Nini Biblia Elobi Na Ntina Ya Malamu Na Mabe? — Eteni ya 2 · Makomi ya KJV elongo na Mituya ya Strong
PART 2 · BOYEKOLI YA SIKA ETONGAMI NA LIKOLO YA MATEYA YA NTINA YA LIBIKA
Malamu na mabe — Malakisi ya Ntina ya Biblia
LILOBA YA EBANDELI
Yoká. Lokuta ya kala koleka oyo elobamaki, elobamaki na nse ya nzete moko, mpe ezalaki lokuta na tina ya boyebi. Nyoka amekaki mwasi te na koyeba te — amekaki ye na koyeba: bokozala lokola banzambe, bayebi bolamu mpe mabe. Mpe boyebi yango ezalaki ya solo — Nzambe ye moko alobaki na sima, moto akomi lokola moko na biso, mpo na koyeba bolamu mpe mabe — kasi moto azwaki yango na loboko na ye moko, na liloba ya lokuta, mosika na Nzambe oyo azali kaka Ye moko malamu, mpe lifuti na yango ezalaki liwa. Banda mokolo wana, bana ya Adamu bamemi boyebi oyo ezali kilo mingi mpo na bango: bazali na bwanya mpo na kosala mabe, kasi mpo na kosala bolamu bazangi boyebi; motema ya lokuta koleka biloko nyonso, oyo na suka etangaka mabe bolamu mpe bolamu mabe. Kasi yoká toli mobimba ya Nzambe. Nzambe oyo akangaki nzela ya nzete ya bomoi akangaki monoko na ye te. Atiaki liloba liboso ya moto — bóboya mabe, bópona bolamu; bólongwa na mabe, mpe bósala bolamu — mpe atiaki bilei ya makasi liboso na biso, mpo ete na kosalela yango mayoki na biso ekolakisama mpo na kokesenisa yango mibale. Mpe atindaki Mwana na ye, Mwana oyo aboyaki mabe mpe aponaki bolamu mpe alongwaki ata mbala moko te, oyo atambolaki kosala bolamu, mpe amemaki mabe na nzoto na ye moko na nzete, kino nzela oyo ekangamaki etelemi lisusu polele: na moto oyo alongi, nakopesa ye kolia na nzete ya bomoi. Longwa na nzete ya liboso kino na nzete ya suka, likambo oyo nde etiami liboso na yo. Boluka yango malamumalamu.
MITUNA MISATO OYO BOYEKOLI OYO EKOYANOLA:
1. Boyebi ya malamu mpe mabe eutaki wapi, mpe ezalaki komemela moto nini na mokolo oyo azwaki yango?
2. Nzambe abengi moto asala nini na mabe mpe na malamu — mpe boni, motema ya moto ekoki kondima libyangi wana yango moko?
3. Ndenge nini makoki ya nzoto ekomeka kokesenisa malamu na mabe, mpe ndenge nini mabe elongwaka na nsuka?
MOBOKO OSILA KOTIYAMA — MALAMU MPE MABE
› BILOKO MIBALE YA NZETE NA ELANGA --> NZETE YA BOMOI + NZETE YA BOYEBI YA MALAMU MPE MABE (Genèse 2:9).
NA NZETE NYONSO OKOKI KOLIA MPO NA KOTONDA + KASI NA NZETE YA BOYEBI YA MALAMU MPE MABE OKOLIA TE (Genèse 2:16-17).
NYOKA ALOBI, BOKOKUFA TE MPENZA --> MOTO AZWI BOYEBI KOSILA NA NZAMBE + LIWA EKOTI (Genesis 3:4-7; Romans 5:12).
BAYEBI NGAI TE --> BAZALI NA BWANYA MPO NA KOSALA MABE + KOSALA BOLAMU BOYEBI TE (Yirimia 4:22).
› MAWA NA BATO OYO BABENGAKA MABE ETE MALAMU, MPE MALAMU ETE MABE (Yisaya 5:20).
