Ihs Sises? — Ehu Kotehla nan Paipel, sang Senesis lel Kaudiahl
PATOHWA TAPIADA
Onopan tepin sukuhl kasalehda peidek ehu. Peidek wet iei, ihs Sises? Onopan tepin sukuhl kohkohla nan Pwuhk Sarawi pwon pwehn diar sapengo, sang pwuhken tepi lel pwuhken kaimwsekla. Onopo imwisekla ki koasoi mehlel ehu. Koasoiet kihda mwaren ahl akan me onopo kilangehr ahpw sohte keid loale. Onop kaimwsek wet kin keid nan silimen ahl pwukat. Keieun ahl iei nanmwarki laud ehu me pil wia samworo. Keriaun ahl iei inou ehu duwen kadaudok. Koht ketin padokedi inowo nan mwetuwel ehu. E pil ketin pwurehng koasoia inowo ong peneinei ehu, sang dih ehu lel dih teikan. E ketin kahula inowo ong nanmwarki men. Kesilun ahl iei duwen ah Pwuhk Sarawi kin kihda mwaren Seme, Ohl, oh Ngehn Sarawi nanpwungeirail, nindokon Pwuhk Sarawi ketin usoson mahsanih me Koht mehte. Kahk koaros nan ahl koaros kin poahsoanda pohn iren Pwuhk Sarawi me ntingdier unsek. Sohtehn mehkot kin poahsoanda ong mahsen aramas kelehpw. Wadek iren koaros ni kaparok. Kasawihala iren koaros pein kowe.
EISEK KAPWUKOU PWUKAT KAK SANGE SIMBOLONG:
1. Ihs Melkisedek, oh dahme kahrehda Paipel eh kin mahsanih me Sises iei samworo kohkohlahte nin duwen elen en Melkisedek?
2. Ia duwen inou en kadaudok eh kin seiloak sang nan mwetuwel, kohla lel Eipraam, kohla lel Depit, lel Kadehde Kap eh kasangapada kadaudok wet nin duwen aramas emen?
3. Ia wasa me Paipel kin kihda mwaren Sahm, Ohl, oh Ngenmwahu Sarawi nanpwungarail, ni ahnsou me Paipel kin mahsanih me Koht me emen?
DIPWISOU KEIEU ME MI ONE MAHS — IHS SISES
Poahsoan → Seri men ipwidi + Ohl men kohieng → Mware pahn adaneki Koht Manaman (Aisaia 9:6).
POAHSOAN → E KIHONG MWAREN KAUN-O ME MAHSANIHONG IH, KOMWI KOHT (Senesis 16:13).
POAHSOAN → MAHSEN IEI KOHT + MAHSEN WIALA UDUK (Sohn 1:1, Sohn 1:14).
POAHSOAN → KAUN-O KETIN MAHSANIHONG SAI KAUN, KOMWI MWOHD NI PALIMAUN--I (Melkahka 110:1).
MELKISEDEK, NANMWARKIEN SALEM + SAMWO EN KOHT LAPALAP → E KAPAIADA IH + E KIHONG IH EISEK KIS EN MEPWEHK KOAROS.
(Ei lamalam kan: Melkisedek kin pwarada nan pwuhken Senesis sohte mie tepin kawehwehda ih, sohte sahm, sohte nohno, oh sohte kisin lomwut en peneinei, e wia nanmwarki oh samworo ni aramas ehu mwohn ahnsoun Kosonned en Moses eh tepida. Eiram wie weweidki inou en Koht, ahpw e ale kapai sang rehn ohl menet. Nan Paipel, aramas me lapalap kin kapaiada me tikitik (Ipru 7:7).)
Pjalm 76:2Nda ong meteikan↗Tanpaj a im pwal mi nan Jalem, o tanpaj a mi Jion.
Tanpaj a im pwal mi nan Jalem + o tanpaj a mi Jion.
(Ei madamadau: Melkahka 76:2 kin kihpene mwaren Salem oh mwaren Sayan, iei Serusalem. Melkisedek iei nanmwarkien kahnimw wet, wasa me Depit pahn kaunda mwuhr. Sounpei kan pahn kalohpwuwehla Sises likin kelen kahnimw wet.)
Pjalm 110:4Nda ong meteikan↗Ieowa kotin kaula, o a jota pan kalula: Komui jamero joutuk amen, duen al en Melkijedek.
Ieowa kotin kaula, o a jota pan kalula → Komui jamero joutuk amen, duen al en Melkijedek.
(Ei lamalam pein ei: Melkisedek kin pwarada pak ehu nan pwuhken Senesis, mpe sounpar kid mwohn Depit eh ntingihedi keisu wet duwen samworo kohkohlahte. Lepin lokaia en Ipru me mih pahn "kaulahn" iei shaba (H7650, en kahula kaula). Koht ketin kaulahda kaula wet ki lepin lokaia "oh e sohte pahn koluhkihla," kahrehda kaula wet sohte kak wekidekla (Sam 110:4).)
