Wega na Ũũru nĩ Kĩĩ thĩinĩ wa Bibilia? Muoyo na Wega, Gĩkuũ na Ũũru

Indo igĩrĩ ciakiragĩrĩria mũndũ o wothe arĩ rungu rwa igũrũ: muoyo na wega mwena ũmwe, na gĩkuũ na ũũru mwena ũrĩa ũngĩ. Mwathani nĩendaga andũ ake, rĩrĩa maakũra biũ, meruta gũthũthũrĩrĩria maũndũ mao nĩguo mamenye kũmenyanania maũndũ macio meerĩ. Ta rora wega andũ arĩa mekaga ũũru, nĩgũkorwo Maandĩko nĩmamoonanagia hatarĩ na ũhithanya. Nĩmooĩ gwĩka ũũru no matirĩ na ũmenyo wa gwĩka wega. Nĩmathugundaga kwĩhia na muoroto. Nĩmamenyagĩra ũũru ũcio nginya ũgatuĩka gĩcunjĩ kĩao, ta gĩkonde kĩao kĩene. Marigĩrĩrĩo-inĩ matingĩhota o na gũkoma matekĩte ũndũ mũũru. Ngoro ta ĩyo yambĩrĩirie kũ? Cooka thutha nginya mũgũnda-inĩ. Kũu nĩkuo mũtĩ wa muoyo warũgamĩte, na mũtĩ wa ũmenyo wa wega na ũũru warũgamĩte, na watho ũmwe mũũhoro. Nyoka ĩkiuga gĩkuũ gĩtingĩũka, na atĩ maitho mao megũhingũka. Mũtumia agĩcirora, akĩoya, akĩrĩa, na akĩhe; namo maitho ma acio eerĩ makĩhingũka mũna. No rĩrĩ, ũmenyo ũcio wamaheire indo nyingĩ gũkĩra iria mangĩahotire gũkuua. Nĩmoĩ wega, no matiarĩ na hinya wa kũwĩka. Nĩmoĩ ũũru, no matiarĩ na hinya wa kũũregana naguo. Thoni igĩũka, na guoya gũgĩũka, nao makĩĩhitha kuuma mbere ya kũu meethondeketwo mekũrũgama. Thĩinĩ wa njiaro njeke, mĩbango yothe ĩyakagwo ngoro-inĩ cia andũ yagarũrũkĩte ĩrorete ũũru hĩndĩ ciothe, naguo ũndũ ũcio ũgĩtũma Mwathani onarĩo thĩna ngoro-inĩ yake. No rĩrĩa ituĩro rĩathira-rĩ, mũndũ ũmwe nĩaakire kĩgongona, na Mwathani akĩigua mũnungo wa iruta rĩu, na akĩaria kĩĩrĩgĩrĩro thĩinĩ wa ngoro yake. Noa aamenyaga atĩa atĩ igongona rĩngĩhotana kũhoro ũũru? Ikara na kĩũria kĩu nginya mũthia, nĩgũkorwo nĩkĩhoroagio mũtĩ-inĩ ũngĩ, na iruta rĩngĩ, hĩndĩ ĩmwe nĩ ũndũ wa ũthenya wothe. Kĩĩrĩgĩrĩro nĩ kĩrũmu: ũrĩa wothe ũkaathikĩrĩria nĩagatũũra na ũgitĩri, na nĩakahurũka kuuma guoya-inĩ wa ũũru. Thigaana ũrĩ na ũmenyo.

ITHIRANGI ITATU CIA MAKĨRIA MONERO ŨRŨ:

MUHURI WA KWAMBĨRĨRIA

(Mecoya makwa mwene — ĩno nĩyo mũthingi wa wĩrutwo wothe: wega na ũũru nĩmagwetagwo hamwe thĩinĩ wa Maandĩko. Ti atĩ mũndũ nĩabatiĩ kũcama ũũru, no nĩ atĩ mahĩnga nĩmagĩrĩirwo kũmenyerekio nĩguo mamenye kũrũgania na kũrega ũũru. Wĩrutwo ũyũ wambĩrĩria na kũrora andũ arĩa mekaga ũũru, ũcooke kũrora mũgũnda ũrĩa ũmenyo waingĩrire, thutha ũcio ũrore kĩgongona kĩrĩa ũũru waacookeirio ũhoro.)

