Ko e Hā ʻoku Lea ʻaki ʻe he Tohitapu ʻo kau ki he ʻAloʻofa? — Ko e Tuʻunga · Ngaahi Fakamatala Tohitapu KJV mo e Fika ʻo Strong
THE FOUNDATION · THE ORIGINAL STUDY, SET IN THE ANCIENT ORDER
`Mahalo` — Akonaki Fakalotu Fakatohitapu Tefito
LEA FAKAHU‘OFA
Ko e ʻofa mataʻi meʻa ʻoku ʻikai ko ha ongoʻi pē; ko ha ngāue ia. ʻI he lea motuʻa naʻe ʻi ai ha ongo lea ʻe ua. Ko e ʻuluaki ko e chesed (H2617, mercy): ko e ʻofa mataʻi meʻa ʻoku tafe mai mei ha fuakava — ko ha angaʻofa kuo nonoʻo ʻaki ha talaʻofa, ʻoku tauhi ai ʻae falala. Ko hono ua ko e racham (H7356, tender mercies): ko e ʻofa loloto ʻoku tafe hifo mei he lahi ki he siʻi, ʻo hangē ko e tamai ki heʻene tama. ʻOku tafe mai ʻae ʻofa mataʻi meʻa kotoa pē mei he ʻOtua. Naʻa ne fuofua fakahā mai ʻae ʻofa mataʻi meʻa kiate kitautolu, pea ʻoku ne kole ke tau fakahā ia ʻe taha ki he taha; pea ʻi heʻetau fai ia, ʻoku ʻaʻana pea mo Kalaisi ʻae nāunau, kae ʻikai kiate kitautolu. Ko ʻene ʻofa mataʻi meʻa ko ha ʻofa mataʻi meʻa fakamoʻui. Naʻa ne ʻomi ʻa Lote kituʻa mei he afi. Naʻa ne tauhi ʻa Sēkope, ʻaia naʻe ʻikai taau mo hano konga siʻisiʻi taha. Pea ʻoku ongo atu ia ʻi he sāme kotoa: ʻoku tolonga ʻo taʻengata ʻene ʻofa mataʻi meʻa. Ko e taumuʻa ʻo ʻene ʻofa mataʻi meʻa kotoa ko e meʻa pē taha — ke fakamoʻui: kae ʻikai ʻi he ngaahi ngāue kuo tau fai, ka ʻo fakatatau ki heʻene ʻofa mataʻi meʻa naʻa ne fakamoʻui ai kitautolu. Ke ke kumi ke ʻilo.
'ENI TOLU 'E FIU 'A 'ENI AKO 'O TALI:
1. Ko e ngaahi lea 'e ua ki he 'aloofa 'i he lea motu'a, pea ko e hā hono hoko ai 'a e 'aloofa ko ha ngāue kae 'ikai ko ha ongo pē?
2. Ko e hā e ʻaloʻofa ʻoku fie maʻu ʻe he ʻOtua meiate kitautolu, pea ʻoku haʻu mei fē ʻa e ʻaloʻofa ko ia?
3. Ko e hā ‘a e taumu‘a ‘o e ‘alo‘ofa ‘a e ‘Otua, pea ‘oku fēfē ‘ene tolonga ‘o ta‘engata?
ANCHOR FAKATAHATAHA'ANGA
Taitusi 3:5Modern Bible↗Share↗Naʻe ʻikai ʻi he ngaahi ngaue ʻoe māʻoniʻoni naʻa tau fai, kae fakatatau mo ʻene ʻofa mataʻataʻatā pe, kuo ne fakamoʻui ʻakitautolu, ʻi he fufulu ʻoe fakatupu foʻou, mo e fakafoʻou ʻe he Laumālie Māʻoniʻoni;
LEA MĀHINO FAKAKALESI⚑ G1656 eleos — Aloʻofa
KA 'IKAI NGAAHI NGAUE 'O E MĂ'ONI'ONI 'A IA KUO MAU FAI → 'O FAKATATAU KI HONO 'ALOFA 'OFA NA'A NE FAKAMO'UI KIMAUTOLU.
