Yesu Nani? — Kuzingila Yawu · Masonuku ma KJV ye Bibalu bia Strong
KUZINGA KIAWU · LUDIATA YA NZAMBI — KWENDA MU MAZA, DIATA, ZAWULA, MANISA
SEE MORE JESUS · wanttoseemore.com
Yesu Nani? — Kuzingila Yawu · Masonuku ma KJV ye Bibalu bia Strong
KUZINGA KIAWU · LUDIATA YA NZAMBI — KWENDA MU MAZA, DIATA, ZAWULA, MANISA
Nani Yesu — Ndiaka Mu Kanda Kia Nzambi, tuka Ntete Yenna Nsuka
MVOVO WANTWALA
Longoki kitheti kiyuvula kiyuvu kimosi. Kiyuvu beni kiba: nani Yesu? Nkand'a Nzambi wuvana mvutu ya kiyuvu beni tona ku nkand'antheti nate ku nkand'antsuka wa Nkand'a Nzambi. Longoki yayi kiyuvula kiyuvu kinkaka. Kiyuvu kinkaka kidi: buna nki mutu kavanganga ye mvutu yina? Zaba mambu ma Yesu, kasi mo ye zaba Yesu veka ko. Mutu lenda simba mambu moso ma mfunu mu diambu di mutu wumosi, vayi mutu beni wulenda vika lembakana kudiatila ye mutu beni. Nkand'a Nzambi wuntedimisanga luzingu lu Nzambi banga kudiata. Muana wummonisanga mfilu mosi wawu. Un'thete un'sielumukanga. Bosi tata wunkuiziwanga muana mu mioko. Tata wunlonganga muana kudiata. Bosi muana wundiatanga. Bosi wunyunduka. Bosi wunzawulanga. Mutu wunzawulanga bumboti wunzawulanga mu mvindu. Mvindu yina yidi ye tsuka. Longoki yayi yinatanga mvutu ya longoki kithethi mu mfilu ya iya beni. Mfilu ya ntheti yimonisanga buna mutu kalongukanga zaba Yesu diambu diantheti. Mfilu ya nzole yimonisanga kudiata kwa lumbu ka lumbu ye Yesu. Mfilu ya tatu yimonisanga mvindu. Mu mvindu, mutu wunvananga nzitusu wa dizina dia Yesu va meso ma bankaka. Mfilu ya iya yimonisanga tsuka. Yesu wunkwiza vutuka. Nkand'a Nzambi wuntumina konso mutu wunzawulanga kalunga meso. Va tsuka, mutu wunzawulanga wunmonanga zizi kia Yesu.
NGIUVU TATU ZI LONGOKO YAYI ZIVANA MVUTU:
1. Buevi mutu keti zaba theti ti Yesu i nani?
2. Buna nki mutu kandiatilanga ye Yesu lumbu ka lumbu?
3. Nki mfutu ulembo vingila kuna nsuka a nsalu mu diambu di mutu wowo weti tala Yesu?
(Mabanza mama: Kinkumbu konso kieti banda ku nsi, kadi mwana wu mona wuntambulanga ku vata na kuenda. Mambu ma Yesu meti kuiza mu tanga ye mu wa, vayi zaba kiawu kikuiza banga dikaba dia Tata. Mavesi mena kunlanda mena songa mambu mole.)
2. A. KIUVU KINA MUNTU YONSO KAFWETI VUTULA — NANI LUTUBA VO MONO?
MATAYI 16:13Kabula↗Yesu bu katula ku zunga ki Sezali mu Filipi, wuyuvula minlonguki miandi: —Buevi batu beti tubanga, Muana Mutu widi nani? (14) Minlonguki mimvutudila: —Bankaka beta tuba niandi Yowani Mbotiki; bankaka Eli ayi bankaka beta tuba widi Zelemi voti wumosi mu mimbikudi. (15) Buna wuba yuvula: —Vayi beno veka, lueta tuba ti Minu ndidi nani? (16) Simoni Piela wumvutudila: —Ngeyo widi Klisto, Muana wu Nzambi yi moyo!
NANI LUTUBA VO MONO? --> NGEYE KRISTU, MWANA WA NZAMBI YA MOYO.
MATAYI 16:17Kabula↗Buna Yesu wunkamba: —Khini yiwombo kuidi ngeyo Simoni muana Zonasi, bila kadi sia ti mutu wuzabikisidi mambu mama vayi niandi veka dise diama didi ku Diyilu.
MAVOVO MAMFUNU MA KIGILEKI⚑ G601 apokalupto — monika
NSUNI YE MENGA KASI KUMONISA NGEYE KO --> TATA DIAMI DIDI KU DIULU.
(Mabanza mama: Kiuvu kimbuadi ki Yesu kiba kia mutu veka, "beno lutedi vo mono ndidi nani?" Mvovo wu Kigeleki wusadilu va nima dia "monikisa" wawu apokalupto (G601, katula kilamba), ayi Nzambi veka wukatudila Piele kilamba. Mutu wulenda longuka mambu kuidi batu bankaka, vayi luzabu lu kiedika lueti totukila kuidi Nzambi.)
3. B. KADI MUNTU KALENDA KWIZA, VO TATA KAKUMBENDA KO
YOWANI 6:44Kabula↗Bila mutu kalendi kuiza kuidi minu ko enati Dise diodi dithuma kasikuntuta ko ayi minu ndiela kumfulukisa mu lumbu kitsuka. (45) Bila mimbikudi misonika: Babo, Nzambi wela kuba longa. Diawu woso mutu wuwa Tata ayi wulongu kuidi niandi, wela kuiza kuidi minu.
KA MUNTU KO LENDA KWIZA KUAME, VO TATA KANKANGA KUEMPE --> MUNTU WOSO WOWU WAWILU, YE WUALONGUKA KUA TATA, WEZA KUAME.
LOMA 10:17Kabula↗Diawu minu kieti kuizila mu mambu momo tueti wa ayi momo tueti wa meti kuizila mu mambu ma Klisto.