2. B. PUSTEK EN HIPRU KIN KASALEDA MWARO — NANMWARKI EN PWUNG, NANMWARKI EN POPOHL
Men Ipru 7:1Nda ong meteikan↗IEI Melkijedek nanmarki en Jalem o jamero en Kot lapalap amen, me kotilan tu on Apraam, ni a pure do jan a kaloedi nanmarki kai, ap kapaida I. (2) Me Apraam pil kotiki on eijok kij eu jan ni a dipijou karoj. let wewe kaieu en mar a Nanmarki en pun; ap pil: Nanmarki en Jalem, iet wewe: Nanmarki en popol;
Nanmwarkien Salem + Samworo en Koht Lapalahpie → Nanmwarkien Pwung + Nanmwarkien Popohl.
(Ei madamadau kan: Pwuhken Ipru kin kawehwehiong sounwarok kan mwar riau pwukat. Mwaren Melkisedek wehwehki Nanmwarkien Pwung (me pwung mpahn Koht). Mwar Nanmwarkien en Salem wehwehki Nanmwarkien Meleilei.)
Men Ipru 7:4Nda ong meteikan↗Komail kilan ol lapalap men et, me jam atail Apraam kotiki on eijok kij eu en a dipijou, me lodier.
Komail kilan ol lapalap men et → me jam atail Apraam kotiki on eijok kij eu en a dipijou, me lodier.
Men Ipru 7:11Nda ong meteikan↗Ari, ma dodok en jamero Lewi unjokela pwe i anjau irail aleer kapun o da katepan amen jamero en pwarado ni al en Melkijedek, a kaidin ni al en Aron? (12) Pwe ma dodok en jamero wukila, nan kapun pan pil wukila.
Emen tohnsamworo teio pahn pwarada nin duwen elen en Melkisedek → Wiliakapwala en doadoahk en samworo + wiliakapwala pil en Kosonned.
(Ei lamalam pein ei: Wiahn samworo en Aaron kohdo iangahki kosonned en Moses. Melkahka 110:4 inoau duwen emen samworo tohrohr, ihme pwuhken Ipru wia koasoandi sansal me wiahn samworo kap kin wa kosonned kap iang ih. Kaunopan Melkisedek uh mih mwohn kosonned en Moses oh mwuhr sang ih.)
Men Ipru 7:20Nda ong meteikan↗O iet pil eu kajampwal: Pwe a kajapwil kida kaula a irail wiala jamero ni jota kaula. (21) A men et japwilikida kaula ren i, me kotin majani on i: Kaun o kaular, a ap jota pan kalukila: Komui jamero joutuk amen duen al en Melkijedek. (22) Iei me lejuj pil wiala kapun pan inau, me mau jan men maj.
⚑⚑ G1242 diatheke · ⚑ G1450 egguos
SAMWO KAN WIAWIHIER SOHTE KAUL EN INOU + MEMENET WIAWIHIER KAUL EN INOU → SESUS WIALA SAUNKADEIK EN INOU MEN MWAHUSANSANG MEP.
(Ei lamalam kan: Samworo kan nan peneinei en Aaron kin ale pwukoa wet sang ni ar ipwidi, sohte kaula en Koht mi mwuhrail. Met pwuhken Ipru kin nda ni imwilah ohl ehu me wiahda samworo ni kaula, iei Sises. Aramas me wia sounkomouri iei aramas me ale pwukoa unsek en inou pwon, ihme Sises pein ih iei kadehde me inou wet pahn poadidi.)
Men Ipru 7:26Nda ong meteikan↗Pwe iduen jamero lapalap me mau on kitail, me jaraui, o jo japun, o jo jamin, o me liki jan me dipan akan, o ileila jan nanlen. (27) Me jota rajon jamero lapalap akan, me kin kida maj mairon pweki pein dip arail ap pweki en aramaj akan ni ran karoj. Pwe i me a kotin wiadar pan pak ta ieu, ni a kotin mueid on Kot pein i.
SARAWI + SOHTE SUED + MWAKELEKEL + TOHROHRSANG ME DIPAN KAN → IH KIHKIHLA PEIN IH PAK EHU.
(Ei madamadau: Samworo lapalap koaros nan Israel kin mahs wia meirong ehu ong dipar pein irail. Samworo wet sohte dipe. E meirongkihla pein ih, meirong ehute, ni ansau ehute, samworo oh meirong wiahla aramas ehute.)
3. AUNIAMEN TOHROHR, IRAIR IEIAS — pilawa oh wain nan Salem, oh pilawa oh dahl nan Serusalem
MELKISETEK WAHDO PILAWA OH WAIN + IH SAMWORO EN KOHT LAPALAP.
Matäuj 26:26Nda ong meteikan↗Ni arail wiadar konot. Iejuj kotin limadar prot laolaoki, o pilitiki pajan, kotiki on toupadak kan majani: Ale tunole, war ai metet. (27) A pil kotikida dal o laolaoki kotiki on irail majani: Komail karoj nim jan; (28) Pwe nt? ai metet, udan inau kap, me pan kapwilipwilidi on me toto, men lapwada dip.
SISOUS KETIKIDA PILAWA + E KETIKIDA DAHL → IEI NTAHI EN INOU KAPW.