(Ko e ngaahi fakakaukau totonu ʻo au — vakai, ko e taumuʻa ʻo e ako kotoa ni: ʻoku fakamoʻui ʻe he ʻaloʻofa. ʻOku ʻikai totongi ia ki ha tangata koeʻuhi ko ʻene ngaahi ngāue; ʻoku fakahā ia kiate ia koeʻuhi ʻoku ʻaloʻofa ʻa e ʻOtua. Pea ʻoku ʻikai ko ha lea pē ʻa e ʻaloʻofa; ʻoku fakamoʻui ia ʻi he fufulu ʻo e fanauʻi foʻou, ko e vai mo e Laumālie.)
1. KO E ʻALOʻOFA KO HA NGAUE — KO E MEʻA ʻOKU FIEMAʻU ʻE HE ʻOTUA ʻIATE KITAUTOLU
1.Mātiu 9:13Modern Bible↗Share↗Ka mou ʻalu ʻo kumi ki hono ʻuhinga ʻoe lea ni, ‘ʻOku ou loto ki he angaʻofa, kae ʻikai ki he feilaulau:’ he naʻe ʻikai te u haʻu ke ui ʻae māʻoniʻoni, ka ko e angahala ki he fakatomala.”
LEA MĀHINO FAKAKALESI⚑ G1656 eleos — Aloʻofa
TE U ‘ALO‘OFA, KAE ‘IKAI KO E FEILAULAU → KUO U HAA‘I MAI KE UI ‘A E KAU ANGAHALA KE FAKATOMALA.
(Ko e ngaahi fakakaukau totonu pē ʻaʻaku — ʻoku sai ange ki he ʻOtua ke fakahā ʻa e ʻaloʻofa ʻi he taʻitaʻi mai ha meʻaʻofa ki he ʻesifeilaulau. Ko e ʻaloʻofa ʻoku ʻikai ko ha ongoʻi ʻoku tāpuni ʻi loto; ko ha meʻa ia ʻoku fai ki ha taha kehe.)
2.Luke 10:37Modern Bible↗Share↗Pea pehē ʻe ia, “Ko ia ia ne ne fai ʻofa kiate ia.” Pea pehēange ʻe Sisu kiate ia, “ʻAlu koe, pea ke fai pehē pe.”
LEA MĀHINO FAKAKALESI⚑ G1656 eleos — Aloʻofa
KO IA NAʻE FAKAHĀ ʻALOʻOFA KIATE IA → ʻALU, PEA KE FAI PEHĒ.
(Ko ʻeku ngaahi fakakaukau fakafoʻituitui — ʻi he toko tolu naʻe ʻalu atu, ko e tokotaha pē naʻe hoko ko e kaungāʻapi, pea ko ia ia naʻe fai ʻae ʻaloʻofa. ʻOku ngāue ʻae ʻaloʻofa ʻo fakahoko ʻaki ʻae nima — ʻalu, pea ke fai ʻo hangē ko ia.)
3.Mātiu 18:33Modern Bible↗Share↗Pea ʻikai naʻe taau mo koe hoʻo manavaʻofa foki ki ho kaungā tamaioʻeiki, ʻo hangē ko ʻeku manavaʻofa kiate koe?
LEA MĀHINO FAKAKALESI⚑ G1653 eleeo — Ofa mai · ⚑ G1653 eleeo — Ofa mai
Pea ʻikai naʻe taau mo koe hoʻo manavaʻofa foki ki ho kaungā tamaioʻeiki → ʻo hangē ko ʻeku manavaʻofa kiate koe.
(Ko ʻeku ngaahi fakakaukau fakafoʻituitui — ko e ʻaloʻofa ʻoku kole ʻe he ʻOtua meiate au ʻoku fakatuʻunga ia ʻi he ʻaloʻofa naʻa ne fakahā fuofua kiate au. Naʻa ne fakamolemole au ʻi he meʻa lahi; ko ia kuo pau ke u fakamolemole. Ko ʻeku ʻaloʻofa kotoa pē ko e tali ia ki ha ʻaloʻofa.)
4.Semisi 2:13Modern Bible↗Share↗He ko ia naʻe ʻikai ke fakahā ʻae ʻofa, ʻe maʻu ʻe ia ʻae fakamaau taʻehaʻofa; pea ʻoku fiefia ʻae ʻofa ki he fakamaau.
LEA MĀHINO FAKAKALESI⚑ G1656 eleos — Aloʻofa
NAʻE ʻIKAI KE FAKAHĀ ʻAE ʻOFA → FAKAMAAU TAʻEHAʻOFA + ʻOKU FIEFIA ʻAE ʻOFA KI HE FAKAMAAU.