MINU KENZANGA MU WA + WA MU DIAMBU DIA NZAMBI.
(Mabanza mama: Kubonga i kisalu kia Nzambi, vayi kuwa i kuma kina muntu kalenda vanga (Yoane 6:44-45). Minu kuizidi mu kuwa mambu ma Nzambi (Roma 10:17). Nzambi wumbongongo bantu mu Nkanda Nzambi, diawu kaviokisanga ko Nkanda Nzambi.)
TUMENI BAKULA YANDI, WOWO MOISE MU MINA, YE MIMBIKUDI BASONIKA --> KWIZA MONA.
YOWANI 4:41Kabula↗Buna batu bawombo bankaka bawilukila mu diambu di mambu mandi (42) ayi bakamba nketo beni ti: —Buabu beto tuwilukidi, bika sia ti mu diambu di mambu maku wutukembingivayi mu diambu di beto veka tunwilu. Tuzebi bukiedika kuandi ti niandi Mvulusi wu nza.
TUWILA YANDI YETO VETI --> ZABA TI YANDI I KRISTU KUKIELA, MVULUSI WA NZA.
(Mabanza mama: Filipi kasia findana ko ye Natanaele, bila lubuku lwoso lwaba: "yiza tala." Batu ba Samaliya bawa masangu ma Yesu thete kuidi nkento wumosi, vayi kuna manima bawa Yesu bawu veka. Kuwa nsangu mu diambu di Yesu didi kaka lubantiku, bila mutu woso wufwete kwiza ayi kawa yandi veka.)
5. LUKIETA MU MASONUKU — MASONGA MU MONO
YOWANI 5:39Kabula↗Beno lueti fiongunina masonoko ila lueta banzila ti mu mawu lubakidi luzingu lukalumani ayi masonoko beni mawu meta telama kimbangi mu diambu diama.
SOSA MASONUKU --> YAWU I MAWU MENA MAKUNTELAMANGA MU MONO.
YOWANI 20:30Kabula↗Yesu wubuela vanga diaka bikumu biwombo, binkaka va meso ma minlonguki miandi, bikambu sonama mu buku yayi. (31) Vayi mambu mama masonama muingi luwilukila ti Yesu niandi Klisto, Muana wu Nzambi, muingi lubaka luzingu mu dizina diandi beno bu luwilukidi.
bikambu sonama mu buku yayi. Vayi mambu mama masonama muingi luwilukila ti Yesu niandi Klisto --> muingi lubaka luzingu mu dizina diandi beno bu luwilukidi.
1 PIELA 2:2Kabula↗Banga bana batsombi, bika lumona phuila yi miliki mikambu sobokoso ayi mi kipheve, muingi lubaka buyundukila mu diambu di miliki beni mu diambu tambula phulusu,
Banga bana batsombi + bika lumona phuila yi miliki mikambu sobokoso ayi mi kipheve --> muingi lubaka buyundukila mu diambu di miliki beni mu diambu tambula phulusu.
(Mabanza mama: Yesu wukamba batu mu kuntomba mu masonuku. Yowani wusonika Nsangu andi zamboti muingi mutu wowo wela tanga kawilukila, ayi kabaka luzingu mu diambu di dizina di Yesu. Muana wubutuka wunwanga mabeele lumbu ka lumbu, ayi mutu wumosi wowo kekitukidi nkwikidi wufwete zola mambu ma Nzambi mu mutindu wumosi.)
6. E. KIAKI KIAWU LUZINGU LUA MVU YA MVU — VO BAZABA NGEYE
YOWANI 17:3Kabula↗Muaki luzingu lukalumani luidi mu kuzaba ngeyo Nzambi yimosi kakayi kiedika ayi mu zaba Yesu Klisto mutu wowo wutuma.
MAVOVO MAMFUNU MA KIGILEKI⚑ G1097 ginosko — zaba
KIA KIA I LUZINGU LWA MVU YA MVU --> KUE ZABA NGE + YESU KRISTU, WU WUFIDUKA.
KUENA MUNTU KO WUZEYI MWANA, VANA KATATA KAKA + AYI WOWO MWANA KESOBOLA KUMU MONISA YANDI.
(Mabanza mama: Yesu weti sudika luzingu lua mvu ye mvu banga zaba, ke banga fulu ko (Yoane 17:3). Mvovo wu Kigreki wu ginosko (G1097, zaba), i zaba muntu, ke sompa lukanu ko. Nzambi wu sila zaba kiokio mu Kinkulu, "ntima wu zaba mono," diawu lomba kua yandi ntima wowo (Yelemiya 24:7).)
7. KUTAMBULA — KUTAMBULA YANDI KILUMBU NI KILUMBU
(Mabanza mama: Mwana wutelamene mu malu mandi, buna nlandu wa kutambula wizidi. Tala dyambu dimosi mu thangu yayi yawonso, dyambu dina vo "va kimosi." Kutambula ko lukwenda lumosi lwalanda, vayi mafulu mafioti mawombo, madiatuka lumbu mu lumbu va kimosi ye Yesu.)
8. A. BONSO BUNU LUTAMBULA YANDI, BUAWU LUENDA DIATA MUANDI
KOLOSAYI 2:6Kabula↗Diawu, sumbu lutambudila Klisto Yesu banga Pfumu, buna bika ludiatila mu niandi.
Diawu, sumbu lutambudila Klisto Yesu banga Pfumu --> buna bika ludiatila mu niandi.
BANTU BAOLE BALENDA KWENDA KUMOSI, VO BASI VUKANA KO?
(Malongi mama ma kimuntu: Paulu wukutikisa tambulu ye kutambula mu nkanda mosi. Amosi wuyuvula kiyuvu kia kala mu Kalulu wuvuandanga muna Kimbembo, kana bantu zole balenda kwenda va kimosi kandi bakadi kuwilana ko. Kwenda ye Yesu disongidila kuwilana yandi lumbu ke lumbu, kadika kadika.)