MOTO NYONSO OYO AKOYOKA AKOFANDA NA KIMIA + AKOZALA NA BOBANGI TE LIYIBOSO YA MABE (Masese 1:33).
› MAKAMBO ESALEMAKI NA NZELA YA KOSALELA --> KOKESENISA MALAMU MPE MABE (Ebreo 5:12-14).
Eteni oyo ya mibale endimisi solo yango kaka wana longwa na banzeneneke ya sika.
LIKAMA YA EBANDELI
Ba-Ebre 5:14Modern Bible↗Share↗Bilei ya makasi ezali mpo na mikolo, ba-oyo bayebi kokesenisa malamu mpe mabe.
BILEI YA MAKASI → MAYOKI OYO EMESANI MPO NA KOSALELA YANGO → KOKESENISA MALAMU MPE MABE.
(Makanisi na ngai ya moko — "exercised" ezali gymnazo (G1128, exercise), kolakisama ndenge moto alakisamaka na mateya ya ntango molai, mpe "senses" ezali aistheterion (G145, senses), biteni oyo eyokaka. Bososoli epesamaka te na moto ya goyigoyi; ekolaka na kosalela yango. Mwana moke ayebi elengi mpe bololo; bato bakoli bayebi malamu mpe mabe — mpe molakisi ezali liloba ya bosembo (Ebre 5:13).)
1. NZETE — BOYEBI YA MALAMU (H2896 TOWB) MPE MABE (H7451 RA) OZWAMI MOSIKA NA NZAMBE
1.2 Bakolinto 11:3Modern Bible↗Share↗Nzokande, nazali kobanga ete makanisi na bino ebeba mpe epengwisa bino mosika na nzela ya solo mpe ya peto na miso ya Klisto, ndenge nyoka ekosaki Eva na mayele na yango ya mabe.
MALOBA YA NTINA YA GRIKI⚑ G1818 exapatao — akosamaki
NYOKA AKOSAKI EVA NA MAYELE NA YE YA MABE → MAYELE EBEBI LONGWA NA BOSOTOSOTO OYO EZALI NA KATI YA KRISTO.
(Makanisi na ngai moko — Polo azali kotala nsima na elanga mpe azali komona likama moko wana ezali kaka kosala. Motema oyo elongwe na liloba ya polele ya Nzambe ezali motema oyo emipesi lisusu mpo na kokosama. Nzete yango ezalaki kopesa boyebi, kasi elingo ya solo ya nyoka ezalaki ya kolongola mwasi na bopete ya oyo Nzambe alobaki ya solo.)
2.Barome 6:23Modern Bible↗Share↗Pamba te lifuti ya lisumu ezali kufa, kasi likabo ya ofele ya Nzambe ezali bomoi ya seko kati na Yesu-Klisto, Nkolo na biso.
MALOBA YA NTINA YA GRIKI⚑ G3800 opsonion — lifuti
Pamba te lifuti ya lisumu ezali kufa → kasi likabo ya ofele ya Nzambe ezali bomoi ya seko kati na Yesu-Klisto, Nkolo na biso.
(Makanisi na ngai ya moko — likebisi oyo epesamaki na nzete ezalaki te bobangisi oyo elekaki elongo na Edene. Polo abengi mobeko wana kaka na nkombo na yango ya mobimba: lifuti ya lisumu ezali liwa. Kasi vese kaka wana etikeli ekuke mosusu polele — likabo ya ofele ezali bomoi.)
3.1 Yoane 2:16Modern Bible↗Share↗pamba te nyonso oyo ezali kati na mokili, lokola baposa mabe ya nzoto, posa makasi ya konduka biloko oyo miso ezali kolula, mpe lofundu mpo na biloko; ewuti na Tata te, kasi ewuti na mokili.
