SEE MORE JESUS · wanttoseemore.com

Nĩ Ũ Jesũ? — Gĩcunjĩ gĩa 2 · Maandĩko ma KJV marĩ na Nambari cia Strong

JESU NĨ Ũ · GĨCUNJĨ GIA 2 — MŨTHĨNJĨRI-NGAI ŨRĨA WĨ GĨTĨ-INI KĨA ŨTHAMAKI, MBEŨ ĨRĨA YERANĨRWO, NA BABA, NA MŨRŨ, NA ROHO MŨTHERU

Jesũ nĩ Ũ? — Rũgendo rwa Gũthiĩ na Bibilia-inĩ, kuuma Kĩambĩrĩria nginya Kũguũrĩrio

KIAMBĪRĪRIA

Wĩrutwo wa mbere nĩ waririe kĩũria kĩmwe. Kĩũria kĩu nĩ, Jesu nĩ ũ? Wĩrutwo wa mbere nĩ waatuĩrĩire Bibilia yothe nĩguo wone macookio, kuuma ibuku rĩa mbere rĩa Bibilia nginya ibuku rĩa mũico rĩa Bibilia. Wĩrutwo ũcio nĩwathirire na ũhoro wa ma. Ũhoro ũcio nĩwaheanire njĩra iria wĩrutwo ũcio wonire no ũtacigerie. Wĩrutwo ũyũ wa kĩĩrĩ nĩũgerie njĩra ithatũ cia njĩra icio. Njĩra ya mbere nĩ mũthamaki wa tene ũrĩa o na ningĩ warĩ mũthĩnjĩri-Ngai. Njĩra ya kĩĩrĩ nĩ kĩĩranĩro gĩa mbeũ. Ngai nĩ aahandire kĩĩranĩro kĩu mũgũnda-inĩ. Nĩ aacookereire kĩĩranĩro kĩu kũrĩ mũhĩrĩga ũmwe, rũciaro na rũciaro. Nĩ eehĩtire kĩĩranĩro kĩu kũrĩ mũthamaki. Njĩra ya gatatũ nĩ ũrĩa Bibilia yĩtaga Ithe, Mwana, na Roho Mũtheru, mothe hamwe, o hĩndĩ ĩrĩa Bibilia ĩgũthiĩ na mbere kuuga atĩ Ngai nĩ ũmwe. Ikinya rĩothe rĩa njĩra o yothe rĩĩgamĩrĩire rĩandĩko rĩa Bibilia rĩrĩandĩkĩtwo rĩothe. Gũtirĩ kĩndũ kĩĩgamĩrĩire kiugo kĩa mũndũ o na ũmwe wiki. Thoma rĩandĩko o rĩothe na kahora. Wee mwene tuĩria rĩandĩko o rĩothe.

ITHIRANGI ITATU CIA MAKĨRIA MONERO ŨRŨ:

1. Melkisedeki aarĩ ũ, na nĩ kĩĩ gĩtũmaga Bibilia yĩte Jesu mũthĩnjĩri-Ngai wa tene na tene kũringana na mũhĩrĩga wa Melkisedeki?

2. Kĩĩranĩro kĩa rũciaro gĩathiiaga atĩa kuuma mũgũnda-inĩ, gĩgĩthiĩ na kũrĩ Iburahĩmu, gĩgĩthiĩ na kũrĩ Daudi, nginya Kĩrĩko Kĩerũ gĩgĩtua rũciaro rũu nĩ mũndũ ũmwe?

3. Nĩ kũ Bibilia yumbũraga Baba, na Mũrũ, na Roho Mũtheru marĩ hamwe, o Bibilia ĩgĩtũũra yugaga Ngai nĩ ũmwe?

MŨHARO ŨRĨA WARĨKĨTE GŨĨKA — JESŨ NĨ ŨRĨA

MŨTHINGI → KAANA NĨ GAACIARĨTWO + MŨRŨ NĨ ŨHEANĨTWO → RĨĨTWA RĨAKE RĨGWĨTWO NGAI MWENE-HINYA (Isaia 9:6).

MŨSINGĨ → AGĨĨTA RĨĨTWA RĨA MWATHANI ũrĩa wamwarĩirie, Wee Mũrungu (Kĩambĩrĩria 16:13).

MŨTHINGI → KIUGO NĨ NGAI + KIUGO GĨGĨTUĨKA MWĨRĨ (Johana 1:1, Johana 1:14).