9. B. VO BAKALA KUMOSI YANDI
MALAKO 3:14Kabula↗Kumi batu buadi kasobula bobo kabieka bamvuala muingi babanga yandi va kimosi;
YANDI WABIEKA KUMI YOOLE + BABA VA KIMOSI YANDI --> MU KUBATUMA MU LONGA NSANGU ZAMBOTE.
MAVANGA MA BAMVUALA 4:13Kabula↗Bu bamona bukhafi bu Piela ayi bu Yowani, ayi, bu babakula ti Piela ayi Yowani basia ba balonguka ko ayi badi batu baphamba; buna basimina buwombo. Bazaba ti bawu baba kibanga ayi Yesu.
BATU BAKONDWA LONGO YE NZAYILU --> BAZABA TI BADIAKALA YA YESU.
(Mabanza mama: Tanga bufwani buena mu mvovo wawu, kadi kuba ye Yesu kuntuala ku kisalu kia Yesu (Mark 3:14). Mimvu mianzikuka, luyekolo lukaka lubakala kuma kia lukumu lua babakala buadi bakambu longoka, i kadi bawu babakala ye Yesu (Acts 4:13). Ntangu ya kuba ye Yesu ikeba kidimbu kina bankaka balenda mona.)
10. BAKA KIKANGU KIAME, YE LONGUKA KWA MONO
MATAYI 11:28Kabula↗Yizanu kuidi minu beno boso bobo luvongidi ayi luneti mimfuna, minu mandi luvundisa. (29) Bika lubonga vangu kiama, lulonguka kuidi minu bila minu ndidi mutu wu ntima wulembami ayi wukuluka ayi ma lubaka luvundulu mu miela mieno. (30) Bukiedika vangu kiama kisi phasi mu nata ko ayi mfunꞌama wisi zitu ko.
MAVOVO MAMFUNU MA KIGILEKI⚑ G3129 manthano — longuka
KWIZA KWA MONO + BONGA DIKANGA DIAME VA YILU MENO, YE LONGUKA KWA MONO --> LUELA BAKA LUVUNDU MU MIOYO MIENO.
LUKA 10:38Kabula↗Buna bakidi mu nzila, Yesu wukota mu buala bumosi. Kunakuba nketo wumosi, dizina diandi Malite, wunyakula ku nzoꞌandi. (39) Wuba ayi khombꞌandi yinketo, dizina diandi Maliya. Niandi wuyiza vuanda va malu ma Yesu ayi wuba lembu kawanga mambu matuba Yesu.
MARIYA WUVWANDA VA MALU MA YESU + WUWA MAMBU MANDI.
MARETA, NGEYE WUKALA NA MAYINDU YA MAMBU MAWONSO --> KIMOSI KAKA KIALUFUENA + MARIYA WUSOLA KIMFUNU KIMBOTE.
(Mabanza mama: Mu bilumbu bia kala, dikanga diba nti wu kutakisanga bibulu biole va nkingu mu leka mfuna mosi va kimosi, difwana ye difwana, mu ndinga mosi. Yesu weti vana mfuna wu kabana, ke lukanu lu mambu ma kunata mu kaka ko. Marata wu salanga ye kiadi, vayi Mariya wu solula diambu di mosi diampasi, wu vuanda va malu ma Yesu.)
11. MAMEME MAMI MEWA NDINGA AME — MO MELANDAKANA MONO
YOWANI 10:27Kabula↗Mamemi mama manwanga mbemboꞌama ayi minu ndimazebi, meta kundandakana. (28) Minu ndieta kumavana luzingu lukalumani ayi malendi fua ko. Kuisi ko mutu wulenda kumaziona mu mioko miama.
MAVOVO MAMFUNU MA KIGILEKI⚑ G190 akoloutheo — landa
MAMEME MAMI MEWA NDINGA AMI + MENLANDAKANA MONO --> MONO NGIEVANA MAWO MOYO WA MVIOKA MVU.
KUA MUNTU UNA ZITHUMUNU ZIAMI, YE WUKUZISUNZUKA, YANDI KANI WUKUNZOLA MONO --> MONO TA KUMMONIKISA KUA YANDI.
(Mabanza mama ma kimuntu: Zabana kekwendanga mu nzila zole, kadi mameme mewanga ndinga ya Yesu, ye Yesu wezabanga mameme (Yowane 10:27). Yandi walaka nde "Ngiekumonisa yandi mosi kwandi," ye kumonisa disunga bwadi (Yowane 14:21). Lemvokela mambu momo wazaba, buna Yesu wela ku songa mambu mankaka.)
12. E. DIAMBU DIA KRISTU MU NGEYE — YE KRISTU MU NGEYE
KOLOSAYI 3:16Kabula↗Bika mambu ma Klisto mu kimvuama kioso maba mu beno. Lulongasananga beno na beno mu nduenga yoso. Lulubasana beno na beno mu nduenga yoso; mu minkunga mi lusambulu; mu minkunga mi kipheve. Luyimbila Nzambi mu phutudulu matondo mu mintima mieno. (17) Dioso diambu lumvanga mu thubulu voti mu mavanga, buna bika luvangila diawu mu dizina di Pfumu Yesu ayi luvutulanga matondo kuidi Nzambi Tata mu nzilꞌandi.
MAVOVO MAMFUNU MA KIGILEKI⚑ G1774 enoikeo — kala
BIKA MVOVO WA KRISTU WUZINGA MU BENO MU LUVUALU --> LUELA VANGA MAMBU MASO MU DIZINA DIA MFUMU YESU.
KOLOSAYI 1:27Kabula↗Bila Nzambi wuzola kuba zabikisa boso buidi kimvuama ki nkembo bu mansueki momo va khatitsika Bapakanu bu dinsundula ti Klisto widi mu beno, niandi diana di nkembo.
DIAMBU DIASUAMA DIADI = KRISTU MU NGEYE, DIANA DIA NKEMBO.