5.Mātiu 5:7Modern Bible↗Share↗“ʻOku monūʻia ʻae manavaʻofa: he te nau maʻu ʻae ʻofa.
ʻOku monūʻia ʻae manavaʻofa → he te nau maʻu ʻae ʻofa.
(Ko ʻeku ngaahi fakakaukau fakafoʻituitui — ko e ʻaloʻofa ʻoku ou fakahāhā mo e ʻaloʻofa ʻoku ou maʻu ʻoku fefekaʻi fakataha ia. ʻOatu, pea ʻe toe ʻoatu kiate koe: ko e ʻaloʻofa, pe ʻe fai ha fakamaau taʻe-ʻaloʻofa. Pea ko hono kotoa ʻoku tafe mai muʻa mei he ʻOtua — ko e nāunau ʻoʻona mo Kalaisi, ʻoku ʻikai ʻoʻoku.)
2. KO E ʻALOʻOFA FAKAMOʻUI ʻA E ʻOTUA ʻIA KALAISI
1.ʻEfesō 2:4Modern Bible↗Share↗Ka ko e ʻOtua, ʻaia ʻoku mohu ʻaloʻofa, ʻi heʻene ʻofa lahi naʻa ne ʻofeina ai ʻakitautolu (5) ʻIo, lolotonga ʻetau mate ʻi he ngaahi angahala, kuo ne fakamoʻui ʻakitautolu fakataha mo Kalaisi, (kuo mou moʻui ʻi he ʻofa;)
LEA MĀHINO FAKAKALESI⚑ G1656 eleos — Aloʻofa
Ka ko e ʻOtua, ʻaia ʻoku mohu ʻaloʻofa → kuo ne fakamoʻui ʻakitautolu fakataha mo Kalaisi → kuo mou moʻui ʻi he ʻofa.
2.1 Pita 1:3Modern Bible↗Share↗Fakafetaʻi ki he ʻOtua ko e Tamai ʻa hotau ʻEiki ko Sisu Kalaisi, ʻaia kuo ne fakatupu foʻou ʻakitautolu, ʻo fakatatau ki heʻene ʻaloʻofa lahi, ki he ʻamanaki moʻui ʻi he toetuʻu ʻa Sisu Kalaisi mei he pekia
LEA MĀHINO FAKAKALESI⚑ G1656 eleos — Aloʻofa
TAU'ATAINA 'I HONO 'ALO'OFA LAHI → KUO NE TOE FANAU'I KITAUTOLU KI HA 'AMANAKI MO'UI.
3.Hepelū 2:17Modern Bible↗Share↗Ko ia naʻe taau ai mo ia ke hoko ʻo tatau mo hono kāinga ʻi he meʻa kotoa pē, koeʻuhi ke ne hoko ko e fungani taulaʻeiki ʻaloʻofa mo angatonu ʻi he ngaahi meʻa ʻae ʻOtua, ke fai ʻae fakalelei koeʻuhi ko e angahala ʻae kakai.
LEA MĀHINO FAKAKALESI⚑ G1655 eleemon — Aloʻofa
KO HA TAULA'EIKI LAHI 'ALOFA MO FA'ITONGIA → KE FAI 'AE FAKALELEI'I 'O E NGAAHI ANGAHALA 'A E KAKAI.
(Ko ʻeku ngaahi fakakaukau fakafoʻituitui — naʻe ʻi ai ʻae ʻaloʻofa ʻi he teʻeki ai ke haʻu ʻa Kalaisi, ka naʻe teʻeki ai ke kakato ia. ʻOku fakahā ʻae ʻaloʻofa moʻoni ʻi hono fakaʻosinga ʻiate ia: ko e taulaʻeiki lahi ʻofa, ʻaia ʻoku ne ʻomi ʻae ngaahi angahala ʻae kakai ke fakalelei mo e ʻOtua. Ko e kuonga ʻoe fakamoʻui ko e kuonga ia ʻoe ʻaloʻofa.)
3. HONGE KI HE ʻALOʻOFA
1.Maʻake 10:47Modern Bible↗Share↗Pea kuo fanongo ia ko Sisu ʻo Nāsaleti ia, naʻe kamata tangi kalanga ia, ʻo pehē, “Sisu, Foha ʻo Tevita, ʻaloʻofa mai kiate au.” (48) Pea lolomi ia ʻe he tokolahi ke fakalongo pē: kae ʻāsili ai ʻaupito ʻene kalanga, “Foha ʻo Tevita, ʻaloʻofa kiate au.”
