamo, pakuti ife tikulandira monga mwa ntchito zathu. Koma munthu uyu sanachimwe kanthu.”
MAWU OFUNIKA ACHIGIRIKI⚑ G824 atopos
Ife tikulangidwa mwachilungamo + Koma munthu uyu sanachimwe kanthu.
12.1 PETRO 2:23Baibulo Lamakono↗Gawana↗Pamene anthu ankamuchita chipongwe, Iye sanabwezere chipongwe, pamene Iye ankamva zowawa, sanaopseze. Mʼmalo mwake, anadzipereka kwa Mulungu amene amaweruza molungama.
PAMENE ANANYOZEDWA, SANABWEZERE KUNYOZA → ANADZIPEREKA KWA IYE AMENE AMAWERUZA MOLUNGAMA.
(Maganizo anga aumwini — awa ndi mmene kuthamanga mpikisano kumaonekera pamene nkhondo ikukhudza munthu payekha: si chete chifukwa cha kufooka, koma kupereka mwadala nkhani yonseyo kwa Iye amene amaweruza mwachilungamo. Umenewu ndi umboni wa usilikali, osati kudzipereka.)
13.MATEYU 5:44Baibulo Lamakono↗Gawana↗Koma Ine ndikuwuzani kuti, ‘Kondani adani anu ndi kuwapempherera okuzunzani (45) kuti mukhale ana a Atate anu akumwamba, amene awalitsa dzuwa lake pa oyipa ndi pa abwino, nagwetsa mvula pa olungama ndi pa osalungama.’
Musagonjetsedwe ndi choyipa → koma gonjetsani choyipa pochita chabwino.
(Malingaliro anga aokha — ili ndi lamulo limodzi limene likufotokoza mpikisano wonse: osati kungopulumuka ku choyipa, koma kuchigonjetsa, ndipo chida chotchulidwacho ndi chabwino. Nikao (G3528, kugonjetsa) ndi liwu la msilikali — kugonjetsa, kupambana pa nkhondo. Chabwino sichikungokhala chete pa nkhondo iyi. Chimaukira.)
4. GAWO LOMALIZA — ZABWINO NDI ZOYIPA, NDI MAWU, ZIMAKHALAPO KWAMUYAYA
(Malingaliro anga aokha — mpikisano uliwonse umatha, ndipo uwu sutha ku manda, kapena pa chiweruzo chokha. Umatha ku mtengo, wotseguka, ndi lonjezo losafota. Amene apambana adzadya kuchokera pa umenewo.)
1.1 YOHANE 3:8Baibulo Lamakono↗Gawana↗Iye amene amachimwa ndi wa Satana, chifukwa mdierekezi wakhala akuchimwa kuyambira pa chiyambi. Mwana wa Mulungu anaonekera kuti awononge ntchito za mdierekezi.
MAWU OFUNIKA ACHIGIRIKI⚑ G1228 diabolos · ⚑ G3089 luo
MWANA WA MULUNGU ANAONEKERA → KUTI AWONONGE NTCHITO ZA MDIEREKEZI.
3.1 PETRO 2:24Baibulo Lamakono↗Gawana↗Iye mwini anasenza machimo athu mʼthupi lake pa mtanda, kuti ife tife kutchimo ndi kukhala ndi moyo potsata chilungamo, ndipo ndi mabala ake munachiritsidwa.
8.CHIVUMBULUTSO 21:7Baibulo Lamakono↗Gawana↗Iye amene adzapambane adzalandira zonsezi, ndipo ndidzakhala Mulungu wake ndi Iye adzakhala mwana wanga.
MAWU OFUNIKA ACHIGIRIKI⚑ G3528 nikao — Gonjetsa
WOGONJETSA ADZALOWA CHOLOWA CHA ZINTHU ZONSE + NDIDZAKHALA MULUNGU WAKE.