(Mabanza mama ma kimuntu: Mvovo "vwanda" i enoikeo (G1774, zingila mu nzo), mvovo mu diambu di muntu wenzingilanga vana, ke mfikizi ko. Mvovo wa Kristu fweti zingila muna ngeye banga muntu wenzingilanga vana, kadi lukumbu lumosi kelendi luta ko. Kolosai 3:17 buna disidikisanga lumbu dimvimba, buna ka kola kimosi ko kelenda vana ku mbata ya nkangulu.)
13. KUSWENGA MU NZILA — TUBA DIZINA DIANDI KUE BATU, YAMBUKA BONSO SODA
(Mabanza mama ma kimuntu: Buna nkangulu ikitukanga mvuku, ye mvutu ya vata ikitukanga mvutu ya kimbeni. Kadika kisonama ya Nzambi disadilanga bimfwanisu biole mu diambu di kani kiaki, nkangi wowo wenda ku ntwala mu diambu di mfuti, ye soki wowo vananga nitu andi yamvimba kwa mfumu andi. Bimfwanisu biole biabio bilombelanga kima, ye bibole bimanisanga mbote.)
14. A. KUNZAYISA YANDI KUNTUALA BANTU
MATAYI 10:32Kabula↗Diawu woso wela kukhikinina va meso ma batu mamvana ndiela kunkikinina va meso ma dise diama didi ku Diyilu. (33) Vayi woso wukuthunuka va meso ma batu, mamvama ndiela kuntunuka va meso ma dise diama didi ku Diyilu.
MAVOVO MAMFUNU MA KIGILEKI⚑ G3670 homologeo — kunikina
WOSO KUNZAYISA VA MESO MA BANTU --> MONO MPE NGEYE KUNZAYISA VA MESO MA TATA DIAME DIDI KUNA ZULU.
LUKA 12:8Kabula↗Bukiedika ndikulukamba ti woso mutu wela kuntelimina kimbangi vameso ma batu, muana mutu mamvandi wela kuntelimina kimbangi va meso ma zimbasi zi Nzambi.
WOSO UNA KUNZAYISA KUNTUALA KUA BANTU --> MUANA A MUNTU MENA KUNZAYISA MPE KUNTUALA KUA BANZIO ZIA NZAMBI.
(Mabanza mama ma mbuta: Mu tuba Yesu, homologeo (G3670, tuba diambu dimosi), i tuba va meso ma bantu diambu diodi Nkanda Nzambi kesamununa mu diambu diandi. Matayo wusonganga ti mvutu wu kimbangi kiaki wu tambulwanga "va meso ma Tata diame wina ku diulu," ye Luka wusonganga ti mvutu wumosi wutambulwanga "va meso ma bamvwala Nzambi." Tuba dizina dia Yesu va ntuala bantu ba nza yayi, ayi yandi kela tuba dizina diaku va ntuala diulu.)
16. B. TULENDI KO KUYAMBULA KUYOLUKA
MAVANGA MA BAMVUALA 4:19Kabula↗Vayi Piela ayi Yowani baba vutudila: —Zenganu beno veka: didi difuana va ntuala Nzambi mu kuluwila voti mu wila Nzambi e? (20) Bila beto tulendi vonga ko yolukila mambu momo tumona ayi momo tuwa!
Bila beto tulendi vonga ko yolukila mambu momo tumona ayi momo tuwa.
MAVANGA MA BAMVUALA 5:41Kabula↗Bawu batotuka va ntuala lukutukunu lu minyadi mu khini bila bamonika ti bafueni mona ziphasi mu diambu di dizina di Yesu. (42) Bosi kadika lumbu mu nzo Nzambi ayi mu zinzo, bamvuala basia vonga ko mu longa ayi mu yamikisa Yesu banga Klisto.
MU KIYANGALALA MU DIAMBU DIA VA BAWONA VO BAFWENE MU MONA KIYONZI MU DIZINA DIANDI --> BASUNGA KO MU LONGA YO SAMUNA YESU KLISTO.
1 PIELA 4:16Kabula↗Vayi disi diambu dimuena tsoni ko enati mutu wulembo moni phasi bila kadi “nkua Klisto”. Muaki bika kakembisa Nzambi mu diambu di dizina diodidi nkua Klisto.
(Ngindu za mono muini: Bantumua ka babakidi ve kuvonda mu tuba mambu ma Yezu, kadi muntu kalendi zinga dio ve mu ba dio yenge mu diambu di muntu ya kazebi kibeni. Luzabu lueto luvaikisanga mu tuba, ye buawu bobo lukubukulu lua ntete luvaikisanga lukubukulu luaki. Nkumbu "Nkristu" yinatanga nkumbu ya Kristu, diambu dia kunkembila Nzambi, ye ka mfuna ko wu kufinama.)
17. KUYAMBULA BONSO MUNTU WA MVITA — VWATA VWANGWA KIA KIEZILA
LOMA 12:1Kabula↗A bakhomba ziama, mu diambu di mamboti ma Nzambi, ndikululeba mu kukitambika kuidi Nzambi banga makaba ma moyo, manlongo, mammonisanga Nzambi khini. Buawu bobo lulenda sambidila Nzambi mu mintima mieno.
MAVOVO MAMFUNU MA KIGILEKI⚑ G3936 paristemi — vwandu
LOMA 13:12Kabula↗Builu bueka manisa ayi buisi bueka nkia. Diawu tulozanu mavanga ma tombi vayi bika tuvuata binduanunu bi kiezila. (13) Bika tudiatila mu bufuana, boso bufueni diatulu mu muini bika sia mu zikhini ziviokidi tezo, mu bika phulu yi nua, mu bika kitsuza ayi mambu moso ma tsoni, mu bika minzonza ayi, mu kikhenene. (14) Vayi luvuata Pfumu Yesu Klisto. Lubika belanga nitu mayindu mu diambu di yukutisa zinzinunu ziandi.
MAVOVO MAMFUNU MA KIGILEKI⚑ G3696 hoplon — vwatu ya vita
LOZA MAVANGA MA TOMBE + VUATA VWATA KYA KIEZI --> LUVWATA MFUMU YESU KLISTU.
