¿Ri Utzij Dios Kubʼij Ri Chirij Ri Toqʼobʼ? — Ri Uxeʼal · Tzij re KJV rukʼ ri Ajilanik re Strong
THE FOUNDATION · THE ORIGINAL STUDY, SET IN THE ANCIENT ORDER
Toqob'il — K'utunik rech uxe'al re ri Loq'alaj Tzij
TZIJ RI KAJALATAJ
Ri toqꞌobꞌ man xaq ta jun naꞌbꞌal; jun chak. Pa ri ojer tzij, kebꞌ tzij rech. Ri nabꞌe are chesed (H2617, mercy): ri toqꞌobꞌ ri kape rech jun trato — jun utzil ri kꞌatal rukꞌ jun tzujunik, ri kuꞌl uchuqꞌabꞌ. Ri ukabꞌ are racham (H7356, tender mercies): ri loqꞌalaj loqꞌanik ri kaqaj loq rech ri nim che ri chꞌutiꞌn, jetaq jun tataxel che
OXIB' KUCHOLIJ KE'K'UT WI RI JUN CHOMANIK RI'
1. ¿Jachike ke'b' tzij re toqob'il pa ojer tzijob'al, xuquje' jas ri'j uqoxo'm k'utub'al toqob'il xa xuquje' na xa ta jun na'oj?
2. Jas toqʼobʼ karaj ri Dios chi qukʼ, xuqujeʼ jawjeʼ kape wi ri toqʼobʼ riʼ?
3. Jasa' ri rajawaxik ri utoqob'al ri Dios, xuquje' jas ri kakowinik k'olik chi jumul?
ANIKʼOJ TIKAJIL
TITO 3:5K'ak'a' Biblia↗Jach↗xujukolo, man rumal ta ri qachak ri qabꞌanom, xane rumal ri utoqꞌobꞌ rukꞌ ri chꞌajik xubꞌan kꞌakꞌ pa ri Uxlabꞌixel
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO⚑ G1656 eleos — toq'ob
MAN A E RUMAL TAJIN CHIRIJ RECHBʼAL PA JICOMAL RI QABʼANOM UJ → RUMAL RI UTOQOBʼ XUJUKOLO.
(Nuk'u'x na'oj — are' wa' ri rajawaxik ronojel ri etamanik: ri toqob'isanik kkolow. Man kya' taj chech jun achi rumal ri rusamaj; kk'ut chech rumal chi ri Dios sib'alaj toqob'isan wach. Ri toqob'isanik man xaq xwi ta jun tzij — kkolow rumal ri ch'ajik rech k'ak' alaxik, ri ja' xuquje' ri Uxlab'al.)
1. RI TOQ'OB JUN B'ANOJ — RI KRAJ RI DIOS CHI QAB'ANO
1.MATEO 9:13K'ak'a' Biblia↗Jach↗Are katanik, jix chitatabꞌelaꞌ jas kel ri xubꞌij ri Dios are xubꞌij we tzij riꞌ: Are kawaj in utz kixnoꞌjin kukꞌ ri winaq, man are ta kawaj kikꞌam la ri isipanik chinuwach. Xinpe in chikisikꞌixik ri aꞌjmakibꞌ rech kuꞌx nutijoxelabꞌ, man are ta in petinaq chikisikꞌixik ri sibꞌalaj e utz taq winaq kakinaꞌo.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO⚑ G1656 eleos — toq'ob
KINYA' TOQ'OB', MAN ARE' TA SIPANIK → XINPETIK CHUSIK'IXIK RI AJMAKIB' RECH KEKUMATAJ
(Ri nuchomanik pa wanima — Ri Dios más karaj kabꞌan toqꞌobꞌ chuwach chi kaya jun sipanik pa altar. Ri toqꞌobꞌ man are ta jun kꞌaxkꞌolil ri katzꞌapin pa animaꞌ; are jun bꞌanoj ri kabꞌan chirij jun chik winaq.)
2.LUCAS 10:37K'ak'a' Biblia↗Jach↗Are ri achi ri xel ukꞌuꞌx che, xcha ri etaꞌmanel rech ri taqanik. Xubꞌij kꞌu ri Jesús che: Jat, jaꞌbꞌana jas ri xubꞌan we achi riꞌ.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO⚑ G1656 eleos — toq'ob
xcha ri etaꞌmanel rech ri taqanik → jaꞌbꞌana jas ri xubꞌan we achi riꞌ.