LEA MĀHINO FAKAKALESI⚑ G1653 eleeo — Ofa mai · ⚑ G1653 eleeo — Ofa mai
KISU, KO E FOHA ʻO TEVITA, ʻALOʻOFA MAI KIATE AU → NAʻE TOE KALANGA LAHI ʻAUPITO IA.
(Ko hoku ngaahi fakakaukau fakafoʻituitui — ʻe lava ke tangi ʻaki ʻa e ʻofa ʻi hono hingoa. Ko e lahi ange ʻenau taʻofi ke ne fakalongo pē, ko e lahi ange ʻa ʻene tangi; pea naʻe ʻikai tuku ʻae ʻofa maʻana. Ko e ʻofa ʻoku ʻamanaki mo tui ki ai, kae ʻikai fai ʻo tuʻutāmaki ko ha meʻa ʻoku totonu ke maʻu — ka ʻoku ne tali ʻakinautolu ʻoku tangi.)
4. ʻALOʻOFA ʻOKU NGĀUE ʻAKI HE NIMA — MEʻAʻOFA FAKAALOʻOFA FAKAFOU ʻI HE SIASI
1.Luke 11:41Modern Bible↗Share↗Ka mou foaki muʻa ʻae ngaahi meʻaʻofa mei he meʻa ʻoku mou maʻu; pea vakai, ʻoku maʻa ʻae meʻa kotoa pē kiate kimoutolu.
2.Kau ʻAposetolo 9:36Modern Bible↗Share↗¶ Pea naʻe ʻi Sopa ʻae ākonga ʻe taha naʻe hingoa ko Tapaita, ko e hingoa tatau ia mo Toakasi: pea naʻe faʻa fai ʻe he fefine ni ʻae ngaahi ngāue lelei mo e faʻa foaki.
LEA MĀHINO FAKAKALESI⚑ G1654 eleemosyne — Kōlea
pea naʻe faʻa fai ʻe he fefine ni ʻae ngaahi ngāue lelei mo e faʻa foaki.
(Ko hoku ngaahi fakakaukau fakafoʻituitui — ʻi he Fuakava Foʻou ʻoku tafe muʻa ʻa e ngaahi meʻaʻofa ki he siasi, pea mei he siasi ki he kāinga tangata mo e kāinga fefine, pea toki hoko atu ki he kakai ʻoku ʻi tuʻa. Ko ia ʻoku fakafaifai ʻa hono fakafiemālieʻi ʻo e fiemaʻu, pea ʻoku ʻikai liliu ʻa e foaki ki he vaʻinga pe ki he loto ʻo e tangata pe taha.)
5. 'ALOFA 'OFA 'A E FUAKAVA — LOTE, MO SIEKOB
1.Senesi 19:19Modern Bible↗Share↗Vakai, kuo ʻofeina ʻa hoʻo tamaioʻeiki ʻi ho ʻao, Pea kuo ke fakaongo lahi hoʻo ʻaloʻofa, ʻaia kuo ke fakahā kiate au, ʻi hoʻo fakamoʻui au: pea ʻe ʻikai te u faʻa lava ki he moʻunga, telia naʻa hoko ai ha kovi kiate au, peau mate.
KUO KE FAKALAHI HO'O 'OFA MA'ANA → NA'A KE FAKAHĀ MAI KIATE AU 'I HONO FAKAMOʻUI ʻO ʻEKU MOʻUI.
(Ko ʻeku ngaahi fakakaukau fakafoʻituʻitui — ko e ʻaloʻofa ʻo e ʻOtuá ʻe ʻave ha tangata ʻo aʻu ki he mamaʻo ʻoku ne loto-lelei ke ʻalu ki aiʻ, pea ʻe nofo ia mo ia kae ʻoua kuo fakapapauʻi kakato ia ʻi he tokanga ʻofa ʻa e ʻOtuá. Naʻe ʻikai loto ʻa Lote ke ʻalu hake ki he moʻungá; ʻoku ʻikai malava ʻe he tangata fakaʻulungaanga fakaenatulá ke moʻui taʻehanoko ha kolo.)