(Mabanza mama ma mbuta: Mvovo "telamisa" i paristemi (G3936, telama vana ndambu, kuyekula), i mvovo watelamisanga soladi wina wuyekulanga nitu andi yoso kuidi mfumu andi ya mvita. Mvovo wu 12 wutubanga vuata kikesa kia kia kiese, ye mvovo wu 14 wutubanga vuata Pfumu Yesu Kristu (Roma 13:12, Roma 13:14). Kikesa kina ke kima ko vayi Muntu, i bila soladi kalendi vwatanga ko kaka mu vondela Yesu, vayi wumvuatanga yandi kibeni.)
18. KWENDA KU NTWALA MU TAMBULA MFUTU — BALUTIDI MU NUNGA MU DIAMBU DIANDI
FILIPI 3:13Kabula↗Zikhomba, minu ndimbanza ti nditambudi ko mfutu beni; vayi diambu dimosi ndieti sadila: ndieti tumbu mana zimbakanamambu momo madi ku mbusa ayi tula zingolo mu mambu momo madi ku ntualꞌama. (14) Diawu ndilembo zawudila thinu mu diambu di tambula mfutu wu lutelo luba ku diyilu; lutelo lu Nzambi mu Klisto Yesu.
KUVILAKANA MAMBU MAKALA KU NIMA --> MINU IENDA VITILA KU DIKUMBU MU MFUTU A LUTELAMENU LUANATA LWA NZAMBI MU YESU KLISTO.
LOMA 8:35Kabula↗Nani wulenda kutuvambisa mu luzolo lu Klisto e? Yamusu voti ziphasi, voti zinzomono; nzala, kambu ku minledi, tsisi yi lufua, voti sabala e? (36) Banga bu disonimina: Mu diambu di luzolo mu ngeyo, beti tomba ku kutuvonda kadika lumbu; batumona banga mamemi mankuenda ku vondo. (37) Vayi mu diambu di mambu moso mama, tueti luta nunga mu diambu di mutu wowo wutuzola.
NANI KENDI KATUKISA BETO MU LUZOLO LUA KLISTO? --> MU MAMBU MAMA MAWONSO, TUENA BANLUAKI BAWEZAKANA KIMPWANGA MU YANDI WUTUZOLA.
Tsongolo 12:10Kabula↗Buna ndiwa mbembo yinneni mu diyilu, yituba: Buabu phulusu, lulendo kipfumu ki Nzambi eto, lulendo lu Klisto andi bizidi bila mfundi wu bakhomba zieto; wubedi kubafundanga builu ayi muini va ntuala Nzambi eto wulozolo. (11) Bawu bannungini mu diambu di menga ma Muana dimemi, bannungini mu diambu di mambu ma kimbangi kiawu; ayi basia zola ko luzingu luawu nate mu lufua.
MAVOVO MAMFUNU MA KIGILEKI⚑ G3141 marturia — kimbangi
BAWU BANUNGA YANDI KUA MENGA MA DIMEME + KUA MVOVO WA KIMBANGI KIAWU.
(Mabanza mama ma mbuta: Paulu wenzikanga mambu momo mavioka ye wunkubamanga kuna kimosi kaka, "lutumu lunene lua Nzambi mu Kristu Yesu" (Filipi 3:14). Nzietolo ya longoki yayi i nzietolo mu kuenda kuidi Muntu, ke kuidi fulu ko. Batu bobo banungini banunguka mu menga ma Yesu, mutu ana ntedolo Mwana Dimemi dia Nzambi, ye mu mambu ma kimbangi kiawu, i bila mvangi wunungaka mu tubila dizina diandi (Lusengomono 12:11).)
19. NSUKA A NZILA — KUTALA MU DIAMBU DIANDI, AYI MONA ZIZI KIANDI
(Mabanza mama: Nsuka a nzietolo yayi ka yina vo baka ko, vayi luse. Nkanda Nzambi wutubanga mu kieleka vutuka kua Yesu, vayi kabikanga ko mu songa ntangu. Ka mutu wumosi zebi ko lumbu, diawu ntumunu ya kukeba i mfunu wawonso.)
20. A. YENA TA MONIKA MU LUNGI LUAZOLE
Ba Ebelewo 9:27Kabula↗Sambusu buidi ti mutu khumbu yimosi kaka keti fua, bosi weka (28) bobuawu, Klisto wukitambika khumbu yimosi mu diambu di nata masumu ma batu bawombo. Bosi wela monika mu khumbu yimmuadi, bika sia ti muingi kanata masumu ma batu, vayi mu diambu di nata phulusu kuidi batu bobo balembo mvingila.
MAVOVO MAMFUNU MA KIGILEKI⚑ G553 apekdechomai — tala
KLISTO WAVANA MBASI MOSI MU NATA MASUMU MA BAWOMBO --> KUA BAWU BANKUMVINGILA, YANDI TA MONIKA MBASI YANZOLE.
1 TESALONIKA 5:1Kabula↗Zikhomba, kadi kuandi mfunu balusonikina mu diambu di mambu matedizithangu ayi zitsungi. (2) Bila beno veka luzebi mbote ti lumbu ki Pfumu kiela kuiza banga muivi va builu.
Bila beno veka luzebi mbote ti lumbu ki Pfumu kiela kuiza banga muivi va builu.
(Mabanza mama: Mvovo wa Kingelezi wina nsima ya "tala" i apekdechomai (G553, kuvingila mu kienzula kioso), muntu wina kuyinama ku ntuala kilumbu ki kilumbu, ka mu tala kaka mbasi imosi ko. Diaka Polo wu longa dibundu dimosi mvimba vo lumbu kikwiza banga muivi mu builu, muna dibundu dikadi mfunu wa kalendale. Kukwiza mu kinzimbukusu ka disi diambu di boma ko, vayi diadi diawu diambu dia tala.)
21. B. LEKELA MESO — MUAKA MOSI VE VANWA KUA BATU BAWONSO
MATAYI 24:42Kabula↗Diawu diodi luzibula meso, bila lusia zaba ko lumbu kiela kuiza Pfumu eno.