MALOBA YA NTINA YA GRIKI⚑ G1939 epithumia — Lokoso
POSA YA MOSUNI + POSA YA MISO + LOLENDO YA BOMOI → EWUTI TE EPAI YA TATA, KASI EWUTI NA MOKILI.
(Makanisi na ngai ya moko — Molɔngɔ ya biloko misato ya Yoane ekokani mpenza na nzete: elɛkɛ mpo na kolya ezali molende ya mosuni, ekoki kobenda miso ezali molende ya miso, mpe elukamaki mpo na kokómisa moto na bwanya ezali lolendo ya bomoi. Bikuke wana misato oyo nyoka afungolaki na nzete ya liboso, azali kaka kofungola yango na likamwisi nyonso banda wana.)
4.Ebandeli 3:22Modern Bible↗Share↗Yawe Nzambe alobaki: «Tala, moto akomi lokola moko kati na biso mpo na koyeba malamu mpe mabe. Sik’oyo, esengeli te kopesa ye nzela ya kotia loboko na ye mpo na kozwa lisusu mbuma ya nzete ya bomoi mpe kolia yango, noki te awumela libela na bomoi.»
MAKAMBO YA NTINA YA EBREU⚑ H3045 yada — koyeba
MOTO AKOMI LOKOLA MOKO WA BISO, MPO NA KOYEBA MALAMU NA MABE → NOKI ASEMBOLA LOBOKO MPO NA KOLIA MPE NA NZETE YA BOMOI, MPE AZALA NA BOMOI LIBELA.
(Makanisi na ngai moko — kokangama ya nzela ezalaki bolamu. Moto akweyaki na mabe, kolia bomoi mpe kozala na bomoi libela na ekelamo wana ebukana, akozala mabe kozanga nsuka. Nzambe akangaki nzela mpo ete akoka kofungola yango lisusu na Mwana na Ye — Emoniseli 2:7 ezali kofungola oyo Ebandeli 3:22 ekangaki.)
2. MOTEMA YA MOTO — MABE (H7451 RA) KAKO NA NTANGO NYONSO
1.Malako 7:21Modern Bible↗Share↗Pamba te, ezali wuta na kati, na motema penza ya moto nde ewutaka makanisi mabe, kindumba, moyibi, koboma (22) ekobo, lokoso ya mbongo, kanda, mayele mabe, pite, likunya, songisongi, mafinga, lolendo mpe makambo nyonso mosusu ya mabe. (23) Makambo nyonso wana ya mabe ewutaka kati na moto, mpe yango nde ekomisaka moto mbindo.
MALOBA YA NTINA YA GRIKI⚑ G2556 kakos — mabe
Pamba te, ezali wuta na kati, na motema penza ya moto nde ewutaka makanisi mabe → Makambo nyonso wana ya mabe ewutaka kati na moto, mpe yango nde ekomisaka moto mbindo.
(Makanisi na ngai ya moko — Yesu alobeli ntina yango polele: ezali te oyo ekɔtaka epai ya moto, kasi oyo ebimaka na motema. Boyebi ya nzete ekɔtaki mpenza kuna, na motema, mpe banda wana motema ekómi kobongola yango na mabe.)
2.Jeremi 4:22Modern Bible↗Share↗«Bato na Ngai bazali bazoba, bayebi Ngai te; bazali bana bazangi bososoli, bazali na mayele te, bayebi kaka kosala mabe, kasi bayebi kosala bolamu te.»
(Makanisi na ngai moko — "mabe koleka ndelo" ezali anash (H605, mabe): kobela oyo eleki nzoto ya kobika. Mpe tala motuna — nani akoki KOYEBA yango? Moto oyo azwaki boyebi ya malamu mpe ya mabe akoki ata koyeba motema na ye moko te.)
4.Malashi 2:17Modern Bible↗Share↗Bolembisi Yawe na maloba na bino mpe bozali lisusu kotuna: «Tolembisi Yo na likambo nini?» Ezali tango bozali koloba: «Moto oyo asalaka mabe azali malamu na miso ya Yawe, mpe Yawe asepelaka na ye» to mpe «Wapi Nzambe ya bosembo?»