MŨTHINGI → JEHOVA NĨEERĨRE MWATHANI WAKWA, IKARA GŨOKO-INĨ GWAKWA KWA ŨRĨO (Thaburi 110:1).

MŨSINGĨ → Wee ũrĩ mũthĩnjĩri-Ngai nginya tene kũringana na ũthĩnjĩri wa Melikizedeki (Thaburi 110:4).

MUHURI WA KWAMBĨRĨRIA

Zekaria 6:12Modern Bible↗ Mwĩre atĩ Jehova Mwene-Hinya-Wothe ekuuga ũũ: ‘Ũyũ nĩwe mũndũ ũrĩa wĩtagwo Rũhonge, nake nĩakaruta honge arĩ handũ haake na ake hekarũ ya Jehova. (13) Ũcio nĩwe ũgaaka hekarũ ya Jehova, na nĩakahumbwo riiri, na nĩagaikarĩra gĩtĩ gĩake kĩa ũnene aathane. O na nĩagatungata arĩ mũthĩnjĩri-Ngai aikarĩire gĩtĩ gĩake kĩa ũnene; na maũndũ macio meerĩ nĩmakaganĩrĩra wega.’

⚑ ⚑ H6780 tsemach

ROREI MŨNDŨ ŨRĨA RĨĨTWA RĨAKE RĨĨTAGWO RŨHONGE → AGAATUĨKA MŨTHĨNJĨRI-NGAI GĨTĨ-INĨ KĨAKE KĨA ŨNENE.

(Mawoni makwa mwene: Isiraeli ya tene, watho watiganirie wĩra wa mũthamaki na wĩra wa mũthĩnjĩri-Ngai. Zekaria 6:13 yigĩtie mũndũ ũmwe wĩra-inĩ acio meerĩ ihinda rĩmwe. Wĩruti ũyũ nĩũrũmagĩrĩra mũndũ ũcio kũu Bibilia yothe.)

1. A. MŨTHAMAKI WA SALEMU — MŨTHĨNJĨRI WA NGAI-ŨRĨA-MŪRĨ-IGŪRŪ-MŪNO, MBERE WA WATHO KŪHEANWO

Kĩambĩrĩria 14:18Modern Bible↗ Nake Melikisedeki mũthamaki wa Salemu akĩrehe mĩgate na ndibei. We aarĩ mũthĩnjĩri wa Mũrungu Ũrĩa-ũrĩ-Igũrũ-Mũno. (19) Na akĩrathima Aburamu, akiuga atĩrĩ, “Aburamu arorathimwo nĩ Mũrungu Ũrĩa-ũrĩ-Igũrũ-Mũno, o we Mũmbi wa igũrũ na thĩ. (20) Ningĩ Mũrungu Ũrĩa-ũrĩ-Igũrũ-Mũno arogaathwo, o ũcio ũraneanire thũ ciaku moko-inĩ maku.” Nake Aburamu akĩhe Melikisedeki gĩcunjĩ gĩa ikũmi kĩa indo ciothe iria aatunyĩte athamaki arĩa ana.

⚑ ⚑ H8004 Shalem · ⚑ H4442 Malkiy-Tsedeq

MELIKIZEDEKI MŨTHAMAKI WA SALEMU + MŨTHĨNJĨRI-NGAI WA MŨRUNGU-WA-IGURU → AAMŨRATHIMĨTE + AAMŨHEIRE ICUMI RĨA INDO CIOTHE.

(Mecoke makwa kĩũmbe: Melikisedeki arũgamĩte thĩinĩ wa ibuku rĩa Kĩambĩrĩria atarĩ na ũtaarĩrio, atarĩ na ithe, atarĩ na nyina, na atarĩ na ũhoro wa mũhĩrĩga wake, arĩ mũthamaki na mũthĩnjĩri-Ngai o mũndũ ũmwe mbere ya watho wa Musa gũtuĩka. Aburamu nĩakuuĩte kĩĩranĩro kĩa Ngai, no nĩakũrire kĩrathimo kuuma kũrĩ mũndũ ũyũ. Thĩinĩ wa Bibilia, mũndũ mũnene nĩwe ũrathimaga mũndũ mũnini (Ahibirania 7:7).)

Thaburi 76:2Modern Bible↗ Hema yake ĩrĩ kũu Salemu, gĩikaro gĩake kĩrĩ Zayuni.