[IREN PAIPEL KAN KAPATAPENE — SOHTE IREN PAIPEL EHU KIN NDA MEPWEHIT KELEPW]
(Ei madamadau: Sohte iren mahsanih me mwenge nan Salem wia mehn kasalehda kamadipw en Kaun-o. Ihme kahrehda kilel kin mihmi powe. Kadeikada me pahn wadek en kasawihada mwomwohdiso riau pwukat.)
4. KADAUDOK EN LIO — INOU ME KAMWERADAHR NANIMPWUD
NANPWUNGEN KADAUDOKOMW OH KADAUDOK EN LIHO → E PAHN KAUWEHLA MONGIOMW, OH KOMW PAHN KAUWEHLA KIDIN NEHN.
(Ei madamadau kan: lepin lokaiahn Ipru zera (H2233, kisin war/kadaudok) wehwehki seri men, de kadaudok kan me pahn ipwidi mwurin ohl emen. Koht ketin mahsanih inou wet nan mwetuwelo, ni rahn me dihp pedolong nan sampah. Kilang duwen kisin war wet me inoupwikihdi eh kohkohsang ohl ehu kolahng ohl emen tohrohr nan iren mahsen kan me pahn kohdo.)
I pahn kapwaiada inou me I inoukihong Eipraam sahmomwi → Nan kadaudokomwi wehi koaros nin sampah pahn ale kupwuramwahu.
(Ei madamadau kan: Met Koht ketin pwurehng mahsanihong Aisek inou me Koht ketin kahukihong Eipraam pohn nahnao. Inowo sohte mehla iangahki Eipraam. E kohkohlahte ni dih ehu.)
NGEHI IEI KAUN-O, KOHT EN EIPRAAM SAMMWI, OH KOHT EN AISAK → NAN KADAUDOKMI PENEINEI KOAROS NIN SAMPAH PAHN ALEH KAPAI.
(Ei madamadau kan: Met inowo kohla pil ehu pak ohla, ong Seikop. Koht ketin mahsanihong ohl silimen ehu tohnpwilidak inou ehu, ni dih siluh en peneinei ieu. Inowo mihmi ni dih ieu ohl.)
SOKON EN NANMWARKI SOHTE PAHN SOPWEISANG SUDA → ONG IH POKON EN AROMAS KAN PAHN WIA.
(Ei madamadau kan: Sokon nanmwarki iei tuhke me nanmwarki kin kolokol nin lima nin duwen kilel en manaman en kaunda. Inou wet ahpw kin kaimwtekala sang peneineien Seikop pwon lel kadaudok ehu, kadaudok en Suda. Tamataman kadaudok wet, pwehki edetahn Suda pahn pwurehng pwarada mwohn imwin onop wet.)
5. KADAUDOK ME INOU ONG DAWID — MWOALE KOUHDI, KAMEHLEHLIER KIN INOU
I PAHN KASAPWILADA KADAUDOKMWI MURIN KOMWI → I PAHN KAKEHLAILADA MWOALEN WEHI E KOHKOHLAHTE.
(Ei madamadau kan: Solomon, nein Depit, kauwada tehnpas sarawio. Ahpw mwoalen Solomon sohte poadidi kohkohlahte, pwehki wehio pwalpeseng nah riapwoat mwurin eh sipalla. Inou en mwoal ehu me pahn poadidi kohkohlahte eri kohlahsang Solomon, kolahng nein Depit pwutak lapa ehu.)
Pjalm 132:11Nda ong meteikan↗Ieowa kotin kaula o n Dawid kaula melel eu, o a jota pan kawukila: I pan kajapwilda n mol om kijan kadaudok om.
Ieowa kotin kaula o n Dawid kaula melel eu → I pan kajapwilda n mol om kijan kadaudok om.
(Ei lamalam kan: Inou ong Depit met wialahr kaula ehu, duwehte inou ong Eipraam wialahr kaula. Koht ketin sarki pein ih ki mahsen pwukat, "e sohte pahn sohpeisang" (Melkahka 132:11). Nanmwarki me pahn ketido pahn kohsang kadaudok en Depit, kaidehn sang mehn liki ehu.)
Pjalm 132:11Nda ong meteikan↗Ieowa kotin kaula o n Dawid kaula melel eu, o a jota pan kawukila: I pan kajapwilda n mol om kijan kadaudok om.
Ieowa kotin kaula o n Dawid kaula melel eu → I pan kajapwilda n mol om kijan kadaudok om.
Pjalm 110:4Nda ong meteikan↗Ieowa kotin kaula, o a jota pan kalula: Komui jamero joutuk amen, duen al en Melkijedek.
KAUN-O KETIN INOUKIHDA, OH E SOHTE PAHN WEKIDEKI KUPWUREN → KOM SAMERO KOHKOHLAHTA.
[IREN PAIPEL KAN KAPATAPENE — SOHTE IREN PAIPEL EHU KIN NDA MEPWEHIT KELEPW]
(Ei madamadau kan: Melkahka riau nan pwuhken Melkahka kolokol kaula riau en Koht, kaula ehu ong nanmwarki men sang nan kadaudok en Depit, oh kaula ehu ong samworo men kohkohlahte. Sohte iren melkahka ehu nan pwuhken Melkahka me kin nda me kaula riau pwukat kin pwarala pohn aramas ehu, ihme kahrehda kilel wet mih pahnangi. Kadehde Kap kin kasangapada Sises nin duwen samworo me kaulahn oh nin duwen nanmwarki me inoupamwahula sang kadaudok en Depit (Ipru 7:21-22, Wiawia Kan 13:23).)
