Nĩ Ũ Jesũ? — Kũmĩtũũra na Mĩtũũrĩre · Maandĩko ma KJV marĩ na Nambaring cia Strong

GŨTŨŨRIA ŨRIA ŨRETWO · KUGERERA NA NGAI — GWACAMBARA, GŨTHIĨ, GŨTHEKA, KŨRIKIA

SEE MORE JESUS · wanttoseemore.com

Nĩ Ũ Jesũ? — Kũmĩtũũra na Mĩtũũrĩre · Maandĩko ma KJV marĩ na Nambaring cia Strong

GŨTŨŨRIA ŨRIA ŨRETWO · KUGERERA NA NGAI — GWACAMBARA, GŨTHIĨ, GŨTHEKA, KŨRIKIA

Jesũ nĩ Ũ? — Rũgendo rwa Gũthiĩ na Bibilia-inĩ, kuuma Kĩambĩrĩria nginya Kũguũrĩrio

KIAMBĪRĪRIA

Wĩrutwo wa mbere warorire kĩũria kĩmwe. Kĩũria kĩu nĩ, Jesũ nĩ ũ? Bibilia nĩ ĩcookirie kĩũria kĩu kuuma ibuku rĩa mbere rĩa Bibilia nginya ibuku rĩa muico. Wĩrutwo ũyũ ũrorete kĩũria kĩrũmĩrĩirie. Kĩũria kĩu nĩ, mũndũ ekaga atĩa na macookio macio? Kũmenya ũhoro wa Jesũ ti kĩndũ kĩmwe na kũmũũĩ Jesũ we mwene. Mũndũ no akorwo arĩ na ũhoro wothe wĩgiĩ mũndũ mũrũme. No mũndũ o ũcio no age gũtwarana na mũndũ ũcio. Bibilia yaragia ũhoro wa muoyo hamwe na Ngai ta rũgendo. Kaana konanagia mũthiĩre ũcio o taguo. Kambĩrĩria na gũtambũrũka. Thuutha ũcio guuka nyina kana ithe akonyita moko. Ithe akarutana gũthiĩ na magũrũ. Thuutha ũcio kagatambũka gũthiĩ na magũrũ. Kagakũra. Thuutha ũcio kagatengʼera. Mũndũ ũrĩa ũtengʼeraga wega atengʼeraga mũtaano. Mũtaano ũrĩ na mũhaka wa kũrigĩrĩria. Wĩrutwo ũyũ ũtwaraga macookio ma wĩrutwo wa mbere magereerete magerio macio mana. Kũgerio ka mbere konanagia ũrĩa mũndũ aambagĩrĩria kũmenya Jesũ. Kũgerio ka keerĩ konanagia rũgendo rwa o mũthenya na Jesũ. Kũgerio ka gatatũ konanagia mũtaano. Thĩinĩ wa mũtaano, mũndũ oimbũraga rĩĩtwa rĩa Jesũ mbere ya andũ angĩ. Kũgerio ka kana konanagia mũhaka wa kũrigĩrĩria. Jesũ nĩ arooka rĩngĩ. Bibilia ĩathaga o mũtengʼeri wothe eterere. Mũhakainĩ wa kũrigĩrĩria, mũtengʼeri ũcio nĩekuona ũthiũ wa Jesũ.

ITHIRANGI ITATU CIA MAKĨRIA MONERO ŨRŨ:

1. Mũndũ ambaga kũmenya Jesũ nĩ ũ atĩa?

2. Mũndũ ũtwaranaga na Jesũ o mũthenya nĩ atĩa?

3. Nĩ kĩĩ gĩetereire mũndũ ũrĩa wĩroragĩra Jesũ mũthiro-inĩ wa mbio?

1. GŨCHENJERA — MŨNDŨ AMBAGA KŨMENYA WE ATĨA

(Meciiria makwa mwene: Mũthiĩre o wothe wambagĩrĩria na thĩ, tondũ kaana gaacamburaga gatanambĩrĩria gũthiĩ na magũrũ. Ũhoro wa ma igũrũ rĩa Jesũ uumaga gũthomaga na kũigua, no ũmenyo wene uumaga ta kĩheo kuuma kũrĩ Ithe witũ. Mĩhari ĩrĩ na thĩ yonanagia maũndũ macio meerĩ.)

2. A. KĨŨRĨA KĨRĨA MŨNDŨ O WOTHE AGĨRĨIRWO NĨ GŨCOKIA — MWOIGA NĨ NIĨ NDĨ Ũ?

Mathayo 16:13Bibilia ya Matukũ Maya↗ Na rĩrĩa Jesũ aakinyire rũgongo rwa Kaisarea-Filipi, nĩoririe arutwo ake atĩrĩ, “Andũ moigaga Mũrũ wa Mũndũ nũũ?” (14) Nao makĩmũcookeria atĩrĩ, “Amwe moigaga atĩ nĩwe Johana Mũbatithania; angĩ makoiga nĩwe Elija, o na angĩ makoiga nĩwe Jeremia, kana ũmwe wa anabii.” (15) Nake akĩmooria atĩrĩ, “Inyuĩ na inyuĩ muugaga atĩa? Muugaga niĩ nĩ niĩ ũ?” (16) Simoni Petero akĩmũcookeria atĩrĩ, “Wee nĩwe Kristũ, Mũrũ wa Ngai ũrĩa wĩ muoyo.”

MŨUGAGA NĨ NIĨ NDĨ Ũ? --> WEE NĨWE KRISTŨ, MŨRŨ WA NGAI ŨRĨA ŨTŨŨRAGA MUOYO.

Mathayo 16:17Bibilia ya Matukũ Maya↗ Nake Jesũ akĩmwĩra atĩrĩ, “Kũrathimwo-rĩ, nĩwe Simoni mũrũ wa Jona, nĩgũkorwo ndũguũrĩirio ũndũ ũyũ nĩ mũndũ, no nĩ Baba ũrĩa ũrĩ igũrũ.

CIUGO CIA KIRIIKI ⚑ G601 apokalupto — kũguũrio

nĩgũkorwo ndũguũrĩirio ũndũ ũyũ nĩ mũndũ --> no nĩ Baba ũrĩa ũrĩ igũrũ.

(Meciiria makwa moyihoro: Kĩũria gĩa keerĩ kĩa Jesu kĩarĩ gĩa mwene, "inyuĩ mugĩte niĩ ndĩ ũ?" Kiugo gĩa Kĩngiriki karĩ thutha wa "kũguũrio" nĩ apokalupto (G601, kũruta gĩtuĩko), na Ngai we mwene nĩaarutire gĩtuĩko harĩ Petero. Mũndũ no erute maũndũ kuuma kũrĩ andũ angĩ, no ũmenyo wa ma uumaga kũrĩ Ngai.)

3. B. GŨTIRĨ MŨNDŨ ŨNGĨHOTA GŨŨKA, TIGA BABA AMŨGUUCĨRĨRIE

Johana 6:44Bibilia ya Matukũ Maya↗ Gũtirĩ mũndũ ũngĩũka kũrĩ niĩ ataguucĩrĩirio nĩ Baba ũrĩa wandũmire, na niĩ nĩngamũriũkia mũthenya wa kũrigĩrĩria. (45) Nĩ kwandĩkĩtwo maandĩko-inĩ ma Anabii atĩrĩ, ‘Nao othe makaarutwo ũhoro nĩ Ngai.’ Nake ũrĩa wothe ũthikagĩrĩria Baba na akeeruta ũhoro kuuma kũrĩ we, nĩokaga kũrĩ niĩ.

Gũtirĩ mũndũ ũngĩũka kũrĩ niĩ ataguucĩrĩirio nĩ Baba ũrĩa wandũmire --> Nake ũrĩa wothe ũthikagĩrĩria Baba na akeeruta ũhoro kuuma kũrĩ we, nĩokaga kũrĩ niĩ.

Aroma 10:17Bibilia ya Matukũ Maya↗ Nĩ ũndũ ũcio, gwĩtĩkia kuumanaga na kũigua ũhoro, naguo ũhoro ũiguagwo na ũndũ wa kiugo gĩa Kristũ.

Nĩ ũndũ ũcio, gwĩtĩkia kuumanaga na kũigua ũhoro + naguo ũhoro ũiguagwo na ũndũ wa kiugo gĩa Kristũ.

(Meciiria makwa mwene: Gũguucĩrĩria nĩ wĩra wa Ngai, na kũigua nĩkĩo kĩgayo kĩrĩa mũndũ angĩhota gwĩka (Johana 6:44-45). Wĩtĩkio ũgĩaga na kũigua kiugo kĩa Ngai (Aroma 10:17). Ngai nĩaguucagĩrĩria andũ na ũndũ wa Bibilia, nĩ ũndũ ũcio ndatiganagĩria Bibilia.)

4. ŨKA WONE — TWĨMWĨGUIRĨRE ITHUĨ ENE

Johana 1:45Bibilia ya Matukũ Maya↗ Filipu agĩkora Nathanieli, akĩmwĩra atĩrĩ, “Nĩtuonete mũndũ ũrĩa Musa aandĩkire ũhoro wake Ibuku-inĩ rĩa Watho, na nowe anabii maandĩkire ũhoro wake, nake nĩwe Jesũ wa Nazarethi, mũrũ wa Jusufu.” (46) Nake Nathanieli akĩmũũria atĩrĩ, “Kũrĩ kĩndũ kĩega kĩngiuma Nazarethi?” Nake Filipu akĩmũcookeria atĩrĩ, “Ũka ũkoone.”

NĨTWONETE ŨCIO MOSE AANDĨKĨTE ŨHORO WAKE MĨRIRA-INĨ, O NA ANABII --> ŨKA WONE.