MAKAMBO YA NTINA YA EBREU⚑ H2896 towb — Malamu · ⚑ H7451 ra — mabe
MOTO NYONSO OYO ASALAKA MABE AZALI MALAMU NA MISO YA NKOLO → WAPI NZAMBE YA KOSAMBISA?
(Makanisi na ngai — motema ya lokuta ekotelemaka te na kosala mabe. Na nsuka, ekobengaka mabe ete malamu, mpe ekoloba ete Nkolo andimi yango. Baprofeta mibale bakeseni, kasi likebisi moko.)
(Makanisi na ngai ya moko — liloba oyo elobelami mpo na mwana oyo akombwami koleka mwa moke liboso na yango: Tala, elenge mwasi akozwa zemi, akobota mwana mobali, mpe akopesa ye nkombo Emanwele (Yisaya 7:14). Moto moko ayaki oyo ayebaki koboya mabe mpe kopona bolamu, mpe akweaki ata mokolo moko te.)
2.Banzembo 97:10Modern Bible↗Share↗Bino bato oyo bolingaka Yawe, boyina mabe! Yawe abatelaka bomoi ya bayengebene na Ye mpe akangolaka bango na maboko ya bato mabe.
MAKAMBO YA NTINA YA EBREU⚑ H8104 shamar · ⚑ H7451 ra — mabe · ⚑ H8130 sane · ⚑ H157 ahab
BINO BOLINGAKA NKOLO → BOYINA MABE.
3.Masese 3:7Modern Bible↗Share↗Tika ete omimonaka te moto ya bwanya na miso na yo moko; tosa Yawe mpe longwa na mabe.
MAKAMBO YA NTINA YA EBREU⚑ H7451 ra — mabe · ⚑ H5493 sur — likolo · ⚑ H3372 yare · ⚑ H2450 chakam
KOMIMONA MAYELE TE NA MISO NA YO MOKO → KOBANGA YAWE + KOLONGWA NA MABE.
(Makanisi na ngai moko — "moto ya bwanya na miso na yo moko" ezongisi likanisi na biloko oyo nzete yango ezalaki komeka na yango: elengi na miso, mpe ekoki koluka mpo na kokómisa moto na bwanya — lolendo yango kaka ya bomoi oyo elobelami na 1 Yoane 2:16. Kobanga Nkolo sikawa etɛlɛmi esika oyo bwanya wana ya lokuta ezalaki liboso.)
4.Banzembo 37:27Modern Bible↗Share↗Zala mosika na mabe mpe sala bolamu, okovanda na mokili mpo na libela;
MAKAMBO YA NTINA YA EBREU⚑ H7931 shakan · ⚑ H2896 towb — Malamu · ⚑ H7451 ra — mabe · ⚑ H5493 sur — likolo
ZALA MOSIKA NA MABE + SALA BOLAMU → OKOVANDA NA MOKILI MPO NA LIBELA.
(Makanisi na ngai — tia yango pene na Genèse 3:22, esika moto abombamaki mpo ete alia te mpe azala na bomoi ya seko na ezaleli ya kobukana. Awa liloba elobi, longwa na mabe, mpe sala malamu, mpe fanda seko na seko. Nzela ya kozonga na "seko" ebandaka na kolongwa na mabe.)
4. KOSOSOLA NA NZELA YA LILOBA — MAKAMBO YA KOYOKA EZALI YA KOMESANA (G1128 GYMNAZO) MPO NA KOSALELA MINGI
1.1 Bakonzi 3:9Modern Bible↗Share↗Boye, pesa na mowumbu na Yo motema ya mayele mpo na kokamba bato na Yo mpe kososola malamu mpe mabe. Pamba te, nani akolonga kokamba ebele ya bato na Yo oyo?