I pahn kesikada ong Depit Rah men me pwung → Iet mware me e pahn adaneki, Kaun-o at Pwung.
(Ei madamadau pein ei: Lepin lokaia en Ipru ong Rah iei tsemach (H6780, rah, kisin tuhke tepin wosada), me iei lepin lokaia me Sekaraia ketin doadoahngki ong ohlo me samworo pohn mwoale. Lepin lokaia me ntingdier LORD ni leta lapalap iei mwaren God en inou. Eri, ohl emen me ipwidi nan kadaudok en Depit kin wa mwaren pein Koht.)
7. E. KADEDE KAPW KIN KASANSALEHDA KADAUDOKO — A KADAUDOKO IEI KRAIST.
Matäuj 1:1Nda ong meteikan↗PUK en di kan, me Iejuj Krijtuj, me japwilim en Dawid, me japwilim en Apraam, tapi jan ia.
SEISOS KRAIST + NAHN DEPIT + NAHN EIPRAHAM.
(Ei madamadau kan: Kadekadaun Kapw kin tapiada sang rekid en ipwidi. Iren mahsen keieuo kin ndinda me Sises iei nein Depit oh nein Eipraam, unsek kohkohsang ira riamen me inoupwidiong. Iren mahsen keieu en Kadekadaun Kapw kin sapengala koapworopwor me lapalap sang Kadekadaun Mering.)
Men Kalejia 3:16Nda ong meteikan↗Ari, inau o wiauier on Apraam o kadaudok a. A jota majanier: Kadaudok a to to, pwe duen me ta men: Kadaudok om me ta men, iei Krijtuj.
⚑⚑ G4690 sperma
Ari, inau o wiauier on Apraam o kadaudok a → Kadaudok om me ta men, iei Krijtuj.
(Ei madamadau kan: Pohl kin wadek pwuken Senesis kanahieng mehlel. E kin kauwada douluhl en mahsan ah pwon pohn lepin lokaia ehu me kin kasalehda me e tehlap kis, ies, sohte ies kan. Mwuhr, e kasalehda me ih ihs, Krais.)
Waiwa 13:22Nda ong meteikan↗A lao kajapokelar, ap kotiki on irail Dawid, pwen nanmarki, me a pil kotin kileledier majani: I diaradar Dawid nain leje, ol amen duen inon eti monion i, me pan wiada injen ai karoj. (23) Jan nan kadaudok a Kot kotikido Iejuj, pwen Jaunkamaur pan men Ijrael, duen japwilim a inau.
Jan nan kadaudok a Kot kotikido Iejuj, pwen Jaunkamaur pan men Ijrael, duen japwilim a inau.
(Ei lamalam kan: Pohl ketin kalohkihda met nan sinakoke, ihmw ehu wasa mehn Suhs akan kin pokonpene ie pwehn rong Pwuhk Sarawi kan. Nan lepin lokaia teieu e ketin kasalehda audepen koasoandi wet unsek, pwe Koht ketin kokoahda Sounkomour inoudo sang kadaudok en Depit. Mwuhr, Pohl ketin kasalehda mwaren Sounkomouro, Sises.)
Timoteuj II 2:8Nda ong meteikan↗Tamataman Iejuj Krijtuj, me aijada jan ren me melar akan, kadaudok en Dawid duen ai ronamau
SEISOS KRAIST, SANG KADAUDOKEN DEPIT + KAIASADA SANG MEHLA.
(Ei lamalam kan: Pohl ketin kapetehpene rongamwahu unsek nan lepin lokaia teieu ong Timoty. Pohl ketin pilada ihte mehkoaros riau, iet, me Sises Krais iei kadaudok en Depit, oh me Koht ketin kaiasadahr Sises Krais sang mehla. Inou en kupwuro oh sousou mwahl ira patpene nan lepin lokaia teieu.)
Kaudial 22:16Nda ong meteikan↗Nai Iejuj kadar doer nai tounlan, en kadede on komail mepukat, mon momodijou kan. Nai tapin kadaudok en Dawid, uju ran umpumpul.
NGEHI MEHIO OH KADAUDOK SANG DAWID + USUHR LINGAN EN NimensehngPeneinei.
(Ei madamadau kan: Sises kin mahsanih mahsen pwukat duwen pein ih, mpen imwilahn mahsen koaros en Pwuhk Sarawi pwon. Kadaudok en Depit iei seri men me ipwidi nan kadaudok en Depit, a kalapw en Depit iei ih me kadaudoko pwarada sang ie. Sises iei ira pwon riau, kadaudok oh pil kalapw.)
8. F. SAHM, OHL, OH NGEHN SARAWI — ADANEKIN NANPWUNGEN AMWUHN, AHPW MEHLEL KAUN TEMEN
(Ei madamadau kan: Iet wehk pahn kin kaunda mehkoaros me pahn kohdo pahnangin. Sohte mehkot pahn mie nan pali pwoat wet me pahn kihda keriaun Koht de kesilihn Koht. Kolokol wehk koaros me pahn kohdo pahnangin iangahki Deuderonomi 6:4.)
