THE FOUNDATION · THE ORIGINAL STUDY, SET IN THE ANCIENT ORDER
Kalahngan — Padahn Paipel me Poahsoan
PATOHWA TAPIADA
Kalahngan kaidehn ihte pepehm ehu; e wia wiewia. Ni lokaia mering e wia lepin lokaia riau. Keieu iei chesed (H2617, mercy): kalahngan me kohkohdo sang ni inou ehu — kadek me sallepenki inou, me kolokol lelepek. Keriau iei racham (H7356, tender mercies): limpoak loal me kohkohdo sang me lapalap ong me tikitik, duwehte pahpa ehu ong nah seri. Kalahngan koaros kin kohkohdo sang rehn Koht. E ketin kasalehiong kitail sapwellime kalahngan mahs, oh e kupwurki kitail en kasalehiong emenemen atail; oh ni atail kin wia met, wahu kin belong ih oh Krais, kaidehn kitail. Sapwellime kalahngan iei kalahngan me kin kapitala. Iei me kin kahrehda Lot en pitsang kisiniei. Iei me kin apwahpwalih Seikop, me sohte konehng pweisin tikitikieu en sapwellime kalahngan. Oh e wie kaunda nan melkahka pwon: sapwellime kalahngan pahn poatopoat kohkohlahte. Kahrepen sapwellime kalahngan koaros iei ehute — pwehn kapitala: kaidehn sang doadoahk kan me kitail wiadahr, pwe pahn sapwellime kalahngan ih ketin kapitalahda kitail. Rapahki oh diarada.
EISEK KAPWUKOU PWUKAT KAK SANGE SIMBOLONG:
1. Ia lepin lokaia riau ong kalahngan nan lokaia mering, oh ia duwen kalahngan eh wia wiewia ehu kaidehn pepehm ehu?
2. Ia mahk me Koht kupwurki kitail en wia, oh ia wasa me mahk wet kin kohsang ie?
3. Ia kahrepen kalahngan en Koht, oh ia duwen eh pahn poatopoat kohkohlahsie?
ANCHOR TAPWI
Tituj 3:5Nda ong meteikan↗A kotin dore kitail la kaidin pweki pein atail wiawia pun, a pein a kupur ki paptaij en kaipwi kap o kawilia kap ren Nen jaraui.
LEPIN LEPIN KAREPE GREK⚑ G1656 eleos — Mahk
KAIDEHN SANG NI WIA MWAHU KAN ME KITAIL WIADAHR → NINDOKON SAPWELLIME KALANGAN E KOMOURKINKITAILLA.
(Ei madamadau kan — iet kahnimwsapw en unsek en onop wet: kalahngan kin kamourala. E sohte kin pwainong aramas pwehki eh wiewia kan; e kin sansal ong e pwehki Koht sapwellimaniki limpoak kalahngan. Oh kalahngan kaidehn lepin lokaia ta emen — e kin kamourala sang ni widen kaipwidi kapw, pihl oh Ngehn.)
1. KALANGAN IET WIA — DAHME KOHT KUPWUREKI KITAIL EN WIA
1.Matäuj 9:13Nda ong meteikan↗A komail kola, padakki wewen kajoi pot et: I kin polauleki kadek a kaidin mairon ijij. I kodon eker don kalula me dipan akan, a kaidin me pun kan.
LEPIN LEPIN KAREPE GREK⚑ G1656 eleos — Mahk
I PAHN KUPWURKALANGAN, A KAIDEHN MEIROHNG → I KOHDOHN LUHKE ME DIPAN KA WEHN PWUNGALA MOHNGIONG.
(Ei madamadau — Koht kin men mahk en sansal sang meninkot me kin wia mehn meirong pohn pei sarawi. Mahk sohte kin wia soangen pepehm me rir nan mohngiong; e wia mehn wiawia ong emen tohrohr.)
2.Lukaj 10:37Nda ong meteikan↗A japen: Me wiadar dodok kadek on i. Iejuj ap kotin majani on i: Ari, kowei alajan!
LEPIN LEPIN KAREPE GREK⚑ G1656 eleos — Mahk
Me wiadar dodok kadek on i → Ari, kowei alajan.
(Ei madamadau kan — nan irail silimen me keid, emen ihte iei mehn mpe, oh iei ih me wiahda kalahngan. Kalahngan kin pwarada sang ni pehn — kohwei, wia duwehte.)
3.Matäuj 18:33Nda ong meteikan↗Menda koe jota kadek on ri om ladu, duen i kin kadek on uk er?
Menda koe jota kadek on ri om ladu → duen i kin kadek on uk er.
