Baibulo Jikuti Chichi Yankati Kulilekasya Mwaukoto (Kulinganya)? — Musingi · Malembo ga KJV ni Manambala ga Strong's
THE FOUNDATION · THE ORIGINAL STUDY, SET IN THE ANCIENT ORDER
Kulilekasya — Chiwundo Chekulungwa cha Chikulupi
LILOWE LYAUGUNDA
Mpikanile sambano liloŵe lyakusachilwa kwannope. Lisogosi lya Mbumu ndi kulikanya — liloŵe lya Chigiliki ndi egkrateia (G1466, kulikanya), machili gagali mwitima, kulamulila mwakumisyene. Nganiŵaga machili gagakukamula musi; gali machili gagakulamulila mbumu. Chiwundo chi chikuŵika njila siŵili paujo penu. Nlole mwenye jwanganiŵa kombola kulilamulila mwakumisyene: ligongo lya lupwiya lwa masamba jwagonile pa chindanda chakwe, jwagalauchisye ngope jakwe, ni nganasakaga kulya chakulya — ni pambesi jwalisumisye msyene. Nombe nganijuŵa jika. Sauli jwaogwepe ŵandu. Balaamu jwachiswayimba mbiya. Eva jwaweni ni kutola. Daudi jwatumisye ni kutola. Jwalijose jwaŵisile chindu pachanya pa liloŵe lya Mlungu, ni jwalijose jwalilyosisye msyene kuti apate chelacho.
Sano nlole Mwana. Jwasaukwepe, nambo nganasakaga kulamula maganga. Jwauweni umwenye wose, nambo nganatindila. Jwatukanidwe, nambo nganatukana. Namuno jwaliji M
MAULO GATATU AGAYANJILE LILI LISOMO
1. Kulilekasya ni chichi, ni kwatyochela kwakwe kuli kuli?
2. Ana mundu akulisumisya wo, mwaakuti Ahabu ni Esau ŵalisumisye?
3. Ana ali chitusyo chamalile pakulikolosya, ni ntawe wakwiuka ukupanganya chichi?
(Nganisyo syangu jamwene — makar (H4376, kusumisya) ni liloŵe lyaŵecheteледwe pa Ahabu; apodidomi (G591, kusumisya) ni liloŵe lyalembedwe nkati mwa Esau. Iŵeko iŵili, nambo malonda gamope: mundu akulisumisya nsyene kwa chindu chakuchisaka. Kulipilila ni kulisunga mwaunsyene, kuti nkasumisidwa.)
LICHOMBE LYAKUUGULA
ŴAGALATIA 5:22-23Kombolana↗Nambo mundu jwakulongoswa ni Mbumu jwa Akunnungu akuŵa ni unonyelo ni lukondwa ni chitendewele ni upililiu ni ntima wa kutyosya ni umbone ni chikulupilichiko (23) kulitimalika ni kulisiŵila kutenda sambi. Ngapagwa malajisyo gagakukombola kuikanila indu yi.
MASIKU GA CHIGILIKI⚑ G1466 egkrateia — Kulikolanga mtima
KULISIŴILA KUTENDA SAMBI — KULISIŴILA KUTENDA SAMBI — NI CHISOGOLO CHA MBUMU.
(Ng'anisyo syangu syapasyene — mlolechesye pankati pakwima kulikolela: pasikati pa isogosi ya Mbumu. Nganiji kaje masengo ga mundu; nakwe isogosi. egkrateia (G1466, kulikolela) chili machili ga mkatikati — mundu jwakwe nakulamulila. Pakutama Mbumu, isogosi iyi ikukula, ni pa yindu yeleyi kuli lisila lililose.)
1. PATU KUKUWA NGA KULIKANYA MBIYA — AHAB
1.1 Kings 21:1-4Kombolana↗↗ read this in your Bible
LIWULO LYAKUKOMBOLA MSYENE — KUTAMWA KWAKWE KUPATA CHIWAKUSACHILILA KWANTESILE KUPOSEKA, KUKALALA, NI KUTIKA KULYA.
2.ŴAFILIPI 2:8Kombolana↗Ŵalitulwisye ni kwajitichisya Akunnungu mpaka kwasika, elo, kwasika pa nsalaba.
MASIKU GA CHIGILIKI⚑ G5013 tapeinoo — kulinandiya
JWALICHEPESYE MWIWO NI KUWA JWAKUPILIKANA MPAKA PA CHIWA, NAMBO CHIWA CHA PANSALABA.