MAKAMBO YA NTINA YA EBREU⚑ H7451 ra — mabe · ⚑ H2896 towb — Malamu · ⚑ H995 bin · ⚑ H3820 leb · ⚑ H8085 shama — koyoka
MOTEMA YA BOSOSOLI → MPO NA KOKESENISA MALAMU NA MABE.
(Makanisi na ngai moko — "kososola" awa ezali shama (H8085, koyoka): motema oyo eyokaka. Bokweyi eyaki na nzela ya litoyi, tango mwasi ayokaki mongongo ya nyoka; bososoli eyaka mpe na nzela wana kaka, tango motema eyokaka Nzambe. Mpe "mabe" ezali ra (H7451, mabe) — liloba moko kaka na mabe ya nzete.)
2.Ba-Ebre 5:13Modern Bible↗Share↗Nzokande, moto nyonso oyo atikalaka kaka na miliki azali mwana moke mpe ayebi te liloba oyo eteyaka bosembo.
MALOBA YA NTINA YA GRIKI⚑ G1343 dikaiosyne · ⚑ G3056 logos · ⚑ G552 apeiros
MILIKI → AZANGI BOYEBI NA LILOBA YA BOSEMBO.
(Makanisi na ngai — koyeba malamu mpe mabe ezali mayele na kati ya LOBA. Nzela ezali te bambula, to mayoki, kasi liloba ya bosembo esalelami.)
MALOBA YA NTINA YA GRIKI⚑ G4190 poneros — mabe · ⚑ G1491 eidos · ⚑ G567 apecho
Boboyaka mabe ya lolenge nyonso.
(Makanisi na ngai moko — "kotalela" ezali dokimazo (G1381, kotalela): komeka, ndenge bametalaka bibende na móto. Makanisi oyo etangisami emekaka liboso mpe esimbaka makasi na nsima; mpe eloko nyonso oyo emonani ezali mabe, ata kaka lolenge na yango, elongolamaka.)
5.Barome 16:19Modern Bible↗Share↗Pamba te bato nyonso bayebi botosi na bino, mpe motema na ngai etondaka mingi na esengo mpo na bino. Kasi nalingi ete bozala bato ya bwanya mpo na kosala bolamu, mpe bato oyo bazangi mbeba mpo na oyo etali mabe.
MAYELE NA OYO EZALI MALAMU + POLELE NA MAKAMBO EZALI MABE.
(Makanisi na ngai moko — "sipol" ezali akeraios (G185, sipol): oyo esangani na eloko mosusu te. Nyoka elakaki bwanya na nzela ya koyeba mabe; Nzambe apesaka bwanya oyo eleki malamu — bwanya na oyo ezali malamu, mpe sipol na oyo ezali mabe. Kasi na mabe, bozala lokola bana mike; kasi na mayele, bozala bato ya kokola (1 Bakolinti 14:20).)
5. LONGA (G3528 NIKAO) — MALAMU EMELI MABE KATI NA KRISTU
1.Misala ya Bantoma 10:38Modern Bible↗Share↗ndenge nini Nzambe atondisaki Yesu ya Nazareti na Molimo Mosantu mpe na nguya, mpe ndenge nini atambolaki bipai na bipai mpo na kosala bolamu mpe kobikisa bato nyonso oyo bazalaki na se ya nguya ya Satana, pamba te Nzambe azalaki elongo na Ye.
MALOBA YA NTINA YA GRIKI⚑ G1228 diabolos · ⚑ G2616 katadynasteuo · ⚑ G2390 iaomai · ⚑ G2109 euergeteo
YESU ATAMBOLAKI BIPAI NA BIPAI MPO NA KOSALA BOLAMU → ABIKISAKI BATO NYONSO OYO BAZALAKI NA SE YA NGUYA YA SATANA.
