See More Jesus
Qach’abel
🌐 Language
'Olelo Hawai'iAfaan Oromoobahasa IndonesiaBelarusianBrezhonegCebuanoChamorroChichewachiShonaChongthuCiyawoDanskDeutschEestiEnglishEspañolEsperantoeʋegbeFrançaisHausaHrvatskiIgboIlocanoItalianoKikuyuKiswahiliKiyombiKreyòl AyisyenLatinaLatviešulietuviųLingálaLugandaMagyarMahasuiMāoriNederlandsNorskPohnpeianPolskiPortuguêsQach’abelRomaniRomânăSanskritSetswanaShqipsrpski jezikSuomiSvenskaTagalogTiếng ViệtTonganTwiTürkçeUyghur tiliYorùbáÍslenskaČeštinaБългарскиРусскийУкраїнськаעבריתاردوالعربيةفارسیكوردی سۆرانیअहिराणी‎नेपालीभद्रवाही‎मराठीमानक हिन्दी‎हरियाणवी‎অসমীয়াবাংলাਪੰਜਾਬੀગુજરાતીଓଡ଼ିଆ‎தமிழ்తెలుగుಕನ್ನಡമലയാളംไทยဗမာἙλληνική中文日本語한국어+ Ronojel ri ch'ab'al

¿Jachin ri Jesús? — Ubʼanik pa Kʼaslemal

K'ASLEMAL PA RUB'ANIK · RI B'INEM RUK' DIOS — YUQ'IK, B'INEM, ANIM, TZAQATEM

SEE MORE JESUS · wanttoseemore.com
K’iche’ of Totonicapan NTEspañol Spanish study

¿Jachin ri Jesús? — Ubʼanik pa Kʼaslemal

K'ASLEMAL PA RUB'ANIK · RI B'INEM RUK' DIOS — YUQ'IK, B'INEM, ANIM, TZAQATEM
Jachin ri Jesús — Jun bꞌinem chupam ri Loqꞌalaj Wuj, chirij ri Génesis kꞌa pa ri Apocalipsis

TZIJ RI KAJALATAJ

Ri nabʼe etamanik xuta jun kʼutunïk. Ri kʼutunïk are waʼ, ¿jachin ri Jesús? Ri Loqʼalaj Pixabʼ xukʼut uwach we kʼutunïk katzijom lo pa ri nabʼe wuj rech ri Loqʼalaj Pixabʼ kʼa pa ri kʼisbʼal wuj. We etamanik kutzukuj ri jun chik kʼutunïk. Ri jun chik kʼutunïk are waʼ, ¿jas kubʼan jun winaq rukʼ we tzij riʼ? Man junam taj ri retaʼmaxik ri Jesús rukʼ ri unaʼtaxik pa uwach. Jun winaq kꞌo kꞌo ronojel etaʼmabʼal chirij jun achi. Ri achi riʼ xa kꞌu kꞌo kꞌax kuriq che ubꞌinem rukꞌ we achi riʼ. Ri Loqʼalaj Pixabʼ kubʼij chi ri kꞌaslemal rukꞌ ri Dios are jun bꞌinem. Jun akꞌal kukꞌut chi je waꞌ kanoq. Nabꞌe kubꞌan bꞌaqan. Kꞌa te riꞌ jun tat kuchꞌek ri akꞌal chuqꞌabꞌ. Ri tat kukꞌut che ri akꞌal jas kubꞌan bꞌinem. Kꞌa te riꞌ ri akꞌal kabꞌinik. Kꞌa te riꞌ kkiy. Kꞌa te riꞌ kꞌulen. Jun winaq ri utz kꞌulen kubꞌan jun ansaj. Ri ansaj kꞌo ukꞌisbal bꞌe. We etamanik kukꞌam bꞌi ri utzij ri nabꞌe etamanik pa taq we kajibꞌ mulem riꞌ. Ri nabꞌe mulem kukꞌut jas jubꞌiq kuriq nabꞌe jun winaq retaꞌmaxik ri Jesús. Ri ukabꞌ mulem kukꞌut ri bꞌinem chi qꞌij chi qꞌij rukꞌ ri Jesús. Ri urox mulem kukꞌut ri ansaj. Pa ri ansaj, jun winaq kuqꞌalajisaj ri ubꞌiꞌ ri Jesús chikiwach nikꞌaj chik winaq. Ri ukaj mulem kukꞌut ri ukꞌisbal bꞌe. Ri Jesús petinaq chik loq. Ri Loqʼalaj Pixabʼ kutaq ronojel ri kꞌulenel che kꞌaskꞌatik. Pa ri ukꞌisbal bꞌe, ri kꞌulenel kꞌo na kril ri uwach ri Jesús.

OXIB' KUCHOLIJ KE'K'UT WI RI JUN CHOMANIK RI'

1. ¿Jas kub'ano jun winaq rech nab'e kretamaj uwach jachin ri Jesús?
2. ¿Jas jubʼiq riʼ kubʼan jun winaq che ubʼinem rukʼ ri Jesús chi qʼij chi qʼij?
3. ¿Jas kʼo pa ri kʼisbʼal rech ri anin che ri winaq ri kuyeʼej ri Jesús?

1. SIK'INIK — JAS KUB'ANO JUN WINAQ RECH NAB'E KRETAMAJ UWACH

(Nuchomanik pa in wa'e: Ronojel bʼinem kajach chi xeʼ, rumal ri akʼal kuchʼuptij nabʼe cho kubʼinik. Ri qas tzij chirij ri Jesús kepe pa sikʼinik xuqujeʼ tatabʼexik, are kʼu ri etaʼmanik pa uwach kepe jun sipanik rech ri Tataxel. Ri tzij ri e kʼo chuxeʼ kkikʼut kanoq ronojel kebʼ jastaq.)

2. A. RI KʼUTUNIK RI RAJAWAXIK KUYAʼ UTZIJ RONOJEL WINAQ — JACHIN LAʼ IN PA IWECH?

MATEO 16:13K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Are xopan ri Jesús pa ri tinimit Cesarea rech Filipo, xuta chike ri utijoxelabꞌ: ¿Jachin ri in kakibꞌij ri winaq? Ri tijoxelabꞌ xkibꞌij che: (14) E jujun kakibꞌij chi lal lal Juan ri bꞌanal qasanaꞌ, e jujun chik kakibꞌij lal lal Elías, e nikꞌaj chik kakibꞌij chi lal lal Jeremías o wine jun chike ri qꞌalajisal taq tzij. (15) Ri Jesús xubꞌij: E kꞌu ri ix, ¿in jachin ri in kibꞌij ix? (16) Ri Simón xubꞌij: Lal lal Cristo, Ralkꞌwaꞌl ri kꞌaslik Dios.
JACHIN LAʼ IN PA IWECH? --> LAʼ AT, RI CRISTO, UKʼAJOL RI KʼASLIK DIOS.
MATEO 16:17K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Ri Jesús xubꞌij: Utz awe, Simón, ralkꞌwaꞌl ri Jonás, rumal man jun winaq taj xkꞌutuw chawach, xane are ri nuTat ri kꞌo pa ri kaj.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO ⚑ G601 apokalupto — kꞌutunik
TIʼJ XUQUJEʼ KIKʼ MAN XUKʼUT TA CHAWE --> NUTAT RI KʼO CHIKAJ.
(Ri nuchomanik: Ri ukab' kojtajem ri Jesús are jun tzij che xa che ri winaq, "¿Jachin kib'ij ix wech in?" Ri tzij pa Griego chirij "kel uk'utuwik" are apokalupto (G601, resaxik ri tz'apibal), xuquje' ri Dios pa ub'i' rib' xresaj ri tz'apibal chirij ri Pedro. Jun winaq kuk'amowaj etamab'al kukik' nik'aj chik winaq, are k'u ri retamaxik xa petinaq che ri Dios.)

3. B. MAJUN WINAQ KUKOWINEB KAPETIK WE MANA ARE RI KAJAW KUKꞌAM BIK

JUAN 6:44K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Maj jun kakwinik kape wukꞌ we man are ri Tataxel kakꞌamow la wukꞌ. Ri in kꞌut kinkꞌastajisaj na uwach ri winaq riꞌ pa ri kꞌisbꞌal qꞌij. (45) Pa ri kiwuj ri e qꞌalajisal taq utzij ri Dios tzꞌibꞌatalik: Kabꞌix na chike konojel ri ucholajil. Qas tzij wi xapachin ri kutatabꞌej ri kubꞌij ri Tataxel xuqujeꞌ karetaꞌmaj ri kubꞌij kape na wukꞌ in.
Maj jun kakwinik kape wukꞌ we man are ri Tataxel kakꞌamow la wukꞌ --> Qas tzij wi xapachin ri kutatabꞌej ri kubꞌij ri Tataxel xuqujeꞌ karetaꞌmaj ri kubꞌij kape na wukꞌ in.
ROMANOS 10:17K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Xaq jeriꞌ ri kojobꞌal kakꞌiyik we katatabꞌex ri utzij ri Dios ronojel qꞌij.
RI KOJONIK KAPETIK RUMAL TATB'ENIK, RI TATB'ENIK KAPETIK RUMAL RI UTZIJ RI DIOS.
(Ri nuchomanik pa wanima': Ri qesaj are' rutzij ri Dios, are k'u ri to'em are ri utz kub'an ri winaq (Juan 6:44-45). Ri kojonik kape rumal ri to'em rech ri utzij ri Dios (Romanos 10:17). Ri Dios kuqesaj ri winaq pa ri Biblia, rumal ri' man kuya' kanoq ri Biblia.)