Matäuj 3:16Nda ong meteikan↗Iejuj Iao paptaijelar, ap kotin madanada ja n nan pil o. A kilan, nanlan ap ritidan i, I ari kotin majani Nen en Kot kotidido ni mom en mwuroi men a kaipokedi po a. (17) O kilan, nil eu jan nanlan majani: Iet nai nl kompok, me I kin polaule kida!
⚑⚑ G4151 pneuma
NGEHN EN KOHT KETIN KOHDIHDO DUPWEN MUROI EMEN + NGIL EN LANG → IEI NEI SEMPWOALEIA.
(Ei madamadau kan: Wadekada dahme wiawi nan wasa wet. Sapwellimen Koht kin kesikesihnen nan pillap o, Ngenen Koht ketidiong duwehte mwuroi, oh ngilen Sahmo mahsanihdo sang nanleng. Sahmo me mahsanih mahsen pwukat duwen Sapwellime, kaidehn Sapwellime me mahsanih duwen pein ih.)
9. SANSAL TOHROHR, MELE LOHMWIO — pillap teieu, kasalehda sang ohl me uh wasao
Ioanej 1:32Nda ong meteikan↗A Ioanej kadede majani: I kilaner Nen o kotidido jan nanlan ni mom en muroi kotikot re a. (33) A nai jo aja i, a me porone ia don wia paptaijiki pil, iei me kotin majani on ia: Me koe pan kilan. Nen piridi jok poa, o kotikoteta re a, iei i, me kin wia paptaijiki Nen jaraui. (34) A i kilanadar ap kadedeki, me iei Japwilim en Kot.
I KILANGADA NGEHNO KEREDISANG NANLENG DUHIEN MULE → IEI SAPWELLIMEN KOHT OHL.
(Ei lamalam kan: Sohn Sounpapidaisih kin koasoia duwen soahng ehmenimwen limwahn pillap wet nin duwen sounkadehde men me kesihnenda wasao. Koht ketin mahsanihong Sohn Sounpapidaisih mahs me ketidohn Ngehno oh sapwellime ketiket wasao iei kilel me pilipildahr. Eri, Sahmo ketikihda kilelo, Ngehno iei kilelo, oh Iehros ketin alehdi kilelo.)
Matäuj 28:18Nda ong meteikan↗Iejuj ap kotido majani on irail: Manaman en nanlan o jappa karoj muei on ia er. (19) Komail ari kola o padaki on toun jappa karoj o paptaij ir ala ni mar en Jam o Na o Nen jaraui.
Manaman koaros me kohieng ie → Papidaisih irail ni mwaren Sahm, oh Ohl, oh Ngenmwahu Sarawi.
(Ei lamalam pein ei: Sises ketin kasangehki silimen wasa teisuwet nan kosonned ehu. E ketin kasangehki Sam, oh Ohl, oh Ngehn Sarawi. Onop wet kin koasoia dahme iren wet koasoia.)
Ioanej 14:16Nda ong meteikan↗A I pan poeki ren Jam, a i me pan porone don komail amen jaunkamait, pwen mi re omail kokolata. (17) Nen en melel, me jappa jo kak ale, pwe re jota kilan i pil iota aja i. A komail aja i pwe a kin mi re omail, o a pan mi lol omail.
⚑⚑ G3875 parakletos
I PAHN KAPAKAP ONG SEMEI + E PAHN KETIKIDONG KOMWI EMEN SOUNKAMWAIT TOROHR → IEI NGEHNEN MEHLEL.
(Ei madamadau kan: Kalepin lokaia ehu pil kin kolokol siluh, pwe Sises kin kapakap, Semeo ahpw kin ketikihda, oh Sounkamwahu kin ketido. Tehk mahsen "ehu tohrohr." Sises iei sounsawas me mih limwahn sapwellime tohnpadahk kan, eri ehu tohrohr Sounkamwahu wehwehki ehu sounsawas tohrohr me duwehte Sises.)
Ioanej 14:26Nda ong meteikan↗A jaunkamait, Nen jaraui, me Jam o pan poronedo ni ad ai, i me pan kawewe on komail meakaroj o kataman kin komail me I padaki on komail er.
SAUNKAMWAHUPE, IEI NGEHN SARAWI → IH ME SEMEI PAHN KADARDO NI EDEI.
(Ei lamalam pein ei: Iren wet sohte kihdo wasahn pilipil me pid ihs Sounkamweit. Iren wet kin sansal koasoia me Sounkamweit iei Ngehn Sarawi. Sahm kin poaronehdi Ngehn Sarawi ni mwaren Sises, mwar silimen kapw pwarada nan iren ehu.)
Men Korint II 13:13 (KJV 13:14)Nda ong meteikan↗Mak en Kaun Iejuj Krijtuj, o limpok en Kot, o atail jaupena ren Nen jaraui en kotikot re omail karoj! Amen.
KUPWUR KALAHNGAN EN KAUN SISES KRAIS + LIMPOAK EN KOHT + PARIA NGEHN SARAWI.