(Makanisi na ngai ya moko — malamu na mabe ekutanaka esika moko awa, mpe malamu elongaka na kokutana nyonso: abikisaki BATO NYONSO oyo bazalaki konyokwama. Mpo na ntina oyo Mwana na Nzambe amonisamaki — mpo na kobebisa misala ya Zabolo (1 Yoane 3:8).)
2.3 Yoane 1:11Modern Bible↗Share↗Molingami na ngai, komekolaka mabe te, mekolaka nde bolamu. Moto oyo asalaka bolamu azali ya Nzambe, kasi moto oyo asalaka mabe ayebi Nzambe te.
Kotika te ete mabe elonga na yo → kasi lukaka nde kolonga mabe na nzela ya kosala bolamu.
(Makanisi na ngai ya moko — nikao (G3528, koleka na nguya): koleka, kolonga elonga. Mabe esengeli te kaka koboya yango; esengeli KOLONGA yango, mpe ebundeli ezali bolamu. Tala esika bakosalela liloba oyo lolenge moko na se: na moto oyo alongi — nikao — akopesa ye lotomo ya kolia na nzete ya bomoi (Revelation 2:7). Akomela kufa na elonga (Isaiah 25:8).)
MONOKO YA BATO MIBALE — LONGWA NA MABE, SALA MALAMU, KATISAMA NA MONOKO YA BATO MIBALE TO MISATO
MAKAMBO YA NTINA YA EBREU⚑ H2421 chayah · ⚑ H7451 ra — mabe · ⚑ H2896 towb — Malamu · ⚑ H1875 darash
LUKA-LUKA BOLAMU, KASI TE MABE → MPO ETE BOZALA NA BOMOI + NKOLO AKOZALA NA BINO.
Amosi 5:15Modern Bible↗Share↗Boyinaka kosala mabe, kasi bolingaka nde kosala bolamu; bolukaka bosembo tango bozali kosambisa. Tango mosusu Yawe, Mokonzi ya mampinga, akoyokela ndambo ya bato oyo bamikomisaki mbindo te mawa kati na libota ya Jozefi.
MAKAMBO YA NTINA YA EBREU⚑ H5377 nasha — akosamaki
Ezali nyoka nde akosaki ngai, mpe naliaki yango.
6.Barome 5:19Modern Bible↗Share↗Pamba te ndenge kozanga botosi ya moto moko ekomisaki bato ebele bato ya masumu, ndenge wana mpe botosi ya moto moko ekomisi bato ebele bato ya sembo.
MALOBA YA NTINA YA GRIKI⚑ G5218 hypakoe · ⚑ G3876 parakoe
Pamba te ndenge kozanga botosi ya moto moko ekomisaki bato ebele bato ya masumu → ndenge wana mpe botosi ya moto moko ekomisi bato ebele bato ya sembo.
7.1 Petelo 2:24Modern Bible↗Share↗Kati na nzoto na Ye, amemaki masumu na biso kuna na ekulusu mpo ete tokoka kokufa na oyo etali masumu mpe tokoka kozala na bomoi mpo na bosembo. Ezali na nzela ya bapota na Ye nde bobikisamaki na bokono.
AMEMAKI MASUMU NA BISO KATI NA NZOTO NA YE KUNA NA EKULUSU → MPO TOKOKA KOZALA NA BOMOI MPO NA BOSEMBO.
(Makanisi na ngai ya moko — elili: mwasi alobaki polele, nyoka ekosaki ngai, mpe nalei. Kokokisama: na kozanga botosi ya moto moko, bato mingi bakomaki basumuki, kasi na botosi ya Moko, bato mingi bakomi bato ya sembo — mpe Ye oyo atosaki amemaki masumu na biso na nzoto na Ye moko likolo ya nzete, mpo ete biso, tokufa na masumu, totambola na bosembo. Bokosi oyo ezalaki na elanga ezali kolongolama na botosi oyo ezalaki na ekulusu.)