4. CHIXPETOK, CHIWILA — RUK QIB XQATA RI

JUAN 1:45K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Ri Felipe xeꞌ chutzukuxik ri Natanael, are xuriqo xubꞌij che: Xqarik ri Jesús aj Nazaret, ukꞌojol ri José, are waꞌ ri xtzꞌibꞌax loq rij chupam ri wuj rech taqanik rech ri Moisés xuqujeꞌ chupam ri wuj kech ri e qꞌalajisal taq tzij rech ri Dios. (46) Ri Natanael xubꞌij: ¿Che aj Nazaret we achi riꞌ? ¿La kꞌo kꞌu jun utza winaq kel chilaꞌ? Ri Felipe xubꞌij che: Chatampe loq, jalawilaꞌ.
XQARIQ RI RI XTZIB'AJ RI MOISES PA RI TAQANIK, XUQUJE' RI QALAJISANEL TAQ --> CHATPETA, CHAWILA'.
JUAN 4:41K'ak'a' Biblia↗Jach↗ E kꞌi winaq xekojon chi na che ri Jesús rumal ri xubꞌij areꞌ chike. (42) Xkibꞌij kꞌu che ri ixoq: Man xwi taj kujkojonik rumal ri xabꞌij chaqe xane rumal ri xqatatabꞌej uj rukꞌ ri qaxikin, xqetaꞌmaj chi are waꞌ ri Kolonel kech konojel ri winaq rech ri uwachulew.
XQATA UJ CHIQAJUJUNAL + QETA'M CHI QAS ARE WA' RI KRISTO, AJKOLONEL RECH RI UWACHULEW.
(Ri nuchomanik: Ri Felipe man xch'o'jin ta rukik' ri Natanael, rumal cha ronojel ri sik'inik xa are "jat, kawil na." Ri winaq aj Samaria nabe xkita utzijoxik ri Jesús rukik' jun ixoq, are k'u kanoq xkita ri Jesús pa kikaslemal. Utatab'exik jun tzijonem chirij ri Jesús xaq jun majibal, rumal cha konojel ri winaq kajawaxik kepe kutatab'ej pa kikaslemal.)

5. CHITZUꞌJ RI TZꞌIBꞌATALIK — KAKIQꞌALAJISAJ WI IN

JUAN 5:39K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Ri ix kisolij uwach ri utzij ri Dios rumal cher iwetaꞌm chi chilaꞌ kiriq wi kꞌaslemal ri maj ukꞌisik xuqujeꞌ are waꞌ ri kuya nuqꞌalajisaxik.
CHITZUKUJ RI TZ'IBTALIK --> ARE' TAQ RI' KEQ'ALAJRISAJ CHWIJ.
JUAN 20:30K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Ri Jesús xubꞌan chi na nikꞌaj mayijabꞌal taq kꞌutbꞌal chikiwach ri utijoxelabꞌ, ri man xetzꞌibꞌax taj pa we wuj riꞌ. (31) Are kꞌu we xtzꞌibꞌax pa we wuj riꞌ, xtzꞌibꞌaxik rech jeriꞌ kikojo chi ri Jesús are Cristo, ralkꞌwaꞌl ri Dios, rech are kixkojon che ri ubꞌiꞌ kayaꞌtaj na ikꞌaslemal.
Are kꞌu we xtzꞌibꞌax pa we wuj riꞌ, xtzꞌibꞌaxik rech jeriꞌ kikojo chi ri Jesús are Cristo --> rech are kixkojon che ri ubꞌiꞌ kayaꞌtaj na ikꞌaslemal.
1 PEDRO 2:2K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Chirayij ri utzij ri Dios jetaq ri kubꞌan jun laj akꞌal kurayij ri leche rech jeriꞌ kixkiꞌyik pa ri ikolotajem.
JETAQ K'AK'A TAQ AK'ALAB' + CHIRAYIJ RI SAQIL LECHE RE RI TZIJ --> RECH KIXQ'IY CHUPAM.
(Ri nuchomanik: Ri Jesús xubij chike ri achijab' chi kekayiw che rech pa ri Tzij re Dios. Ri Juan xutz'ib'aj ri uEvangelio rech ri sik'in wuj kukoj, xuquje' kuk'am ukaslemal pa ub'i' ri Jesús. Jun ak'al k'ak' katij leche ronojel qij, xuquje' jun k'ak' kojonel rajawaxik kraj ri Tzij junam je la'.)

6. E. ARE' WA'E RI K'ASLEMAL JUNELIK — RECH KAKETAMAJ AWECH

JUAN 17:3K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Ri kꞌaslemal ri maj ukꞌisik are chi ketaꞌmax wach la, xa jun Dios, xuqujeꞌ ri Jesucristo ri xtaq la loq.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO ⚑ G1097 ginosko — Etaꞌmanik
WA'E RI K'ASLEMAL JUNELIK --> RECH KEKETA'MAJ LAL + JESUKRISTO, RI XATAQ LOQ.
Jeremiah 24:7K'ak'a' Biblia↗Jach↗
KINYA' NA JUN ANIMA' CHIKE RECH KINKETA'MAJ --> KETZALIJ NA WUK'IN RUK' RONOJEL RI KANIMA'.
MATEO 11:27K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Ri Jesús xubꞌij chike ri winaq ri e kꞌo chilaꞌ: Ri nuTat uyaꞌom chwe ronojel ri jastaq rumal cher xaq xwi areꞌ retaꞌm nuwach. Maj chi jun qas etaꞌmaninaq uwach ri nuTat, xaq xwi ri in. Rumal laꞌ kintzijoj ri nuTat chike nikꞌaj winaq chik, rech kaketaꞌmaj uwach.
MAJ JUN ACHI RETAʼM UWACH RI ALKʼWAL, XANE XA RI TATAʼ + XUQUJEʼ RI JACHIN RI KRAJ RI ALKʼWAL KUKʼUT WACH CHIRIJ.
(Nuchomanik pa in wa'e: Ri Jesús kubʼij chi ri kʼaslemal ri man kʼo ta uqʼisik are ri etaʼmanik, man are ta jun kʼolibʼal (Juan 17:3). Ri tzij pa Griego are ginosko (G1097, retaʼmaxik), are retaʼmaxik jun winaq, man are ta unaqʼatik jun tzijobʼal. Ri Dios xuchʼeka ri junam etaʼmanik pa ri Ojer Taqanik, "jun animaʼ rech kinretaʼmaj," rumal riʼ chataʼ che areʼ ri animaʼ riʼ (Jeremías 24:7).)

7. BꞌINEM — BꞌINEM RUKꞌ AREꞌ QꞌIJ CHI QꞌIJ

(Ri nuchomanik pa wanima': Ri ak'al xuya' raqan, kamik kok pa ri bino. Chajij jun tzij pa ronojel we jun q'atem, ri tzij "rachi'l". Jun bino man xa jun nim laj xk'ex taj, xane e k'i ch'utin laj xk'ex, ri kban q'ij chi q'ij, rachi'l ri Jesús.)

8. A. JETAQ IX K'AMOW CHI RI KRISTO, JE' CHIXB'INOQ PA ARE'

COLOSENSES 2:6K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Rumal kꞌu riꞌ, chixkꞌol pa ri Ajawxel Jesucristo, jacha ri xibꞌan chukꞌamawaꞌxik.
Rumal kꞌu riꞌ, chixkꞌol pa ri Ajawxel Jesucristo --> jacha ri xibꞌan chukꞌamawaꞌxik.
Amos 3:3K'ak'a' Biblia↗Jach↗
¿KEKOWIN KEꞌBꞌI KACHIBꞌIL KIB WE MANA JUNAM KIKꞌUꞌX?
(Nu pixabʼ in waʼe: Ri Pablo kukunaj ri kʼamik xuqujeʼ ri bʼinem pa jun tzij. Ri Amós kutaꞌ ri ojer laj kꞌutunik chirij ri bꞌinem pa ri Loqꞌalaj Wuj, we kekowin kebꞌin kebꞌ winaq junam we man kekjunamataj taj kikꞌuꞌx. Ri bꞌinem rukꞌ ri Jesús are karaj kubꞌij chi kajunamataj ri qakꞌuꞌx rukꞌ ronojel qꞌij, jun jun aqanaj.)

9. B. RECH E KꞌO RUKꞌ ARE'

MARCOS 3:14K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Chilaꞌ xuꞌchaꞌ wi ri kabꞌlajuj uꞌtaqoꞌn, rech kuꞌx e rachiꞌl xuqujeꞌ rech kuꞌtaq bꞌik chutzijoxik ri utz laj tzij.
XUCHʼAKO KABʼLAJUJ + RECH KEʼKʼOJIʼ RUKʼ --> RECH KEUTAQ BʼIK CHUTZIJOXIK RI UTZIJ.
HECHOS 4:13K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Ri qꞌatal taq tzij xemayijanik are xkilo chi ri Pedro rachiꞌl ri Juan man xkixiꞌj ta kibꞌ chikiwach ri winaq pune etaꞌmatalik chi man kꞌo ta ketaꞌmabꞌal, xkichꞌobꞌ ri winaq chi we achyabꞌ riꞌ e xekꞌojiꞌk rukꞌ ri Jesús.
ACHIJAB' MAN ETAM TA XUQUJE' MAN K'UTUM TA CHIKE --> XKIL CHI E K'O KANOQ RUK' RI JESUS.
(Ri nutzij pa wanima': Chatzukuj ri taqanik k'o chupam we versículo, rumal ri k'olik ruk' ri Jesús kape nab'e chuwach ri chak pa rub'i' ri Jesús (Marcos 3:14). Are xk'ulmataj nab'e q'ij, xa jun tzij xriqitaj kumal ri e' q'atal tzij chirij ri k'i' kux ke ri ka'ib' achijab' ri man k'o ketamab'al, are chi ri achijab' e' k'o chik ruk' ri Jesús (Hechos 4:13). Ri q'ij ri k'olik ruk' ri Jesús kuya' jun retal ri kek'utu chikiwach nik'aj winaq chik.)