3.1 Petulo 2:22-23Kombolana↗Ŵelewo nganatenda sambi, atamuno nganaŵecheta liloŵe lyalili lyose lya unami. (23) Ŵelewo paŵatukanikwe nganaliuchisya kwa kutukana. Ni paŵasawiche nganiŵajogoya ŵandu kuti ŵajogope, nambo ŵachilesile chilolelo chakwe kwa Akunnungu, ŵakulamula mu usyene.
MASIKU GA CHIGILIKI⚑ G3058 loidoreo — Kutukana
PAŴATUKANIKWE NGANALIUCHISYA KWA KUTUKANA, NAMBO ŴACHILESILE CHILOLELO CHAKWE KWA ŴAKULAMULA MU USYENE.
(Nganisyo syangu jamwisyene — Ahabu ŵakwete uchimwene nambo nganakola ulamusi pachipatso chakwe; Mwanache ŵakwete machili gosope ni ulamusi wakuti. Ŵalitulwisye – tapeinoo (G5013, kutulusya). Ŵatukanidwe – loidoreo (G3058, kutukana) – nambo nganajanga sooni. Kulikolela ntima ngaŵaga kulepela; ali machili gakugonjeka ku ntima wa Akunnungu, mpaka ku chiwa.)
4. YIKUKOPOSYA CHITI KULITHIMBANGANYA — LISOGOLA NI NSALU WA UFUMU
1.2 Petulo 1:5-6Kombolana↗Kwa ligongo lyo, nlimbichile nkonjechesya umbone mu chikulupi chenu ni mu umbone wo njonjechesye umanyilisi wenu. (6) Mu umanyilisi wenu njonjechesye kuukombola ntima ni mu kuukombola ntima mo njonjechesye upililiu ni mu upililiu wenu njonjechesye kwalamba Akunnungu.
MASIKU GA CHIGILIKI⚑ G1466 egkrateia — Kulikolanga mtima
KUUKOMBOLA NTIMA KUKUJONJECHEDWA KU UMANYILISI, NI KUCHIPITILA KUUKOMBOLA NTIMA KUKUKOPOKA UPILILIU, NI KUCHIPITILA UPILILIU KUKUKOPOKA KWALAMBA AKUNNUNGU.
MASIKU GA CHIGILIKI⚑ G1467 egkrateuomai — Kulilekasya
MUNDU JWALIJOSE JWAKUSAKA KWAPUNDA ACHINJAKWE MU UNG'ASI WA KUUTUKA, AKULEKAGA YOSE KAJE, KUTI APOCHELE CHINDU MPELA SINGWA CHANGAJONASIKA.
3.Tito 2:11-12Kombolana↗Pakuŵa umbone wa Akunnungu waukwikanawo ukulupusyo kwa ŵandu wose uwunukulikwe. (12) Nombewo ukutujiganya kuti tuleche chigongomalo ni tama syangalumbana sya pachilambo pano, tutameje kwa kulilongosya achinsyene ni kuŵa ŵambone paujo pa Akunnungu ni kutama kwa kwanonyelesya Akunnungu mu chilambo chino
MASIKU GA CHIGILIKI⚑ G4996 sophronos — Mwakulinjilila
UMBONE UWE UKUTUJIGANYA KULECHA TAMA SYANGALUMBANA SYA PACHILAMBO PANO NI KUTAMA KWA KULILONGOSYA MU CHILAMBO CHINO.
(Nganisyo syangu jangu — nlole ndondo: kulilekasya kunongeswa pa umanyilisi, ni kupilila kukutaŵidwa pachanya pa kulilekasya. Ni chisomo chikwiganya: chisomo chachilachalacho chachikwika ukulupusyo chikwiganya kutukanila misese ja chilambo ni kutama mwakulilekasya — sophronos (G4996, mwakulilekasya), ni ndamwilo syaikulungwa. Aŵala ŵaakuutuka kuti akapate chisyimbo chachikuwonanga ali ŵandu ŵakulilekasya — egkrateuomai (G1467, kulilekasya) — mu yosope; ana kwakwima uli mwatukuŵajilwa kuŵa yeleyi, kwakupatila chisyimbo chachikakuwonanga.)
MLOMO WA ŴILI — LILOŴE LYA KUSUMISYA: MAKAR (H4376, KUSUMISYA) NI APODIDOMI (G591, KUSUMISYA)
4.1 Kings 21:20Kombolana↗↗ read this in your Bible
MFUMU JWATAMBILE MSYENE PA KAPANDA KA MASAMBA.