(Ri nuchomanik pa wanima' — chi kech ri oxib' ri xekanaj uwach, xa jun chike xux rech, are' ri xub'an toqob'anik. Ri toqob'anik kub'an rib' pa ri q'ab' — jat, xuquje' chab'ana' je' la'.)
3.MATEO 18:33K'ak'a' Biblia↗Jach↗¿La man kꞌu xatoqꞌobꞌisaj uwach ri awachiꞌl jacha ri xinbꞌan in chawe?”
¿MA MAN XATOQꞌOBꞌISAJ XUQUJEꞌ LA → JETAQ RI XINTOQꞌOBꞌISAJ LA IN?
(Are nu k'aslemal — le toqob'isanik ri Dios kraj chwe k'o pa uwach ri toqob'isanik ri xuk'ut chinuwach nabe. Xinusachisaj sib'alaj q'i mak; rumal ri' rajawaxik kinsach ki mak nik'aj chik. Ronojel ri toqob'isanik nub'ano are toqob'isanik ri xtzalij loq.)
4.SANTIAGO 2:13K'ak'a' Biblia↗Jach↗Pa ri qꞌij rech qꞌatoj tzij, makatoqꞌobꞌisax ta uwach ri winaq ri makutoqꞌobꞌisaj ta chi uwach jun chik. Ri winaq ri xutoqꞌobꞌisaj uwach jun chik, katoqꞌobꞌisax na uwach pa ri qꞌij rech qꞌatoj tzij.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO⚑ G1656 eleos — toq'ob
MA XTOQꞌOBꞌISAX TA UWACH → QꞌATOJ TZIJ MAJA TOQꞌOBꞌ CHUPAM + RI TOQꞌOBꞌ KAKIKOT CHIRIJ RI QꞌATOJ TZIJ.
5.MATEO 5:7K'ak'a' Biblia↗Jach↗E tewchiꞌtal ri kakitoqꞌobꞌisaj kiwach nikꞌaj winaq chik rumal cher katoqꞌobꞌisax na kiwach aꞌreꞌ.
UTZ URE'X RI K'O TOQOB' PA KIJOLOM → KE'RIL WI TOQOB'.
(In tzij pa nuk'u'x — ri toqob'anik ri kinya' xuquje' ri toqob'anik ri kinriq, jun xa jun kub'an. Chiya', kayaataj chik chiwe: toqob'anik, we ta mat qas jikib'al chi maj toqob'anik. Xuquje' ronojel wa'e nu petinaq nabe rech che ri Dios — ri juluwem are' rech Areh xuquje' rech Cristo, man wech ta in.)
2. RI TOB'ANIK RUTZIL UWACH RI DIOS PA CRISTO
1.Efesios 2:4K'ak'a' Biblia↗Jach↗Ri Dios kꞌut rumal ri jeꞌlalaj utoqꞌobꞌsan wach xuqujeꞌ ri uloqꞌanik chaqe (5) pune uj kaminaq pa ri qamak xuya qakꞌaslemal are kaminaq junam rukꞌ ri Cristo, xa rumal ri toqꞌobꞌ xixkolotajik.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO⚑ G1656 eleos — toq'ob
LE DIOS, RI K'O UQ'INOMAL PA TOQ'OB' → XUYA'O CHI K'ASL QOJ RUK' RI CRISTO → RUMAL RUTOQ'OB' IX KOLOTAJINAQ CHIK.
2.1 PEDRO 1:3K'ak'a' Biblia↗Jach↗Qꞌijilaꞌtal ubꞌiꞌ ri Tataxel rech ri Ajawxel Jesucristo, xa rumal ri utoqꞌobꞌ xubꞌan chaqe xujalax chik junmul pa ri ukꞌastajibꞌal ri Jesucristo rech jeriꞌ kꞌo jun kꞌaslik qakuꞌlibꞌal kuꞌx
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO⚑ G1656 eleos — toq'ob
RUMAL RI NIM UTOQꞌOB → XUYA CHIK QAKꞌASLEMAL PA JUN KꞌASLIK KUꞌBꞌABꞌAL KꞌUꞌX.