10. CHAKꞌAMA RI NUYUG PA IWIꞌ, XUQUJEꞌ CHIWETAMAJ WUQꞌ

MATEO 11:28K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Chixpeta wukꞌ ri ix ri ronojel qꞌij kixbꞌisonik xuqujeꞌ kakꞌaxir iwanimaꞌ rech kinbꞌan chiꞌwe kixuxlanik. (29) Chinimaj ri nutaqanik, xuqujeꞌ chiwetaꞌmaj iwe wukꞌ, rumal cher in kinjororik xuqujeꞌ qas kinmochꞌ wanimaꞌ. Wukꞌ in utz kixuxlanik. (30) Man kꞌax taj ri kintaqan in chubꞌanik, xuqujeꞌ man al taj ri eqaꞌn ri kixintaq bꞌik chukꞌamik.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO ⚑ G3129 manthano — etamanik
CHATPETA WUK'IN + CHIK'AMA' RI NUYUQUB' CHIWIJ, XUQUJE' CHINUTIJOJ --> KIRIQ NA UXLANEM PA IWANIMA'.
LUCAS 10:38K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Are bꞌenaq ri Jesús pa ri bꞌe rachiꞌl ri utijoxelabꞌ xiꞌkꞌow bꞌik pa ri jun leꞌaj, kꞌo kꞌu jun ixoq ubꞌiꞌ Marta, xukꞌamawaꞌj ri Jesús cho ri rachoch. (39) Kꞌo kꞌu jun rachalal ubꞌiꞌ María xpetik, xultꞌuyul rukꞌ ri Jesús, xok chutatabꞌej ri tajin kubꞌij ri Jesús.
MARIA XTꞌUYIꞌ CHUXEꞌ RAQAN RI JESÚS + XUTA RI UTZIJ.
LUCAS 10:41K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Ri Jesús kꞌut xubꞌij che: Marta, Marta, sibꞌalaj kꞌaxirinaq awanimaꞌ rumal ri ukꞌiyal ri jastaq tajin kabꞌano. (42) Xa kꞌu jun jastaq ri qas sibꞌalaj rajawaxik ubꞌanik. Are kꞌu waꞌ xuchaꞌ ri María, maj kꞌu jun kesan che.
MARTA, AT UYAJAL AWANIMA CHI KI'YAJ JASTAQ --> XA JUN JASTAQ RAJAWAXIK + RI MARIA XUCH'OB' RI UTZALAJ JASTAQ
(Nuchomanik pa in wa'e: Pa ojer taq qʼij, ri yugo jun cheʼ ri kukʼam kikʼ kebʼ awajil chuxeʼ kikul rech kkikoj junam jun eqaʼn, junam kʼa kexik pa kʼisik, junam retal kʼaslemal. Ri Jesús kuya jun eqaʼn ri kkikoj junam, man are ta jun tzijobʼal taqanik rech kekoj kutzukuj utukel jun winaq. Ri Marta xchakunik xuqujeʼ xoq ranima, are kʼu ri María xuchaʼ ri jun jastaq ri sibʼalaj rajawaxik, tʼuyul chuxeʼ raqan ri Jesús.)

11. RI NUCHIJ KAKITA RI NUCHꞌABꞌAL — KETEREN CHWIJ

JUAN 10:27K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Ri e nuchij kakita ri nuchꞌabꞌal. In wetaꞌm kiwach xuqujeꞌ kinkitereneꞌj. (28) In kinya kikꞌaslemal ri maj ukꞌisik, man kasach ta kꞌu kiwach, xuqujeꞌ maj jun kakwin chkesaxik pa nuqꞌabꞌ.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO ⚑ G190 akoloutheo — teren
RI NUCHIJ KAKITATABʼEJ RI NUCHʼABʼAL + KIBʼE CHWIJ --> KINYAʼ CHKE JUNELIK KʼASLEMAL.
JUAN 14:21K'ak'a' Biblia↗Jach↗ ¿Jachin riꞌ ri kinuloqꞌaj? Are kinuloqꞌaj ri winaq ri kubꞌan rech che ri nutaqanik xuqujeꞌ kunimaj. Ri kinuloqꞌaj, kaloqꞌax na rumal ri nuTat xuqujeꞌ kinloqꞌaj na in, kinkꞌut xuqujeꞌ na wibꞌ choch.
ARE' RI KʼO RIKʼIN RI NUTAQANIK, XUQUJEʼ KUCHAJIJ, ARE' KʼUT RI KRAJ NUWACH --> KINKʼUT WI RIB' CHIRIJ.
(Ri nuchomanik pa wanima': Ri etamanik kub'an keb' k'olem, rumal cheh ri chij kkita ri uchꞌabꞌal ri Jesús, xuquje' ri Jesús retaꞌm ri chij (Juan 10:27). Kuya' utzij kubꞌij: "Kinkꞌutuꞌ wibꞌ chuwach," xuquje' ri kꞌutuꞌ kraj kubꞌij kꞌutunik chi sib'alaj qas (Juan 14:21). Chabꞌan ri etaꞌm chik awe', xuquje' ri Jesús kukꞌut na chawe' na jalajoj chik.)

12. E. RI UTZIJ RI CRISTO PA IWANIMA — XUQUJE' RI CRISTO PA IWANIMA

COLOSENSES 3:16K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Are kꞌol ri utzij ri Cristo pa iwanimaꞌ, chipixabꞌaj iwibꞌ xuqujeꞌ chiya taq inoꞌj rukꞌ etaꞌmabꞌal, chibꞌixoj ri salmos, xuqujeꞌ chiya bꞌix pa ri Uxlabꞌixel che ri Dios rukꞌ tyoxinik pa taq iwanimaꞌ. (17) Ronojel kꞌu ri kibꞌano, we kꞌu xa kibꞌij o xane kibꞌano, chibꞌana pa ri ubꞌiꞌ ri Ajawxel Jesús, chixtyoxin che ri Tataxel rumal ri Cristo.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO ⚑ G1774 enoikeo — k'oje'ik
CHIYA' KANOQ CHI RI UTZIJ RI KRISTO KAK'OJI' IWUK'IN RIQ'ILAM --> CHIB'ANO RONOJEL PA RUB'I' RI AJAWXEL JESUS.
COLOSENSES 1:27K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Chike we winaq riꞌ ri Dios xraj xukꞌut ri ujuluwem rech ri uqꞌinomal ri awatal loq chikiwach ri man aꞌj Israel taj, are waꞌ ri Cristo ri kꞌo pa iwanimaꞌ ri kuꞌlibꞌal kuꞌx rech juluwem.
WA' RI AWATAL = CRISTO PA IWANIMA', RI KUB'ULIB'AL K'U'X RECH RI NIMAL.
(Ri nuchomanik pa wanima': Ri tzij "kꞌolik" are' enoikeo (G1774, kꞌo pa jun ja), ri tzij rech jun ajkꞌolibꞌal, man jun musaj taj. Ri utzij ri Cristo rajawaxik kꞌo pa awanima' junam jas jun ajkꞌolibꞌal, rumal cheh jun sikꞌinik man kꞌo ta uchuq'ab'. Colosenses 3:17 kꞌut kuchꞌuq ronojel ri q'ij, rumal la' man kꞌo ta jun hora ri kel kanoq che ri b'inem.)

13. UBʼANIK RI ANIMAXIK — UKʼUTIK RI UBʼIʼ, UYAʼIK RIBʼ JUNAM JUNAM RIʼ SOLDADO

(Ri nuchomanik pa wanima': Kamik ri b'inem kux jun anin', xuquje' jun etamab'al ch'uti'n kux jun etamab'al nima'q. Ri Loq'alaj Wuj kukoj keb' k'utb'al chi rech we jun q'atb'al tzij, jun ajanel ri kub'an chi rech ri sipanik, xuquje' jun ajch'o'j ri kuya' ronojel ri utyoj'jal che ri ukapitan. Ronojel keb' k'utb'al kkitoj jun kajb'al, xuquje' ronojel keb' kkitzalej jeb'el.)

14. A. UKʼUTIK RI JESÚS CHKIWACH WINAQ

MATEO 10:32K'ak'a' Biblia↗Jach↗ We kibꞌij chike nikꞌaj winaq chik chi ix ix nutijoxelabꞌ, kinbꞌij xuqujeꞌ na in che ri nuTat ri kꞌo pa ri kaj chi qas tzij wi. (33) We kꞌu kibꞌij chike ri winaq chi man ixtereneꞌl taq we taj, kinbꞌij xuqujeꞌ na in che ri nuTat chi qas man ixtereneꞌl taq we taj.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO ⚑ G3670 homologeo — qʼalajisanik
We kibꞌij chike nikꞌaj winaq chik chi ix ix nutijoxelabꞌ --> kinbꞌij xuqujeꞌ na in che ri nuTat ri kꞌo pa ri kaj chi qas tzij wi.