(Ei lamalam pein ei: Pohl kin kaimwisekala nah kisin likou pwon ki kapai ehu me wa mwar silimen. Kalahngan wehwehki kalahngan en Koht me sohte aramas kak pweik, oh miniminpene wehwehki miniminpene ehu. Pohl, mehn Suhs kehlail men me kin koasoia duwen Koht ehu erein eh mour pwon, ahpw e kin kihong Kaun Sises Krais, Koht, oh Ngehn Sarawi limwahn emen nan sapwellime kapahmwahu en kaimwisekla.)
Petruj I 1:1Nda ong meteikan↗IET nai Petruj wanporon en lejuj Krijtuj amen on me pilipildar ren me kaikairu pakajar Ian Pontuj, Kalejia, Kapadojien, Ajien o Pitinien. (2) Me pilipildar pan kupur en Kot Jam, ap kajaraui kila Nen, pwen peik o makelekeleda pan ntan lejuj Krijtuj. Mak o popol ni rok re omail!
KAKAIRUHKI EN KOHT SAM + KASARAWIPAN NGEHN SARAWI + NTAHN SISES KRAIST.
(Ei madamadau kan: Piter kin tapiada eh doaropwe duwehte Pohl eh kaimwisekala eh doaropwe. Loalokongehki mwohn wehwehki en ese mehkot mwohn eh pahn wiawi, oh kasarawihla wehwehki en katohrasang pwehn wia sapwellimen Koht. Wanpoahroh riemen tohrohr kin ntingihedi soangen edetahn silimen ehu.)
Men Epijuj 4:4Nda ong meteikan↗War ta ieu, o Nen ta ieu, duen me komail paeker on ni kaporopor ta ieu, en omail paeker on. (5) Kaun ta men, pojon ta ieu, paptaij ta ieu (6) Kot o Jam en karoj me ta men me kotin poedi meakaroj o daudaulole, o me kotikot lol atail karoj.
NGEN EHU + KAUN EHU + KOHT OH SEMEN MEHKOAROS EHU.
Ke pahn kileledi kadehde pwukat koaros nanpwungen emenemen. Madiu kin kasalehda Ohl Kisin Sang nan pillap, oh Ngehn Sarawi ketiket dilahsang pahnlahng, oh ngilen Sahm. Sises kin kaunda papidais nin mwaren Sahm, oh Ohl Kisin Sang, oh Ngehn Sarawi. Sises kin inoupene Sounkamwahu, iei Ngehn Sarawi, me Sahm pahn ketikihdo. Pohl kin kaimwsekala kisinlikou ehu ni eh mahsanih Kaun Sises Krais, Koht, oh Ngehn Sarawi nan kapai ehute. Piter kin tapihada kisinlikou ehu ni eh mahsanih Sahm, Ngehn, oh Sises Krais nan lepin lokaia ehute. Pohn iren melkahka pwukat koaros mih kaweid ehu. "Rong, Israel, KAUN, atail Koht, iei ih KAUN ehute" (Deuteronomi 6:4). Paipel sohte kin kahdaneki met wet uhpalpene. E kin nda melkahka pwukat koaros nan pwuhk teieu.
[IREN PAIPEL KAN KAPATAPENE — SOHTE IREN PAIPEL EHU KIN NDA MEPWEHIT KELEPW]
(Ei lamalam pein ei: Iren pwuhk kan kin koasoiaiong ni sansal me Sam, Ohl, oh Ngehn Sarawi kin kasangehki nanpwungen irail, sang rehn Madiu, sang rehn Sohn, sang rehn Pohl, oh sang rehn Piter. Sohte iren pwuhk ehu me kin koasoia ni lokaia ehu ia duwen mwar silimen ko oh KAUN ehun Deuderonomi 6:4 ar kin pahrekiong nanpwungen irail. Wasa me Paipel eh kin tokedihsang kawehwehda, onop wet pil kin tokedihsang kawehwehda ie.)
Men Ipru 8:1Nda ong meteikan↗A iet orlepan me je indinda: Atail jamero lapalap, me kotikot ni pali maun en mol en Kaun lapalap nanlan.
Atail jamero lapalap → me kotikot ni pali maun en mol en Kaun lapalap nanlan.
Kaudial 3:21Nda ong meteikan↗Me dadaurata, I pan ki on i, en ian, ia mondi pon mol ai, dueta nai pil dadaurata, ap ian Jam ai mondi pon mol a.
NGEHI PIL KALOWEHDI + KOUSOANDI IANG SEMEI NI MWOALEN.
Men Korint II 13:1Nda ong meteikan↗METET ai pwar won komail kajilepak, karoj ap pan pun kila jaunkadede riamen de jilimen.
karoj ap pan pun kila jaunkadede riamen de jilimen.
(Ei madamadau kan: Sounkadehde silimen kin koasoia me samworo iei me kin kaunda pohn mwoahl en nanmwarki. Soukohp emen kin koasoia, sounttik en pwuken Ipru kin koasoia, oh Kaun me iasada kin ketin koasoia. Mahsen wet uhdahn tengeteng.)