(Ei madamadau kan — mahk me Koht kin ketin peki rehi kin poahsoankihdi mahk me e ketin kasalehiong ie mahs. E ketin mahkohng ie mehkoaros; ihme I uhdahn pahn mahkohng meteikan. Ei mahk koaros iei mahk me sapeng mahk.)
4.Iakopuj 2:13Nda ong meteikan↗A me jota kin kadek, pan lodi on kadeik apwal, a me kadek, kin juaiki kadeik o.
LEPIN LEPIN KAREPE GREK⚑ G1656 eleos — Mahk
SOHTE KADEK KASALEHDA → KADEIK APWAL + KADEK KIN JUAIKI KADEIK O.
5.Matäuj 5:7Nda ong meteikan↗Meid pai, me kadek, pwe re pan diar kadek.
(Ei madamadau kan — kalahngan me I kin kasalehda oh kalahngan me I kin ale re shakala ienga. Kihda, e ahpw pahn pwurehla ohng uhk: kalahngan, de ma soh, kadeik sohte kalahngan. Oh mepwukat koaros kin pwarada tepi sang rehn Koht — lingan iei sapwellime oh sapwellimen Krais, kaidehn ai.)
2. KALANGAN KOMWOAD EN KOHT NI KRAIST
1.Men Epijuj 2:4Nda ong meteikan↗A Kot, me dir en kalanan, pweki a limpok me a kotin pok on kitail lar (5) Nin dokan atail melaki japun kan, nan a kamauri kitail dar ki Krijtuj, pwe mak o, me komail dore kila
LEPIN LEPIN KAREPE GREK⚑ G1656 eleos — Mahk
KAUN-O, ME KEPWAPWMAHIONG KALANGAN → KETIN KAMAURDAKITADA IANG KRAIST → KILEN KALANGAN KUMWAIL KOMOURLA.
2.Petruj I 1:3Nda ong meteikan↗I Kapin on Kot, o Jam en Kaun patail lejuj Krijtuj, me kotin kaipwi kap kitail on kapopor maur, pweki a kalanan lapalap pan lejuj Krijtuj aijadar jan ren me melar akan
LEPIN LEPIN KAREPE GREK⚑ G1656 eleos — Mahk
KOSONTE KALANGAN LAPALAP KEN → E KATIPADA KITAIL SAPAHLPENSANG KAUPADA KAPOROPOR MEMOUR.
3.Men Ipru 2:17Nda ong meteikan↗I me a kotin udan duela ri a kan ni meakaroj, pwen kalanan o wiala jamero lapalap melel amen, mon Kot, pwen tomki dip en aramaj akan
(Ei madamadau kan — mwohn Krais eh ketido mahk mie, ahpw e saikinte unsek. Mahk mehlel kin sansal ni imwilah rehn ih: samworo lapalap me kadek, me kin wahda dipen aramas akan pwe re en miniminpene rehn Koht. Kawen komour iei kawen mahk.)
3. NGIDONG KALANGAN
1.Markuj 10:47Nda ong meteikan↗A ni a ronada, me iei Iejuj en Najaret, a ap weriwer indada: Iejuj, japwilim en Dawid, kupura ia! (48) Me toto ap kidaue, pwen nenenla. Ari, a ap kalaudela a weriwer: Japwilim en Dawid kupura ia!
SISES, SAPWELLIMEN DEPIT, KOMW KETIN KUPWUREI ONG IE → IH E WIE WERIWER LAUDSANG MAHS.
(Ei lamalam pein ei — kalahngan kak likweriong sang ni mware. Uwen ar kalidi ih pwe en nennenla, iei uwen eh nan likwerki laudsang mahs; oh kalahngan sohte tokedi ohng ih. Kalahngan iei mehkot me kitail kin awiawihki oh koapworopworki, kaidehn mehkot me kitail kin ndinda me pahn uhpahn kitail — ahpw e kin sapengala irail kan me kin likwer.)
4. KALAHNGAN OHNG KIHPWAL — MEN SAWAS KAN NAN MWOMWOHDISO
1.Lukaj 11:41Nda ong meteikan↗A kijakij weita duen komail kak on! A kilan, karoj pan makelekel on komail.
(Ei madamadau kan — nan Kadehde Kap kisakis kan kin tepida sang ni mwomwohdiso, oh sang mwomwohdiso ko lel rehn brother oh sister kan, oh mwuhr lel rehn irail kan me mi likin. Ihme uhdahn anahn kan kin pweida ni ahl konehng, oh kihkih sohte kin wiliki ong lamalam mwahl de ong kupwur en aramas emen.)