Hema yake ĩrĩ kũu Salemu + gĩikaro gĩake kĩrĩ Zayuni.

(Mawoni makwa mwene: Thaburi ya 76:2 yigĩtie rĩĩtwa Salemu hakuhĩ na rĩĩtwa Zayuni, nĩrĩo Jerusalemu. Melekisedeki aarĩ mũthamaki wa itũũra rĩu rĩmwe rĩrĩa Daudi angĩathamakĩte thutha ũcio. Thutha ũcio, thigari ciagaacambithia Jesũ nja ya rũthingo rwa itũũra rĩu rĩmwe.)

Thaburi 110:4Modern Bible↗ Jehova nĩehĩtĩte na ndangĩĩricũkwo, akoiga atĩrĩ: “Wee ũrĩ mũthĩnjĩri-Ngai nginya tene, o ta ũrĩa Melikisedeki aatariĩ.”

Jehova nĩehĩtĩte na ndangĩĩricũkwo, akoiga atĩrĩ → Wee ũrĩ mũthĩnjĩri-Ngai nginya tene, o ta ũrĩa Melikisedeki aatariĩ.

(Meciria makwa nĩ maya: Melikizedeki onekaga rĩmwe rĩo mbica-inĩ ya Kĩambĩrĩria, mĩaka ta ngiri ĩmwe mbere ya Daudi kwandĩka mũhari ũyũ ũkoniĩ mũthĩnjĩri-Ngai wa tene na tene. Kiugo gĩa Kĩhibirania kĩrĩ thutha wa "kwĩhĩta" nĩ shaba (H7650, kwĩhĩta mwĩhĩtwa). Ngai eehĩtire mwĩhĩtwa ũyũ na ciugo "na ndikeeriũrũka," nĩ ũndũ ũcio mwĩhĩtwa ũcio ndũngĩtigithanio (Thaburi 110:4).)

2. B. IBUKU RĨA AHIBIRANIA NĨRĨAHINGũĨTE RĨĨTWA — MŨTHAMAKI WA ŨTHINGU, MŨTHAMAKI WA THAYŨ

Ahibirania 7:1Modern Bible↗ Atĩrĩrĩ, Melikisedeki ũcio aarĩ mũthamaki wa Salemu na mũthĩnjĩri-Ngai, o Ngai-Ũrĩa-ũrĩ-Igũrũ-Mũno. Nĩwe watũngire Iburahĩmu akĩinũka aarĩkia kũhoota athamaki, na akĩmũrathima (2) nake Iburahĩmu akĩmũhe gĩcunjĩ gĩa ikũmi kĩa indo ciothe. Rĩĩtwa rĩake rĩgĩtaũrwo mbere nĩ kuuga “mũthamaki wa ũthingu”; ningĩ “mũthamaki wa Salemu” nĩ kuuga “mũthamaki wa thayũ”.

MŨTHAMAKI WA SALEMU + MŨTHĨNJĨRI-NGAI WA NGAI ŨRĨA MŨRĨA-IGURŨ → MŨTHAMAKI WA ŨTHINGU + MŨTHAMAKI WA THAYŨ.

(Meciiria makwa mwene: Ibuku rĩa Ahibirania nĩrĩtaũraga marĩĩtwa macio meerĩ nĩ ũndũ wa mũthomi. Rĩĩtwa Melikisedeki rĩgĩtaũrwo nĩ Mũthamaki wa ũthingu (gũkorwo mũthingu mbere ya Ngai). Ũtaũri wa Mũthamaki wa Salemu nĩ Mũthamaki wa thayũ.)

Ahibirania 7:4Modern Bible↗ Ta mwĩciirie ũrĩa aarĩ mũnene: Atĩ o na ithe witũ Iburahĩmu nĩamũgaĩire gĩcunjĩ gĩa ikũmi kĩa indo iria aatahĩte!

Ta mwĩciirie ũrĩa aarĩ mũnene → Atĩ o na ithe witũ Iburahĩmu nĩamũgaĩire gĩcunjĩ gĩa ikũmi kĩa indo iria aatahĩte.