3.HEBREOS 2:17K'ak'a' Biblia↗Jach↗Rumal riꞌ tzi choqꞌaqꞌ wi chi kajunumataj kukꞌ ri e rachalal, rech jeriꞌ kux ri nimalaj sukꞌ xuqujeꞌ toqꞌobꞌisal wach chꞌawenel cho ri Dios pa kiwiꞌ ri winaq rech jeriꞌ kuchup ronojel ri makaj rech ri tinimit.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO⚑ G1655 eleemon — Toqob'al
UN QʼATOL TZIJ NIMALAJ SACERDOTE UTZIL RANIMAʼ XUQUJEʼ SUKʼ RANIMAʼ → RECH KUBʼAN RIʼIJ QOʼNOJ RUMAL RI MAK RI TINAMIT.
(Ri nuchomanik pa in — nabꞌe cho ri ulewal ri Cristo, kꞌo chi ri toqꞌobꞌ, xa ta kꞌu ronojel utzilal. Ri qas toqꞌobꞌ kꞌutuꞌtal chi la pa ri qꞌij kꞌamik chirij areꞌ: jun nimalaj chuchaꞌjil kꞌamal bꞌe re kꞌo kꞌaslemal, ri kukꞌam ri makaj rech ri tinamit rech kꞌutuꞌtal jun rukꞌ ri Dios. Ri qꞌij re kolotajem are ri qꞌij re toqꞌobꞌ.)
3. UXAJIL CH'AWEM RECH TOQOB'ANIK
1.MARCOS 10:47K'ak'a' Biblia↗Jach↗Are xuto chi petinaq ri Jesús aj Nazaret, xuchapleꞌj uraqik uchiꞌ xubꞌij: Jesús, Ralkꞌwaꞌl ri David, cheꞌl kuꞌx la chwe. (48) E kꞌi xkiyajo rech kataniꞌk, man xtaniꞌ ta kꞌut xane ko xuraq uchiꞌ xubꞌij: Ralkꞌwaꞌl ri David, cheꞌl kuꞌx la chwe.
JESÚS, AT RALK'UAL RI DAVID, TA LA TOQ'OB'A' LA WACH → RI' K'U SIB'ALAJ NIM CHI URI XUSIQ'IJ CHIK.
(Ri nuchomanik pa wanimaa' — ri toqob'il kkoj chi kraj chi kokik rumal ub'i'. Jachike jampaa chi kkib'ij che kutz na ri uchii', are' kkab'ir uchii'; xuquje' ri toqob'il man xtaqej ta chi rech. Ri toqob'il are' kraj chuchoma xuquje' kk'oji' chi ri'ilik, man are' ta jun rechab'al kraj rilik — xa kuk'ulaj kuya' toqob'il chike ri e kokik.)
4. TOQ'OBʼ RI KACHʼAKATAJ RUMAL Qʼ AB' — TOBʼANIK PA RI IGLESIA
1.LUCAS 11:41K'ak'a' Biblia↗Jach↗We kibꞌan ri utzilal kukꞌ ri iꞌkꞌulja kachꞌajchꞌojir riꞌ ri iwanimaꞌ che itzel taq chomabꞌal.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO⚑ G1654 eleemosyne — limoxna
Chiya' limosna che ri jastaq ri kꞌo iwukꞌ → Ronojel saq chiwe.
2.HECHOS 9:36K'ak'a' Biblia↗Jach↗Kꞌo kꞌu jun ixoq kojonel pa ri tinimit Jope ubꞌiꞌ Tabita, (pa ri chꞌabꞌal griego kel kubꞌij Dorcas). We chuchuꞌ riꞌ amaqꞌel kubꞌan utz laj taq jastaq xuqujeꞌ kuꞌtoꞌ ri e mebꞌaibꞌ.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO⚑ G1654 eleemosyne — limoxna
We chuchuꞌ riꞌ amaqꞌel kubꞌan utz laj taq jastaq xuqujeꞌ kuꞌtoꞌ ri e mebꞌaibꞌ.
(In taqinik pa jun wi — pa Kʼakʼ Taqanik ri sipanik kʼo che nabʼe kuban bʼe pa ri iglesia, kʼa te riʼ pa iglesia kuban bʼe pa kikojol ri alaxik, xuqujeʼ kʼa te riʼ chike ri e kʼo chirij. Rumal laʼ ri ajawaxik kꜫuban utz pa uchʼobʼik, xuqujeʼ ri sipanik man kaqaj taj pa banoj etzelal, o pa uraybʼel jun achi xa pa ribʼ.)