MAVOVO MAMFUNU MA KIGILEKI⚑ G1127 gregoreo — keba
Diawu diodi luzibula meso + bila lusia zaba ko lumbu kiela kuiza Pfumu eno.
MALAKO 13:33Kabula↗Lulubuka, luleka nkielo ayi lusambila bila lusi zaba ko thanguyela vangimina mambu momo.
MAVOVO MAMFUNU MA KIGILEKI⚑ G69 agrupneo — keba
LULUNDA, LULEKA MASU AYI LUSAMBILA + KULUZEBI KO NTANGU YINA.
MALAKO 13:37Kabula↗Mambu mama ndilukembi, khembi mawu kuidi batu boso. Luleka nkielo.
Mambu mama ndilukembi, khembi mawu kuidi batu boso. Luleka nkielo.
(Makanisi mama: Matai wusonikanga gregoreo (G1127, kudia mesu) ye Maku wusonikanga agrupneo (G69, kubula tulu ko), ye mambu masonguka: "ye samba." Mambu mole mama va kimosi masonganga sadi mosi wundialanga mesu mandi ye wundilombanga mfumu andi ntangu ka ntangu. Yesu wutuba vo nkanikinu wau widi wa batu babo, muna mu kiese kua babo bakwikidi (Maku 13:37).)
1 TESALONIKA 5:5Kabula↗Bila beno boso luidi bana ba kiezila, bana ba muini. Bila beto tuisibana ba tombi ayi ba builu ko. (6) Diawu tubika leka tulu banga bankaka vayi tuzibula meso ayi tubika ba phulu yi dia ayi yi nua.
BENO NLONGO BA BANA BA KIEZI --> BIKA TUBIKA LEKA TULO + BIKA TUBA TALA YE KUKIYALA.
LUKA 12:35Kabula↗—Luba bakubama mu kisalu ayi bika minda mienu milema. (36) Banu banga bisadi bimvingila pfumu awu mu yoso thangu bu kayendaku nyengo wu makuela, mu diambu bu kela vutuka ayi kela kokuta, bisadi biandi biela kunzibudila. (37) Khini kuidi bisadi biobi Pfumu awu bu kela vutuka, wela kuiza bata badi bakubama. Bukiedika ndikulukamba, niandi wela vuata minledi mi kisaluayi wela vuandisa bisadi biandi va meza wela fikama ayi wela kuba tudila bidia.
BIKA MINSI MIENO MIKANGA, YE MINLENGO MIENO MILEMA --> KUMBUKA I BAKUMBOTO BASADI BABA, BAKALA MFUMU BUKATA KAKWIZA, KELA BAMONA MU LUKEBALO.
Tsongolo 3:11Kabula↗Ndieka kuiza nsualu; simbidila bumboti mambu momo madi yaku muingi mutu kabika kuziona budu ki ndungunu.
MAVOVO MAMFUNU MA KIGILEKI⚑ G5035 tachu — nswalu
Ndieka kuiza nsualu --> simbidila bumboti mambu momo madi yaku muingi mutu kabika kuziona budu ki ndungunu.
(Mabanza mama: Mu bilumbu bina bilumbu, muntu wukangaka mvuatu wa nda ye lukanga tuamina kisalu kiampasi, mu diambu mvuatu wukangama ye muinda wuyoka bidi bimonisa nzo yikubama yifulukidi. Yesu wubwidi lukubi lunkaka lu vondi mutu ndinga mu kubaka, kadi mfumu wuvutuka mu kukanga mvuatu andi kibeni, wunvuandisa bansadi bansungimini va meza, ye kuba sadila mu mioko miandi kibeni. Nsadi wusungimini wunsingina madia, ki mu tsisi ko.)
24. YESU KRISTU I MOSI — LUMBU KINA, YE LUMBU KIAKI, YE MU MVU YA MVU
Ba Ebelewo 13:8Kabula↗Yesu Klisto widi phila yimosi kibedi yono ayi lumbu kiaki ayi mu mimvu mikamimani.
Yesu Klisto widi phila yimosi kibedi yono ayi lumbu kiaki ayi mu mimvu mikamimani.
(Mabanza mama: Nsuka ka yenda ko, kadi Yesu Kristu i mosi mu zithangu zioso zitatu (Baebreo 13:8). Alfa ye Omega i sono kiantete ye sono kiansuka kia mvovo wu Kigreki, diawu Yesu telamanga va zitsongi zizole zia diambu dioso. Zizi kina va nsuka ka kiela ba zizi kia nzenza ko.)
25. E. MESU NA MESU — ZAYAKANA BANGA MONO VWA KUZAYAKANA
MINKUNGA 17:15Kabula↗Vayi minu, ndiela mona zizi kiaku mu busonga. Bu ndiela kotuka ndiela yukuta mu talanga mfikulꞌaku.
MAMBU MA MFUNU MA KIHEBELE⚑ H8544 temunah — kifwani · ⚑ H2372 chazah — tala
NDIELA TALA LUSE LUAKU MU LUNSI --> NDIELA YUKUTA, VA MBADUKA KIAMI, MU KIFWANI KIAKU.
1 Yowani 3:2Kabula↗Bakiluzolo, buabu tueka bana ba Nzambi. Phila tuela bela yimonikini ko. Muaki tuzebi ti mu thangu kela monika, tuela dedakana banga niandi bila tuela kummona boso bu kadidi. (3) Woso beki diana diodi mu niandi, buna wulembo kukivedisa banganiandi veka bu kadidi wuvedila.
MAVOVO MAMFUNU MA KIGILEKI⚑ G3700 optanomai — mona
MU LUMBU KIENDA MONEKA, TUELA KALA BONSO YANDI + TUELA KUNMONA BONSO KENA --> MUNTU WOSO WOWU WENA YE DIBANZA DIADI MU YANDI, WUNKIVEDISA YANDI KIMOSI.