KOMWI KOTIN KALAUDEHLA SAPWELLIMOMWI KALANGAN → ME KOTIN KASALEHDA ONI IE NI SAUASA MOUR I.
(Ei madamadau kan — kalahngan en Koht pahn kahluwala aramas emen lel wasa me e pahn men lele ie, oh e pahn mihmihte reh lao e wehwehki unsek limpoak en Koht me kin apwapwalih ih. Lot sohte men wia sapal pohn nahnahn; aramas mengei sohte kak mour sohte kahnimw.)
KOHT KETEMENIHIER EIPRAHAM → OH KETIN KADARALAHR LOT SANG NANPWUNGEN KAMWOMWLA WASAO.
(Ei madamadau kan — tehk sansal dahme Lohd sauasepaladahr: Koht ketin kupwurehda Eipraam. Kalahngan me kapitala Lohd kohdo sang inowo me Koht ketin wiahiong emen tohrohr. Kalahngan en inou kin lellahng doh sang aramas me ale.)
I SOHTE WARANGIH KISINSAPWELLIME KADEK KOMWOWE OH MELMEL KAN KOARONS.
(Ei madamadau kan — me aramas emen sohte warohng kalahngan tikitik ehu iei mehlel me kin kahrehda kalahngalahng, pwe kalahngan iei kisakis ehu, kaidehn pwais en doadoahk. Mehkot me warohngete sohte kin kahrehda kalahngalahng; a mehkot me kin kohsang ni limpoak sohte men imwintihti kin kahrehda kaping.)
(Ei madamadau kan — kalahngan me kin wia sounpwung en komour, kaunsopadahk en sapwellimen Koht limpoak. Seikop pweredoahr, oh kadaudok en pahn pil pweredoahr; kalahngan kin wia mwahu, oh e kin wia lel imwilah.)
6. SAPWELLIME KALANGAN E DIEREK KOHKOHLAT
1.Pjalm 136:1Nda ong meteikan↗DANKE Ieowa, pwe i me mau, pwe a kala nan pan potopot eta.
LEPIN LOKAIA KAN NI LOKAIAN HEBREW⚑ H2617 chesed — Mahk
DANKE Ieowa, pwe i me mau → pwe a kala nan pan potopot eta.
2.Pjalm 136:4Nda ong meteikan↗Pwe i ta me kin wiada manaman akan, pwe a kala nan pan potopot eta.
LEPIN LOKAIA KAN NI LOKAIAN HEBREW⚑ H2617 chesed — Mahk
Pwe i ta me kin wiada manaman akan → pwe a kala nan pan potopot eta.
(Ei lamalam pein ei — soahng lokaia teieu me pwurupwureng koasoia nan mwelen melkahka pwon: sapwellime kalahngan sohte imwi. Manaman kesempwal kan, pahnlahng, ketipin oh maram, kaweid nan sapwtehn — koaros wiawihong en katamankihong kitail me sapwellime kalahngan sohte kin imwisekla.)
3.Pjalm 136:23Nda ong meteikan↗Pwe a kotin kupura kit ni at kanka nera ner, pwe a kala nan pan potopot eta. (24) O kotin dore kitail la ja n atail imwintiti kan, pwe a kala nan nan pan potopot eta. (25) Me kotin kama na me maur akan karoj, pwe a kala nan pan potopot eta.
LEPIN LOKAIA KAN NI LOKAIAN HEBREW⚑ H2617 chesed — Mahk
E KATAMANKI KITAIL NI ANSAU EN AT TIKITIKLA + E KAPITALA KITAIL SANG REHN ATAIL IMWINTIHTI KAN + E KIN KETIKIHONG KISIN MENGE ONG UDUK KOAROS → SAPWELLIME KALAHNGAN KIN POATOPOAT KOHKOHLAHTE.
KAIMWSEKLA
Pjalm 136:26Nda ong meteikan↗Danke o n Kot en nanla n, pwe a kala nan pan potopot eta.
LEPIN LOKAIA KAN NI LOKAIAN HEBREW⚑ H2617 chesed — Mahk
Danke o n Kot en nanla n → pwe a kala nan pan potopot eta.
Men Epijuj 2:4Nda ong meteikan↗A Kot, me dir en kalanan, pweki a limpok me a kotin pok on kitail lar (5) Nin dokan atail melaki japun kan, nan a kamauri kitail dar ki Krijtuj, pwe mak o, me komail dore kila
LEPIN LEPIN KAREPE GREK⚑ G1656 eleos — Mahk
KAUN-O, ME KEPWAPWMAHIONG KALANGAN → KETIN KAMAURDAKITADA IANG KRAIST → KILEN KALANGAN KUMWAIL KOMOURLA.