1. MUOYO NA WEGA, GĨKUU NA ŨŨRU — INDO ĨĨRĨ IGĨTWO MBERE YAKU

2. Mika 3:1Modern Bible↗ Ningĩ ngiuga atĩrĩ, “Ta iguai, inyuĩ atongoria a Jakubu, o inyuĩ aathani a nyũmba ya Isiraeli. Githĩ mũtiagĩrĩirwo nĩkũmenya ũhoro wa gũtuanĩra ciira na kĩhooto. (2) No inyuĩ mũthũire maũndũ mega no mũkenda marĩa mooru; inyuĩ mũnũraga andũ akwa ikonde, na mũgathoora nyama mahĩndĩ-inĩ mao.

CIUGO CIA KIHEBERI ⚑ H7451 ra — thũũku · ⚑ H2896 towb — wega · ⚑ H3045 yada — menya

3. Thimo 1:24Modern Bible↗ No tondũ nĩmwaregire kũnjigua rĩrĩa ndetanire, na gũtirĩ mũndũ werũmbũirie hĩndĩ ĩrĩa ndatambũrũkirie guoko gwakwa (25) na mũkĩagĩra mataaro makwa mothe bata, na mũkĩaga gwĩtĩkĩra ikaanania rĩakwa-rĩ (26) niĩ na niĩ nĩngamũthekerera hĩndĩ yanyu ya mwanangĩko, na ndĩmũnyũrũrie rĩrĩa mũgaakorererwo nĩ mũtino: (27) ĩĩ hĩndĩ ĩrĩa guoya ũkaamũkorerera ta kĩhuhũkanio, rĩrĩa mwanangĩko ũkaamũhaata ta rũhuho rwa kĩhuhũkanio, rĩrĩa mũgaakinyĩrĩrwo nĩ mĩnyamaro na ruo rwa ngoro. (28) “Hĩndĩ ĩyo nĩmakangaĩra, no ndikametĩka; nĩmakanjetha na kĩyo, no matikanyona.

CIUGO CIA KIHEBERI ⚑ H6695 tsuqah — Mĩnyamaro · ⚑ H6869 tsarah — Mĩnyamaro

4. Thimo 1:29Modern Bible↗ Tondũ nĩmathũũrire ũmenyo, na matiigana gũthuura gwĩtigĩra Jehova (30) tondũ matietĩkĩrire mataaro makwa, na nĩmamenire ikaanania rĩakwa (31) makaarĩa maciaro ma mĩthiĩre yao, na mahũũnio nĩ maciaro ma mathugunda mao. (32) Nĩgũkorwo ũgenyũ wa arĩa matarĩ ũũgĩ nĩũkamooraga, nakuo kwĩgangara kwa arĩa akĩĩgu nĩgũkamaniina; (33) no ũrĩa wothe ũnjiguaga arĩtũũraga na thayũ, na atũũre ahooreire, atarĩ ũgwati angĩĩtigĩra.”

CIUGO CIA KIHEBERI ⚑ H7451 ra — thũũku · ⚑ H8085 shama · ⚑ H1847 daath — Ũmenyi

2. ANDŪ ARĨA MARĨKAGA ŨŨRU — CIMENYA INYA, NA MĨHĨRĨGA YA ŨTHINGU

4. Thimo 4:14Modern Bible↗ Ndũkanagerere njĩra ya andũ arĩa aaganu, kana ũthiĩre njĩra ya andũ arĩa ooru. (15) Mĩĩtheemage, na ndũkanamĩgerere; mĩhutatĩre, na wĩthiĩre na njĩra yaku. (16) Nĩgũkorwo andũ arĩa aaganu matingĩkoma nginya meeke ũũru; mooragwo nĩ toro nginya matũme mũndũ ahĩngwo, agwe. (17) Marĩĩaga irio iria monete na ũmaramari, na makanyua ndibei matunyanĩte na hinya.