9.CHIVUMBULUTSO 22:1Baibulo Lamakono↗Gawana↗Ndipo mngeloyo anandionetsa mtsinje wamadzi amoyo, oyera ngati mwala wa krustalo ukutuluka ku mpando waufumu wa Mulungu ndi wa Mwana Wankhosa (2) Ukuyenda pakati pa msewu waukulu wa mu mzindawo. Mbali iliyonse ya mtsinjewo kunali mtengo wamoyo, utabala zipatso khumi ndi ziwiri. Kubereka zipatso mwezi uliwonse. Ndipo masamba a mtengowo ndi mankhwala wochiritsa anthu a mitundu ina. (3) Sipadzakhalanso temberero lililonse. Mpando waufumu wa Mulungu ndi wa Mwana Wankhosa udzakhala mu mzindawo, ndipo atumiki ake adzamutumikira.
MTSINJE WOYERA WA MADZI AMOYO + MTENGO WA MOYO, MASAMBA A KUCHIRITSA MITUNDU YA ANTHU → PALIBENSO TEMBERERO.
(Malingaliro anga aokha — chimene chinatsekedwa pa mtengo wina mu Genesis chatsegulidwa pa mtengo wina apa, ndipo kusiyana kake ndi kwathunthu: palibenso temberero. Chimalizo cha phunziro lonseli si malo amene choyipa chimangowongoleredwa. Ndi malo amene choyipa chachotsedwa kotheratu, mpaka kalekale.)
10.CHIVUMBULUTSO 22:14Baibulo Lamakono↗Gawana↗“Odala amene achapa mikanjo yawo, kuti akhale ndi ufulu wopita ku mtengo wamoyo ndi kuti akalowe mʼzipata za mu mzindawo.
MAWU OFUNIKA ACHIGIRIKI⚑ G3586 xylon — mtengo
ODALA NDI AMENE AMACHITA MALAMULO AKE → ALI NDI UFULU PA MTENGO WA MOYO + KULOWA KUDZERA PAZIPATA MUMZINDA.
11.MASALIMO 23:6Baibulo Lamakono↗Gawana↗Zoonadi, zokoma ndi chikondi chosasinthika zidzanditsata masiku onse a moyo wanga, ndipo ndidzakhala mʼNyumba ya Yehova kwamuyaya.
MAWU AGOGO ACHIHEBRI⚑ H2896 towb — chabwino
UBWINO NDI CHIFUNDO ZIDZANDITSATA → NDIDZAKHALA MNYUMBA MWA YEHOVA MPAKA MUYAYA.
12.YAKOBO 1:17Baibulo Lamakono↗Gawana↗Mphatso iliyonse yabwino ndi yangwiro imachokera kumwamba, kwa Atate mwini kuwala, amene sasintha ngati mthunzi woyendayenda.
MAWU OFUNIKA ACHIGIRIKI⚑ G18 agathos — chabwino
MPHATSO IYONSE YABWINO NDI MPHATSO YONSE YANGWIRO = ZIMACHOKERA KUMWAMBA, KWA ATATE WA KUUNIKA.
(Malingaliro anga aumwini — ulendo wonse unayamba ndi ubwino wa Mulungu mwiniwake — iye anaona kuti chinali chabwino — ndipo umatha momwemonso: mphatso yonse yabwino imatsika kuchokera kwa iye, Atate wa kuwala, wosasintha. Ubwino unali wake kuyambira pachiyambi, ndipo ndi wake wosatha.)
PAKAMWA PA AWIRI — DANI ZOIPA, KONDANI ZABWINO
MASALIMO 97:10Baibulo Lamakono↗Gawana↗Iwo amene amakonda Yehova adane ndi zoyipa pakuti Iye amayangʼanira miyoyo ya amene amamukhulupirira ndipo amawapulumutsa mʼdzanja la anthu oyipa
AMENE WAPACHIKIDWA PAMTENGO = WOTEMBEREREDWA NDI MULUNGU.
14.AGALATIYA 3:13Baibulo Lamakono↗Gawana↗Khristu anatiwombola ku temberero la lamulo pokhala temberero mʼmalo mwathu, pakuti analemba kuti, “Aliyense wopachikidwa pamtengo ndi wotembereredwa.”
KHRISTU ANATIWOMBOLA -- ADASANDUKA TEMBERERO CHIFUKWA CHA IFE -- WOTEMBERERA NDI ALIYENSE WOPACHIKIDWA PAMTENGO.