Johana 4:41Bibilia ya Matukũ Maya↗ Na tondũ wa ciugo ciake, andũ angĩ aingĩ magĩĩtĩkia. (42) Magĩkĩĩra mũtumia ũcio atĩrĩ, “Ithuĩ tũtiretĩkia no ũndũ wa ũrĩa ũratwĩrire; rĩu nĩtwĩiguĩrĩire ithuĩ ene na tũkamenya atĩ mũndũ ũyũ ti-itherũ nĩwe Mũhonokia wa kĩrĩndĩ.”

NĨTWĨGUĨRE NIĨTHUI + TŨĨ ATĨ ŨYU NĨ WE KRISTO, MŨHONOKIA WA THĨ.

(Meciiria makwa moyihoro: Filipu ndaigana kũhaicania na Nathanaeli, tondũ ũhoro wothe wa gwĩta warĩ "ũka wone." Andũ a Samaria maambire kũigua ũhoro wa Jesu kuuma kũrĩ mũtumia, no thutha ũcio makĩigua Jesu mwene. Kũigua ũhoro wa Jesu no kĩambĩrĩria, tondũ mũndũ o wothe no nginya ũke aigue we mwene.)

5. THUTHURIEI MAANDĨKO — NĨMO MAHEANAGA ŨIRA WAKWA

Johana 5:39Bibilia ya Matukũ Maya↗ Inyuĩ mũtuĩragia Maandĩko tondũ mwĩciiragia atĩ na ũndũ wamo nĩmwĩgwatĩire muoyo wa tene na tene. Maandĩko macio nĩmo moimbũraga ũhoro ũrĩa ũngoniĩ,

TAHUURANIRIA MAANDĨKO --> NĨ MO MAROIRA ŨIRA WAKWA.

Johana 20:30Bibilia ya Matukũ Maya↗ Jesũ nĩaringire ciama ingĩ nyingĩ akĩonagwo nĩ arutwo ake, iria itaandĩkĩtwo Ibuku-inĩ rĩĩrĩ. (31) No rĩrĩ, ici ciandĩkĩtwo nĩgeetha mwĩtĩkie atĩ Jesũ nĩwe Kristũ, Mũrũ wa Ngai, na atĩ na ũndũ wa gwĩtĩkia mũgĩe na muoyo thĩinĩ wa rĩĩtwa rĩake.

No rĩrĩ, ici ciandĩkĩtwo nĩgeetha mwĩtĩkie atĩ Jesũ nĩwe Kristũ --> na atĩ na ũndũ wa gwĩtĩkia mũgĩe na muoyo thĩinĩ wa rĩĩtwa rĩake.

1 Petero 2:2Bibilia ya Matukũ Maya↗ Na mũtuĩke ta tũkenge mwĩriragĩrie iria rĩrĩa rĩega rĩa kĩĩroho, nĩgeetha rĩmũkũragie ũhonokio-inĩ wanyu,

TA TWANA TWA IGĬACIARWO + MWĬRIRĬRIE IRIA RĬA NGORO YA KIUGO --> NĬGUO MŨKŪRE NĬRĪO.

(Meciiria makwa moyihoro: Jesu nĩoigire andũ macarie we thĩinĩ wa maandĩko. Johana aandĩkire Injiri yake nĩgeetha mũthomi etĩkie, na agĩe na muoyo thĩinĩ wa rĩĩtwa rĩa Jesu. Kaana kaingĩ nĩkanyuuaga iria o mũthenya, na mwĩtĩkia mũerũ no nginya ende kiugo o ũguo.)

6. E. ŨYŨ NĨ MUOYO WA TENE NA TENE — ATĨ MAMENYE WE

Johana 17:3Bibilia ya Matukũ Maya↗ Na rĩu ũyũ nĩguo muoyo wa tene na tene: Atĩ makũmenye, o Wee Ngai ũrĩa wa ma, na mamenye Jesũ Kristũ, ũrĩa ũtũmĩte.

CIUGO CIA KIRIIKI ⚑ G1097 ginosko — menya

ŨYU NĨ MUOYO WA TENE NA TENE --> NĨGETHA MAKŨMENYE WE + JESU KRISTO, ŨRĨA WATŨMĨTE.

Jeremia 24:7Bibilia ya Matukũ Maya↗ Nĩngamahe ngoro ya gũtũma mamenye atĩ nĩ niĩ Jehova. Nĩmagatuĩka andũ akwa na niĩ nduĩke Ngai wao, nĩgũkorwo nĩmakanjookerera na ngoro ciao ciothe.

CIUGO CIA KIHEBERI ⚑ H3045 yada — menya · ⚑ H3820 leb — ngoro

Nĩngamahe ngoro ya gũtũma mamenye atĩ nĩ niĩ Jehova --> nĩgũkorwo nĩmakanjookerera na ngoro ciao ciothe.

Mathayo 11:27Bibilia ya Matukũ Maya↗ “Nĩnengeretwo maũndũ mothe nĩ Baba. Gũtirĩ mũndũ ũũĩ Mũriũ tiga Ithe, na gũtirĩ mũndũ ũũĩ Ithe tiga Mũriũ, na arĩa Mũriũ, endaga kũguũrĩria.

GŨTIRĨ MŨNDŨ ŨĨĨ MŨRIU, TIGA BABA + NA ŨRĨA WOTHE MŨRIU ANGĨENDA KŨMŨTHOMBORA.

(Meciiria makwa mwene: Jesũ oigaga atĩ muoyo wa tene na tene nĩ kũmenya, ti handũ (Johana 17:3). Kiugo gĩa Kĩngiriki nĩ ginosko (G1097, kũmenya), naguo nĩ kũmenya mũndũ, ti kũririkana mũhari wa maũndũ. Ngai nĩeranĩire ũmenyo o ro ũcio Kĩrĩkanĩro-inĩ gĩa Tene, "ngoro ya kũnjũũa," nĩ ũndũ ũcio mũhooe ngoro ĩyo (Jeremia 24:7).)

7. GŨTHIĨ — GŨTHIĨ NAWE MŨTHENYA O MŨTHENYA

(Meciiria makwa mwene: Kaana nĩkarũgamĩte na magũrũ, nĩ ũndũ ũcio rĩu nĩkũrutwo tega. Wĩrorere kiugo kĩmwe hĩndĩ ĩno yothe, kiugo "hamwe na." Tega ti ikinya rĩmwe iraaya, no nĩ makinya maingĩ manini, marutagwo mũthenya o mũthenya hamwe na Jesũ.)

8. A. TA ŨRĨA MWAMŨKĨRĨRE, ŨGUO MŨTHIĨAGE MŨRĨ THĨINĨ WAKE

Akolosai 2:6Bibilia ya Matukũ Maya↗ Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, o ta ũrĩa mwamũkĩrire Kristũ Jesũ arĩ Mwathani, thiĩi na mbere gũtũũra thĩinĩ wake,

Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, o ta ũrĩa mwamũkĩrire Kristũ Jesũ arĩ Mwathani --> thiĩi na mbere gũtũũra thĩinĩ wake.

Amosi 3:3Bibilia ya Matukũ Maya↗ Andũ eerĩ maahota gũtwarana atĩa matarĩ na karĩĩko?

CIUGO CIA KIHEBERI ⚑ H3212 yalak — thangata

Andũ eerĩ maahota gũtwarana atĩa matarĩ na karĩĩko?

(Mawoni makwa mwene: Paulo nĩanyitithanagia ũhoro wa gwĩtĩkĩra na wa gũthiĩ na tha thĩinĩ wa kiugo kĩmwe. Amosi nĩoragia kĩũria gĩa tene mũno thĩinĩ wa Bibilia, kana andũ eerĩ mangĩhota gũthiĩ hamwe matekwĩiguanĩra. Gũthiĩ na Jesũ nĩ kwĩiguanĩra nake o mũthenya, ikinya rĩmwe thutha wa rĩrĩa rĩngĩ.)

9. B. ATĨ MATUĨKE NAKE

Mariko 3:14Bibilia ya Matukũ Maya↗ Akĩamũra ikũmi na eerĩ, akĩmatua atũmwo, nĩgeetha makoragwo nake, na nĩguo amatũmage makahunjie,

NĨATHUURĨTE ANDŨ IKŨMI NA ERĨ + NĨGUO MATŨŨRANIE NAKE --> NĨGUO AMATŨME MAHUNJIE.

Atũmwo 4:13Bibilia ya Matukũ Maya↗ Rĩrĩa monire ũũmĩrĩru wa Petero na Johana, na makĩmenya atĩ matiarĩ athomu, na atĩ maarĩ andũ o ũguo-rĩ, makĩgega na makĩmenya atĩ andũ acio maakoreetwo marĩ na Jesũ.

ANDŨ MATOOMENYERETIO NA MATOORĨ NA ŨMENYO --> NĨMONITE ŨNDŨ WAO, ATĨ MAKORANĨTIE NA JESU.

(Meciiria makwa mĩene: Thoma kĩgomo kĩrĩ thĩinĩ wa rĩandĩko rĩrĩ, tondũ gũkorwo hamwe na Jesũ nĩ kwambĩrĩria mbere ya kũruta wĩra wa Jesũ (Mariko 3:14). Mĩaka mĩingĩ thutha ũcio, ũtaũri ũrĩa kanitha wonire nĩ ũhoro wa ũũmĩrĩru wa andũ eerĩ matarĩ na ũthomi nĩ atĩ andũ acio maakoretwo marĩ hamwe na Jesũ (Atũmwo 4:13). Ihinda rĩrĩ hamwe na Jesũ rĩtigagia rũũrĩ rũrĩa andũ angĩ mangĩona.)

10. OYA IKORA YAKWA, MWĨRUTE KUUMA KŨRĨ NIĨ

Mathayo 11:28Bibilia ya Matukũ Maya↗ “Ũkai kũrĩ niĩ, inyuothe anogu na mũkuuĩte mĩrigo mĩritũ, na nĩngũmũhurũkia. (29) Oyai icooki rĩakwa mwĩigĩrĩre na mwĩrute na niĩ, nĩgũkorwo ndĩ mũhooreri na mwĩnyiihia ngoro-inĩ, nacio ngoro cianyu nĩikũhurũkio. (30) Nĩgũkorwo icooki rĩakwa nĩ ihũthũ, na mũrigo wakwa nĩ mũhũthũ.”