KOSUKISA
Emoniseli 2:7Modern Bible↗Share↗Tika ete moto oyo azali na matoyi mpo na koyoka ayoka makambo oyo Molimo azali koloba na Mangomba! Moto oyo akolonga, nakopesa ye nzela ya kolia mbuma ya nzete ya bomoi, oyo ezali kati na Paradizo ya Nzambe.»
EPAI YA MOTO OYO ALONGI → AKOLIA NA NZETE YA BOMOI OYO EZALI NA KATI YA PARADISO YA NZAMBE.
Emoniseli 22:2Modern Bible↗Share↗Ezalaki kotiola na kati-kati ya balabala monene ya engumba. Na esika oyo ebale ekabwanaki na biteni mibale, ezalaki na nzete ya bomoi oyo ebotaka bambuma mbala zomi na mibale na mobu, elingi koloba ete ebotaka bambuma sanza na sanza; mpe makasa na yango ebikisaka bikolo.
NZETE YA BOMOI → MBUMA NA YANGO SANZA NA SANZA + NKASA MPO NA BOKOLONGONO YA BIKOLO.
(Makanisi na ngai moko — tala nzela mobimba ya boyekoli oyo na mopepe moko: banzete mibale etelemaki na katikati ya elanga. Moto ayokaki mongongo ya lokuta, mpe azwaki boyebi ya bolamu mpe mabe mosika na Nzambe; mpe na mokolo wana kufa ekomelaki ye. Boyebi oyo eyibamaki ekitaki na motema na ye, mpe motema oyo ezalaki na yango ekomaki na lokuta koleka biloko nyonso, na mayele ya kosala mabe, kino ekomaki kobenga mabe bolamu, mpe bolamu mabe. Kasi Nzambe atikaki te moto na nzete oyo aponaki. Atiaki liloba na Ye liboso na ye — koboya mabe, kopona bolamu; kolongwa na mabe, mpe kosala bolamu — mpe apesaki bilei ya makasi, mpo ete na kosalela yango, makanisi ekoka kolakisama mpo na kokesenisa yango mibale. Na nsima ayaki mwana ya elenge mwasi oyo ayebaki mibali te. Aboyaki mabe mpe aponaki bolamu, mpe alembaki ata mokolo moko te. Atambolaki kosalaka bolamu, mpe amemaki mabe na biso na nzoto na ye moko likolo ya nzete. Mpe na nzete wana, nzela ya kokende na nzete ya bomoi, oyo ekangamaki wuta na Edene, etelemi polele. Oyo moto abungisaki na kolia, Nzambe apesi yango lisusu na kolia: na oyo alongi, akopesa ye nzela ya kolia na nzete ya bomoi. Na ebandeli ya buku, nzete moko etelemi ebatelami; na nsuka ya buku, nzete moko etelemi na bonsomi mpo na moto nyonso oyo alongi, mpe makasa na yango ezali mpo na kobikisa bikolo. Bolamu ekimaki mabe te kaka — bolamu elongi mabe. Banda na litoyi, simba liloba makasi, mpe suka na kolia nzete wana.)
MALOBA YA NTINA YA GRIKI
These are the keywords for this study. Tap any dotted word in the verses above to see its meaning here.
“Malamu” — G18 agathos — malamu na ezaleli na yango mpe na misala na yango, epesaka litomba
5. Baebele 5:14 — Bilei ya makasi ezali mpo na mikolo, ba-oyo bayebi kokesenisa malamu mpe mabe, na ntina ya:
a) boyebi
b) kosalela
c) mibu
6. Baroma 16:19 — Nalingi ete bozala bato ya bwanya mpo na kosala bolamu, mpe:
a) kimya
b) kokabwana
c) bazangi mbeba
7. Emoniseli 2:7 — Moto oyo akolonga, nakopesa ye nzela ya kolia mbuma ya:
a) mana ebombama
arbre ya bomoi
c) mbuma ya nzete ya vino
ÉYANO YA SOLO: 1-b, 2-a, 3-c, 4-a, 5-b, 6-c, 7-b
BOYEBI EYA LOKETO YA BOYEKOLI OYO
→ Ndenge elili ekomemaka pole: nzete mibale etelemaki na elanga. Na nzete ya boyebi, liwa eyaki; na nzete ya ekulusu, liwa elongwaki, mpe nzete ya bomoi efungwami. Komona nzete ya liboso esalisaka biso komona ndenge nzete ya suka ezali malamu (Ebandeli 2:9 → 1 Petelo 2:24 → Emoniseli 2:7).