MOTOR OH IRENDIN MELMEL
Medewehla mwotomwot ehu me wonohn pohn pwehl. Ke kak kilang mwomwen mwotomwot. Mwomw kelehte sohte pahn kasalehiong uhk dahme kin kahrehda mwotomwot. Mepwehk riau me duwepenehte laud kak kahrehda mwotomwot me duwepenehte. Mwotomwot kin wia mepwehk kahrehda arwar lao marain mehlel pahn kasalehiong uhk dahkot mepwehk mehlel. Mwuri, ke pahn pil kilang mwotomwot. Ke ahpw pahn kilang me mwotomwot kereniong ni ahnsou koaros wia mwomwen mepwehk mehlel. Ih duwen dahme wehwehki kasansal en Kahlemeng Mering. Kasansal en Kahlemeng Mering kan iei mwotomwot mehlel, me wiawihda sang paliwar mehlel ehu. Paipel kin kawehwehki mepwukat "mwotomwot en mepwukat me pahn wiawi, a paliwar iei sapwellimen Krais" (Kolose 2:17). E pil mahsanih me mwotomwot "sohte kasalepen mehlel" en mepwo (Ipru 10:1). Sohte emen kak wadek pwungen mepwukat unsek sang mwotomwot kelehte. Ni ahnsou me Krais ketido, marain pwuroaralahr pwehn kasalehda paliwar. Ih kahrepe me kitail sohte kin koasoanehda padahk pohn mwotomwot kelehte. Kitail kin adaneki mepwukat "mwotomwot" ihte ni ahnsou me marain en Kahlemeng Kap pahn kasalehiong kitail paliwar me mwotomwot kohdo sang.
Men Koloje 2:16Nda ong meteikan↗Jota amen en kadeik komail da pweki kijin mana, de pil nim, de ran a akai, de maram pul, de japat akan. (17) Pwe mepukat mot en me pan pwarado, a war o iei Krijtuj.
MWOHN MEHKAN ME PAHN WIAWI → PALIWARO IEI SAPWELLIMEN KRAIST.
Men Ipru 10:1Nda ong meteikan↗PWE kapun o iei motan dipijou en mur, a kaidin pein mom en dipijou, a jota kak kaunjok kilar mairon ota irail, me kin wia ir ada ni par karoj.
KOSONNEDO MIE MWOTOMWOT EN MEHKOAROS MWAHU KAN ME PAHN KOHDO + KAIDEHN UHDAHN MWOMWOHDISO EN MEHKOAROS KAN.
MELKISEDEK NANMWARKIEN SALEM + SAMWEROEN KOHT LAPALAP.
2.Men Ipru 7:14Nda ong meteikan↗Pwe meid janjal, me Kaun patail tapi jan luda. Ari, iran jau wet Mojej jota katitiki meakot duen jamero. (15) Mepukat janjal melel, ma amen jamero pan kotido ni al en Melkijedek (16) Me jota kajapwiladar pan tiak en kujoned uduken, pwe pan manaman en maur joutuk. (17) Pwe iet kadedepa: Komui jamero joutuk amen duen al en Melkijedek.
SAPWELLIMEN KITAIL KAUN PWARADA SANG SUDA → NINDOKON KILEL EN MELKISETEK SAMWORO TOHROHR EMEN KIN PWARADA + NINDOKON MANAMAN EN MOUR SOUHIK.
(Ei lamalam pein ei: Marain en Testament Kapw pein e wia irair wet, pwe pwuhken Ipru kin kihong Sam 110:4 pohn Sises. Ipru 7:14 pil kasangehki kadaudok en Suda, iei kadaudok me kolokol sokon nan Senesis 49:10. Mwoteh me mi ni Salem iei nanmwarki oh samworo nan aramas ehu, oh war en mwoteho iei Sises, Nanmwarki oh Samworo.)
KAIMWSEKLA
Men Ipru 4:14Nda ong meteikan↗Ari, pweki atail jamero lapalap kajampwal Iejuj, Japwilim en Kot, me kotidala nanlan, kitail en dadaurata lamalam. (15) Pwe atail jamero lapalap kaidin i amen, me jota kin kotin pam atail luet akan. A i amen me jonejon ni jon karoj dueta kitaill ap jota dip a. (16) lei me kitail en aima kodon mol en mak, pwe kitail en tunole kalanan o mak, pwen jauaj patail ni anjau me mau on.
KITAIL AHNEKIER SAMWO LAPALAP EN SAMWO KAN + SESUS, SAPWELLIMEN KOHT → KITAIL EN KETIDO NIMPAHDA ONG MWOALEN KALANGAN.
Men Kalejia 3:28Nda ong meteikan↗Jolar men Juj de Krik, jolar ladu de me maioda, jolar ol de li komail karoj dupeneta ren Krijtuj Iejuj. (29) A ma komail japwilim en Krijtuj, nan komail pil kadaudok en Apraam, o jeri jojo duen inau o.
Kumwail koaros me emen ni Krais Sises → Ma kumwail sapwellimen Krais, eri kumwail iei kadaudok en Eipraam, oh sohso nin duwen inou.
(Ei lamalam pein ei: Sahl en samworo kin imwisekla ni mwoalen kalahngan, wasa me Paipel padahkihong kitail en pwarala loalopwoat. Sahl en werin kin imwisekla ni ewen imwomw, pwehki ma ke uhdahn sapwellimen Krais, Koht kin wadekin uhk werin en Eipraam, iehros en inou ehu (Kalesia 3:29). Sises, me Nanmwarki oh Samworo, ih me wie molipe.)