CIUGO CIA KIRIIKI ⚑ G3129 manthano — kwĩruta

ŨKAI KŨRĨ NIĨ + IKĨRAI ICOOKI RĨAKWA IGŨRŨ RĨANYU, NA MWĨRUTE KUUMA KŨRĨ NIĨ --> MŨRĨONA ŨHOORO WA MĨOYO YANYU.

Luka 10:38Bibilia ya Matukũ Maya↗ Na rĩrĩ, Jesũ na arutwo ake marĩ njĩra-inĩ magĩthiĩ, nĩatoonyire gatũũra kamwe kũrĩa aanyiitirwo ũgeni mũciĩ kwa mũtumia wetagwo Maritha. (39) Maritha aarĩ na mwarĩ wa nyina wetagwo Mariamu, nake aikarĩte magũrũ-inĩ ma Mwathani athikĩrĩirie ũrĩa oigaga.

MARIA AGĨAIKARA MAGŨRŨ-INI MA JESU + AGĨTHIKĨRĨRIA KIUGO GĨAKE.

Luka 10:41Bibilia ya Matukũ Maya↗ Nake Mwathani akĩmũcookeria atĩrĩ, “Maritha, Maritha, nĩũtangĩkĩte, na ũgethĩĩnia na maũndũ maingĩ, (42) no nĩ harĩ ũndũ ũmwe tu ũbataranĩtie. Mariamu nĩethuurĩire ũndũ ũrĩa mwega makĩria, naguo ũndũ ũcio ndangĩtunywo.”

MARITHA, WEGWATAGĨRĨRIA NA WAKAINAGA NĨ ŨNDŨ WA MAŨNDŨ MAINGĨ --> HARĨ ŨNDŨ ŨMWE ŨBATARANAGA + NA MARIA NĨATHUURĨTE RŨGAWO RWĨGA.

(Meciiria makwa mwene: Mahinda ma tene, icooki rĩarĩ mũtĩ warĩ mũraihu ũrĩa wanyitithanagia nyamũ igĩrĩ ngingo-inĩ nĩguo ikuue mũrigo ũmwe hamwe, mbaru-inĩ, na ihinya rĩmwe. Jesũ arahe mũrigo wa gũkuuo hamwe, ti mabuku ma mawatho ma gũkuuo wiki. Maritha nĩarutaga wĩra na akĩrahũka mũno, no Mariam agĩthuura ũndũ ũrĩa mũnene wa bata, agĩikara magũrũ-inĩ ma Jesũ.)

11. NGʼONDU CIAKWA NĨCIIGUAGA MŨGAMBO WAKWA — NA NĨCIONDŨMAGĨRĨRA

Johana 10:27Bibilia ya Matukũ Maya↗ Ngʼondu ciakwa nĩithikagĩrĩria mũgambo wakwa; nĩndĩciũĩ, nacio nĩcinũmagĩrĩra. (28) Nĩndĩciheaga muoyo wa tene na tene, na gũtirĩ hĩndĩ ikoora; gũtirĩ mũndũ o na ũmwe ũngĩcigutha kuuma moko-inĩ makwa.

CIUGO CIA KIRIIKI ⚑ G190 akoloutheo — rũmĩrĩra

NGONDU CIAKWA NĨCIIGUAGA MŨGAMBO WAKWA + IKANJIŨRŨRIRE --> NĨNGACINENGERA MUOYO WA TENE NA TENE.

Johana 14:21Bibilia ya Matukũ Maya↗ Ũrĩa wothe ũiguaga maathani makwa na akamaathĩkĩra, ũcio nĩwe ũnyendete. Nake ũcio ũnyendete nĩarĩendagwo nĩ Baba, o na niĩ nĩndĩmwendaga na ndĩĩonithanagie kũrĩ we.”

Ũrĩa wothe ũiguaga maathani makwa na akamaathĩkĩra, ũcio nĩwe ũnyendete --> o na niĩ nĩndĩmwendaga na ndĩĩonithanagie kũrĩ we.

(Meciiria makwa mũnene: Kũmenyana kuo gũthiiaga mĩena yerĩ, tondũ ngʼondu nĩciiguaga mũgambo wa Jesũ, na Jesũ nĩamenyaga ngʼondu (Johana 10:27). Nĩooĩgĩte "nĩngwĩyonania kũrĩ we," na kwĩyonania nĩ kuonania kũna. (Johana 14:21). Athĩkĩra ũrĩa ũũĩ rĩu, na Jesũ nĩagakuonania makĩria.)

12. E. KIUGO KĨA KRISTO KĨRĨ THĨĨNĨ WANYU — NA KRISTO ARĨ THĨĨNĨ WANYU

Akolosai 3:16Bibilia ya Matukũ Maya↗ Rekei ũhoro wa Kristũ ũtũũrage ũingĩhĩte mũno thĩinĩ wanyu, mũkĩrutanaga na mũgĩtaaranaga mũndũ na ũrĩa ũngĩ mũrĩ na ũũgĩ mũingĩ, o mũkĩinaga thaburi, na nyĩmbo cia Ngai, o na nyĩmbo cia kĩĩroho, mũrĩ na ngaatho harĩ Ngai ngoro-inĩ cianyu. (17) Na ũndũ ũrĩa wothe mũrĩĩkaga, mũkĩaria kana mũgĩĩka ũndũ, wĩkagei wothe rĩĩtwa-inĩ rĩa Mwathani Jesũ, mũgĩcookagĩria Ngai Ithe witũ ngaatho thĩinĩ wake.

CIUGO CIA KIRIIKI ⚑ G1774 enoikeo — gũtũũra

REKA KIUGO GĨA KRISTO GĨIKARE THĨĨNĨ WANYU KWA ŨTONGA --> ĨKAI ŨNDŨ WOTHE NA RĨĨTWA RĨA MWATHANI JESU.

Akolosai 1:27Bibilia ya Matukũ Maya↗ O acio nĩo Ngai oonire arĩ wega kũmenyithia hitho ya ũtonga ũrĩa ũrĩ riiri kũrĩ andũ-a-Ndũrĩrĩ, nayo hitho ĩyo nĩ atĩ Kristũ arĩ thĩinĩ wanyu, o we kĩĩrĩgĩrĩro gĩa gũkaagĩa na riiri.

HITHO ĨNO = KRISTŨ ARĨ THĨĨNĨ WANYU, KĨĨRĨGĨRĨRO KĨA RIRI.

(Meciiria makwa mũnene: Kiugo "gũtũũra" nĩ enoikeo (G1774, gũtũũra thĩinĩ wa nyũmba), kiugo kĩa mũndũ ũtũũraga kuo, ti mũgeni. Kiugo kĩa Kristũ kĩagĩrĩirwo nĩgũtũũra thĩinĩ waku ta mũndũ ũtũũraga kuo, tondũ gũceerera gũtiiganĩte. Akolosai 3:17 nĩyo yumbũraga mũthenya wothe, nĩ ũndũ ũcio gũtirĩ ithaa rĩrĩgũkorwo nja ya ũtwarano-thiĩ.)

13. GŨTENGʼERA MBARA — KWĨTIKĨRA RĨĨTWA RĨAKE, KWĨĨKUNDĨRA TA MŨTHIGARI

(Meciiria makwa mũnene: Rĩu ũtwarano-thiĩ ũgũtuĩka ihenya, na macokio ma hitho magatuĩka macokio ma mbere ya andũ othe. Bibilia ĩhũthagĩra mbica igĩrĩ cia ihinda rĩrĩ, mũndũ ũrũaga ihenya arorete kĩheo, na mũthigari ũheanaga mwĩrĩ wake wothe kũrĩ mũnene wake. Mbica icio cierĩ irĩ na thogora, na cierĩ ithiraga wega.)

14. A. KWĪTIKANĪRA WĪKŨYŨ MBERE YA ANDŪ

Mathayo 10:32Bibilia ya Matukũ Maya↗ “Ũrĩa wothe ũkaanyumbũra mbere ya andũ, o na niĩ nĩngamumbũra mbere ya Baba ũrĩa ũrĩ kũu igũrũ. (33) No ũrĩa wothe ũkangaana mbere ya andũ, na niĩ nĩngamũkaana mbere ya Baba ũrĩa ũrĩ igũrũ.

CIUGO CIA KIRIIKI ⚑ G3670 homologeo — kuumbũra

Ũrĩa wothe ũkaanyumbũra mbere ya andũ --> o na niĩ nĩngamumbũra mbere ya Baba ũrĩa ũrĩ kũu igũrũ.

15. MOONERIA MATARĨ MAMWE, HANDŨ HAMWE — kĩĩranĩro kĩmwe, kĩarĩtio Injiri igĩrĩ

Luka 12:8Bibilia ya Matukũ Maya↗ “Ngũmwĩra atĩrĩ, ũrĩa wothe ũkanyumbũra mbere ya andũ, o nake Mũrũ wa Mũndũ nĩakamumbũra mbere ya araika a Ngai.

ũrĩa wothe ũkanyumbũra mbere ya andũ --> o nake Mũrũ wa Mũndũ nĩakamumbũra mbere ya araika a Ngai.

(Meciiria makwa mĩnene: Gwĩtĩkĩra Jesũ, homologeo (G3670, kuuga ũndũ ũmwe), nĩ kuuga ũhoro wake ũtarĩ mũhithe ũrĩa Bibilia yugaga ũhoro wake. Mathayo onanagia atĩ wĩtĩkĩro ũcio nĩ ũcookagĩrio "mbere ya Baba wakwa ũrĩa ũrĩ igũrũ," na Luka onanagia atĩ wĩtĩkĩro o ũcio nĩ ũcookagĩrio "mbere ya araika a Ngai." Aria rĩĩtwa rĩa Jesũ mbere ya andũ gũkũ thĩ, na nĩakoiga rĩĩtwa rĩaku mbere ya igũrũ.)