2.Senesi 19:29Modern Bible↗Share↗Pea ʻi he fakaʻauha ʻe he ʻOtua ʻae ngaahi kolo ʻoe toafa, naʻe pehē ʻa ʻene manatuʻi ʻe he ʻOtua ʻa ʻEpalahame, ʻo ne fekau ʻa Lote mei he lotolotonga ʻoe ʻauha, ʻi heʻene fakaʻauha ʻae ngaahi kolo ʻaia naʻe nofo ai ʻa Lote.
NAA MANATU ‘A E ‘OTUA KIA ‘EPALAHĀMÁ → ‘O NE FEKAU‘I ‘A LOTA KE ‘ALU MEI LOTO ‘I HE FAKAAUHA.
(Ko e ngaahi fakakaukau fakafoʻituitui pe eni — sio ki he ʻuhinga naʻe fakahaofi ai ʻa Lote: naʻe manatuʻi ʻe he ʻOtua ʻa ʻEpalahame. Ko e ʻaloʻofa naʻe fakahaofi ai ʻa Lote naʻe tafe hifo ia mei he fuakava naʻe fai ʻe he ʻOtua mo ha tokotaha kehe. ʻOku aʻu atu ʻa e ʻaloʻofa fakafuakava ʻo laka atu ʻi he tangata ʻoku ne maʻu ia.)
3.Senesi 32:10Modern Bible↗Share↗ʻOku ʻikai te u taau au, mo e siʻi hifo ʻo hoʻo ʻaloʻofa kotoa pē, mo e moʻoni kotoa pē, ʻaia kuo ke fakahā ki hoʻo tamaioʻeiki: he naʻaku ʻalu mo hoku tokotoko pe ʻi he Sioatani ni; ka ko eni, kuo u hoko ko e kakai ʻe ua.
ʻOku ʻikai te u taau au, mo e siʻi hifo ʻo hoʻo ʻaloʻofa kotoa pē, mo e moʻoni kotoa pē.
(Ko ʻeku ngaahi fakakaukau fakafoʻituitui — ko e meʻa ko ia ʻoku ʻikai ke taau ai ha tangata mo e siʻi taha ʻo e ngaahi ʻaloʻofa, ko e meʻa tofu pē ia ʻoku fakatupu ʻae fakafetaʻi, he ko e ʻaloʻofa ko e meʻa foaki, ʻo ʻikai ko ha totongi. ʻOku ʻikai ke fakatupu ha fakafetaʻi ʻae meʻa ʻoku ngofua ke maʻu; ka ʻoku fakatupu ʻae fakamālō ʻae meʻa ʻoku foaki ʻofa taʻetotongi.)
4.Senesi 32:12Modern Bible↗Share↗Pea naʻa ke pehē, ‘Te u fai lelei kiate koe, ʻo ngaohi ho hako ke tatau mo e ʻoneʻone ʻoe tahi, ʻaia ʻe ʻikai faʻa lau hono lahi.’”
TE U FAI MOʻONI HAʻO LELEI → TE U NGAOHI HOʻO HAKO KE HANGE HA ʻONEʻONE ʻO E TAHI.
(Ko ʻeku ngaahi fakakaukau fakafoʻituitui — ko e taumuʻa ʻo e ʻaloʻofa ko e fakamoʻui, ko e fakakakato ʻo e ʻofa ʻae ʻOtua. Naʻe fakamoʻui ʻa Sēkope, pea ʻe toe fakamoʻui ʻa hono hako; ʻoku fai lelei ʻe he ʻaloʻofa, pea ʻoku ne fai ia ʻo aʻu ki he ngataʻanga.)
6. ʻOKU TOLONGA ʻENE ʻALOʻOFA ʻO TAʻENGATA
1.Saame 136:1Modern Bible↗Share↗Mou ʻatu ʻae fakafetaʻi kia Sihova he ʻoku angalelei ia: koeʻuhi ʻoku tolonga ʻo taʻengata ʻa ʻene ʻaloʻofa.
Kiate ia ʻaia tokotaha pe ʻoku fai ʻae ngaahi meʻa fakaofo lahi → he ʻoku tolonga ʻo taʻengata ʻa ʻene ʻaloʻofa.