5.Ŵaebulania 12:16-17Kombolana↗Akapagwa jwachigwagwa, pane mundu jwangaajogopa Akunnungu mpela a Esau, jwakujasile kupagwa kwakwe kwaandanda kwa chakulya chimo. (17) Pakuŵa nkumanyililanga kuti namuno kanyuma paŵasosile sooni kuupochela upile wakwe kutyochela kwa atatigwe ŵakanilwe. Pakuŵa nganapata lipesa lya kuleka sambi ni kugagalausya gaŵatesile, namuno ŵasosile nnope kwa misosi.
MASIKU GA CHIGILIKI⚑ G591 apodidomi — sumisye
MWANA JWAANDANDA JWAKUJASILE KUPAGWA KWAKWE KWAANDANDA KWA CHAKULYA CHIMO, NI HEBRAYO JIKUJONJECHA YAYINGASALIDWA NA MAFUME — MISOSI JAJATANDAGA KUGULA SOONI MALOSI GAGO.
(Ganisyo gangu gapekene — pa achalume wosope ali mu chikagula chi, liloŵe lyakuti gulisidwe likulembedwa pa ŵandu ŵaŵili pe: Ahabu ni Esau. Mmwenye jumo agulisye chilungamiko kwa ligunda lya mboga; mwanache jwandanda agulisye uhaale wakwe kwa chakulya chimo pe. Chitabu cha Mmwenye chikumalisya ngani ja Ahabu ni chiamulo, nambo Ŵahebeli pe ni chikutyochesya kunkuya Esau kupunda po — mpaka pa lisiku lyaŵajaliile kuchisosa sooni chikoto pakulila misosi, ni kwaiwa pangali mbindo ja kutenda toba. Nkalisumisye mwachimisyene; itendo ine ngasiŵajilwa kusumidwa sooni.)
6.Ecclesiastes 4:12Kombolana↗↗ read this in your Bible
KULEPELA KWANDANDE KWA KULILEKESYA: CHAKULYA, MASO, NI LUSACHILO LWA LUNDA.
1 YOHANA 2:16Kombolana↗Pakuŵa indu yose yaili pachilambo, mpela ila tama sya chiilu syangalumbana simpagwile nasyo ni tama ja indu yaikulolecheka kwa meeso, ni kulifunila ipanje inkwete, yele yose ngaikutyochela kwa Akunnungu Atati ŵetu nambo ikutyochela pachilambo.
INDU ITATU YAYIYOYOYO YASALIDWE SOONI.
8.Matayo 4:3-4Kombolana↗Nipele Shetani ŵannyichilile, ni ŵansalile, “Iŵaga mmwe ndi Mwana jwa Akunnungu ngasalile aga maganga gagalauche gaŵe mikate.” (4) Che Yesu ŵajanjile, “Ilembekwe mu Malembelo ga Akunnungu kuti, ‘Mundu ngakulama ni nkate pe, nambo kwa liloŵe lyalili lyose lyakuŵecheta Akunnungu.’”
Matayo 4:8-10Kombolana↗Nipele Shetani ŵanjigele Che Yesu sooni ku chitumbi cheleu ni kwalosya mwenye syose sya chilambo ni ukulu wakwe. (9) Ŵansalile, “Ni yose yi chinampe ni kuŵa yenu iŵaga chimundindiŵalile ni kumbopelela.” (10) Pelepo, Che Yesu ŵanjanjile, “Shetani ngambe kwaula! Ilembekwe mu Malembelo ga Akunnungu, ‘Chimwatindiŵalile Ambuje Akunnungu ŵenu ni kwapopelela ŵawowo pewo.’”
ŴALINJIKWE PA CHAKULYA NI PA LUSATO LWA MASO, ŴAJANJILE NI LILOŴE NI KUMPOPELELA AKUNNUNGU BASI.
Ŵaloma 5:19Kombolana↗Pakuŵa kwa litala lya ungajitichisya wa mundu jumo, ŵandu ŵajinji ŵatendekwe ali ni sambi, iyoyo peyo kwitichisya kwa mundu jumo, kukwatenda ŵandu ŵajinji aŵalanjikwe ŵambone paujo pa Akunnungu.
PAKUŴA KWA LITALA LYA UNGAJITICHISYA WA MUNDU JUMO, ŴANDU ŴAJINJI ŴATENDEKWE ALI NI SAMBI, IYOYO PEYO KWITICHISYA KWA MUNDU JUMO, KUKWATENDA ŴANDU ŴAJINJI AŴALANJIKWE ŴAMBONE PAUJO PA AKUNNUNGU.