15. JALAN KʼUTBʼAL, JUNAM RI KʼOLIBʼAL — jun tzujunik, ubʼixik pa kebʼ Evangelio

LUCAS 12:8K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Kinbꞌij kꞌu chiꞌwe xapachin ri kinuqꞌalajisaj chikiwach ri winaq, kaqꞌalajisax xuqujeꞌ na uwach chikiwach ri angelibꞌ rech ri Dios rumal ri uKꞌojol ri Achi.
ARE' XAPACHIN KUKʼUT NUWACH CHKIWACH WINAQ --> ARE' KʼUT KAKʼUT UWACH RI UKʼAJOL WINAQ CHKIWACH RI ANJELIB' RECH DIOS.
(Ri nuchomanik pa wanimaꜘ: ri qꜘalajisanik chirij ri Jesús, homologeo (G3670, ubꜘixik junam tzij), are ubꜘixik chuwach ronojel winaq ri kubꜘij ri Loqꜘalaj Pixabꜘ chirij areꜘ. Ri Mateo kukꜘut chi ri qꜘalajisanik kꜘulaj rukꜘ "chuwach ri nuTat ri kꜘo pa kaj," xuqujeꜘ ri Lucas kukꜘut ri junam qꜘalajisanik kꜘulaj "chuwach ri e angel rech ri Dios." Bꜘij ri ubꜘiꜘ ri Jesús chuwach ri winaq cho ruwachꜘulew, are kꜘu areꜘ kubꜘij ri abꜘiꜘ chuwach ri kaj.)

16. B. MAN KOJKWINIK TA CHI KATZIJOJ

HECHOS 4:19K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Ri Pedro xuqujeꞌ ri Juan xkibꞌij: Chibꞌijmpe chaqe ¿la are kꞌu taqalik kixqanimaj ix nabꞌe cho ri Dios? (20) Man kuya taj kujtaniꞌ uj chutzijoxik ri qilom xuqujeꞌ ri qatom.
Man kuya taj kujtaniꞌ uj chutzijoxik ri qilom xuqujeꞌ ri qatom.
HECHOS 5:41K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Xeꞌl bꞌik ri e taqoꞌn rukꞌ kiꞌkotemal rumal cher ri Dios xuya bꞌe chike kakiriq jun kꞌixibꞌalalaj kꞌaxkꞌolal rumal ri ubꞌiꞌ ri Jesús. (42) Ronojel qꞌij xkiya kꞌutuꞌn pa ri Templo xuqujeꞌ cho taq ri ja, xkitzijoj chi ri Jesús are Mesías.
XKIKI KOTEM RUMAL CHI XE'YOJK CHI YAJTAJIK CHIRI UB'I' --> MAJ XKI'AN CHI UK'UTIK RIJTAQ UK'UTIK RI JESUKRISTO
1 PEDRO 4:16K'ak'a' Biblia↗Jach↗ We kꞌu kꞌo ne jun chiꞌwe kuriq kꞌax xa rumal kojonel, mukꞌixibꞌej, xane chuqꞌijilaꞌj ri ubꞌiꞌ ri Dios rumal cher we winaq riꞌ rukꞌaꞌm bꞌik ri ubꞌiꞌ ri Cristo.
WE KʼO JUN ACHI KURIQ KʼAX RUMAL CHI ARE CRISTIANO, MI KʼIXIBʼ --> CHUYAʼ UQʼIJ RI DIOS.
(Ri nu na'oj pa wi'aj: Ri taqoanelab' man kekowinik ta kikanaj kanoq che utzalixik utzij ri Jesús, rumal ri jun winaq man kub'an ta joron chirij jun ajilanel ri qas retaman uwach. Ri retamab'al kuya' rib' che ri tzalixik, xa jeri' ri nab'e taq'aj kuya' rib' che we jun taq'aj. Ri b'i'aj "Kristiano" kuk'am ub'i' ri Cristo, jun rumal rech kuya' uq'ij ri Dios, man jun eqa'n ri kaj katz'aptaj ta.)

17. RI UJACHIK IB' JUNAM RUK' JUN AJCHʼOʼJ — CHATZYAQ RI CHʼICHʼ CHʼAKATÄL RE SAQIL

ROMANOS 12:1K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Xaq jeriꞌ wachalal, qas kinta chiꞌwe pa ri utoqꞌobꞌ ri Dios chi kitzuj ri ityoꞌjal, jetaq jun kꞌaslik sipanik chuqꞌijilaꞌxik ri Dios pa chꞌajchꞌojil, rumal cher are waꞌ ri qꞌijilaꞌnem ri kaqaj cho ri Dios.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO ⚑ G3936 paristemi — kamik
CHIYAʼA RI ITYOʼJOL JUNAM JUN SIPANIK KʼASLIK + TYOX, UTZ CHUWACH RI DIOS.
ROMANOS 13:12K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Naj chik okinaq ri aqꞌabꞌ, xqeteqobꞌ loq ri qꞌij. Rumal bꞌa riꞌ qatzaqa bꞌa kanoq ri chak rech ri qꞌequꞌmal, are qakojo ri cheꞌyabꞌal rech ri tunal ri katunanik. (13) Xaq jeriꞌ utz chujnoꞌjinoq are qabꞌana ri utzilal ri kaqabꞌano are tzijil ri qꞌij pa qawiꞌ, man are ta kaqilij upaqꞌik ri qapam, man are ta kaqilij qꞌabꞌarik, man are ta kaqabꞌan ri etzelal kukꞌ taq ixoqibꞌ o kukꞌ taq achyabꞌ, xuqujeꞌ man are ta kaqilij ukojik chꞌoꞌj xuqujeꞌ kꞌaxal chikixoꞌl taq ri winaq. (14) Are chiwatzꞌyaqibꞌej ri Ajawxel Jesucristo, man are taj kiwilij ubꞌanik ri makaj ri karaj ri ityoꞌjal.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO ⚑ G3696 hoplon — tzʼalibʼal
CHESAJ RI CHAK RI QʼEQUʼMAL + KOJ CHIWE RI TOBʼANIK RI SAQIL --> CHIKOJ CHIWE RI QAJAWXEL JESUCRISTO.
(Ri nuchomanik pa wanimaꜘ: ri tzij "yaꜘik" are paristemi (G3936, uxlanem chuxukut, uyaꜘik chuxeꜘ), are ri tzij kachꜘijeꜘ che jun ajchꜘoꜘj achꜘol ri kuya ronojel ri utyoꜘjol che ri ukapitán. Ri versículo 12 kubꜘij chi kꜘo che kukoj ri chꜘichꜘachꜘoꜘj rech tunal, xuqujeꜘ ri versículo 14 kubꜘij chi kꜘo che kukoj ri Ajawxel Jesucristo (Romanos 13:12, Romanos 13:14). Ri chꜘichꜘachꜘoꜘj man jun jastaq taj, xane jun Ajchoqe, rumal laꜘ ri ajchꜘoꜘj man xaq xwi taj kachꜘoꜘj rumal ri Jesús, xane kukoj che rachꜘalal.)

18. CHATEREʼNEʼJ RI ETAL — SIBʼALAJ CHʼAKATÄL UWACH PA AREʼ

FILIPENSES 3:13K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Wachalal, wetaꞌm chi kꞌamajaꞌ kinopanik jawjeꞌ ri yaꞌtalik kinopan wi. Xwi ri kinbꞌano are chi kasachan kanoq chwe ri xikꞌow kanoq, are kinkoj nuchuqꞌabꞌ chubꞌanik ri kꞌo apanoq chinuwach. (14) Xaq jeriꞌ inbꞌenaq chinuwach rech kinopanik jawjeꞌ ri yaꞌtal wi kinopanik rech jeriꞌ keꞌnriqa na ri utzujum ri Dios chwe pa ri sikꞌinik rech chikajil pa Cristo Jesús.
INKANAJ KANOQ RI JASTAQ RI K'O CHI KANOQ --> KINB'AN CHI UTZIL PA UB'E RI PRESIYO RE RI NIM SIQ'INEM RE RI DIOS PA KRISTO JESÚS
ROMANOS 8:35K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Man kꞌo ta jun jastaq kujtasow che ri uloqꞌanik ri Cristo, man kakwin taj ri kꞌaxkꞌolal, ri bꞌis, ri kꞌax kabꞌan che jun, ri numik, ri maj ratzꞌyaq jun, ri xibꞌibꞌal utatajik, o ri kamisanik. (36) Ri tzꞌibꞌatalik kubꞌij: “Xa rumal ech la kujkꞌam bꞌik pa kamikal; je kabꞌan chiqajilaxik jetaq ri kabꞌan chike ri chij ri kekamisaxik.” (37) Pune jewaꞌ kakꞌulmatajik, xa tzi uj chꞌekenelabꞌ wi na chikiwach ri e chꞌekenelabꞌ rumal rech ri xujloqꞌanik.
JACHIN KESANOJ QIB' CHIRIJ RI LOQ'OQIL RE RI KRISTO? --> PA RONOJEL WA'E JASTAQ UJ NIM CHIK CHIKIWACH RI CH'O'JIN CHIRIJ RI XLOQ'ONIK QE
APOCALIPSIS 12:10K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Kꞌa te riꞌ xinta jun chꞌabꞌal ri sibꞌalaj ko xchꞌaw pa ri kaj, jewaꞌ xubꞌij: Xulik ri kolotajem, ri kwinem xuqujeꞌ ri rajawarem ri qaDios. Xulik ri ukwinem ri Cristo, rumal cher xkꞌyaq bꞌik ri tzujunel, are waꞌ ri chi paqꞌij chi chaqꞌabꞌ ketzujun ri qachalal cho ri Dios. (11) We qachalal xechꞌeken puꞌwiꞌ we jastaq riꞌ rumal ri ukamikal ri alaj chij xuqujeꞌ rumal xkiqꞌalajisaj ri ubꞌiꞌ; man xkixiꞌj ta kibꞌ cho ri kamikal xane xkiya kibꞌ pa kamik.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO ⚑ G3141 marturia — qꞌalajisanik
XE-CH'AKAN CHIRIJ RIJ RUMAL RI UKIK'EL RI ALAJ CHIJ + RUMAL RI UTZIJ RI KIQ'ALAJISANIK.
(Ri nuchomanik pa wanimaꜘ: ri Pablo kuya kanoq ri kꜘo chirij, xuqujeꜘ kutij uchuqꜘabꜘ chuchꜘijilobꜘexik jun kꜘolibꜘal, "ri nim uwach taqanik rech ri Dios pa Cristo Jesús" (Filipenses 3:14). Ri anim rech we kꜘutunem riꜘ, jun anim chuchꜘijilobꜘexik jun Ajchoqe, man jun kꜘolibꜘal taj. Ri xechꜘeken xechꜘeken rumal ri ukikꜘel ri Jesús, ri kabꜘix che Ralaj Chij rech ri Dios, xuqujeꜘ rumal ri utzij ri kiqꜘalajisanik, rumal laꜘ ri qꜘalajisanik che ri ubꜘiꜘ are jun chak kubꜘan ri anim rech kachꜘeken (Apocalipsis 12:11).)