(Ko ʻeku ngaahi fakakaukau fakafoʻituitui — ʻoku toe ongo hangatonu mai ʻae laine pe taha ʻi he saame kotoa: ʻoku tolonga ʻo taʻengata ʻa ʻene ʻaloʻofa. Ko e ngaahi meʻa fakaofo, ʻae ngaahi langi, ʻae laʻā mo e māhina, ʻae taki holo ʻi he toafa — ʻoku fokotuʻu kotoa ia ke fakamanatu mai kiate kitautolu ʻoku ʻikai ha ngataʻanga ʻo ʻene ʻaloʻofa.)
3.Saame 136:23Modern Bible↗Share↗ʻAia naʻe manatu kiate kitautolu ʻi heʻetau masiva: he ʻoku tolonga ʻo taʻengata ʻa ʻene ʻaloʻofa: (24) Pea ne huhuʻi ʻakitautolu mei hotau ngaahi fili: he ʻoku tolonga ʻo taʻengata ʻa ʻene ʻaloʻofa. (25) ʻOku ne foaki ʻae meʻakai ki he kakano kotoa pē: he ʻoku tolonga ʻo taʻengata ʻa ʻene ʻaloʻofa.
NA‘A NE MANATU‘I KITAUTOLU ‘I HETAU TU‘UNGA MĀMAHI + NA‘A NE HŪHU‘I KITAUTOLU MEI HOTAU NGAAHI FILI + ‘OKU NE FOAKI ‘A E ME‘AKAI KI HE KAKANO KOTOA PĒ → KO ‘ENE ‘ALOFA ‘OFA ‘OKU TOLONGA ‘O TA‘ENGATA.
PĀ FAKAʻOSI
Saame 136:26Modern Bible↗Share↗Mou ʻatu ʻae fakafetaʻi ki he ʻOtua ʻoe langi: he ʻoku tolonga ʻo taʻengata ʻa ʻene ʻaloʻofa.
Mou ʻatu ʻae fakafetaʻi ki he ʻOtua ʻoe langi → he ʻoku tolonga ʻo taʻengata ʻa ʻene ʻaloʻofa.
ʻEfesō 2:4Modern Bible↗Share↗Ka ko e ʻOtua, ʻaia ʻoku mohu ʻaloʻofa, ʻi heʻene ʻofa lahi naʻa ne ʻofeina ai ʻakitautolu (5) ʻIo, lolotonga ʻetau mate ʻi he ngaahi angahala, kuo ne fakamoʻui ʻakitautolu fakataha mo Kalaisi, (kuo mou moʻui ʻi he ʻofa;)
LEA MĀHINO FAKAKALESI⚑ G1656 eleos — Aloʻofa
Ka ko e ʻOtua, ʻaia ʻoku mohu ʻaloʻofa → kuo ne fakamoʻui ʻakitautolu fakataha mo Kalaisi → kuo mou moʻui ʻi he ʻofa.
(Ko hoku ngaahi fakakaukau fakafo'ituitui — tānaki ki he laine 'e taha 'a e ako kotoa: ko e 'aloha 'ofa ko ha ngāue, pea 'oku tafe mai ia mei he 'Otua. Ko ha ongo lea 'i he lea motu'a — ko e 'aloha 'ofa fuakava 'oku tauhi tui, mo e 'ofa loloto 'oku tafe hifo ki he lalo. Na'e fuofua fakahā 'e he 'Otua ia, pea 'oku ne kole ke tau fakahā ia ki he taha ki he taha. Na'e 'ave 'aki 'a Lote mei he afi, pea tauhi 'a Sēkope na'e 'ikai taau ki he ki'i konga si'isi'i taha 'o ia, pea 'oku ongo mai ia 'i he saame kotoa ta'engata. Pea ko e taumu'a 'o ia kotoa ko hono fakamo'ui: ko e 'Otua, 'a ia 'oku koloa'ia 'i he 'aloha 'ofa, kuo ne fakamo'ui fakataha kitautolu mo Kalaisi. 'Oku tolonga 'a hono 'aloha 'ofa 'o ta'engata, pea 'oku a'u atu ia ki he fakamo'ui.)
LEA MĀHINO FAKAKALESI
These are the keywords for this study. Tap any dotted word in the verses above to see its meaning here.