5. TOQ'OBʼ RI PETINAQ CHIRIJ TZUJUNIK — LOT, XUQUJEʼ JACOB
XANIMARISAJ RI ATOQOB'IL → RI XA'YA'O CHWE CHUKOLOTAJIK RI NUK'ASLEMAL.
(Ri nuchomanik pa wanima — ri utoqob'isanik ri Dios kuk'am bik jun achi ronojel jampa' kraj keb'ik, xuquje' kakanaj kan rukik' kub'ij pa ranima ri utzilal loq'oj ri Dios chirech. Ri Lot man xraj taj xjaqal puwi' ri juyub'; ri achi rech ri uwach'ulew man kuriq taj ukuxlab we man k'o ta jun tinamit.)
RAJAWAXIK RI DIOS CHIRIJ RI ABRAHAM → XUTAQ BʼIK RI LOT PA UNIKʼAJ RI SACHOJ.
(In nuchomanik pa animā' — chitzukuj rumal jas ri Lot xkolotajik: Ri Dios xnaꞌtaj che ri Abraham. Ri toqꞌobꞌ ri xkolow ri Lot xpe pa ri chomanik (covenant) ri xubꞌan ri Dios rukꞌ jun chik winaq. Ri toqꞌobꞌ rech chomanik (covenant mercy) sibꞌalaj naj kꞌo wi na chuwach ri achi ri kꞌulik.)
IN K'O TA NUTOJBALIL CHIRECH TAJIN NIM UTZILAJ TOB'ANIK, XUQUJE' RONOJEL QAS TZIJ.
(Ri' nu chomanik pa wanima' — chi jun achi man takal taj kuk'amawa'aj nitz'ich ta ne' jun toqob'isanik, are' ri' kub'ano chi kuk'ux ri maltyoxinik, rumal ri toqob'isanik jun sipanik, man jun toj taj. Ri takal chi kuk'amawa'aj man kuya' ta maltyoxinik; ri sipam pa uxlab'al kuya' q'ijilanem.)
QAS QUTZINSAJ UTZ CHAWECH → KINYA̠ RI AWETAM'AL JUNAM RUK' RI SANIY RE RI PALOJ.
(Ri nu na'oj pa wanima — ri rajawaxik rech ri toqob' are ri kolotajem, ri utzirisaxik ri loq'oq'enik rech ri Dios. Ri Jacob xkolotaj, xuquje' ri e ralk'wal xekolotaj na; ri toqob' kub'an utz, xuquje' kub'an utz kuk'ul pa ri k'isb'al.)
CHIRE ARE' PA UTUKEL KUB'AN NIMAQ TAQ MAJIJ → RI UTOQOB' K'O AMAQ'EL.
(Ri nuchoman pa wanimaʼ — jun tzij ri kutzijoj ribʼ kʼiʼ mul pa ronojel ri Salmo: ri rutoqʼobʼisan ranimaʼ kʼolik chibʼe qʼij saq. Ri mayijabʼal taq chak, ri kaj, ri qʼij xuqujeʼ ri ikʼ, ri kʼamik bʼik pa ri chaqiʼj juyubʼ — ronojel waʼ usukʼumal chi qetamaxik chi ri rutoqʼobʼisan ranimaʼ maj ukʼisik.)
CHIYA' MALTYOX CHE RI DIOS RI KAJ → RI UTOQOB'ISAB'AL WACH K'O CHIBE Q'IJ CHIBE SAQ.
Efesios 2:4K'ak'a' Biblia↗Jach↗Ri Dios kꞌut rumal ri jeꞌlalaj utoqꞌobꞌsan wach xuqujeꞌ ri uloqꞌanik chaqe (5) pune uj kaminaq pa ri qamak xuya qakꞌaslemal are kaminaq junam rukꞌ ri Cristo, xa rumal ri toqꞌobꞌ xixkolotajik.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO⚑ G1656 eleos — toq'ob
LE DIOS, RI K'O UQ'INOMAL PA TOQ'OB' → XUYA'O CHI K'ASL QOJ RUK' RI CRISTO → RUMAL RUTOQ'OB' IX KOLOTAJINAQ CHIK.