SOHNG KASOI
1. Senesis 14:18 — A Melkisedek, nanmwarkien Salem, wahdo pilawa oh wain: oh e wia:
a) me ketin sapwellimaniki nanleng oh sampah
b) samworo en Koht Lapalap
c) Nanmwarkien Pwung
2. Madiu 3:17 — Iet, ngihl ehu sang nanleng, mahsanih:
a) Iet nei Ohl kompoake, me I kin kupwur perenki
b) Komw iei samworo kohkohlahte
c) Komwi me nei Ohl kompoake, me I kin kupwur perenki
3. Melkahka 132:11 — KAUN-O ketin kahukihla ni mehlel ong Depit; e sohte pahn wekidasang:
a) I pahn kauwada mwoalen sapwellime wehi kohkohlahte
b) Komw me samworo kohkohlahte nin duwen Melkisedek
c) Sang wahn kupwuromw I pahn kihdi pohn mwoalomw
4. Kalesia 3:16 — E sohte mahsanih, Oh ong kadaudok kan, rasehng me tohto; ahpw rasehng me ehu, Oh ong kadaudokomw:
a) Ni Aisek kadaudokomw pahn adaneki
b) me iei Krais
c) ni kadaudokomw wehi koaros nin sampah pahn ale kapai
5. Sekaraia 6:13 — oh e pahn ketiket oh kaunda pohn mwoale, oh e pahn wia:
a) samworo men pohn mwoale
b) e pahn wa lingan
c) ileile sang nanleng kan
6. Ihpru 7:22 — Ni uwen laud wet Sises wiawihkihla:
a) samworo lapalap kohkohlahte
b) sounpapah en tehnpas sarawi
c) loalopwoat en inou ehu me mwahusang
7. Kaudiahl 22:16 — Ngehi me kalapw en Depit oh kadaudoke:
a) me tapio oh imwio
b) oh usuh marain oh usuhn menseng
c) tepin sapwellimen Koht wiepen kepikapik
PASAPENG KAN: 1-b, 2-a, 3-c, 4-b, 5-a, 6-c, 7-b
IAL DAL WEIN ONOP WET
→ Iaduwen mwotomwot kin kadarehda marain: Melkisedek tuhwong Eipram iangahki pilawa oh wain (Senesis 14:18). Sises ale pilawa oh dahl ni tehpel o (Madiu 26:26-28). Sohte iren wia me kapatehiong pwongih riau pwukat. Wasahn wia riau pwukat kin mihmi nanpwungen emen emen pwe sounwadawad en kasawihada.
→ Ia duwen kosonned kapw eh kawehwehda met: pwehki wisaisapwel en samworo eh wekid, e uhdahn pahn pil wia wekidin kosonned (Ipru 7:12). Samworo wekidla. Inou eh pil wekidla iangahki samworo, oh Sises iei sounkadehde en inou mwahu ko (Ipru 7:22).
→ Iaduwen mahsen kan kin kesempwal: "tehk pwung" nan Seremaia 23:5 oh "TEHK" nan Sekaraia 6:12 iei lepin lokaia Ipru ehute, tsemach (H6780). Soukohp emen kihong Tehk mwoalen Depit. A soukohp teiwo wiahkihla Tehk samworo pohn mwoal en.
→ Iaduwen met kin sansal ong uhk: inou en ies sohte kin sansal me e mihmi nan mwohn kahdek ahnsou. Ma ke kin ah Krais, eri ke pil kisehn ies en Eipraam, oh emen soun sohso pahn inou (Kalesia 3:29).
→ Dahme met wehwehki ong kohkohlahte: inoun Koht sohte imwi. Samworo kohkohlahte (Melkahka 110:4). Mwoale kohkohlahte (2 Samuel 7:13). Pwukoahn samworo kin uh nan roson en mour sohte imwi (Ipru 7:16).
→ Ahl liki: Sohn 14:16-17 oh Sohn 14:26 kin ritingada ong padahk unsek duwen Sounkamwahu, iei Ngehn Sarawi. Dahme Sounkamwahu kin wia loalen emen me pwoson kin warohng doadoahk pwarapwar ehu me pahn wia madamadau lapalap pwoat.
→ Ahl teikan: Senesis 49:10 kin ritingada mehn kasukuhl unsek duwen kadaudok en Suda. Mehn kasukuhl wet kin kohkohlahte sang sepdehn kaun me pahn mihmi rehn Suda kohkohlahte lel nan mwoalen nanleng, wasa me Kaudiahl 5:5 kin mahsanih me Sises iei Laion en kadaudok en Suda, Kalen Depit.
→ Kasansal ehu me ele mie: Seremaia 23:6 kin ki ong nanmwarki me pwarasang peneinei en Depit mwaren KAUN-O AT PWUNG. Onop tepin kin idawehn mwar ehu me sohte kohieng Seikop oh sohte kohieng Manoa. Met ohl emen me ipwidi nan kadaudok en Depit kin sansal wa mwaren inou en Koht. Sohte iren Paipel ehu me kapatepene wasa pwukat riau. Kapatapene wasa pwukat oh medemedewe ira.