“'Aloʻofa” — G1656 eleos — ʻaloʻofa, manavaʻofa; ko e angaʻofa ʻoku totonu ke fai ʻi ha vaʻa
koe kuonga oe fakamoui ko e kuonga oe alofa tui mai — ko e ngaue fakamoui a e Otua ia Kalaisi
“'Ofa mai” — G1653 eleeo — ke fakahaa'i 'a e 'alo'ofa, ke ma'u 'a e manava'ofa, ke manavahē'ia
'a e tangi 'i he veulahi — 'alo'ofa mai kiate au — mo e 'alo'ofa 'oku fai ki ha taha 'e taha (e Samēlia lelei)
Ko hono mahuʻinga ʻo e ngaahi lea: ʻoku ʻi ai ʻi he lea motuʻa ʻa e ongo lea ʻaloʻofa ʻe ua — chesed (H2617, ʻaloʻofa), ko e angaʻofa ʻo e fuakava, mo racham (H7356, ngaahi ʻaloʻofa ongo), ko e ʻofa ʻoku tafe hifo; ʻoku ʻi ai ʻi he lea foʻou ʻa e ngaahi lea ʻe tolu — eleos (G1656, ʻaloʻofa), ko e ʻaloʻofa ʻoku ngāue; eleeo (G1653, ʻaloʻofa mai), ko e ʻaloʻofa ʻoku tangi ki ai pea fakahāhā; mo eleemosyne (G1654, meaʻofa), ko e ʻaloʻofa ʻoku foaki ʻaki e nima.
Ko e founga ʻoku fakaava ai ʻe he fuakava foʻou ia ke lahi ange: ko e ʻaloʻofa naʻe fakahā kia Lote koeʻuhi ko ʻEipalahame (Sēnesi 19:29) kuo fakaava lahi ia ʻi Kalaisi — ko e ʻOtua, ʻoku koloaʻia ʻi he ʻaloʻofa, kuó ne fakamoʻui fakataha ʻakitautolu mo ia (ʻEfesō 2:4-5). Naʻe hoko ʻae ʻaloʻofa fakafuakava ko ha ʻaloʻofa fakamoʻui ki he kakai kotoa pē.
Ko hono uhinga ki he kau Siu mo e kau Senitaile: ko e ʻaloʻofa naʻe fuakava ki he ngaahi tamai, mo e ʻaloʻofa naʻe tangi ki ai ha tangata kui kole meʻa ʻi he veʻe hala (Mark 10:47), ko e ʻaloʻofa pē taha ia. ʻOku tafe atu ia ki he kakai kotoa pē ʻe loto ke maʻu ia.
Ko hono ngāue'aki eni kiate koe: ha'u 'i he hala 'a e tangata kui — kalanga pea 'oua 'e fakalongo pe (Maake 10:48); fakahā ho 'aloofa 'aki ho nima 'o'ou (Luke 10:37); pea fakafeta'i, he 'oku 'ikai ke ke taau mo e si'isi'i taha 'o e ngaahi 'aloofa (Senesi 32:10).
Ko hono 'uhinga eni ki he ta'engata: ko e taumu'a 'o e 'alo'ofa ko e fakamo'ui (Taitusi 3:5), pea 'oku tu'uma'u 'ene 'alo'ofa 'o ta'engata (Saame 136:26). Na'a ne kamata 'a e ngaue, pea 'e 'ikai te ne tuku ia kae'oua ke 'osi hono fakalele.
Hala kehe: Ko e papitaiso ʻa Sione ko ha hola mei he houhau ʻe hoko ki he ʻaloʻofa ʻo e ʻOtua (Mātiu 3:7; Maake 1:4) — ʻoku ʻikai ko hono ʻuhinga naʻe fakamoʻui ʻe he vai, ka ko e tali ʻo ha konisenisi lelei (1 Pita 3:21); naʻa nau ʻiloʻi ʻoku nau taau mo e fakamaau, ka naʻa nau kumi ki he ʻaloʻofa.
Fakahā nai: ko e 'aloofa 'oku 'amanaki mo tui ki ai, ka 'oku 'ikai lau ko ha totongi ngāue — ko e me'a 'oku 'amanaki ki ai 'oku tu'u 'i he nima 'o e Tokotaha Foaki, ka ko e totongi ngāue 'e pule'i ia 'e he tokotaha ma'u; ko ia 'oku hoko ma'u pe 'a e 'aloofa ko ha me'a foaki, pea ko ha me'a foaki 'oku fakatupunga ai 'a e fakafeta'i, pea ko e fakafeta'i 'oku 'omai ai 'a e lāngilangi kotoa ki he 'Otua. (Ko 'eku ngaahi fakakaukau pē)