(Nganisyo syangu jamwana — milango jilajila jitatu: chilu, meso, kulikwesya kwa umi. Pa chitela jwankongwe ajiweni, akusachilile, ajigwiile, ni kulya. M'lisonga Mwanache ŵalinjikwe pa milango jilajila, ni ŵajanjile chindu chilichose kuti, Ilembekwe. Peuto pandu jwandanda ŵagwilile, kupikanila kwa jumo kuchitendekasyo ŵandu ŵajinji kuŵa ŵaoneche.)
MALIWO
1 Ŵakolinto 10:13Kombolana↗Kulinjikwa kunkulinjikwa kuli kwa kawaida kwapata ŵandu. Akunnungu ali ŵakukulupilichika, nombewo ngasanneka nlinjikwe kupunda ukombole wenu. Nambo pankulinjikwa, ŵelewo champe machili ga kupililila ni litala lya kukopochela.
AKUNNUNGU ALI ŴAKUKULUPILICHIKA, NAMBO PANKULINJIKWA, ŴELEWO CHAMPE MACHILI GA KUPILILILA NI LITALA LYA KUKOPOCHELA.
2 Petulo 1:6Kombolana↗Mu umanyilisi wenu njonjechesye kuukombola ntima ni mu kuukombola ntima mo njonjechesye upililiu ni mu upililiu wenu njonjechesye kwalamba Akunnungu.
MASIKU GA CHIGILIKI⚑ G1466 egkrateia — Kulikolanga mtima
Mu kuukombola ntima njonjechesye upililiu ni mu upililiu njonjechesye kwalamba Akunnungu.
(Malingaliro gangu gapajika — aji ni chiwundo chosope cha lipesa mu mtundu umo: kulikolela, egkrateia (G1466, temperance), lili sadaka ja Mbumu — mmwe kulamulidwa ni machili gakwe. Ahabu ŵasumisye jwasyene, makar (H4376, kusumisya); Esau ŵasumisye ufulu wakwe wa mbelesi; Sauli, Balaamu, Hava, ni Daudi ŵanawose ŵaganichisye chindu chimo kupunda liloŵe lya Mlungu. Nambo Mwanache ŵalilamulile jwasyene mpaka pa chiwa, ni kwa kupikanila kwa jumo ŵandu ŵajinji akolechedwe kuŵa ŵaeti. Ni Mlungu jwakulupichika: mmwe ngamwatendedwa kulingwa kupunda machili genu, ni pamo ni kulingwa alichenjelesye litala lya kutuluka. Ŵichisye kulikolela pa umanyilisi wenu, ni mbutuche kukwaula chisyimbo chachikasachimalika.)
MASIKU GA CHIGILIKI
Aga ni maloŵe gakusachilwa ga somo ali. Kwaŵayani liloŵe lililyose lyalikwete tuchindondo m'mavesi gapachanya kuti nkaiwone mate gakwe kuno.
Nlisumisye mwasyene kutenda yakusakala pameso pa Ambuje
DIDAKI JA MASOKA
1. Ŵagalatiya 5:22-23 — Nambo mundu jwakulongoswa ni Mbumu jwa Akunnungu akuŵa ni unonyelo ni lukondwa ni chitendewele ni upililiu ni ntima wa kutyosya ni umbone ni chikulupilichiko kulitimalika ni:
Mmwe ŵagulisidwe akuwomboledwa uli: Ahabu ni Esau ŵalisumisye achinsyene, nambo mmwe nsumidwe ni ntengo (1 Ŵakolinto 6:20) — ŵagulisidwe pasi pa sambi (Ŵaroma 7:14), nambo ŵawombolwe kutyochela ku malweso (Ŵagalatia 3:13).
Yatite kusunga musi: jwanganakola ulamusi pa ntima wakwe ali chisawu musi wagumulikwe, wangali mpanda (Miyambo 25:28); ni jwakulamula ntima wakwe ali jwambone kupunda jwakukamula musi (Miyambo 16:32).
Mbio jikutumbilidwa muuli: kulilekanga mu yindu yosope kukutulongolela kutumbila ni upililo mbio jajiŵichidwe paujo pesu, kulolechesya kwa Yesu (Ahebulayo 12:1-2).
Yankaŵende ndaŵi jikwera: pa umanyilisi kuŵika kutalilika, pa kutalilika kuŵika upililiu, pa upililiu kuŵika umbuya wa Mlungu (2 Petulo 1:5-7) — kuti ŵanganya jenumanja kasakuŵa ŵangali chisogosi kapena ŵangali kupasa isogosi (2 Petulo 1:8).