16. B. TŨTINGĨHOTA GŨTIGA KWARIA

Atũmwo 4:19Bibilia ya Matukũ Maya↗ No Petero na Johana makĩmacookeria atĩrĩ, “Tuai ciira inyuĩ ene kana nĩ kwagĩrĩire maitho-inĩ ma Ngai tũmwathĩkĩre inyuĩ gũkĩra gwathĩkĩra Ngai. (20) Nĩgũkorwo tũtingĩhota gũtiga kwaria ũrĩa tuonete na tũkaigua.”

Nĩgũkorwo tũtingĩhota gũtiga kwaria ũrĩa tuonete na tũkaigua.

Atũmwo 5:41Bibilia ya Matukũ Maya↗ Nao atũmwo makiuma Kĩama-inĩ makenete tondũ wa ũrĩa maatuĩtwo aagĩrĩru a gũconorithio nĩ ũndũ wa Rĩĩtwa rĩu. (42) Mũthenya o mũthenya, marĩ hekarũ-inĩ o na marĩ mĩciĩ-inĩ, matiigana gũtiga kũrutana na kũhunjia ũhoro ũcio mwega atĩ Jesũ nĩwe Kristũ.

MAKENAGA NĨ ŨNDŨ MOONĨTWO MARĨ ANDŨ EGA GŨKINYĨRĨRWO NĨ THŌNI NĨ ŨNDŨ WA RĨĨTWA RĨAKE --> NAO MATIGĨTIA GŨRUTA NA KŨHUNJIA ŨHORO WA JESŨ KRISTŨ.

1 Petero 4:16Bibilia ya Matukũ Maya↗ No rĩrĩ, mũndũ angĩnyariirwo tondũ wa gũtuĩka Mũkristiano-rĩ, ndakanaconoke, no nĩagooce Ngai tondũ nĩaheetwo rĩĩtwa rĩu.

ANGĨKORWO MŨNDŨ NĨAGĨAGA NA THĨĨNA TONDŨ WA GŨTUĨKA MŨKIRISTIANO, NDAKANACONOKE --> NĨAGOOCE NGAI.

(Meciiria makwa mwene: Atũmwo matiigana kũhoro kwaria ũhoro wa Jesũ, tondũ mũndũ ndangĩhota gũikara akirĩte ũhoro wa mũndũ ũrĩa mũndũ ũcio amenyete kũna. Ũmenyi ũcio nĩguo ũtũmaga kwaria kũgĩe ho, nĩ ũndũ ũcio ihinda rĩa mbere nĩrĩo rĩciaraga ihinda rĩĩrĩ. Rĩĩtwa "Mũkristiano" rĩkuuĩte rĩĩtwa rĩa Kristũ, na nĩ gĩtũmi gĩa kũgooca Ngai, ti mũrigo wa kũhitha.)

17. GWĨTĨKĨRA TA MŨTHIGARI — ĨKĨRA NGUO YA MBAARA YA ŨTHERI

Aroma 12:1Bibilia ya Matukũ Maya↗ Nĩ ũndũ ũcio, ariũ na aarĩ a Ithe witũ, ndamũthaitha tondũ wa ũrĩa Ngai anamũiguĩra tha, mwĩrute mĩĩrĩ yanyu ĩtuĩke magongona marĩ muoyo, na matheru mangĩkenia Ngai, arĩ guo ũtungata ũrĩa wagĩrĩire na wa ma wa kũgoocithia Ngai.

CIUGO CIA KIRIIKI ⚑ G3936 paristemi — kũrĩ ho

RUTIRAI MĨĨRĨ YANYU ĨRĨ IGONGONA RĨRĨ MUOYO + ĨTHERU, RĨĨTĨKĨRIKA NĨ NGAI.

Aroma 13:12Bibilia ya Matukũ Maya↗ Ũtukũ ũrĩ hakuhĩ gũthira; naguo mũthenya ũkiriĩ gũkinya. Nĩ ũndũ ũcio nĩtũtigane na maũndũ ma nduma na twĩohe indo cia mbaara, o iria cia ũtheri. (13) Nĩtũthiiage na mĩthiĩre mĩagĩrĩru, o ĩrĩa yagĩrĩire gũikarwo nayo mũthenya, tũtigatoonye maruga-inĩ mooru marĩ na nyĩmbo njũru na ũrĩĩu, na tũtigatoonye ũtharia-inĩ kana maũndũ ma ũũra-thoni, na tũtikagĩage na njũgitano na kũiguanĩra ũiru. (14) No rĩrĩ, mwĩhumbei Mwathani Jesũ Kristũ, na mũtigatũũre mwĩciiragia o ũrĩa mũngĩhingia merirĩria ma mĩĩrĩ ĩno ya mehia.

CIUGO CIA KIRIIKI ⚑ G3696 hoplon — ngo

NĨ TWĨRUTEI CIĨKO CIA NDUMA + TWĨHUMBE INDO CIA MBARA CIA ŨTHERI --> MWĨHUMBE MWATHANI JESU KRISTO.

(Meciiria makwa mĩnene: Kiugo "kũheana" nĩ paristemi (G3936, kũrũgama hakuhĩ, kwĩrutĩra), kiugo kĩrĩa kĩgwatanagio na mũthigari ũrĩa ũheanaga mwĩrĩ wake wothe kũrĩ mũnene wake. Mũhari wa 12 uugaga wĩhumbe indo cia mbaara cia ũtheri, na mũhari wa 14 uugaga wĩhumbe Mwathani Jesũ Kristũ (Aroma 13:12, Aroma 13:14). Indo cia mbaara ti kĩndũ, no nĩ Mũndũ, nĩ ũndũ ũcio mũthigari ndarũaga nĩ ũndũ wa Jesũ o tiga, no nĩ mũmũhumbĩte.)

18. THAAMĨRĨRIA NGINYA HARĨA GĨĨKĨRĨTWO — TŨHOOTANAGA MAKĨRIA NĮ ŨNDŨ WAKE

Afilipi 3:13Bibilia ya Matukũ Maya↗ Ariũ na aarĩ a Ithe witũ, ndigũtua atĩ niĩ mwene nĩndĩkĩtie kwĩnyiitĩra ũndũ ũcio. No rĩrĩ, ũndũ ũrĩa njĩkaga no ũmwe: Nĩkũriganĩrwo ndiganagĩrwo nĩ maũndũ marĩa mahĩtũku, na ngerutanĩria mũno gũkinyĩra maũndũ marĩa marĩ mbere, (14) ngerutanagĩria gũthiĩ ndorete na mbere nĩguo hootane heo kĩheo kĩrĩa Ngai aheanaga, na nĩkĩo aanjĩtĩire thĩinĩ wa Kristũ Jesũ atĩ nĩguo thiĩ igũrũ.

NDĨARIGANĨRWO NĨ INDO ICIO CIARĨ NA THUTHA --> NGĨTHIĨAGA NA MBERE NGĨKORORIA GĨTHĨĨA KĨA IRATHIMO RĨA GWĨTWO NĨ NGAI NA IGURU THĨINĨ WA KRISTŨ JESŨ.

Aroma 8:35Bibilia ya Matukũ Maya↗ Nũũ ũngĩtũtigithania na wendani wa Kristũ? Anga nĩ kuona thĩĩna, kana kwĩhĩrwo nĩ ruo, kana nĩkũnyariirwo, kana ngʼaragu, kana kwaga nguo, kana ũgwati, o na kana rũhiũ rwa njora? (36) O ta ũrĩa kwandĩkĩtwo atĩrĩ: “Tũtindaga tũkĩũragwo o mũthenya wothe nĩ ũndũ waku; tũtuuagwo ta ngʼondu cia gũthĩnjwo.” (37) No rĩrĩ, o na tũkĩonaga maũndũ macio mothe-rĩ, ithuĩ tũrĩ makĩria ma atooria nĩ ũndũ wa ũcio watwendire.

Nũũ ũngĩtũtigithania na wendani wa Kristũ? Anga nĩ kuona thĩĩna? --> o na tũkĩonaga maũndũ macio mothe-rĩ, ithuĩ tũrĩ makĩria ma atooria nĩ ũndũ wa ũcio watwendire.

Kũguũrĩrio 12:10Bibilia ya Matukũ Maya↗ Ningĩ ngĩcooka ngĩigua mũgambo mũnene kũu igũrũ, ũkiuga atĩrĩ: “Rĩu ũhonokio nĩ mũkinyu, na ũhoti, na ũthamaki wa Ngai witũ, o na wathani wa Kristũ wake. Nĩgũkorwo ũrĩa ũcuukaga ariũ na aarĩ a Ithe witũ, ũrĩa ũmacuukaga mbere ya Ngai mũthenya na ũtukũ, nĩaharũrũkĩtio thĩ. (11) Nao nĩmamũtooririe na ũndũ wa thakame ya Gatũrũme, o na nĩ ũndũ wa kiugo kĩa ũira wao; na matiigana kwenda kũhonokia mĩoyo yao, o na maatuĩka a gũkua.

CIUGO CIA KIRIIKI ⚑ G3141 marturia — ũira

MAAHOOTANE NA WE NA THAKAME YA GAGATURUME + NA KIUGO KIA ŪIRA WAO.

(Meciiria makwa mĩnene: Paulo nĩariganagĩrwo nĩ maũndũ ma thutha, na akaingatana na kĩrore kĩmwe, "wĩtani ũrĩa mũnene wa Ngai thĩinĩ wa Kristũ Jesũ" (Filipi 3:14). Mbaara ya wĩruti ũyũ nĩ mbaara ya gũthingatana na Mũndũ, ti handũ. Arĩa maahootanire nĩ ũndũ wa thakame ya Jesũ, ũrĩa wĩtagwo Gatũrũme ka Ngai, na nĩ ũndũ wa ũhoro wa ũira wao, nĩ ũndũ ũcio kwĩtĩkĩra rĩĩtwa rĩake nĩguo njĩra ĩrĩa mũrũgamĩrĩri ahootaine nayo (Kũguũrĩrio 12:11).)