1 KOLINTO 13:12Kabula↗Buabu tulembo moni banga bu tuntadilanga mu lumueno ayi tukadimona bu mboti, vayi vadi lumbu tuela mona bumboti. Buabu ndambu kaka nzebi vayi vadi lumbu ndiela zaba bumboti banga phila Nzambi kanzabidi.
BUABU TUMENE MONA MU KIMONIKA KIA NDUNGA + KANI KUANKUTU MESO NA MESO --> KANI MONO TA ZABA BUEDI BUNA MONO ZABAKANA.
Tsongolo 22:3Kabula↗Kulendi buela ba tsingulu ko. Kundu ki Nzambi ayi ki Muana dimemikiela ba mu divula. Bisadi biandi biela kunsadila. (4) Bisadi biela mona zizi kiandi ayi dizina diandi diela ba disonama mu zimbulu ziawu.
BASADI BANDI BELA KUNSADILA --> BELA MONA LUSE LUANDI + DIZINA DIANDI DIELA BA VA MBULU ZAWU.
(Mabanza mama ma kimuntu: Vava i vana nkangulu yamvimba yendanga, kadi tuela dedakana banga Yesu mu ntangu tuela kummona bila kena (1 Yowane 3:2). Muntu wumfundanga diana diadi wukukivedisanga yandi mosi buabu, kadi wuntadidilanga kudengana ye Yesu. Zabana yina yayantikaka banga mvuku yidi manisa disu ye disu (1 Bakolinto 13:12).)
1 Yowani 3:2Kabula↗Bakiluzolo, buabu tueka bana ba Nzambi. Phila tuela bela yimonikini ko. Muaki tuzebi ti mu thangu kela monika, tuela dedakana banga niandi bila tuela kummona boso bu kadidi.
VA THANGU KELA MONIKA --> TUELA KUNMONA BANGA KADI YANDI.
2 KOLINTO 13:1Kabula↗Khumbu yayi yintatu ndieka kuizila kuidi beno. Mambu moso mela baka nzengolo mu kimbangi ki batu buadi voti batatu.
Mambu moso mela baka nzengolo mu kimbangi ki batu buadi voti batatu.
(Mabanza mama: Bambangi tatu bakinini va nsuka a nzila yayi, kadi Yobi, Davidi, ye Yoane bantubanga vonso ti bela mona Nzambi. Babakala tatu bazingaka mu bilumbu bitatu biankaka bia nza, vayi babika kimosi kia kimbangi. Kibuku kisonikanga: "mu munua mia bambangi zole voti tatu diambu dioso diela kubama," diawu nzila ye Nzambi yisukanga mu mona Nzambi (2 Bakolinto 13:1).)
KINSIKI YE LUZITUSU
Yindula kinini kia kibuinda kina va ntoto. Wulenda mona kimfunu kia kibuinda. Kimfunu beni kikisamuna ko kani nki kikubika kibuinda kina. Kibuinda kikimulendi bakala vondwa mvindu nate kia kieleka kikumonisa kima kina ya kieleka. Buna wutala diaka kibuinda. Wumonanga vo kibuinda beni kinatanga kimfunu ki kima kina tona thama. Bifuani bia Kinkulu ki Nkulu bidi kibuinda bidi bobo. Bidi kibuinda kia kieleka, kina kifuana ye nitu ya kieleka. Kadika Nkanda Wu Nzambi utubanga vo bifuani beni "kibuinda kia mambu mena kuiza" (Kolosayi 2:17). Vesi kimosi kina tubanga "nitu yidi ya Kristu." Kibuinda ki'"nfwaniswa ya kieleka ko" (Baebreo 10:1). Kadi mutu kalendi tanga mambu moso ma kieleka mu kibuinda kikimosi ko. Beto ke tulendi tunga malongi va zulu dia kibuinda kikimosi ko. Beto ntangwa yayonso tubelanga vo kima kidi kibuinda kaka mu ntangwa kia kia Nkanda Wu Nzambi wu Nkulu wu Mfinu wutumonisidi nitu yina kibuinda kina kifwanikisa. Mu kabu kiaki, kia kia Nkanda Wu Nzambi wu Nkulu wu Mfinu kintebulanga nitu beni mu ntoto.
MFUMU WUKUENDA KUNTUALA KUAWU MU LUMBU MU DIKONGO DIA DITUTU --> KASI KATULA KO DIKONGO KUNTUALA KUA LUKUTUKUNU.
2.YOWANI 8:12Kabula↗Yesu wubuela kuba kamba diaka: —Minu ndidi kiezila ki nza. Woso mutu wukundandakana kalendi diatila mu tombi ko, vayi wela baka kiezila ki luzingu.
MINU I MWINDA WA NZA YAMVIMBA --> MUNTU WUNLANDAKANA KENDI DIATA MU KIZUZI KO, VANA KENA KUMONA KIA LUZINGU.
3.1 KOLINTO 10:1Kabula↗Beno bakhomba, mbengi ti lubika zaba ti bakulu beto badiatila ku tsi dituti ayi bawu boso badiatila va mbu; (2) bawu boso babotama mu Moyize mu dituti ayi mu mbu; (3) baboso badia bidia bimosi bi kiphevi (4) ayi baboso banua nduinu yimosi yi kiphevi. Bila banua nlangu wutotukila mu ditadi di Kipheve diodi diba kuba landakananga. Ditadi beni Klisto.
BAKULU BETO BAWONSO BAKALA VA NSI YA DITUTU --> BANUANGA MU DITADI DIA MPEVE DIALANDAKANGA BAU + DITADI DIODIO DIAWU KLISTO.
(Makanisi mama: Isaraeli wadiatidi mvu makumaya (40) ku nima kwa dituti ye mbazu, ye lweka lwawonso lwaba kitini va ntoto. Kimvangulu Kiampa kikwikisa kiezila, kadi Yesu wutuba: "Mono i kiezila kia nza," ye Polo wusonika: "ye Ditadi diodio diakala Klisto" (Yoane 8:12, 1 Korinto 10:4). Kudiata ye Yesu lumbu ka lumbu i lweka lukhulu mu Nkand'a Nzambi.)