CIUGO CIA KIHEBERI ⚑ H7451 ra — thũũku

(Meciiria makwa ma mwene — ici nĩ imenyithia cia andũ arĩa mekaga ũũru. Matirĩ na ũmenyo wa gwĩka wega. Mathugundaga gwĩka ũũru na muoroto. Mamenyagĩrĩra nginya ũndũ ũcio ũgatuĩka ta gĩkonde kĩao kĩene. Marigĩrĩrio-inĩ matingĩkoma nginya mekĩte ũũru. Na gĩcunjĩ kĩmwe kĩa kĩrĩa mataiguaga nĩ ũũ: matioonaga, nginya rĩrĩa hĩndĩ ĩgũthira, ũũru ũrĩa mekaga ngoro yao ene.)

3. IBUKŪ IA PENTATEUKO — KĨAMBĪRĪRIA: MŨTĨ, KŨGWA, NA NGORO NJEGO

1. Kĩambĩrĩria 2:8Modern Bible↗ Ningĩ Jehova Ngai nĩathondekete mũgũnda mwena wa irathĩro, o kũu Edeni; na kũu nĩkuo aigire mũndũ ũcio oombĩte. (9) Nake Jehova Ngai agĩtũma thĩ ĩmere mĩtĩ ya mĩthemba yothe na ĩkũre. Yarĩ mĩtĩ mĩega ĩkĩoneka na maitho na yaciaraga matunda mega ma kũrĩa. Gatagatĩ ka mũgũnda ũcio nĩ haarĩ na mũtĩ wa muoyo, na mũtĩ wa ũmenyo wa gũkũũrana wega na ũũru.

CIUGO CIA KIHEBERI ⚑ H7451 ra — thũũku · ⚑ H1847 daath — Ũmenyi · ⚑ H2896 towb — wega

3. Kĩambĩrĩria 2:16Modern Bible↗ Nake Jehova Ngai agĩatha mũndũ ũcio, akĩmwĩra atĩrĩ, “No ũrĩe maciaro ma mũtĩ o wothe ũrĩ mũgũnda ũyũ; (17) no rĩrĩ, ndũkanarĩe maciaro ma mũtĩ ũrĩa wa ũmenyo wa gũkũũrana wega na ũũru, nĩgũkorwo rĩrĩa ũkaamarĩa, ti-itherũ no gũkua ũgaakua.”

CIUGO CIA KIHEBERI ⚑ H7451 ra — thũũku · ⚑ H2896 towb — wega · ⚑ H1847 daath — Ũmenyi

4. Kĩambĩrĩria 3:1Modern Bible↗ Na rĩrĩ, nyoka yarĩ na wara mũingĩ gũkĩra nyamũ ciothe cia gĩthaka iria Jehova Ngai oombĩte. Nyoka ĩyo ĩkĩũria mũndũ-wa-nja ũcio atĩrĩ, “Ti-itherũ Ngai nĩ oigire mũtikanarĩe maciaro kuuma mũtĩ o wothe wa mũgũnda ũyũ?” (2) Mũndũ-wa-nja ũcio agĩcookeria nyoka ĩyo atĩrĩ, “No tũrĩe matunda ma mĩtĩ ĩrĩa ĩrĩ mũgũnda ũyũ (3) no Ngai aatwĩrire atĩrĩ, ‘Mũtikanarĩe matunda ma mũtĩ ũrĩa ũrĩ gatagatĩ ka mũgũnda ũyũ, na mũtikanaũhutie, nĩguo mũtigakue.’” (4) No nyoka ĩkĩĩra mũndũ-wa-nja ũcio atĩrĩ, “Ti-itherũ mũtingĩkua. (5) No Ngai nĩoĩ atĩ rĩrĩa mũkaarĩa matunda macio, maitho manyu nĩmakahingũka, mũtuĩke o ta Ngai, mũmenyage wega na ũũru.”

CIUGO CIA KIHEBERI ⚑ H3045 yada — menya

5. Kĩambĩrĩria 3:6Modern Bible↗ Rĩrĩa mũndũ-wa-nja ũcio onire atĩ matunda ma mũtĩ ũcio maarĩ mega ma kũrĩa, na ma kwendeka makĩonwo na maitho, o na ma kwĩrirĩrio nĩ ũndũ wa kũũhĩgia mũndũ, agĩtua mamwe, akĩrĩa. Agĩcooka akĩhe mũthuuri wake, ũrĩa maarĩ nake, nake akĩrĩa. (7) Hĩndĩ ĩyo maitho mao eerĩ makĩhingũka, nao makĩmenya atĩ maarĩ njaga; nĩ ũndũ ũcio magĩtumania mathangũ ma mũkũyũ, magĩĩthondekera kĩndũ gĩa kũhumbĩra njaga yao.