19. MŨTHIA WA IHENYA — GWĨTERERIA WE, NA KUONA ŨTHIŨ WAKE

(Meciiria makwa mwene: Mũthia wa mbaara ĩno ti rũthingo no nĩ ũthiũ. Bibilia yugaga na ma atĩ Jesũ nĩagacoka, no nĩyaregaga kũheana ihinda. Gũtirĩ mũndũ ũũĩ mũthenya ũcio, nĩ ũndũ ũcio watho wa kũrora ũhoro nĩguo wĩra wothe.)

20. A. NĨAKOONEKANA RĨA KEERĨ

Ahibirania 9:27Bibilia ya Matukũ Maya↗ Na o ta ũrĩa gũtuĩtwo atĩ andũ makuage o riita rĩmwe, na thuutha wa ũguo magatuĩrwo ciira-rĩ, (28) ũguo no taguo Kristũ aarutirwo igongona riita o rĩmwe nĩguo eherie mehia ma andũ aingĩ; nake nĩakaguũranĩrio riita rĩa keerĩ, no tigeetha akuue mehia, no nĩgeetha arehere arĩa mamwetagĩrĩra ũhonokio.

CIUGO CIA KIRIIKI ⚑ G553 apekdechomai — kũrora

KRISTO NĨARUTĨTWO RĨMWE IGŨRŨ RĨA GWĨKĨRA MEHIA MA AINGĨ --> ARĨA MAMWETERERE NĨAKOONEKANA HARĨ O RĨĨNI RĨA KAĨRĨ.

1 Athesalonike 5:1Bibilia ya Matukũ Maya↗ Na rĩrĩ, ariũ na aarĩ a Ithe witũ, ũhoro wa mahinda na mĩthenya-rĩ, tũtirĩ na bata wa kũmwandĩkĩra, (2) nĩgũkorwo nĩmũũĩ wega atĩ mũthenya wa Mwathani ũgooka o ta ũrĩa mũici okaga ũtukũ.

nĩgũkorwo nĩmũũĩ wega atĩ mũthenya wa Mwathani ũgooka o ta ũrĩa mũici okaga ũtukũ.

(Meciiria makwa mĩene: Kiugo kĩa Kĩrĩki kĩrĩ thutha wa "kũrora" nĩ apekdechomai (G553, kwĩrĩgĩrĩra biũ), nĩ mũndũ ũrĩa wainamagĩrĩra mbere o mũthenya, no ti kũrora igũrũ o rĩmwe. Paulo agĩcooka akĩĩra kanitha guothe atĩ mũthenya ũcio ũgũũka ta mũici ũtukũ, nĩ ũndũ ũcio kanitha ndũbataire kalenda. Kũgũũka o rĩmwe ti gĩtũmi gĩa guoya, no nĩ gĩtũmi gĩa kwĩmenyerera.)

21. B. IKARĨTHIE — RĨATHANO RĨMWE RĨAHETWO ANDŨ OTHE

Mathayo 24:42Bibilia ya Matukũ Maya↗ “Nĩ ũndũ ũcio, ikaragai mwĩiguĩte, tondũ mũtiũĩ mũthenya ũrĩa Mwathani wanyu agooka.

CIUGO CIA KIRIIKI ⚑ G1127 gregoreo — kũrangĩra

Nĩ ũndũ ũcio + tondũ mũtiũĩ mũthenya ũrĩa Mwathani wanyu agooka.

22. MOONERIA MATARĨ MAMWE, HANDŨ HAMWE — watho o ũrĩa ũmwe, warĩtio Injiri igĩrĩ

Mariko 13:33Bibilia ya Matukũ Maya↗ Ikaragai mwĩiguĩte! Ikaragai mwĩhũgĩte! Mũtiũĩ rĩrĩa ihinda rĩu rĩgaakinya.

CIUGO CIA KIRIIKI ⚑ G69 agrupneo — kũrangĩra

Ikaragai mwĩiguĩte! Ikaragai mwĩhũgĩte + Mũtiũĩ rĩrĩa ihinda rĩu rĩgaakinya.

Mariko 13:37Bibilia ya Matukũ Maya↗ Ũguo ngũmwĩra, noguo ngwĩra andũ othe, atĩrĩ, ‘Ikaragai mwĩiguĩte’.”

Ũguo ngũmwĩra, noguo ngwĩra andũ othe, atĩrĩ, ‘Ikaragai mwĩiguĩte.

(Mecereria makwa mwene: Mathayo andĩkĩte gregoreo (G1127, gũikara mahingũrĩirwo), nake Mariko akandĩka agrupneo (G69, kwaga toro), hamwe na ciugo cia ongerera "na mũhoyage." Ciugo icio igĩrĩ ihamwe ciaragia ũhoro wa ndungata ĩmwe ĩrĩa ĩikaraga na maitho mahingũrĩirwo na ĩgĩthiĩ na mbere kwaria na mwathi wayo. Jesũ ooigaga atĩ watho ũcio nĩ wa andũ othe, nĩ ũndũ ũcio kũrĩrĩra nĩ ũhoro wa gũikara ũguo wa mwĩtĩkia o wothe (Mariko 13:37).)

1 Athesalonike 5:5Bibilia ya Matukũ Maya↗ Inyuĩ inyuothe mũrĩ ciana cia ũtheri na ciana cia mũthenya. Ithuĩ tũtirĩ a ũtukũ kana a nduma. (6) Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, nĩtũtigei gũkoma ta acio angĩ, no nĩtũikarage twĩiguĩte na tũkerigagĩrĩria maũndũ.

INYUOTHE MŨRĨ CIANA CIA ŨTHERI --> TŨTIGE GŨKOMA + TWĨRINDĨRE NA TWĨGWATĨRIRE.

23. KŨRATHIMWO NĨ NDUNGATA ICIO, CIONEKANĮTE ICIARAHŨKĮTE

Luka 12:35Bibilia ya Matukũ Maya↗ “Ikaragai mwĩhotorete, mwĩhaarĩirie gũtungata, na mũige matawa manyu magĩakanaga, (36) o ta andũ metereire mwathi wao acooke kuuma iruga-inĩ rĩa kĩhikanio, nĩguo rĩrĩa agaacooka, aaringaringa mũrango mamũhingũrĩre o narua. (37) Nĩũgakorwo ũrĩ ũndũ mwega harĩ ndungata iria mwathi wacio agaakora ciĩiguĩte rĩrĩa agacooka. Ngũmwĩra atĩrĩ na ma, nĩakehotora acitungatĩre, aciikarie metha-inĩ, na acooke acirehere irio irĩe.

NYINGO CIANYU IKORWO IOHETWO, NA MATAWA MANYU MAGĨAKANA --> KŨRATHIMWO NĨ NDUNGATA ICIO, IRIA MWATHANI RĨrĩa OOKĨTE AGAACIKORA IGITĨIRE.

Kũguũrĩrio 3:11Bibilia ya Matukũ Maya↗ Ngũũka o narua. Rũmia kĩrĩa ũrĩ nakĩo, nĩgeetha gũtikagĩe mũndũ ũkuoya thũmbĩ yaku.

CIUGO CIA KIRIIKI ⚑ G5035 tachu — narua

Ngũũka o narua --> Rũmia kĩrĩa ũrĩ nakĩo, nĩgeetha gũtikagĩe mũndũ ũkuoya thũmbĩ yaku.

(Meciria makwa: Tene, mũndũ nĩoohaga nguo yake ndaaya na mũcibi mbere ya kũruta wĩra mũritũ, nĩ ũndũ ũcio nguo yohetwo na tawa ũgwakana ciarĩ na ũndũ wa kuonania nyũmba nĩyaigana na ĩrĩ mĩihũgu. Nake Jesũ ongerera mũico ũrĩa gũtarĩ mũndũ ũngĩgeria kuũmba, nĩ ũndũ mwathani ũcio agacoka nĩoohaga nguo yake we mwene, agaikaria ndungata iria ciaikaraga ciĩtereire metha-inĩ, na agacitũĩkĩra na moko make mwene. Ndungata ĩrĩa ĩikaraga ĩĩtereire ĩrĩetagĩrĩra irio cia hwaĩ-inĩ, ti na guoya.)

24. JESŨ KRISTŨ NO ŨRĨA ŨMWE — IRA, NA ŨMŨTHĨ, NA TENE NA TENE

Ahibirania 13:8Bibilia ya Matukũ Maya↗ Jesũ Kristũ atũũraga atekũgarũrũka, ira, na ũmũthĩ, o na nginya tene.

Jesũ Kristũ atũũraga atekũgarũrũka, ira, na ũmũthĩ, o na nginya tene.

Kũguũrĩrio 1:8Bibilia ya Matukũ Maya↗ Mwathani Ngai ekuuga atĩrĩ, “Nĩ niĩ Alifa o na Omega, ũrĩa ũrĩ ho, na nowe warĩ ho, na nowe ũgooka, o we Mwene-Hinya-Wothe.”

Mwathani Ngai ekuuga atĩrĩ + na nowe warĩ ho, na nowe ũgooka, o we Mwene-Hinya-Wothe.

(Meciiria makwa mwene: Mũthia wa ihenya ndũraturi handũ, tondũ Jesũ Kristũ nowe o ro ũcio mĩena-inĩ yothe ĩtatũ ya mahinda (Ahibirania 13:8). Alifa na Omega nĩ kĩrore kĩa mbere na kĩa mũthia gĩa mabatabu ma Kĩngiriki, nĩ ũndũ ũcio Jesũ arũgamĩte mĩena-inĩ yeerĩ ya rũgano ruothe. Ũthiũ ũrĩa ũrĩ mũthia-inĩ ndũgũkorwo ũrĩ ũthiũ wa mũndũ ũtooĩ.)