19. RI UKʼISIBʼAL BʼE — UCHʼAʼJINIK CHIRIJ, XUQUJE' UKILIK RI UWACH

(Ri nuchomanik pa wanima': Ri uk'isik we jun b'anoj man are ta jun tap'ya', xane jun uwach. Ri Biblia kub'ij chi tzij chi jun na chi ri Jesús katzalij lo, man kuya' k'u kanoq ri q'ij. Man jun winaq retam ri q'ij, rumal ri' ri taqanik chi chajinoq are ronojel ri patanijik.)

20. A. KUK'UT RIB' UKAB' MUL

HEBREOS 9:27K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Jetaq ri bꞌiꞌtal loq, qonojel uj winaq xa junmul kujkamik, kꞌa te riꞌ kape na ri qꞌatoj tzij. (28) Je xuqujeꞌ ri Cristo xa junmul xutzuj ribꞌ rech jeriꞌ karesaj ri kimak e kꞌi, kꞌa te riꞌ katzalij chi na loq man xa ta kulkam chi junmul rumal ri qamak xane kapetik chuyaꞌik koltajem chike ri kayeꞌm ri upetibꞌal.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO ⚑ G553 apekdechomai — kaayik
RI CRISTO JUNAM XYA'TAJ CHUQʼAXIK RI KIMAK E KʼÍ WINAQ --> CHKECH RI KEYEʼOWINAQ CHIRIJ, KUKʼUT WI RIB' CHIK UKAʼB MUL.
1 TESALONICENSES 5:1K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Wachalal, kamik kꞌut man rajawaxik ta chik chi katzꞌibꞌax chiꞌwe jas ri kakꞌulmataj na pa taq ri qꞌij junabꞌ ri petinaq. (2) Rumal cher iwetaꞌm chik chi ri Ajawxel Jesús katzalij na loq, jetaq kubꞌan jun elaqꞌom are kelaqꞌik chaqꞌabꞌ, man kꞌo ta jun ayeꞌninaq apanoq.
jetaq kubꞌan jun elaqꞌom are kelaqꞌik chaqꞌabꞌ, man kꞌo ta jun ayeꞌninaq apanoq.
(Ri nutzij pa wanima': Ri tzij pa q'yabal griego chirij "ka'yik" are apekdechomai (G553, kuk'ulaj chi tz'aqat), jun winaq ri kukoj ranima' chuwach ronojel q'ij, man xa jun mul ka'y che'l. K'ate k'u ri Pablo kub'ij che ronojel ri iglesia chi ri q'ij kape jetaq jun eleq'om pa aq'ab', rumal la' ri iglesia man rajawaxik ta jun calendario. Ri anim petik man are ta rumal ri xib'in ib' xane are rumal ri chajinik.)

21. B. CHAJIJ IB' — JUN TAQANIK RI XYA' CHE KONOJEL

MATEO 24:42K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Rumal bꞌa riꞌ, chisukꞌumaj iwibꞌ, rumal man iwetaꞌm taj jampaꞌ ri upetibꞌal ri Ajawxel.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO ⚑ G1127 gregoreo — chajinik
Rumal bꞌa riꞌ + rumal man iwetaꞌm taj jampaꞌ ri upetibꞌal ri Ajawxel.

22. JALAN KʼUTBʼAL, JUNAM RI KʼOLIBʼAL — junam ri taqanik, pa kebʼ Evangelio

MARCOS 13:33K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Chixkꞌasloq, xuqujeꞌ chibꞌana chꞌawem rumal man iwetaꞌm taj are kopan ri qꞌotaj rech ri nupetibꞌal.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO ⚑ G69 agrupneo — chajinik
CHICHAJIJ IWIBʼ, CHIXKʼASLOQ XUQUJE' CHIBʼANA CHʼAWEM + MAN IWETAʼM TAJ JAMPAʼ KAPE RI QʼIJ.
MARCOS 13:37K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Ri kinbꞌij chiꞌwe ix, kinbꞌij chike konojel: ¡Chixkꞌasloq!
Ri kinbꞌij chiꞌwe ix, kinbꞌij chike konojel: ¡Chixkꞌasloq.
(Nuchomanik: Ri Mateo kutzʼibʼaj ri tzij gregoreo (G1127, chʼuqubʼem ri wach), xuqujeʼ ri Marcos kutzʼibʼaj ri tzij agrupneo (G69, man kʼo ta uwaram), rukʼ ri tzij kʼamowinaq "xuqujeʼ chibʼana chʼawem." Ri kebʼ tzij kʼut kʼot pa jun laj patanijel ri kuchʼuq ri uwach xuqujeʼ kutzijoj rukʼ ri rajaw. Ri Jesús kubʼij ri taqanik are kech konojel, rumal riʼ ri chʼuqubʼem are ri takʼalik kʼaslemal rech ronojel ri kojonel (Marcos 13:37).)
1 TESALONICENSES 5:5K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Iwonojel ix, ix ralkꞌwaꞌl ri tunal ri katunanik xuqujeꞌ ix ralkꞌwaꞌl ri paqꞌijal man ix ralkꞌwaꞌl ta ri chaqꞌabꞌil xuqujeꞌ man ix ralkꞌwaꞌl taj ri qꞌequꞌmal. (6) Man kuya ta bꞌa kujwarik jetaq ri kakibꞌan ri nikꞌaj winaq chik, xane rajawaxik kujkꞌasiꞌk xuqujeꞌ kꞌol qetaꞌmabꞌal che ri kaqabꞌano.
IX, IWONOJEL IX RALKʼWAʼAL RI SAQIL --> MI QAWARAM + CHUJKʼASOJ XUQUJEʼ CHUJETAʼMAJ QIBʼ.

23. UTZ KIWACH RI AJCHAKIB ARE KURIQ CHI TZUꞌNIK

LUCAS 12:35K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Chitzija bꞌa ri qꞌaqꞌ tunabꞌal, chisukꞌumaj iwibꞌ, chikojo ri iwatzꞌyaq ri jas xaqareꞌ chiꞌwe. (36) Je chixnoꞌjinoq jetaq ri kakibꞌan ri ajchakibꞌ aninaq kakijaq ri uchiꞌ ja cho ri kipatrón ri upetik pa ri nimaqꞌij rech jun kꞌulanem. (37) Utz ke ri patanijelabꞌ ri kuleꞌriqitajoq kayeꞌm apanoq ri kajaw. Qas kinbꞌij chiꞌwe, are kul ri kajaw kukꞌex riꞌ ri ratzꞌyaq, kuꞌtaq pa tꞌuyulem ri e rajchakibꞌ, xuqujeꞌ kok chikipatanixik.
CHIYAKA IBꞌE, XUQUJEꞌ CHITZIJ RI ISAQ --> UTZ LAJ WINAQ RI PATANIJELABꞌ RIꞌ, ARE CHI RI AJAWXEL KATZALIJ, KAKꞌULMATAJ CHI TAJIN KEBꞌANOK KIL.
APOCALIPSIS 3:11K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Kinpetik riꞌ. Chayaka ri kꞌo awukꞌ, rech jeriꞌ man kꞌo ta jun kamajow chawe ri tojbꞌal awe.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO ⚑ G5035 tachu — chanim
CHIWILA', KINPETIK NA ANINAQ --> CHATZUKU CHECH RI K'O AWUK'IN, RECH MA JUN WINAQ KUMAJ RI AKORONA.
(Ri nuchomanik pa wanima': Pa ojer taq q'ij, ri winaq xukoj jun k'atem chirij jun nima atz'yaq nabe' choch ukojik pa jun kaxal chak, rumal ri', ri atz'yaq k'atalik xuquje' ri q'aq' jaqalik kel kub'ij chi jun ja tzij ub'anom chik xuquje' k'aslik. K'ate k'ut ri Jesús kuya' jun uk'isb'al ri man jun winaq ta kub'an chuchobꞌik, rumal ri Ajaw ri katzalij loq kukoj ri atz'yaq rech are, kuꞌtem kan ri patanijelab' ri e k'aslik pa ri mexa, xuquje' kuya' ri wa chike rukꞌ ri uqꞌabꞌ are. Ri patanijel ri k'aslik kuyeꞌj jun waꞌim, man rukꞌ ta xibꞌin ibꞌ.)