CIUGO CIA KIHEBERI ⚑ H3045 yada — menya · ⚑ H2896 towb — wega

(Meciria makwa niĩ mwene — iga mĩgo ĩrĩ ya thabu ĩno ĩmwe hakuhi na ĩrĩa ĩngĩ. Kĩambĩrĩria-inĩ: "hĩndĩ ĩrĩa ndĩrĩ na guoya, nĩngwĩhoka." Thutha wa ũguo: "Ndikwĩtigĩra." Gwĩhoka nĩkuo gũikaraga gatagatĩ-inĩ ka icio igĩrĩ — wendi ũrĩa ũigĩtwo igũrũ rĩa guoya, kũgitĩra ngoro. Ũhoro ũyũ nĩguo ũcookagĩria ũhoro wa Adamu "Ndeetigĩrire, na ngĩĩhitha": ti gũũrĩra ũmbere-inĩ wake, no nĩ gwĩhoka kiugo.)

10. Kĩambĩrĩria 3:22Modern Bible↗ Nake Jehova Ngai akiuga atĩrĩ, “Mũndũ ũyũ nĩatuĩkĩte o ta ũmwe witũ, akamenya wega na ũũru. Ndagĩrĩire gwĩtĩkĩrio atue matunda ma mũtĩ wa muoyo o namo, amarĩe nake atũũre nginya tene.” (23) Nĩ ũndũ ũcio Jehova Ngai akĩmũingata kuuma Mũgũnda wa Edeni athiĩ akarĩmage tĩĩri-inĩ kũrĩa aarutĩtwo. (24) Ngai aarĩkia kũrutũrũra mũndũ ũcio-rĩ, akĩiga akerubi mwena wa irathĩro wa Mũgũnda wa Edeni, o na rũhiũ rwa njora rwarĩrĩmbũkaga mwaki na rwahenagia mbarĩ ciothe, nĩ ũndũ wa kũgitĩra njĩra ya gũthiĩ mũtĩ-inĩ ũcio wa muoyo.

CIUGO CIA KIHEBERI ⚑ H3045 yada — menya

(Meciiria makwa mwene — kũndũ kũna thĩinĩ wa ũmenyo wa wega na ũũru gwatũire kũheete mũndũ kĩndũ kĩingĩ gũkĩra ũrĩa angĩhotire gũkirĩrĩria. Ũmenyo wake nĩwathiũrũrũkire ũkĩhĩtũka hinya wake. Rĩu nĩahotaga kũmenya wega, no ndahotaga gwĩka guo. Nĩahotaga kũmenya ũũru, no ndahotaga kũrũgama akĩũregana. Na rũhiũ rwa njora nĩrũrangagĩra njĩra ya mũtĩ wa muoyo, nĩgeetha ndakarĩe na atũũre muoyo tene na tene arĩ o thĩinĩ wa gũthũkio kũu.)

11. Kĩambĩrĩria 6:5Modern Bible↗ Jehova akĩona ũrĩa waganu wa andũ waingĩhĩte gũkũ thĩ, na atĩ merirĩria ma meciiria ma ngoro ciao maarĩ mooru hĩndĩ ciothe. (6) Jehova akĩnyiitwo nĩ kĩeha nĩ ũndũ wa kũũmba mũndũ gũkũ thĩ, na ngoro yake ĩkĩiyũrwo nĩ ruo.

CIUGO CIA KIHEBERI ⚑ H6087 atsab · ⚑ H7451 ra — thũũku · ⚑ H3336 yetser — Kwĩrigicĩrĩria kwa meciria

(Mĩario yakwa mwene — ũhoro wa gwĩcirĩria nĩ yetser (H3336, imagination), kĩndũ kĩrĩa kĩũmbĩtwo: mathugumo na merirĩria marĩa mombĩtwo ngoro-inĩ. Ngai nĩoonire waganu, ũrĩa ũrĩ maciaro ma ũũru. Ũũru ũyũ uumaga mathugumo-inĩ marĩa mombĩtwo ngoro-inĩ. Nake nĩaraiguithirio kĩeha ngoro-inĩ yake. O na rĩu, rĩrĩa Roho Mũtheru araigua kĩeha, nĩ tondũ meciria ma waganu, merirĩria, na mathugumo nĩmaigĩtwo thĩinĩ.)