25. E. ŨSO NA ŨSO — KŨMENYWO O TAO NGĨĨMENYETE

Thaburi 17:15Bibilia ya Matukũ Maya↗ Na niĩ-rĩ, nĩngeyonera ũthiũ waku na ũthingu; rĩrĩa ngokĩra-rĩ, nĩngaĩiganwo nĩgũkuona ũrĩa ũtariĩ.

CIUGO CIA KIHEBERI ⚑ H8544 temunah — mũhaano · ⚑ H2372 chazah — rora

NĨNGONANA NA ŨTHIŨ WAKU NDĨ NA ŨTHINGU --> NĨNGAIGANĨRWO, RĨRĨA NGŨRA, NĨ ŨHOTHO WAKU.

1 Johana 3:2Bibilia ya Matukũ Maya↗ Arata akwa endwa, rĩu ithuĩ tũrĩ ciana cia Ngai, no gũtirĩ kũramenyithanio ũrĩa tũgaatuĩka thuutha-inĩ. No nĩtũũĩ atĩ hĩndĩ ĩrĩa akoonithanio nĩtũkahaanana nake, nĩgũkorwo tũkaamuona o ũrĩa atariĩ. (3) Mũndũ o wothe ũrĩ na kĩĩrĩgĩrĩro gĩkĩ thĩinĩ wake nĩetheragia, o ta ũrĩa Kristũ nake arĩ mũtheru.

CIUGO CIA KIRIIKI ⚑ G3700 optanomai — kuona

RĨRĨA AKONEKA, TŨGAATUĨKA TA WE + TŨKAAMWONA TARĨA ATARĨ --> O MŨNDŨ WOTHE ŨRĨA ŨRĨ NA MWĨHOKO ŨYŨ THĨINĨ WAKE NĨAGĨTHERAGIA MWENE.

1 Akorinitho 13:12Bibilia ya Matukũ Maya↗ Rĩu tuonaga maũndũ na mairia, ta kuona na gĩcicio; no hĩndĩ ĩyo tũkoonaga ta andũ makĩonana ũthiũ kwa ũthiũ. Rĩu njũũĩ maũndũ o gĩcunjĩ; hĩndĩ ĩyo nĩngamenya maũndũ wega, o ta ũrĩa niĩ njũũĩo wega.

RĨU-RĨ, TWONAGA TAARĨ NA KĨĨRŪRA, NA NDŨRĨĨ + HĨNDĨ ĨYO TŨKOONANA ŨTHIŨ NA ŨTHIŨ --> HĨNDĨ ĨYO NĨNGAMENYA O TAO NĨNJUĨKĨTE.

Kũguũrĩrio 22:3Bibilia ya Matukũ Maya↗ Gũtigacooka kũgĩa na kĩrumi o na kĩrĩkũ. Gĩtĩ-kĩa-ũnene kĩa Ngai na gĩa Gatũrũme gĩgaakorwo kũu thĩinĩ wa itũũra inene, nacio ndungata ciake nĩikamũtungatagĩra. (4) Nacio nĩikoonaga ũthiũ wake, narĩo rĩĩtwa rĩake rĩkandĩkwo ithiithi-inĩ ciao.

nacio ndungata ciake nĩikamũtungatagĩra --> Nacio nĩikoonaga ũthiũ wake + narĩo rĩĩtwa rĩake rĩkandĩkwo ithiithi-inĩ ciao.

(Meciiria makwa mũnene: Kũrĩ haha ũtwarano-thiĩ wothe wathiaga, tondũ tũgaatuĩka ta Jesũ rĩrĩa tũkaamuona ũrĩa arĩ (1 Johana 3:2). Mũndũ ũrĩa ũkuuĩte kĩĩrĩgĩrĩro gĩkĩ nĩetheragia rĩu, tondũ eterete gũtũngana na Jesũ. Kũmenyana kũrĩa kwambĩrĩirie ta gũthiathiũka kuo kũrĩĩkiragĩrio ũthiũ na ũthiũ (1 Akorinitho 13:12).)

KANUA GA IRĪ

Ayubu 19:25Bibilia ya Matukũ Maya↗ Nĩnjũũĩ atĩ Mũngũũri arĩ muoyo, na atĩ marigĩrĩrio-inĩ nĩwe ũkaarũgama thĩ ĩno. (26) Nakĩo gĩkonde gĩkĩ gĩakwa kĩarĩkia gũthira, na mwĩrĩ ũyũ wa nyama ũkorwo ũtarĩ ho, hĩndĩ ĩyo nĩ ngoona Ngai; (27) niĩ mwene nĩngamwĩonera na maitho, niĩ mwene, ti mũndũ ũngĩ. Ĩ ngoro yakwa ndĩkĩrĩ na wendo mũnene!

CIUGO CIA KIHEBERI ⚑ H1350 gaal — mũkũũri

NĨNJŨĨ ATĨ MŨKŨũRI WAKWA ARĨ MUOYO --> NA MWĨRĨ-INĨ WAKWA NĨNGOONA NGAI + MAITHO MAKWA NĨMAKAMWONA, NA TĨGĨTUĨ ŨNGĨ.

Thaburi 17:15Bibilia ya Matukũ Maya↗ Na niĩ-rĩ, nĩngeyonera ũthiũ waku na ũthingu; rĩrĩa ngokĩra-rĩ, nĩngaĩiganwo nĩgũkuona ũrĩa ũtariĩ.

NĨNGOONA ŨTHIŨ WAKU + NĨNGAAIGANĨRWO, RĨRIA NGARAHŨKA.

RĨRĨA AKONEKANA --> TŨKAMuona TAARĨ WE.

2 Akorinitho 13:1Bibilia ya Matukũ Maya↗ Rĩrĩ nĩ riita rĩa gatatũ gũũka kwanyu. Ũhoro o wothe no nginya ũrũgamĩrĩrwo nĩ ũira wa andũ eerĩ kana atatũ.

Ũhoro o wothe no nginya ũrũgamĩrĩrwo nĩ ũira wa andũ eerĩ kana atatũ.

(Meciria makwa: Aira atatũ nĩmarũgamĩte mũico-inĩ wa mũthiĩre ũyũ, nĩ ũndũ Ayubu, Daudi, na Johana othe moigaga nĩmakoona Ngai. Andũ acio atatũ maratũũrire mahinda matatũ tofauti ma thĩ, no marutaga ũira o ũmwe. Bibilia yugaga "kanua-inĩ ka aira eerĩ kana atatũ nĩguo ũhoro wothe ũrĩhingagio," nĩ ũndũ ũcio mũthiĩre wa hamwe na Ngai nĩũthiraga na kuonwo kwa Ngai (2 Akorinitho 13:1).)

KĨĨRURU NA ŨHINGĨRIRIA

Wĩcirie ũhoro wa kĩĩruru kĩrĩ thĩ. No wone mũhianĩre wa kĩĩruru kĩu. Mũhianĩre ũcio wiki ndũngĩkwĩra nĩ kĩĩ kĩrehaga kĩĩruru kĩu. Kĩĩruru kĩu gĩtũũraga kĩrĩ hitho nginya rĩrĩa ũtheri wa ma ũkuonia kĩndũ kĩene. Ningĩ nĩguo ũcookaga ũrore kĩĩruru kĩu. Ũkoona atĩ kĩĩruru kĩu kĩanyitĩte mũhianĩre wa kĩndũ kĩu kuuma kĩambĩrĩria. Mĩhiano ya Kĩrĩkanĩro gĩa Tene nĩ ciĩruru ta icio. Nĩ ciĩruru cia ma, ihianĩirwo nĩ mwĩrĩ wa ma. Bibilia yĩtaga mĩhiano ĩyo "kĩĩruru gĩa maũndũ marĩa magooka" (Akolosai 2:17). Rĩsonga o rĩo riugaga atĩ "mwĩrĩ nĩ wa Kristũ." Kĩĩruru "ti mũhianĩre wa ma kũna" (Ahibirania 10:1). Gũtirĩ mũndũ ũngĩathomire ma yothe kuuma kĩĩruru-inĩ kĩu wiki. Tũtirĩ tũkoragwo twakĩte ũrutani igũrũ rĩa kĩĩruru wiki. Twĩtaga kĩndũ kĩĩruru o rĩrĩa ũtheri wa Kĩrĩkanĩro gĩa Kĩerũ ũkoretwo ũtuonetie mwĩrĩ ũrĩa kĩĩruru kĩu kĩrĩ waguo. Gĩcunjĩ-inĩ gĩkĩ, ũtheri wa Kĩrĩkanĩro gĩa Kĩerũ nĩ wonanagia mwĩrĩ ũcio na hingo.

1. Thaama 13:21Bibilia ya Matukũ Maya↗

MWATHANI NĨATHIAGA MBERE YAO MŨTHENYA NA GĨTUGU KĨA ITU --> NDEEHERIIRE GĨTUGU KĨU MBERE YA ANDŨ.

2. Johana 8:12Bibilia ya Matukũ Maya↗ Rĩrĩa Jesũ aarĩirie andũ rĩngĩ, akiuga atĩrĩ, “Niĩ nĩ niĩ ũtheri wa thĩ. Ũrĩa wothe ũnũmagĩrĩra ndarĩ hĩndĩ arĩthiiaga na nduma, no arĩgĩaga na ũtheri wa muoyo.”

NIĨ NDĨ ŨTHENYA WA THĨ --> ŨRĨA ŨKĨĨNJATAGA NDAGATHIIAGA NDUMA-INĨ, NO NĨAKAGĨA NA ŨTHERI WA MUOYO.

3. 1 Akorinitho 10:1Bibilia ya Matukũ Maya↗ Na rĩrĩ, ariũ na aarĩ a Ithe witũ, ndikwenda mũkorwo mũtooĩ ũndũ ũyũ, atĩ maithe maitũ ma tene othe maatongoragio nĩ itu, na atĩ othe nĩmaringire iria. (2) Othe nĩmabatithirio matuĩke andũ a Musa marĩ rungu rwa itu rĩu, o na marĩ iria-inĩ rĩu. (3) Na othe maarĩĩaga irio o imwe cia kĩĩroho, (4) na maanyuuaga maaĩ o mamwe ma kĩĩroho; nĩgũkorwo maanyuire kuuma rwaro-inĩ rwa ihiga rwa kĩĩroho rũrĩa rwatwaranaga nao, naruo rwaro rũu rwarĩ Kristũ.