24. RI JESUCRISTO JUNAM — IWIR, KAMIK, XUQUJE AMAQʼEL

HEBREOS 13:8K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Ri Jesucristo man kakꞌexen ta wi, Areꞌ kanoq iwir, Areꞌ kamik xuqujeꞌ Areꞌ amaqꞌel.
Ri Jesucristo man kakꞌexen ta wi, Areꞌ kanoq iwir, Areꞌ kamik xuqujeꞌ Areꞌ amaqꞌel.
APOCALIPSIS 1:8K'ak'a' Biblia↗Jach↗ “Ri in ri Ajawxel ri kinkwin chubꞌanik ronojel ri jastaq, in kꞌaslik xuqujeꞌ in kꞌas wi loq xuqujeꞌ xa jubꞌiqꞌ kawaj kinopanik, kinbꞌij: In in majibꞌal rech xuqujeꞌ in kꞌisbꞌal rech ronojel.”
IN IN ALFA XUQUJEʼ OMEGA + ARE RI KʼO, XUQUJEʼ RI XKʼOJIʼ KANOQ, XUQUJEʼ RI KOPETIK, RI KʼO RONOJEL UCHUQʼABʼ.
(Nuchomanik pa in wa'e: Ri kʼisbʼal retal man kjinik ta, rumal ri Jesucristo junam kʼo pa ri oxibʼ upam ri qʼotaj (Hebreos 13:8). Ri Alfa xuqujeʼ Omega are ri nabʼe wuj xuqujeʼ ri kʼisbʼal wuj rech ri Griego tzijobʼal, rumal riʼ ri Jesús kʼo pa kebʼ uxukut ronojel ri tzijoj. Ri uwach ri kʼo chuxeʼ ri kʼisbʼal retal man are ta uwach jun man etaʼmatal taj.)

25. E. UWACH CHUWACH — ETAꞌMAM CHIK JETAQ RI IN ETAꞌMAM

Psalm 17:15K'ak'a' Biblia↗Jach↗
KINWIL NA RI AWACH PA SUKʼBʼAL --> KINNOJ NA, ARETAQ KINKʼASTAJ, RUKʼ RI AWACHBʼAL.
1 JUAN 3:2K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Loqꞌalaj taq qachalal, uj ralkꞌwaꞌl chi ri Dios kamik, majaꞌ kꞌu kaqꞌalajinik jas qas kujux na. Xwi qetaꞌm chi are kape ri Cristo kujjunumataj na rukꞌ Areꞌ, jeriꞌ rumal kaqil na uwach. (3) Xapachin ri jeqel ukꞌuꞌx pa Cristo man kamakun ta riꞌ jacha ri Cristo man kamakun taj.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO ⚑ G3700 optanomai — rilik
KATZUꞌIN NA ARE', KOJKꞌOJIꞌ NA JUNAM RUKꞌ + KAQIL NA UWACH JAS RUBꞌANIK RIJ --> RONOJEL WINAQ RI KꞌO WE KUꞌLIBꞌAL KꞌUꞌX RIꞌ PA RIJ, KACHꞌAJCHꞌOJIRISAN RIBꞌ.
1 CORINTIOS 13:12K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Chanim kꞌut man qas ta kaqil uwach ri Dios, xaq je kaqilo jacha ta ne are kaqil ri qapalaj pa jun kaꞌyebꞌal; kape kꞌu na ri qꞌij are kaqil qibꞌ rukꞌ ri Dios. Chanim kꞌut wetaꞌm ri man qas ta tzꞌaqat ubꞌanik, kape kꞌu na ri qꞌij are kinwetaꞌmaj na jas ri xbꞌan chi retaꞌmaxik nuwach in.
Chanim kꞌut man qas ta kaqil uwach ri Dios, xaq je kaqilo jacha ta ne are kaqil ri qapalaj pa jun kaꞌyebꞌal + kape kꞌu na ri qꞌij are kaqil qibꞌ rukꞌ ri Dios --> kape kꞌu na ri qꞌij are kinwetaꞌmaj na jas ri xbꞌan chi retaꞌmaxik nuwach in.
APOCALIPSIS 22:3K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Man kꞌo ta chi wiꞌ etzelal kabꞌan pa ri tinimit riꞌ. Ri utꞌuyulibꞌal ri Dios rachiꞌl ri utꞌuyulibꞌal ri alaj Chij kekꞌojiꞌ na chilaꞌ. Konojel ri e patanil rech ri Dios kekꞌojiꞌ xuqujeꞌ na, keqꞌijilaꞌn na che ri Dios. (4) Kaqil na ri upalaj ri Dios xuqujeꞌ katzꞌibꞌax na ri ubꞌiꞌ ri Dios chikipalaj.
Konojel ri e patanil rech ri Dios kekꞌojiꞌ xuqujeꞌ na --> keqꞌijilaꞌn na che ri Dios + Kaqil na ri upalaj ri Dios xuqujeꞌ katzꞌibꞌax na ri ubꞌiꞌ ri Dios chikipalaj.
(Ri nuchomanik pa wanima': Waral ri kꞌo wi ronojel ri b'inem, rumal cheh xkojux junam rukꞌ ri Jesús are' chi kaqil na jas ri areꞌ (1 Juan 3:2). Ri winaq ri kuchapleꞌj wa' ri kuꞌbꞌal kꞌuꞌx kuchꞌajchꞌobꞌej ribꞌ kamik, rumal cheh kuraj kꞌulaj rukꞌ ri Jesús. Ri etamanik ri xuchapleꞌj jas jun ch'ikirem kuk'is uwach uwach (1 Corintios 13:12).)

B'AQ'IJ KI'B' CHI'AJ

Job 19:25K'ak'a' Biblia↗Jach↗
WETAʼM CHI KʼASLIK RI TOʼLTZIJ WINAQ --> PA NUTYOʼJAL KINWIL WI RI DIOS + RI NUWACHIʼ KEʼLIʼK, MAN JUN CHIK TAJ.
Psalm 17:15K'ak'a' Biblia↗Jach↗
KINWIL RI AWACH + KINNOJIN NA, ARE CHI KINKʼASTAJ.
1 JUAN 3:2K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Loqꞌalaj taq qachalal, uj ralkꞌwaꞌl chi ri Dios kamik, majaꞌ kꞌu kaqꞌalajinik jas qas kujux na. Xwi qetaꞌm chi are kape ri Cristo kujjunumataj na rukꞌ Areꞌ, jeriꞌ rumal kaqil na uwach.
ARE' CHI KUK'UT RIB' --> KAQIL NA UWACH JETAQ RI UB'ANIK RI'.
2 CORINTIOS 13:1K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Naꞌtaj chiꞌwe chi are urox mul waꞌ kixinsolij. Ronojel jastaq ri xkꞌulmatajik rajawaxik kachomax na rij kukꞌ kebꞌ o oxibꞌ winaq ri qas xiꞌlowik.
Ronojel jastaq ri xkꞌulmatajik rajawaxik kachomax na rij kukꞌ kebꞌ o oxibꞌ winaq ri qas xiꞌlowik.
(Ri nuchomanik pa wanima': Oxib' testigo e k'oꞌlik pa ukꞌisb'al re wa b'inik, rumal ri Job, ri David, xuquje' ri Juan kakibꞌij chi kakil na ri Dios. Ri oxib' achijab' xekꞌasiꞌk pa oxib' qꞌij taq b'antajinaq re ruwach ulew, xa kꞌu junam ri kakibꞌij. Ri Loqꞌalaj Wuj kubꞌij: "Pa kichiꞌ e kaꞌib' o oxib' testigo katzꞌaqatisax na ronojel tzij," rumal riꞌ ri bꞌinik rukꞌ ri Dios kꞌisik pa rilik ri Dios (2 Corintios 13:1).)

RI MUJ XUQUJE' RI UTZINIK

Chab'ij na jun muxub'al ri k'o pa ulew. Kakowin katz'et ri uwach ri muxub'al. Xaq xuwi ri uwach man kuya' ta che awetamaxik jachin kaya'ow ri muxub'al. Ri muxub'al kakanaj kanoq jun etza'manik kub'ano kwi ri qas tzij tunal kuk'ut chawach ri jastaq. K'ate k'u riq'ilb'ej chi na jumul ri muxub'al. Kawil chi ri muxub'al xuk'am ub'i' ri uwach ri jastaq riq' ronojel q'ij. Ri wachib'al re ri Ojer Taq'anik e muxub'al jewa'. E qas muxub'al, qas b'anom ruk' jun qas tijb'al. Ri Loq'alaj Wuj kub'ij chi ri wachib'al "jun muxub'al re ri jastaq ri kape na" (Colosenses 2:17). Ri junam tzij kub'ij "ri tijb'al are re ri Cristo." Jun muxub'al "man are ta ri qas wachib'al" (Hebreos 10:1). Man jun ta kakowin kusik'ij ronojel qas tzij xa che ri muxub'al. Man kaqaya' ta uxaq jun kutb'al pa uwi' xa jun muxub'al. Xaq xuwi kaqab'ij muxub'al che jun jastaq are chi ri tunal re ri Kak' Taq'anik xuk'ut chiqawach ri tijb'al ri muxub'al re. Pa we jun tzukunik, ri tunal re ri Kak' Taq'anik kub'ij ub'i' ri tijb'al chi choch xaq.
1. Exodus 13:21K'ak'a' Biblia↗Jach↗
RI AJAWXEL XBʼE CHKIWACH PA QʼIJ PA JUN CHUKʼAB SUTZʼ --> MAN XUMOJ TA BʼI RI CHUKʼAB CHKIWACH RI TINAMIT.
2. JUAN 8:12K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Ri Jesús junmul chik xubꞌij chike ri winaq: In in tunal ri katunan ri uwachulew. Ri kateriꞌ chwij man kabꞌin taj pa qꞌequꞌmal xane kukꞌamawaꞌj na ri tunal rech kꞌaslemal.
IN ARE' RI TUNAL RE UWACH ULEW --> ARE' RI KB'IN KANOQ CHWIJ MAJ TA K'AX KB'IN PA QAJINAQ AQ'AB' XANE' K'O TUNAL RE K'ASLEMAL RIK'IN
3. 1 CORINTIOS 10:1K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Wachalal, man kawaj taj chi kasachan chiꞌwe chi xkꞌojiꞌ jun sutzꞌ pa kiwiꞌ ri e qatat qanan ojer xuqujeꞌ konojel xiꞌkꞌow pa ri plo. (2) Konojel xbꞌan kiqasanaꞌ pa ri sutzꞌ xuqujeꞌ pa ri plo jeriꞌ xuꞌx rachiꞌl ri Moisés. (3) Konojel xa junam wa rech ri uxlabꞌal xkitijo. (4) Xuqujeꞌ junam xkiqumuj ri jaꞌ rech ri uxlabꞌal, jeriꞌ rumal xequmun che ri abꞌaj rech ri uxlabꞌal ri teren chikij, we abꞌaj riꞌ are Cristo.
KONOJEL RI QATAT OJER XE K'OJE' CHUXE' RI SUQ'AQ' --> XKITIJ RI JA' RE RI AB'AJ RE UXLAB'IXEL RI XTEREN CHIKE + RI AB'AJ ARE' RI KRISTO
(Nuchomanik: Ri Israel xebʼinik chiʼ juwinaq (40) junabʼ chirij ri sutzʼ xuqujeʼ ri qʼaqʼ rech kʼolem, xuqujeʼ ronojel ri bʼinem riʼ xa jun mujal pa ulew. Ri Kʼakʼ Taqanik kuqasaj ri saqil, rumal ri Jesús kubʼij: "In in ri saqil rech ri uwach ulew," xuqujeʼ ri Pablo kutzʼibʼaj: "xuqujeʼ ri Abʼaj riʼ are ri Cristo" (Juan 8:12, 1 Corintios 10:4). Ri bʼinem rukʼ ri Jesús chi qʼij chi qʼij are ri ojer taq bʼinem pa ri Loqʼalaj Wuj.)