Ahibirania 7:11Modern Bible↗ Korwo ũkinyanĩru kũna nĩũngĩonekanire na njĩra ya ũthĩnjĩri Ngai wa Alawii-rĩ, (nĩ ũndũ kĩrĩndĩ kĩaheirwo watho na njĩra ĩyo), gwakĩrĩ bata ũngĩ ũrĩkũ gũũke mũthĩnjĩri-Ngai ũngĩ, ũtariĩ ta Melikisedeki, na ndatuĩke ta wa nyũmba ya Harũni? (12) Nĩgũkorwo ũhoro wa ũthĩnjĩri-Ngai ũngĩgarũrĩrwo-rĩ, o naguo watho no nginya ũgarũrĩrwo.

MŨTHĨNJĨRI-NGAI ŨNGĨ NĨAKARŨGAMA KŨRINGANA NA MŨHĨRĨGA WA MELKISEDEKI → WĨRA WA ŨTHĨNJĨRI-NGAI ŨKĨGARŨRWO + NA WATHANI O NAWO ŨGĨGARŨRWO.

(Mawoni makwa mwene: Ũthĩnjĩri-Ngai wa Aroni wookire hamwe na watho wa Musa. Thaburi 110:4 nĩyeranĩire mũthĩnjĩri-Ngai ũngĩ, nĩ ũndũ ũcio ibuku rĩa Ahibirania rĩgakinya ũhoro ũrĩa mũũhũthũ atĩ ũthĩnjĩri-Ngai mwerũ ũrehaga hamwe na guo watho mwerũ. Riera rĩa Melikizedeki rĩrũgamaga mbere ya watho wa Musa o na thutha waguo.)

Ahibirania 7:20Modern Bible↗ Na ũndũ ũyũ ndwekirwo hatarĩ mwĩhĩtwa! Andũ acio angĩ nĩmatuĩkaga athĩnjĩri-Ngai hatarĩ mwĩhĩtwa (21) nowe aatuĩkire mũthĩnjĩri-Ngai na mwĩhĩtwa, rĩrĩa Ngai aamwĩrire atĩrĩ: “Jehova nĩehĩtĩte, na ndangĩĩricũkwo, akoiga atĩrĩ: ‘Wee ũrĩ mũthĩnjĩri-Ngai nginya tene.’” (22) Nĩ ũndũ wa mwĩhĩtwa ũyũ, Jesũ nĩatuĩkĩte mũrũgamĩrĩri wa kĩrĩkanĩro kĩrĩa kĩega makĩria.

⚑ ⚑ G1242 diatheke · ⚑ G1450 egguos

ATHĨNJĨRI-NGAI ACIO MAATUĨRWO ATHĨNJĨRI-NGAI MATARĨ NA MWĨHĨTO + ŨYŨ NA MWĨHĨTO → JESŨ AATUĨKĨTE MŨRŨGAMĨRĨRI WA KĨRĨKANĬRO KĨEGA GŨKĨRA ICO.

(Mecoke makwa kĩũmbe: Athĩnjĩri-Ngai a mũhĩrĩga wa Harũni nĩmakwatire wĩra ũcio na ũndũ wa gũciarwo, matarĩ na mwĩhĩtwa wa Ngai thutha wao. Haha ibuku rĩa Ahibirania rĩgĩcooka rĩgatua rĩoiga rĩĩtwa rĩa mũthĩnjĩri-Ngai ũrĩa wombirwo na mwĩhĩtwa, na nĩ Jesũ. Mũrũgamĩrĩri nĩ mũndũ ũrĩa wĩyoyagĩra wĩra wa kũhingia kĩrĩkanĩro gĩothe, nĩ ũndũ ũcio Jesũ mwene nĩwe kĩmenyithia kĩa atĩ kĩrĩkanĩro gĩkĩ nĩgĩkoragwo kĩrũgamĩte.)

Ahibirania 7:26Modern Bible↗ Tondũ nĩ kwagĩrĩire tũgĩe na mũthĩnjĩri-Ngai mũnene ta ũcio, atũhingagĩrie bata witũ, na akorwo arĩ mũtheru, na atarĩ ũcuuke, kana rĩhia, na aamũranĩtio na ehia, o na agatũũgĩrio igũrũ rĩa igũrũ. (27) We ndekũbatara kũruta magongona mũthenya o mũthenya ta ũrĩa athĩnjĩri-Ngai anene acio angĩ meekaga, mbere nĩ ũndũ wa mehia make mwene, na thuutha ũcio nĩ ũndũ wa mehia ma kĩrĩndĩ. We nĩarutire igongona nĩ ũndũ wa mehia mao ihinda o rĩmwe rĩa kũigana hĩndĩ ĩrĩa eerutire we mwene.