MAITHE MAITŨ OTHE MAARĨ RUNGU RWA ITU --> MAANYUĨRE KUUMA HARĨ IHIGA RĨA ROHO RĨRĨA RĨAMARŨMAGĨRĨRA + NA IHIGA RĨU RĨARĨ KRISTŨ.

(Mecereria makwa mwene: Isiraeli maathiiaga mihiano mĩrongo ĩna magĩrũmĩrĩra gĩtugumo kĩa itu na mwaki, na mũthiĩre ũcio wothe warĩ kĩĩruru thĩ. Kĩrĩkanĩro Kĩerũ nĩkĩo kĩmũrĩkagia ũtheri, nĩgũkorwo Jesũ oigaga "Nĩ niĩ ũtheri wa thĩ," na Paũlũ akandĩka "narĩo Ihiga rĩu rĩarĩ Kristũ" (Johana 8:12, 1 Akorintho 10:4). Gũthiĩ na Jesũ mũthenya o mũthenya nĩguo mũthiĩre wa tene mũno thĩinĩ wa Bibilia.)

KŨHINGA

Johana 14:2Bibilia ya Matukũ Maya↗ Thĩinĩ wa nyũmba ya Baba kũrĩ na ciikaro nyingĩ; gũtangĩrĩ ũguo ingĩrĩ kũmwĩra. Nĩngũthiĩ kuo kũmũthondekera handũ. (3) Na ndathiĩ na ndamũthondekera handũ-rĩ, nĩngacooka ndĩmũgĩĩre nĩgeetha o na inyuĩ mũkoragwo harĩa ndĩ.

NDĨRATHII GWĨKA HANDU HA GWĨKĨRA --> NĨNGOOKA RĨNGĨ, NDĨĨAMŨKĨRE HARĨ NIĨ MWENE + HARĨA NDĨ, NAINYUĨ MŨGAAKORWO HO.

Kũguũrĩrio 22:20Bibilia ya Matukũ Maya↗ Ũrĩa ũroimbũra maũndũ macio ekuuga atĩrĩ, “Ĩĩ nĩguo, ngũũka o narua.” Ameni. Ũka, Mwathani Jesũ!

NA NĨ HAKĨKA NDĨROKA NA IHENYA --> Ĩĩ, ŨKA, MWATHANI JESŨ.

(Meciria makwa: Rĩu ũnganĩrĩra njĩra yothe ya gũcooka mũciĩ, nĩ ũndũ Ithe wa Igũrũ nĩagucaga ũrĩa ũthiiaga akĩgũrĩrĩria, ũrĩa ũthiiaga na magũrũ egũikara na Jesũ mũthenya na mũthenya, ũrĩa ũrũgaga akoimbũraga rĩĩtwa rĩake, na ũrĩa etagĩrĩra agatũũria tawa wake ũgwakana. Jesũ ndaigana kwĩrĩra o handũ tu, nĩ ũndũ eerĩire we mwene, akiuga "Nĩngacoka rĩngĩ, na ndĩmũnyiitĩrĩre harĩ niĩ mwene" (Johana 14:3). Thiĩ na mbere, nĩ ũndũ ũrathiĩ ũgĩtwarana na Jesũ, na o na rĩu nĩarooka agĩtwarana nawe.)

KĨGERANIO GĨA GWĨMENYERIA

1. Mathayo 16:16 — Nake Simoni Petero agĩcookia, akiuga, Wee nĩwe Kristũ:

a) Mũthamaki wa Isiraeli

b) Mũrũ wa Ngai ũrĩ muoyo

c) Mũrũ wa Daudi

Johana 10:27 — Ng'ondu ciakwa nĩcio ciiguaga mũgambo wakwa, na nĩnjũũĩ,

a) na nĩmanũmagĩrĩra niĩ

b) na nĩndũrutaga muoyo wakwa nĩ ũndũ wa ng'ondu

c) na matigaathira tene na tene

3. Mathayo 11:29 — Ikĩrai icooki rĩakwa igũrũ rĩanyu, na mwĩrute kuuma kũrĩ niĩ; nĩgũkorwo ndĩ mũhooreri, na ndĩ na ngoro nyoroku:

a) na nĩngũmũhe ũhurũko

b) nĩgũkorwo icooki rĩakwa nĩ rĩhũthũ, na mũrigo wakwa nĩ mwahi

c) na nĩmũkuona ũhurũko wa ngoro cianyu

4. Kũguũrĩrio 12:11 — Nao makĩmũtooria nĩ ũndũ wa thakame ya Gatũrũme:

a) na kiugo gĩa hinya wake

b) na nĩ ũndũ wa kiugo kĩa ũira wao

c) kũgerera thakame ya mũtharaba wake

5. 1 Johana 3:2 — no nĩtũũĩ atĩ, hĩndĩ ĩrĩa akoonekana, nĩtũgaatuĩka ta we:

a) na riitho rĩothe rĩkamuona

b) nĩgũkorwo nĩmakuona Ngai

c) nĩgũkorwo tũkaamuona o ta ũrĩa arĩ

6. Ahibirania 13:8 — Jesũ Kristũ no ũrĩa ũmwe ira, na ũmũthĩ:

a) na tene na tene

b) na mĩaka yaku ndĩkanaũre

c) thĩ ĩtarĩ na mũthia

7. Mathayo 24:42 — Ikaragai mwĩiguĩte tondũ mũtiũĩ:

a) o na mũthenya o na thaa

b) thaa ĩrĩa Mwathani waku okaga

c) rĩrĩa ihinda rĩgaakinya

MAJIBU MAGIRA: 1-b, 2-a, 3-c, 4-b, 5-c, 6-a, 7-b

ŨŨ NDŨRANIRI ŨYŨ WAGAWANYIKA

--> Ũrĩa kĩĩruru gĩtũmaga ũtheri woneke: Jehova nĩathiiaga mbere ya Isiraeli arĩ na itugĩ rĩa itu na rĩa mwaki, na itugĩ rĩu rĩtiigana gũtiga andũ acio (Thaama 13:21-22). Jesu ekuuga "Niĩ nĩ niĩ ũtheri wa thĩ" (Johana 8:12). Paũlũ oigire maithe maanyuuire kuuma Rwaro rwa kĩĩroho, "na Rwaro rũu nĩ Kristũ" (1 Akorintho 10:4).

--> Ũrĩa kĩrĩkanĩro kĩerũ gĩtaarĩirie ũhoro ũyũ: Amosi arooria atĩrĩ, "Andũ eerĩ mangĩhota gũthiĩ hamwe matekwĩiguanĩra?" (Amosi 3:3). Kĩrĩkanĩro Kĩerũ gĩgĩcookia na watho hamwe na kĩĩrĩgĩrĩro. "Nĩ ũndũ ũcio thiĩi thĩinĩ wake" (Akolosai 2:6). "Kristũ thĩinĩ wanyu, kĩĩrĩgĩrĩro kĩa riiri" (Akolosai 1:27).

--> Ũrĩa ciugo ciarĩ na bata: kiugo kĩmwe gĩa Kĩngeretha "watch" kĩrũgamĩrĩire ciugo igĩrĩ cia Kĩngiriki. Mathayo 24:42 kũhũthĩrwo nĩ gregoreo (G1127, gũikara mwĩiguĩte). Mariko 13:33 kũhũthĩrwo nĩ agrupneo (G69, kwaga toro), na Mariko akĩongerera "na kũhooya." Watho ũcio ũmwe nĩũkoniĩ maitho na mahooya hamwe.

--> Ũrĩa ũhoro ũyũ ũkũhutagia we: kĩama nĩkĩamenyaga atĩ Petero na Johana "maakoretwo marĩ na Jesũ" (Atũmwo 4:13). Ihinda rĩrĩa ũikaraga na Jesũ rĩtigaga rũũri. Andũ arĩa marĩ hakuhĩ nawe no mone rũũri rũu.

--> Ũrĩa ũndũ ũyũ ũkoniĩ tene na tene: "rĩu nĩnjũũĩ o gĩcunjĩ; no hĩndĩ ĩyo nĩngamenya o ta ũrĩa o na niĩ njũũĩkĩte" (1 Akorinitho 13:12). Ũmenyo ũrĩa wambĩrĩirie muoyo-inĩ ũyũ ndũrathira gĩkuũ-inĩ. Ũkinyagĩrĩra ũkinyanĩru wa ũhoro ũthiũ-inĩ wa Jesũ (Kũguũrĩrio 22:4).

--> Njĩra ya mwena: Luka 12:37 yonanagia mwathi ũcio ũgũcooka agĩikaria ndungata iria ciarĩ ciĩterere metha-inĩ, na mwathi ũcio agatungatĩra ndungata icio mwene. Jesũ oigire "Niĩ ndĩ gatagatĩ-inĩ kanyu ta ũrĩa ũtungatagĩra" (Luka 22:27). Jesũ eranĩire atĩrĩ, "Nĩngũrĩanĩra nake, na o nake arĩanĩre na niĩ" (Kũguũrĩrio 3:20). Mwathi ũrĩa ũtungatagĩra ndungata ciake mwene nĩ agĩrĩirwo nĩ gwathomerwo biũ wega wake mwene.