12. Kĩambĩrĩria 8:20Modern Bible↗ Nake Nuhu agĩakĩra Jehova kĩgongona, na akĩoya nyamũ imwe cia iria ciothe itarĩ thaahu, na nyoni iria itarĩ thaahu, akĩrutĩra Ngai igongona rĩa njino ho. (21) Nake Jehova agĩkenio nĩ mũtararĩko ũcio, akiuga atĩrĩ na ngoro yake: “Ndirĩ hĩndĩ ngaacooka kũruma thĩ rĩngĩ nĩ ũndũ wa mũndũ, o na gũtuĩka merirĩria ma ngoro yake nĩ mooru kuuma ũnini-inĩ wake. Na ndirĩ hĩndĩ ngaacooka kũniina ciũmbe ciothe iria irĩ muoyo ta ũguo njĩkĩte. (22) “Mahinda mothe marĩa thĩ ĩgũtũũra-rĩ, kũrĩkoragwo na hĩndĩ ya kũhaanda na ya magetha, na hĩndĩ ya heho na ya ũrugarĩ, na hĩndĩ ya themithũ na ya gathano, na mũthenya na ũtukũ.”

CIUGO CIA KIHEBERI ⚑ H7451 ra — thũũku · ⚑ H3336 yetser — Kwĩrigicĩrĩria kwa meciria · ⚑ H7381 reyach · ⚑ H5207 nichoach · ⚑ H5930 olah

(Meciria makwa — kĩũria kĩagĩrĩire gũthingithio: Nowa aamenyire atĩa ũrutani wa igongona? Nĩaiguire mũgambo? Igongona rĩu nĩrĩakoretwo na ũhoro wa ũũru? Ngoro ya mũndũ ndĩagĩte ĩrĩ na ũũru kuuma wĩthĩ-inĩ wake. No rĩrĩa igongona rĩa njino rĩarutirwo, Mwathani nĩaririe thayũ ngoro-inĩ yake, taarĩ ta igongona rĩiki noguo rĩangĩacokirie ũũru ũcio, tondũ mwaki nĩwaniinire igongona rĩu. Ikara na kĩũria kĩu. Maandĩko nĩmakĩcookagĩria macookio mũtĩ-inĩ ũngĩ.)

KŨHINGA

(Meciiria makwa mwene — kĩũria kĩa kĩgongona kĩa Nuhu nĩ gĩcokeirio gĩkinya haha. Kũgerera mũtĩ nĩho ũmenyo wa ũũru wokire. Igũrũ rĩa mũtĩ nĩho ũũru wacookirio. Igongona rĩrĩa Nuhu aakinyagĩrĩria-rĩ, Ngai we mwene nĩwe warĩheanire: we mwene, mwĩrĩ wake mwene, iruta rĩmwe. Ũrĩa wothe ũthikagĩrĩria nĩakahurũka atigwo nĩ guoya wa ũũru, nĩgũkorwo ũũru nĩũcokeirio ũhoro.)

Bibiria Yugaga Atĩa Igũrũ rĩa Wega na Ũũru? — Mũthingi · Maandĩko ma KJV marĩ na Nomba cia Strong

KIAMBĪRĪRIA

ITHIRANGI ITATU CIA MAKĨRIA MONERO ŨRŨ:

MUHURI WA KWAMBĨRĨRIA

1. MUOYO NA WEGA, GĨKUU NA ŨŨRU — INDO ĨĨRĨ IGĨTWO MBERE YAKU

2. ANDŪ ARĨA MARĨKAGA ŨŨRU — CIMENYA INYA, NA MĨHĨRĨGA YA ŨTHINGU

3. IBUKŪ IA PENTATEUKO — KĨAMBĪRĪRIA: MŨTĨ, KŨGWA, NA NGORO NJEGO

KŨHINGA

CIUGO CIA KIRIIKI

CIUGO CIA KIHEBERI

KĨGERANIO GĨA GWĨMENYERIA

ŨŨ NDŨRANIRI ŨYŨ WAGAWANYIKA

Well done — keep going.

SOURCES & CREDITS