MŪTHERU + ŨTARĪ NA ŨŪRU + ŪTARĪ NA THAAHU + WEHANĪTIO NA EHĪA → NĪEHEANIRE WE MWENE RĪMWE.

(Mawoni makwa mwene: Mũthĩnjĩri-Ngai mũnene o wothe thĩinĩ wa Isiraeli aarehaga igongona nĩ ũndũ wa mehia make mwene mbere. Mũthĩnjĩri-Ngai ũyũ ndaarĩ na mehia make mwene. Nĩerutĩte we mwene, akĩrutwo igongona rĩmwe, rĩmwe rĩa mahinda mothe, mũthĩnjĩri-Ngai na igongona magĩkorwo marĩ mũndũ ũmwe.)

3. ŨRORERI ŨNGĨ, RĨTHIMA RĨMWE — mũgate na ndibei kũu Salemu, na mũgate na gĩkombe kũu Jerusalemu

Kĩambĩrĩria 14:18Modern Bible↗ Nake Melikisedeki mũthamaki wa Salemu akĩrehe mĩgate na ndibei. We aarĩ mũthĩnjĩri wa Mũrungu Ũrĩa-ũrĩ-Igũrũ-Mũno.

Nake Melikisedeki mũthamaki wa Salemu akĩrehe mĩgate na ndibei + We aarĩ mũthĩnjĩri wa Mũrungu Ũrĩa-ũrĩ-Igũrũ-Mũno.

Mathayo 26:26Modern Bible↗ Na rĩrĩa maarĩĩaga, Jesũ akĩoya mũgate, agĩcookia ngaatho, akĩwenyũranga, akĩhe arutwo ake, akĩmeera atĩrĩ, “Oyai mũrĩe; ũyũ nĩ mwĩrĩ wakwa.” (27) Agĩcooka akĩoya gĩkombe, agĩcookia ngaatho, akĩmanengera, akĩmeera atĩrĩ, “Nyuanĩrai inyuothe. (28) Ĩno nĩyo thakame yakwa ya kĩrĩkanĩro, ĩrĩa ĩgũitwo nĩ ũndũ wa andũ aingĩ nĩ ũndũ wa kũrekanĩrwo kwa mehia.

JESŪ NĪOOIRE MŪGATE + NĪOOIRE GĪKOMBE → ŪYŪ NĪ THAKAME YAKWA YA KĪRĪKANĪRO KĪERŪ.

[MICEMANIO IGĨTWĨKANĨTIO — NDĨRĨ RIRĨA RĨMWE RĨUGĮTE ŨŨ RĪONEKA RĨO WĨKĨRE]

(Mawoni makwa mwene: Gũtirĩ rĩandĩko rĩugaga atĩ irio iria ciarĩ Salemu ciarorete mbere kũrĩ irio cia Mwathani. Nĩkĩo rũtaratara rũu rũrũgamĩte igũrũ. Reke mũthomi athimanie ciũria icio igĩrĩ.)

4. MBEU YA MŨTUMIA — KĨĨRANĨRO GĨAHANDĨTWO MŨGŨNDA-INĨ

Kĩambĩrĩria 3:15Modern Bible↗ Na nĩngũtũma kũgĩe ũthũ gatagatĩ gaku na mũndũ-wa-nja ũyũ, na gatagatĩ ka rũciaro rwaku na rwake; nake nĩagakũhehenja mũtwe, nawe nĩũkamũgũtha ndiira ya kũgũrũ gwake.”

⚑ ⚑ H2233 zera

GATHĨ GAKO NA GATHĨ GAKE → NĨKO GAGAGŨTHECA MŨTWE, NAWE ŨKAMŨTHECA KĨĨRĨ GĨAKE.

(Meciria makwa: Kiugo gĩa Kĩhibirania zera (H2233, mbeũ) nĩ kĩgwatanĩrĩire na mwana, kana ciana iria ciumaga thutha wa mũndũ. Ngai nĩaaririe kĩĩranĩro gĩkĩ mũgũnda-inĩ, mũthenya ũrĩa mehia maatoonyire thĩ. Wone mbeũ ĩno ĩmwe yeranĩirwo ĩgĩthiĩ kuuma harĩ mũndũ ũmwe nginya harĩ ũrĩa ũngĩ, thĩinĩ wa mĩhari ĩrĩa ĩrĩ na thutha.)