--> Ũguũrio ũngĩhoteka: Kĩrĩko kĩa mbere thĩinĩ wa wĩruti ũyũ nĩ "ũka wone" (Johana 1:46). Kĩĩranĩro kĩa mũico thĩinĩ wa wĩruti ũyũ nĩ "nĩmakuona ũthiũ wake" (Kũguũrĩrio 22:4). Mũthiĩre na Jesũ wambĩrĩria na kuona na ũgathira na kuona. Ikinya rĩothe rĩrĩ gatagatĩ-inĩ ka icio igĩrĩ nĩ kũrora kwega gũkĩrĩ na ũhoro wa ũthiũ o ũrĩa mũthingi. Gũtirĩ rĩandĩko rĩmwe rĩugaga ũhoro ũyũ rĩrĩ rĩiki. Iga maandĩko macio hamwe na ũmarore.

CIUGO CIA KIRIIKI

Ici nĩ ciugo cia bata cia thomo ũyũ. Hutia kiugo o gĩothe kĩrĩ na tũtombo thĩinĩ wa mĩsigo ĩrĩ igũrũ kuona ũhoro wakĩo haha.

“menya” — G1097 ginosko — kũmenya, kũmenyerera, kũmenya wega, kũmenya wega mũno

Muoyo wa tene na tene nĩguo watuĩtwo nĩ kiugo gĩkĩ. "Ũyũ nĩguo muoyo wa tene na tene, atĩ makũmenye" (Johana 17:3). Kiugo kĩu nĩ kuuga kũmenya mũndũ, ti kũririkana ũhoro.

“kũguũrio” — G601 apokalupto — kũeheria gĩkunĩko, kũguũria, kũguũrĩria

Nyama na thakame itiigana kuonania Petero Jesu nĩ ũ. Ithe witũ nĩweheririe gĩcunjĩ kĩrĩa kĩahumbĩrĩte (Mathayo 16:17).

“kwĩruta” — G3129 manthano — kwĩruta, kũmenya

Jesũ oigaga "wĩrutei kũrĩ niĩ" (Mathayo 11:29). Kwĩruta kũu gwĩkaga rungu rwa icooki rĩake, hakuhĩ na mũrutani.

“rũmĩrĩra” — G190 akoloutheo — gũtwarana na mũndũ, gũthiĩ njĩra ĩmwe, kũrũmĩrĩra

Ngondu ithiiaga njĩra ĩmwe na mũrĩithi, mũthenya o mũthenya (Johana 10:27).

“gũtũũra” — G1774 enoikeo — gũtũũra, gũikara thĩinĩ wa

Kiugo kĩa Kristo kĩgĩrĩirwo nĩgũtũũra thĩinĩ wa mũndũ ta mũtũũri, na ti ta mũgeni ũgũceerera (Akolosai 3:16).

“kuumbũra” — G3670 homologeo — kwĩtĩkĩra, kuumbũra, kuuga ũndũ ũmwe, kwĩrahĩra

Kuumbũra Jesu nĩ kuuga na hatarĩ na hitho ũhoro o ũrĩa Bibilia yugaga ũkoniĩ Jesu (Mathayo 10:32).

“ũira” — G3141 marturia — ũira ũheanĩtwo, marikodi, ũira, ũira

Andũ arĩa maahootanire nĩmahootanire nĩ ũndũ wa thakame ya Gatũrũme na ũndũ wa kiugo kĩa ũira wao (Kũguũrĩrio 12:11).

“kũrĩ ho” — G3936 paristemi — kũrũgama hakuhĩ, kũrehe, kũrekereria

Mwĩtĩkia nĩarutaga mwĩrĩ wake mwene kũrĩ Ngai, wega na muoyo, ta mũthigari mbere ya mũnene wake (Aroma 12:1).

“ngo” — G3696 hoplon — kĩndũ gĩa wĩra, indo cia mbaara, kĩndũ gĩa kũhũthĩrwo, kĩndũ gĩa kũrũa

Mũhari wa 12 uugaga wĩhumbe indo cia mbaara cia ũtheri. Mũhari wa 14 uugaga wĩhumbe Mwathani Jesũ Kristũ. Indo icio cia mbaara nĩ Mũndũ (Aroma 13:12-14).

“kũrora” — G553 apekdechomai — kwĩrĩgĩrĩra biũ, kũrora na gweterera

Jesũ eeranĩire kuumĩrĩra gwake gwa kerĩ kũrĩ "arĩa mamwetereire" (Ahibirania 9:28). Kiugo kĩu nĩ kuuga kwĩinamĩrĩria na mbere ũrĩ na wĩtĩkio wa kũna.

“kũrangĩra” — G1127 gregoreo — gũikara mahiũga, kwĩhũgia, kũrora

Gĩkĩ nĩkĩo kiugo gĩa ũmenyereri thĩinĩ wa Ũhoro Mwega wa Mathayo. Ndungata ĩikaraga na maitho mahingũku (Mathayo 24:42).

“kũrangĩra” — G69 agrupneo — kwaga toro, gũikara mahiũga, kwĩhũgia

Gĩkĩ nĩkĩo kiugo gĩa kwĩhũgania thĩinĩ wa Ibuku rĩa Wega rĩa Mariko. Mariko akonania kiugo gĩkĩ na ihooya. Ndungata ĩtũũraga ĩrĩ mĩihũgu. Ndungata ĩthiiaga na mbere kũhooya (Mariko 13:33).

“narua” — G5035 tachu — narua, hatarĩ gũikara, o rĩmwe, narua

"Atĩrĩrĩ, ndĩroka narua" (Ũguũrio 3:11). Kiugo kĩu kĩoonanagia ũguũka o rĩmwe, ti mũthenya mũthondeketwo.

“kuona” — G3700 optanomai — kũrora na maitho matheri, kuona, kuoneka

"Nĩtũkamuona ta ũrĩa arĩ" (1 Johana 3:2). Kiugo kĩu kĩgwetaga ũhoro wa kũrora kĩndũ kĩa magegania.

CIUGO CIA KIHEBERI

“menya” — H3045 yada — kũmenya, kuĩtĩkĩra, kũmenyana na

Ngai eeranĩire "ngoro ya kũmenya niĩ" (Jeremia 24:7). Kũmenya kwa Kĩrĩkanĩro gĩa Tene nĩ kũmenya mũndũ, o ta ginosko ya Kĩrĩkanĩro Kĩerũ.

“ngoro” — H3820 leb — ngoro, meciiria ma ngoro, wendi, ũmenyo

Ngai aheanaga ngoro ĩrĩa ĩmũũĩ. Kũmenya kũu gũtiigana gũikara meciiria-inĩ mao (Jeremia 24:7).

“thangata” — H3212 yalak — gũthiĩ, gũthiĩ na mbere, gũũka, gũthiĩ

Amosi oragia kana andũ eri no mathiĩ hamwe matarĩ na kĩyanĩro (Amosi 3:3). Kĩrũgamo gĩa kerĩ gĩa wĩruti ũyũ gĩothe gĩtũũraga thĩinĩ wa kiugo gĩkĩ.

“gĩtugĩ” — H5982 ammud — itugĩ, mũhoro, gĩtugĩ

Gĩtugĩ kĩa itu na mwaki nĩkĩambĩrĩirie mbere ya Isiraeli. Gĩtugĩ kĩu gĩtiigana gũtiga andũ acio (Thaama 13:21-22). Gĩtugĩ kĩu nĩ kĩĩruru. Kristo nĩwe mwĩrĩ (1 Akorinti 10:4).

“mũkũũri” — H1350 gaal — gũkũũra, gwĩka ta mũndũ wa mbarĩ, gũcookia gũgũra

Matukũ-inĩ ma tene, mũndũ wa mbarĩ ũrĩa warĩ hakuhĩ nĩwe wacookagia mũndũ wa nyũmba yao kuuma thiirĩ-inĩ kana ũkombo-inĩ. Ayubu eetaga Ngai ũrĩa mũtũũra muoyo "mũkũũri wakwa." Ayubu eeriragĩria kuona Ngai arĩ na mwĩrĩ wake mwene (Ayubu 19:25-26).

“rora” — H2372 chazah — kũrora, kwĩyũmĩrĩria kuona, kwĩrorera

Daudi nĩahũthĩrire kiugo gĩkĩ ũhoro-inĩ wa rũciinĩ rwa mũico. "Nĩngonana na ũthiũ waku ndĩ na ũthingu" (Thaburi 17:15).

“mũhaano” — H8544 temunah — mũhianĩre, mũhianano, ũhaanani, ũigananu

Daudi okagĩra na ũkeno mũhianĩre-inĩ wa Ngai (Thaburi 17:15). Johana oigaga atĩ kuona nĩgũgatũtua ta Jesũ (1 Johana 3:2).

Wĩkĩte wega — thiĩ na mbere.

Ĩka Kũĩrĩrio ya Bibilia ĩrĩ na mũigana wa mũthomo ũyũ →Nĩ Ũ Jesũ? — Ũteithio wa Wathani na Mahoya · Maandĩko ma KJV marĩ na Nambari cia Strong's →

Ũhoro wa Mbere← Ndagĩrĩirwo Nĩ Gwĩka Atĩa Nĩguo Ndĩhonoke? — Gĩcunjĩ gĩa 2 · Maandĩko ma KJV marĩ na Nambari cia Strong's

↓ Ikũrũria wĩrutwo ũyũ (PDF)

Kĩũria kĩrĩa kĩnene mũno o mũndũ angĩũria: Ndagĩrĩirwo nĩgwĩka atĩa nĩguo honokio?

Soma ũhoro →

SOURCES & CREDITS

Scripture: Kikuyu Bible (CC BY-SA 4.0) — a redistributable edition, looked up exactly and never machine-translated.

Alternate chapter/verse numbering reconciled with STEPBible TVTMS (CC BY 4.0).

Strong's numbering & original-language data: OpenScriptures Hebrew Bible (CC BY 4.0); STEPBible.org — TAHOT/TAGNT/TBESH/TBESG (CC BY 4.0); Robinson-Pierpont Byzantine Majority Text (Public Domain); Strong's dictionary, 1890 (Public Domain).

Typography: Google Noto fonts (SIL Open Font License 1.1).

Wrong wording in a title, heading or button? Let us know — for a verse, use the ⚠ beside it