CH'OKI'K

JUAN 14:2K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Cho rachoch ri nuTat kꞌo sibꞌalaj kꞌi ja kꞌolibꞌal. We ta mat jeriꞌ, nubꞌim ta riꞌ chiꞌwech. Kineꞌ na chusukꞌumaxik jun ikꞌolibꞌal. (3) Are kineꞌek, keꞌnsukꞌumaj kan ri ikꞌolibꞌal, kꞌa te riꞌ kintzalij loq chiꞌkꞌamik, rech kixeꞌ wukꞌ. Jeriꞌ rech kixkꞌojiꞌ na jawjeꞌ ri in kꞌo wi in.
KIN'B'E CHUB'ANIK JUN K'OLIB'AL CHIWE --> KINPETIK CHI JUN MUL, KIXNUKIM RUK' WI' + JAWI' IN K'O WI, CHIRIJ IXOK K'O CHIK IWE
APOCALIPSIS 22:20K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Ri xqꞌalajisan we jastaq riꞌ kubꞌij: Qas tzij kinbꞌij chiꞌwe, kinopanik riꞌ. Jeriꞌ, jeꞌ peta la Ajawxel Jesús.
QAS TZIJ KINPETIK ANIM --> JETAQ K'U RI', KATPETOQ, AJAW JESÚS.
(Ri nuchomanik pa wanima': Kamik k'ut, chamolo' ronojel ri b'e cho ja, rumal ri Qajaw kuk'am bꞌik ri kachꞌutinik, ri kabꞌinik kꞌo rukꞌ ri Jesús ronojel qꞌij, ri kaꞌanik kubꞌij ub'i' chuwach, xuquje' ri kꞌo chuchajij ri utzij kutzꞌaqatisaj ri uqꞌaqꞌ chi katzꞌinowik. Ri Jesús man xuchꞌobꞌ ta xwi jun kꞌolibꞌal, rumal xuchꞌobꞌ ribꞌ areꞌ, xubꞌij: "Kinpe chik junmul, kixinkꞌamawaꞌj wibꞌ chwe" (Juan 14:3). Chatbꞌina', rumal at katbꞌin apanoq rukꞌ ri Jesús, xuquje' areꞌ tajin kape chi awukꞌ.)

KꞌUTB'AL RETAMABꞌAL

1. Mateo 16:16 — Ri Simón Pedro xchʼaw, xubʼij: At, at ri Cristo:
a) ri Ajawinel rech Israel
b) ri uk'ajol ri k'aslik Dios
c) ri Ukꞌojol ri David
Juan 10:27 — Ri e nuchij kakito ri nuchʼabʼal, xuquje' in wetaʼm uwach ri e areʼ:
a) xuquje' kinkitereneej
b) xuquje' kinya' nuk'aslemal rumal taq ri chij
c) xuquje man kekʼis ta chi na
3. Mateo 11:29 — Chik'ama' ri nuyuqub' chiwij, xuquje' chinutijoj; rumal chi in jun ajchak, xuquje' mixb'il ri wanima':
a) xuquje' kinya' na uxlanem chiwe
b) rumal ri nuyugo man al taj, xuquje ri nueqaꞌn man al taj
c) xuqujeꞌ kiriq uxlanem che ri iwanimaꞌ
4. Apocalipsis 12:11 — Xuqujeʼ xechʼeken chrij rumal ri ukikʼel ri Alaj Chij:
a) rumal ri utzij ri uchuq'ab'
b) xuquje' rumal ri tzij re kiq'alajisanik
c) rumal ri ukikʼel ri ucruz
5. 1 Juan 3:2 — xa kʼu qetaʼm chi are kʼut kupetik, kojux junam rukʼ areʼ:
a) xuquje ronojel wach kakil na Areʼ
b) rumal cheh keril na ri Dios
c) rumal cheʼ kaqil na Areʼ jetaq ri kʼo wi
6. Hebreos 13:8 — Ri Jesucristo junam kanoq iwir, xuquje kamik:
a) xuquje' amaqel
b) xuquje ri ajunab' la man kasach ta na
c) man k'o ta uk'isik
7. Mateo 24:42 — Chajij k'ut iwib': rumal man iwetam taj:
a) man etaʼmatal ta ri qʼij, xuquje man etaʼmatal ta ri hora
b) jampaʼ kape ri Ajawxel iwe
c) aretaq kꞌo ri qꞌotaj
RETALOJ: 1-b, 2-a, 3-c, 4-b, 5-c, 6-a, 7-b

PU'AQ WAʼE KʼUTUNEM RIʼ KʼO UBʼANOJ RECHA

Jas jeb'el kub'an ri muj che kuya'o ri saq: Ri Ajawxel xnabejinaq chikiwach ri Israel pa jun cholaj sutz' xuquje' q'aq', xuquje' ri cholaj man xel ta kanoq chikixo'l ri winaq (Éxodo 13:21-22). Ri Jesús kubij "In in saq re ri uwach ulew" (Juan 8:12). Ri Pablo kubij chi ri e nan tat xkitij ri ja' re jun Ab'aj rech Uxlab'ixel, "xuquje' ri Ab'aj riq are ri Cristo" (1 Corintios 10:4).
--> Jas kubꞌij ri kꞌakꞌ tzujunik chirij waꞌe: Ri Amós kutaꞌ, "¿E kekowin kebꞌin kebꞌ winaq junam we man kekjunamataj taj?" (Amós 3:3). Ri Kꞌakꞌ Tzujunik kuya jun taqanik xuqujeꞌ jun tzujunik che uqꞌalajisaxik. "Kixbꞌinoq bꞌa pa Areꞌ" (Colosenses 2:6). "Ri Cristo pa iwanimaꞌ, are ri kuꞌbꞌaꞌ ukꞌuꞌx chi kꞌo ri qꞌij re nimal" (Colosenses 1:27).
--> Jas kꞌo uchoqꞌabꞌ ri tzij: jun tzij pa Ingles "watch" kukoj kibꞌ pa keꞌabꞌ tzij pa Griego. Ri Mateo 24:42 kukoj ri gregoreo (G1127, chi kꞌaslik kubꞌanaꞌ), ri Marcos 13:33 kukoj ri agrupneo (G69, man kuwar taj), xuqujeꞌ ri Marcos kuya kꞌu "xuqujeꞌ chibꞌana chꞌawem." Ri jun taqanik kuchꞌik ri bꞌoqꞌoch xuqujeꞌ ri chꞌawem pa junam.
--> Jas kub'an chawe at: ri ajawib' xkiq'alajisaj chi ri Pedro rachin ri Juan "e k'olik rachi'l ri Jesús" (Hechos 4:13). Ri q'atem rachi'l ri Jesús kuya' kanoq retal. Ri winaq k'o chi'awij kekowin kekil we retal.
--> Jas karaj kubꞌij waꞌ chirij ri jumul: "kamik xa jubꞌiqꞌ ri wetaꞌmam; are kꞌu chwach ri qꞌij kꞌo na kꞌutinaq, jetaq ri in etaꞌmatal chik in" (1 Corintios 13:12). Ri etaꞌmabꞌal ri kachapleꞌtaj pa waꞌ we kꞌaslemal riꞌ man kasach ta uwach are kkam ri winaq. Kutzꞌaqatisaj na uwach chuwach ri Jesús (Apocalipsis 22:4).
--> B'e ri k'o pa juyub': Lucas 12:37 kuk'ut chi ri patrón ri k'ulik kutz'uba' pa mexa ri patanijelab' ri e chajininaq, xuqumeje' ri patrón are' kupatanij ri patanijelab'. Ri Jesús kub'ij "in k'o pa ikxol jetaq ri kapatanijik" (Lucas 22:27). Ri Jesús kub'ij chi k'ulmatajik "kinwa' ruk' xuqujeje' are' wuk'" (Apocalipsis 3:20). Ri Ajaw ri kupatanij ri e patanijelab' rech are' taqal che k'olik jun tz'aqat etamanik chirij.
--> Jubʼiqʼ etaʼmabʼal: ri nabʼe siqʼinik pa we tijonik riʼ are "chatpetaq, chawilaʼ" (Juan 1:46). Ri kʼisbʼal tzujunik pa we tijonik riʼ are "kekil ri uwach" (Apocalipsis 22:4). Ri bʼinem rukʼ ri Jesús kuchapleej rukʼ ri kaʼyeʼem xuqujeʼ kukʼis rukʼ ri kaʼyeʼem. Ronojel ri qʼatanik chikikojol e kebʼ riʼ are jun kaʼyeʼem ri kubʼan sibʼalaj sakʼil che ri junam uwach. Man kʼo ta jun tzij xa utuqel kubʼij waʼ. Chaya' junam ri tzij pa kikojol xuqujeʼ chachomaj chirij.

RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO

Are' waral e k'o ri taq tzij k'utb'al rech we etamanik. Chach'ich' jun tzij ri e k'o taq puntos chupam le versículos chi rilik ri kub'ij waral.
“Etaꞌmanik”G1097 ginoskoetaꞌmanik, ilik, chꞌobꞌik, kꞌutbꞌal chi tzij
Ri kꞌaslemal ri man kꞌo ta rukꞌisik kutzꞌaqatisaj rukꞌ we tzij riꞌ. "Are' waꞌ ri kꞌaslemal ri man kꞌo ta rukꞌisik, chi keꞌtaꞌ awetaꞌmam la" (Juan 17:3). Ri tzij kubꞌij retaꞌmaxik jun winaq, man are' ta uchꞌobꞌik taq etaꞌmabꞌal.
“kꞌutunik”G601 apokaluptoresaxik ri poj, ukꞌutik, ukꞌutunik
Ri tiʼjbʼal xuquje' kikʼel man xukʼut taj chuwach ri Pedro jachin ri Jesús. Ri Qajaw Dios xresaj ri chʼuq (Mateo 16:17).
“etamanik”G3129 manthanoretamaxik, kuchomaxik
Ri Jesús kubʼij "chiwetamaj wukʼ in" (Mateo 11:29). Ri etaʼmanik kabʼanik pa uxeʼ ri uyugo, naqaj che ri ajtijonel.
“teren”G190 akoloutheorech kojkotb'ex, rech kojb'ino pa jun laj b'e, rech kojteren
Ri chij kebʼe pa ri junam bʼe rukʼ ri ajyuqʼ, chi jun qʼij chi jun qʼij (Juan 10:27).
“k'oje'ik”G1774 enoikeokꜘojeꜘik, kachꜘijeꜘ chupam
Ri utzij ri Cristo rajawaxik kʼasal pa jun winaq junam rukʼ jun ajkʼol, man xa ta jun ulaʼ (Colosenses 3:16).
“qʼalajisanik”G3670 homologeokubʼij chi jeʼ, kuchʼobʼ, kubʼij junam tzij, kuqꞌalajisaj
Uqʼalajisaxik ri Jesús are ubʼixik pa qʼalaj junam kukʼ ri kubʼij ri Loqʼalaj Wuj chirij ri Jesús (Mateo 10:32).
“qꞌalajisanik”G3141 marturiakꞌutbꞌal ya'om, tzꞌibꞌatalik, qꞌalajisanel, qꞌalajisanik
Ri e chʼeken xechʼeken rumal ri ukikʼel ri Alaj Chij xuquje' rumal ri utzij ri kiqʼalajisan (Apocalipsis 12:11).
“kamik”G3936 paristemikaq'oji' chuxukut, kuya' kanoq, kuya' rib'
Ri kojonel kuya' ri utyoʼjal che ri Dios, tzʼaqat xuquje' kʼaslik, junam rukʼ jun ajchʼoʼj chuwach jun kʼamal bʼe (Romanos 12:1).
“tzʼalibʼal”G3696 hoplonjun kꞌamabꞌal, jun chꞌichꞌ, jun etzꞌabꞌal, jun chꞌoꞌjabꞌal
Ri tzꞌibꞌatal 12 kubꞌij chi kaqakoj ri chꞌichꞌ rech saqil. Ri tzꞌibꞌatal 14 kubꞌij chi kaqakoj ri Qajawal Jesucristo. Ri chꞌichꞌ are' jun Winaq (Romanos 13:12-14).
“kaayik”G553 apekdechomaikuyeb'ej chi utz, kilo xuquje' kuyeb'ej
Ri Jesús kuchiꞌj ri ukabꞌ petik chike "ri kakayeꞌj" (Hebreos 9:28). Ri tzij kubꞌij kukut riꞌ nabꞌe rukꞌ ronojel ukꞌuꞌx chi kuyeꞌj.
“chajinik”G1127 gregoreokachajin ib', kachajij rib', kachajij
Waʼ are ri tzij rech chajinik pa ri Utzijoxik Utzilaj Tzij rech Mateo. Ri ajchak kʼo pa qʼalaj, man kuwar taj (Mateo 24:42).
“chajinik”G69 agrupneoman kawar ta, kachajij rib', kachajin
Waꞌ are' ri tzij rech chajinik pa ri Utzij Marcos. Marcos kukꞌam ri tzij rukꞌ chꞌawem. Ri ajchak man kawar taj. Ri ajchak kꞌo pa chꞌawem amaqꞌel (Marcos 13:33).
“chanim”G5035 tachuchanim, man k'o ta uraqan, aninaq, sib'alaj chanim
"Chiwila', kinpetik na aninaq" (Apocalipsis 3:11). Ri tzij karaj kub'ij chi aninaq, man are ta jun q'atb'al tzij rech q'ij.
“rilik”G3700 optanomaikuꞌkaꞌyej rukꞌ jaqal bꞌaq wach, kilitajik, kuꞌkꞌutu ribꞌ
"Kaqil na areʼ jas ri kʼo wi" (1 Juan 3:2). Ri tzij kubʼij ri kilik jun jastaq sibʼalaj nim uqʼij.

TZIJ K'ISBAL TZ'IB'ATAJINAQ PA HEBREO

“Etaꞌmanik”H3045 yadaretaꞌmaxik, kukꞌamawaꞌj, retaꞌmaxik uwach
Ri Dios xubꞌij chi kuya na jun animaꞌ chike rech ketaꞌmaj wach (Jeremías 24:7). Ri etaꞌmanik pa ri Ojer Taqanik are' junam rukꞌ retaꞌmaxik jun winaq, junam rukꞌ ginosko pa ri Kꞌakꞌ Taqanik.
“k'u'x”H3820 lebri anima, ri na'ib'al, ri rayb'al, ri retamab'al
Ri Dios kuya' ri animaʼ ri retaʼmam uwach. Ri etaʼmanik man xa ta rajawaxik kakʼojiʼ pa ri jolomaj xaq xiwi (Jeremías 24:7).
“b'inik”H3212 yalakbinem, bʼeʼik, petik, elik
Amós kuta' chi we kekowin kebꞌ achi kebꞌek pa jun bꞌe we man kꞌo ta jun kꞌulanik chikixoꞌl (Amós 3:3). Ronojel ri ukabꞌ taqanik re we etaꞌmanik kꞌo chupam we tzij riꞌ.
“tem”H5982 ammudjun poy, jun k'olib'al, jun tzalam
Ri xk'ut sutz' xuqujeje' q'aq' xnab'ej chuwach ri Israel. Ri xk'ut man xtz'aqat ta xya kanoq ri winaq (Éxodo 13:21-22). Ri xk'ut are ri mu'j. Ri Cristo are ri tyo'jal (1 Corintios 10:4).
“kolonel”H1350 gaalkutoj rix, kub'an achi'il, kuloq'oj chik
Pa ojer taq q'ij, ri qas rech ri alaxik kuloq'o ri rachalal chila' pa mak o pa mos. Ri Job kub'ij che ri k'aslik Dios "ri nutz'aqol." Ri Job kuraj kril ri Dios pa utyoxil tijb'al (Job 19:25-26).
“chiwilampe'”H2372 chazahkaʼyem, naʼtabʼexik, ilik
Ri David kukoj ri tzij riʼ chirij ri kʼisbʼal aqʼabʼ. "Kinwil na ri awach pa sukʼbʼal" (Salmo 17:15).
“wachibꞌal”H8544 temunahjun kꞌutbꞌal, jun wachibꞌal, jun junamil, jun kꞌulubꞌal
Ri David kk'astaj rukumatajinaq rumal ukowilal ri Dios (Salmo 17:15). Ri Juan kub'ij chi ri kilik kub'an chi qonojel kojuxik jer ri Jesús (1 Juan 3:2).

Utz xabʼan — chabʼana chi na.

Chab'ana' ri k'utunik rech ri Biblia ri kaya' etal pa we tijonik →Jachin Areʼ ri Jesús? — Jun Tijonik xuqujeʼ Jun Chʼawem →
Ojer taq Etamanik← Jas Kinbꞌan Rech Kinkolotajik? — Ukabꞌ Taqanik
↓ Chakʼama we tijonik riʼ (PDF)

Are' ri sibʼalaj nim uqʼij kʼutunik ri kubʼan jun winaq: ¿Jas rajawaxik kinbʼano rech kinkolotajik?

Sik'ij ri tzij →

SOURCES & CREDITS

Scripture: K’iche’ of Totonicapan NT (CC BY 4.0) — a redistributable edition, looked up exactly and never machine-translated.
Alternate chapter/verse numbering reconciled with STEPBible TVTMS (CC BY 4.0).
Strong's numbering & original-language data: OpenScriptures Hebrew Bible (CC BY 4.0); STEPBible.org — TAHOT/TAGNT/TBESH/TBESG (CC BY 4.0); Robinson-Pierpont Byzantine Majority Text (Public Domain); Strong's dictionary, 1890 (Public Domain).
Typography: Google Noto fonts (SIL Open Font License 1.1).
© SEE MORE JESUS · wanttoseemore.com — shared under Creative Commons Attribution 4.0 (CC BY 4.0).
Wrong wording in a title, heading or button? Let us know — for a verse, use the ⚠ beside it