(Malingaliro anga aokha — chilamulo chinatcha mtengo umenewo malo a temberero. Khristu sanapewe mtengo umenewo; anapachikidwa pa iwo, ndipo anakhala temberero mwiniyeko, kuti temberero lithe pomwepo m'malo mofalikira kupitirira. Mtengo umene kale unatanthauza chiweruzo chokha unasandulika, mwa iye, khomo lolowera ku mtengo wa moyo.)
KUTSEKA
1 YOHANE 2:17Baibulo Lamakono↗Gawana↗Dziko lapansi likupita pamodzi ndi zilakolako zake, koma amene amachita chifuniro cha Mulungu amakhalapo mpaka muyaya.
DZIKO LAPANSI LIKUDUTSA → IYE WOCHITA CHIFUNIRO CHA MULUNGU AKHALITSA MPAKA MUYAYA.
AROMA 16:20Baibulo Lamakono↗Gawana↗Mulungu wamtendere adzaphwanya Satana msanga pansi pa mapazi anu. Chisomo cha Ambuye athu Yesu chikhale ndi inu.
Mulungu wamtendere adzaphwanya Satana msanga pansi pa mapazi anu → Chisomo cha Ambuye athu Yesu chikhale ndi inu.
(Malingaliro anga — sonkhanitsani ulendo wonsewu m'mzere umodzi. Unayamba pansi: ubwino wa Mulungu mwiniwake, wonenedwa pa chilengedwe chisanachitike choyipa kukhala ndi dzina, ndi mtima womwe unayenera kuphunzira, ndi kufunsa, ndi kusankha. Unakula kukhala ulendo wa tsiku ndi tsiku: pewani choyipa, chitani zabwino, ndi kupitiriza, m'malo wamba, tsiku ndi tsiku. Unakhala mpikisano ndi nkhondo: woyipa weniweni woti amuchitire kaniza, chishango choti akweze, ndi lamulo lovuta kwambiri loti abweze choyipa ndi zabwino m'malo mowonjezera choyipa. Ndipo umatha pamene kukwawa konse ndi kuyenda konse ndi mpikisano wonse zinali zikupita kale — pamtengo, wooneka poyera, wopanda temberero, kwa aliyense amene apambana. Dziko lapansi ndi choyipa chake zikupita. Chimene chamangidwa pa kuchita chifuniro cha Mulungu sichipita nawo.)
MAWU OFUNIKA ACHIGIRIKI
Awa ndi mawu ofunikira a phunziroli. Khudzani liwu lililonse lokhala ndi tchuchi m'mavesi apamwambawa kuti muwone tanthauzo lake pano.
“chabwino” — G18 agathos — chabwino m'chikhalidwe chake ndi ntchito yake, chothandiza
palibe wabwino koma mmodzi, ndiye Mulungu, ndipo zabwino zimene munthu amaonetsa zimachokera ku chuma chabwino chimene chapatsidwa kale
Zomwe izi zikutanthauza pa za muyaya: chimene chinatayika pamtengo wina chikuperekedwanso pa mtengo wina — Iye wakugonjetsa ndidzampatsa kudya pa mtengo wa moyo (Chivumbulutso 2:7), ndipo sudzakhalanso temberero (Chivumbulutso 22:3).
Njira yopatukirako: Yosefe ndi chithunzithunzi cha Mwana, mʼbale amene anagulitsidwa mwachiwembu koma anatumizidwa ndi Mulungu kuti apulumutse miyoyo (Genesis 45:5-8; Machitidwe 7:9-10) — tsatirani mmene choyipa chimene anafuna kumuchitira, Mulungu anachisandutsa chabwino.
Chivumbulutso chotheka: chashab (H2803, kuganiza, kukonzekera) ndi liwu limodzimodzi logwiritsidwa ntchito mbali zonse ziwiri za Genesis 50:20 — zimene abale ake anakonzekera, Mulungu nayenso anakonzekera. [MAVESI OLUMIKIZIDWA PAMODZI — PALIBE VESI LIMODZI LOKHA LONENA IZI] Choyipa chomwechi chimene chinakonzedwa ndi chifuniro chimodzi chinagonjetsedwa ndi chifuniro chachikulu, popanda kukaniza cholinga cha mbali iliyonse.