Nuchomanik pa wjunam: kinmulij ronojel ri etamanik pa jun tzij — ri toqob' are jun b'anoj, xuquje' kape rukꞌ ri Dios. E kaꞌib' tzij pa ri ojer tzij — ri toqob' rech ri trato ri kuya' kub'itaj ri kojonik, xuquje' ri nim loqꞌanik ri kaqaj kub'ij pa ri xaqan. Ri Dios xukꞌut nabꞌe, xuquje' kutaꞌ chi qonojel kaqakꞌut chi qib'il qib'. Xresaj ri Lot pa ri qꞌaqꞌ, xuquje' xuchajij ri Jacob ri man takal taj rumal ri jun tikꞌej chik re ri toqob
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO
Are' waral e k'o ri taq tzij k'utb'al rech we etamanik. Chach'ich' jun tzij ri e k'o taq puntos chupam le versículos chi rilik ri kub'ij waral.
“toq'ob” — G1656 eleos — toqob'il, kutan k'ux; ri utzil rajawaxik pa jun k'aslemal e k'olik junam
Ri qꞌij re kolotajem are ri qꞌij re toqꞌobꞌ — ri uchak ri Dios re kolonik pa Cristo
Jas kʼo upatan ri tzij: ri ojer taqchiʼïk tzij kʼo kebʼ utzij toqʼobʼ — chesed (H2617, toqʼobʼ), ri utzilal rech ri trato, xuqujeʼ racham (H7356, kʼun toqʼobʼ),
Jas ri kʼakʼ tzujunik kujaqo na kꞌo chik: ri toqʼobꞌ ri xya che ri Lot rumal ri Abraham (Génesis 19:29) kꞌo jaqal pa Cristo — ri Dios, sibꞌalaj nim ri toqʼobꞌ kꞌo rukꞌ, xujkꞌasuj junam rukꞌ (Efesios 2:4-5). Ri toqʼobꞌ re ri tzujunik xuxik jun toqʼobꞌ re koltajik pa kiwiꞌ konojel.
Jas jeri' kuk'ut chike ri winaq aj Israel xuquje' ri man aj Israel taj: ri toqob'anik ri xtzij chike ri qatat qanan ojer, xuquje' ri toqob'anik ri xusik'ij jun mo'y k'utu' pa b'e (Marcos 10:47), xa jun toqob'anik. Kaqaj chike konojel ri kakaj kukiq'a'.
→ Jas kub'ano' chi kachakuj chawe: jat pa ub'e ri mo achi — churaqa' achi'ij, mat kayo'j (Marcos 10:48); kaya' toqob'il rukik'ab'i' (Lucas 10:37); xuquje' tyoxinaq chi ri, rumal man rajil taj ri nub'anom re man ch'utin toqob'il (Génesis 32:10).
Are kꞌu ri kubꞌij waꞌ chi rech ri jumul qꞌij: ri rajawaxik ri toqꞌobꞌ are ri kolotajem (Tito 3:5), xuqujeꞌ ri utoqꞌobꞌ kꞌo chibꞌe qꞌij saq (Salmo 136:26). Xuchapleꞌj ri chak, man kutoqꞌij taj kanoq kꞌa te riꞌ kutzꞌaqatisaj.
Jun jalajoj b'e: Ri uqasanik Juan are jun anim chuwach ri oyowal ri kape na, rech kuriq ri utoqʼob'isab'al k'u'x ri Dios (Mateo 3:7; Marcos 1:4) — man are ta ri jaʼ xkolow, xane are ri usukʼumaxik jun utz laj k'u'x (1 Pedro 3:21); ketaʼm chi taqal chike ri qꞌatoj tzij, xane xkitzukuj ri toqʼob'isab'al k'u'x.
Jun kꞌutunem ri kuya' kꞌolik: ri toqꞌob' are' kuraj xuquje' kuꞌriq kꞌolik, man kꞌo ta kꞌu kꞌo che jun tojbꞌal — ri kuraj kꞌolik kꞌo pa uqꞌabꞌ ri Sipanel, are kꞌu ri tojbꞌal are' ri kꞌamal utoqꞌij kꞌo che uchꞌekik; rumal laꞌ ri toqꞌob' amaqꞌel are jun sipanik, xuquje' jun sipanik kuya' maltyoxinik, xuquje' ri maltyoxinik kuya' loq ronojel ri juluwem chi rij ri Dios. (Ri nuchomanik in waꞌe)