Ndenge boyokani ya sika ememi liloba kaka moko: Petelo akomeli bapaya maloba wana kaka oyo Davidi ayembaki — longwa na mabe, mpe sala malamu (Nzembo 34:14 → 1 Petelo 3:11). Etinda etikalaki kobongwana te. Kasi boyokani ya sika ebakisi nguya, pamba te Nzambe apakolaki Yesu ya Nazareti, oyo atambolaki kosala malamu (Misala 10:38).
→ Ndenge maloba ezali na ntina: "kozanga botosi" na Baroma 5:19 ezali parakoe (G3876, kozanga botosi), koyoka mabe; "botosi" ezali hypakoe (G5218, botosi), koyoka oyo epesaka mbuma. Kokwea eyaki na nzela ya litoyi, mpe bongo mpe kondima (Baroma 10:17). Mpe motema ya bososoli ya 1 Bakonzi 3:9 ezali na Ebre motema oyo eyokaka, shama (H8085, koyoka).
→ Ndenge oyo etali Moyuda mpe Mopagano: Misala ya Bantoma 10:38 esakolamaki na ndako ya Kornelio, Mopagano. Mpe nkasa ya nzete ya bomoi ezali mpo na kobikisa BIKOLO (Emoniseli 22:2). Kati na ekolo nyonso, moto oyo abangaka Ye mpe asalaka makambo ya sembo andimami na Ye (Misala ya Bantoma 10:35).
Ndenge oyo likambo oyo etali yo: mekáká biloko nyonso; kangama na oyo ezali malamu (1 Tesaloniki 5:21). Mayoki makolisamaka na kosalela yango (Ebre 5:14). Zalá mosali ya liloba, kasi moyoki kaka te (Yakobo 1:22), mpe bokeseni ekokola.
Ndimbola na yango mpo na bomoi ya seko: eloko oyo ebungisamaki na kolia, ezali kopesama lisusu na kolia. Na moto oyo alongi, akopesa ye nzela ya kolia na nzete ya bomoi (Emoniseli 2:7). Longwa na mabe, sala malamu, mpe fanda seko na seko (Nzembo 37:27).
Nzela ya mwa mobembo: Nzembo 34 elobi: Meka mpe mona ete Nkolo azali malamu (Nzembo 34:8), liboso ya koloba: Longwa na mabe, mpe sala malamu (Nzembo 34:14). Monoko oyo emeki bolamu ezali na mosambisi ya sika ya mabe. Landa likambo ya kolia na mokanda mobimba: Ebandeli 3:12 → Nzembo 34:8 → Yoane 6:51 → Emoniseli 2:7.
Emoniseli ekoki kozala: nzete oyo likolo na yango amemaki masumu na biso (1 Petelo 2:24) mpe nzete ya bomoi (Emoniseli 2:7; 22:2) ezali liloba moko ya Greke, xylon (G3586, nzete). [BAVERSE ESANGISAMI ESIKA MOKO — MOKO TE NA BANGO AMONISI YANGO YE MOKO] (Makanisi na ngai moko — na nzete moko, mabe emipesaki likolo ya Malamu, mpe ebungaki. Banda na nzete wana, nzela ya kokoma na nzete mosusu efungwami. Nzete moko ezwaki liwa mpo na biso, mpo ete nzete mosusu epesa biso bomoi.)