(Ei lamalam kan — koasokasoi unan onop wet ni lepin lokaia ehu: kalahngan iei wiewia men, oh e kohsang rehn Koht. E kin wia lepin lokaia riau nan lokaia mering — kalahngan en inou me kin dadaurete pwoson, oh limpoak loal me kin dihdi lel irail me tikitik. Koht me tepin kasalehda, oh e kupwurki kitail en kasalehda nanpwungatail. E ale Lot sang nan kisiniei, oh e kolokol Seikop me sohte war ong pwatin sapwellime kalahngan me tikitik tohto, oh e kin ngil sang nan koasoipedien melkahka pwon me sohte imwi. Oh imwilahn mepwukat koaros iei komour: Koht, me kepwehpwe ni kalahngan, ketin kamouriehda kitail iangahki Krais. Sapwellime kalahngan kin poatopoat kohkohlahte, oh e kin poatopoat lel ong komour.)
LEPIN LEPIN KAREPE GREK
Iet lepin lokaia kesempwal kan ong onop wet. Doahke mahsen kis me mie kisin tuhke pah nan iren kan pohnangi pwe komw en kilang wehwehpe met.
“Mahk” — G1656 eleos — kalahngan, kupwurpoake; kadek me anahn en mie nan miniminpene
Ahnsoun komour iei ahnsoun kalahngan — sapwellimen Koht wiewia en komouramwahu nan Krais
“kupwure mahk” — G1653 eleeo — Kasalehda kadek, en pahsang, de en pokela
ngihl en likwer limwahn ahl — kupwuramwahwih ie — oh kalahngan me kasalehda ong emen (mehn Sameria mwahu)
Ia duwen kesempwal en lepin lokaia kan: lokaia mering en mahs ah lepin lokaia riau me pid kalahngan — chesed (H2617, mercy), me wia limpoak en inou, oh racham (H7356, tender mercies), limpoak me kin pwilipwildihdo; a lokaia mering kapw ah lepin lokaia siluh — eleos (G1656, mercy), kalahngan me kin wia doadoahk; eleeo (G1653, have mercy), kalahngan me kin peki oh kasalehda; oh eleemosyne (G1654, alms), kalahngan me kin kihda mehkot sang ni pehn aramas.
→ Iaduwen inou kapw kin kalaudehla met: kalahngan me kasalehiong Lohd pwehki Eipraam (Senesis 19:29) kin ritida laudsang mahs rehn Krais — Koht, me kupwur kalahngan lapalap, ketin kupwurehda kitail iang ih mourla (Episos 2:4-5). Kalahngan en inowo wiahla kalahngan me doarehla aramas koaros.
Ia duwen met eh doadoahk ong mehn Suhs oh mehn liki: kalahngan me kahula ong sam at ako, oh kalahngan me aramas maskun men peki ni kailahn al (Mark 10:47), iei kalahngan ehu. E kin pwilpwil ong koaros me pahn ale.
Ia duwen met eh pahn kak doadoahk ong komwi: keid nin duwen mahs maskun me lipilipil pahnpen — likweriong oh dehr men koasokoasoi (Mark 10:48); kasalehda kadek sapwellim uhk pein pehmwi (Luk 10:37); oh kapingkalahngan, pwehki komwi sohte konehng pil mehte tikitik en kadek en Koht (Senesis 32:10).
Dahme met wehwehki ong soutuk kohkohlahn: kahrepen kalahngan iei komour (Taitus 3:5), oh sapwellime kalahngan pahn poatopoat kohkohlahn (Melkahka 136:26). E tapiadahr doadoahk wet, oh e sohte pahn tokedihsang mwohn eh pahn kanekehlahr.
Elen keinepwi: Papidaisin Sohn iei tang sang engieng me pahn kohdo ong kalahngan en Koht (Matthew 3:7; Mark 1:4) — kaidehn pwe pihl me kin kapitala, ahpw pwe iei sapeng en kadeik mwakelekel (1 Piter 3:21); irail wehwehki me re warohng kadeik, ahpw re rapahki kalahngan wiliandi.
Kasansal ehu me pahn kak mie: kalahngan kin wia mehkot me kitail kin awihada oh koapworopworki, kaidehn mehkot me kitail kin peki nin duwen pweinen doadoahk — mehkot me kitail awihada kin mihmi nan pehn Sounkihda, a pweinen doadoahk kin mihmi pahn manaman en me ale; ihme kahrehda kalahngan kin wia kisakis ahnsou koaros, oh kisakis kin kahrehda kapinga, a kapinga kin kihong Koht lingan unsek. (Ei madamadau pein ei)