KUSUKINA
YOWANI 14:2Kabula↗Mu nzo Dise diama bibuangu biwombo bidi muna. Enati buawu ko nganu ndilukembi buawu. Bila ndiedi mu diambu di kulukubikila buangu. (3) Enati ndiedi ayi ndilukubikidi buangu, buna ndiela vutuka ayi ndiela kuiza kululanda muingi mamveno luba ba va ndiela ba.
MINU NGEDI KUBIKA KIFULU MU LUAKU --> NGEDI VUTUKA, YETAMBULA BENO MU MINU + KUENA MINU, BENO YENA MPI.
--> Buevi kimwindumuinu keti nata kiezila: Yave wudiatila va ntuala Iseli mu dikulu di matuti ye mu mbazu, ayi dikulu kadia yambukila ko batu (Exodo 13:21-22). Yesu wutuba: "Mono ndidi kiezila ki nza" (Yowani 8:12). Payi wutuba vo bibuti banwina mu Ditadi di kimpeve, "ayi Ditadi diodi diaba Klisto" (1 Korinto 10:4).
--> Buevi Kinkulu kiampa kisonganga diambu diadi: Amosi wuyuvula: "Bantu zole balenda kwenda va kimosi, enati bakadi kuwilana ko?" (Amosi 3:3). Kinkulu Kiampa kivutulanga mvutu mu nswa ye nsilu. "Diawu, diatanu mu yandi" (Kolosai 2:6). "Klisto muna beno, diana dia nkembo" (Kolosai 1:27).
--> Buevi mambu mena mfunu: mvovo mosi wa Kingelezi "watch" (keba) uvuandanga va yilu mvovo miole mia Kigelege. Matai 24:42 usadilanga gregoreo (G1127, kukembelela nkangu). Malako 13:33 usadilanga agrupneo (G69, kukondwa tulu), ye Malako wubwedisa "ye sambila." Nswa yimosi yifukumunanga meso ye zisambulu va kimosi.
--> Buevi diadi didi mfunu kua ngeyo: bapfumu bazaba vo Piere ye Yoane "bakala yayi ye Yesu" (Bisalu 4:13). Thangu yina wumene ye Yesu yinsalanga kidimbu. Bantu bazungidi ngeyo balenda mona kidimbu kina.
--> Buevi diadi dinsundulu mu mvu ya mvu: "Buabu ndieti zaba kaka fioti; kansi mu lumbu kina ndiela zaba banga bu ndizabukusu" (1 Kolinto 13:12). Nzayilu yina yibanzukanga mu luzingu lualu, yikondwanga fwa mu lufwa. Yieti manisa va meso ma Yesu (Lumbolo lua Yoane 22:4).
--> Nzila ya nkia: Luke 12:37 iwondisa mfumu wa vutuka kuvuandisa bansadi bansungama ku meza, mfumu wina kubasadila bansadi bandi yandi veka. Yesu wu tuba "Ngina kaka va khatikati kieno banga mutu wina sadila" (Luke 22:27). Yesu wu sila nsilulu "Ngina dianga ye yandi, yandi diaka ye minu" (Revelation 3:20). Mfumu wina sadila bansadi bandi bafwene kuba lukanu lua nlonguki mvimba.
--> Kusengudulu kubwelo: nlongi wa ntete mu longoki wawu i "wiza wamona" (Yoane 1:46). Nsilu wa nsuka mu longoki wawu i "bela mona luse luandi" (Kusengudulu 22:4). Kudiata ye Yesu kubandaka mu mona ye kufokoka mu mona. Konso kithuadi kina va kati kia mambu mole mama i luvovo lwaviokila lwa luse lumosi. Kasi mu kimosi ko wusonganga diambu diadi. Tula mambu mama va kimosi ye badika mo.
MAVOVO MAMFUNU MA KIGILEKI
Mawu mama i mvovo mia nzayilu mu longi yayi. Simba konso mvovo widi ye tudibindu mu mavesi kanda mu mona nsasa andi vava.
Luzingu lua mvu ka mvu luzengolo mu mvovo wawu. "Wawu i luzingu lua mvu ka mvu, vo bazaba wena" (Yoane 17:3). Mvovo wawu usongidi luzabu lua muntu, ka ku sansanga malongi ko.
“mona” — G3700 optanomai — mu tala ye meso mazibuka, mu mona, mu monika
"Tuela kunmona bonso kaka yandi kaka" (1 Yoane 3:2). Mvovo wawu wunsonga tala kima kinene ye kisiwulu.
MAMBU MA MFUNU MA KIHEBELE
“zaba” — H3045 yada — mu zaba, mu tambula, mu bakala kikundi
Nzambi wusila diambu vo "ntima wa kuzaba mono" (Yelemiya 24:7). Luzabu lua Kalulu ya Kala luidi luzabu lua muntu, banza bonso ginosko mu Kalulu ya Mona.
Amosi wuyuvudi kani babuadi balenda kwenda kumosi kansi kawizakani ko (Amosi 3:3). Lutumu lua zole lua nlongoso wawu luzingila mu mvovo wawu.
“dikunzi” — H5982 ammud — diteko, kisika, mfulu
Kikuku kia dituti ye mbazu kiakuenda kuntuala kwa Iselele. Kikuku kiakala kubika ko bantu (Exodus 13:21-22). Kikuku i kinzikimini. Klisto i nitu (1 Corinthians 10:4).
Mu bilumbu bia nkulu, mutu wa kingana wa fioti wuvuandanga vuluza mvutu a kifuisi kiandi mu nfuka voti mu kimpumbulu. Yobi wubokidi Nzambi wumoyo "n'suki ame." Yobi wuvingidi mona Nzambi mu nitu andi kibeni (Yobi 19:25-26).
“tala” — H2372 chazah — tala, bakula, mona
Ndafidi wusadila mvovo wawu mu diambu di nsuka wu nsuka. "Ndiela tala luse luaku mu lunsi" (Minkunga 17:15).