Kĩambĩrĩria 26:3Modern Bible↗ Ikara bũrũri-inĩ ũyũ kwa ihinda, na nĩngũkorwo hamwe nawe na nĩngũkũrathima. Nĩgũkorwo nĩwe na njiaro ciaku ngũhe mabũrũri maya mothe na hingie mwĩhĩtwa ũrĩa ndehĩtire kũrĩ thoguo Iburahĩmu. (4) Nĩngatũma njiaro ciaku cingĩhe ta njata cia matu-inĩ na nĩngamahe mabũrũri maya mothe, na nĩ ũndũ wa rũciaro rwaku, ndũrĩrĩ ciothe cia thĩ nĩikarathimwo

NĨNGACOKANĨRĨRIA MWĨHĨTWA ŨRĨA NDEHĨTĨTE HARĨ IBURAHIMU ITHE WAKU → NDŨRĨRĨ CIOTHE CIA THĨ IGAGATHIMWO NA MBEŨ YAKU.

(Meciiria makwa mwene: Haha Ngai nĩacookagĩrĩria Isaka mwĩhĩtwa o ũrĩa Ngai eehĩtĩire Iburahĩmu kĩrĩma-inĩ. Kĩĩranĩro kĩu gĩtiakuire hamwe na Iburahĩmu. Nĩgĩathiire na mbere rũciaro rũmwe.)

Kĩambĩrĩria 28:13Modern Bible↗ Jakubu akĩona Jehova arũgamĩte igũrũ rĩa ngathĩ ĩyo akĩmwĩra atĩrĩ, “Nĩ niĩ Jehova, Ngai wa thoguo Iburahĩmu na Ngai wa Isaaka. Bũrũri ũyũ ũkomete nĩngakũhe, wee hamwe na njiaro ciaku. (14) Njiaro ciaku ikaingĩha ta rũkũngũ rwa thĩ, na nĩũgatambũrũka na mwena wa ithũĩro, na mwena wa irathĩro, na wa gathigathini, o na wa gũthini. Andũ a mĩhĩrĩga yothe ya thĩ nĩmakarathimwo nĩ ũndũ waku, na nĩ ũndũ wa rũciaro rwaku.

NĨ NIĨ JEHOVA NGAI WA ABURAHAMU THOGUO, NA NGAI WA ISAKA → THĨINĨ WA RŨCIARO RWAKU NDŨRĨRĨ CIOTHE CIA THĨ NĨCIGAKĨRATHIMWO.

(Meciiria makwa: Rĩu kĩĩranĩro kĩgacoka gũikũrũka rĩngĩ, kũrĩ Jakubu. Ngai nĩarĩtie kĩĩranĩro kĩmwe kũrĩ andũ atatũ a rũciaro rũmwe, njiaro-inĩ ithatũ. Kĩĩranĩro kĩu gĩtũũraga mũhari-inĩ o ũcio ũmwe.)

Kĩambĩrĩria 49:10Modern Bible↗ Rũthanju rwa ũthamaki rũtikoima harĩ Juda, o na kana rũthanju rwa ũnene rũthenge gatagatĩ-inĩ ka magũrũ make, o nginya agooka ũrĩa mwene ruo, o we ũrĩa ũgaathĩkagĩrwo nĩ thĩ.

MŨTHĨGĨ WA ŨTHAMAKI NDŨKOIMA JUDA → NĨ HARĨ WE HARĨA ANDŨ MAGĨĨCOKANĨRĨRA.

Meciiria makwa niĩ mwene: Thimbu nĩ mũthĩgi ũrĩa mũthamaki anyiitaga ũrĩ kĩmenyithia gĩa kĩhooto gĩake gĩa gwathana. Kĩĩrĩgĩrĩro kĩu rĩu nĩkĩanyiihĩte kuuma kũrĩ nyũmba yothe ya Jakubu, gĩgĩthiĩ harĩ mũhĩrĩga ũmwe, nĩguo mũhĩrĩga wa Juda. Ririkana mũhĩrĩga ũyũ, tondũ rĩĩtwa Juda nĩrĩgacoka gũtaũrwo hakuhĩ na mũico wa wĩruti ũyũ.

5. MBEU ĨRĨA YEETHĨRĨRWO DAUDI — GĨTĨ GĨA ŨNENE GĨA TENE NA TENE, KĨĨHĨTĨRWO NA MWĨHĨTO

2 Samũeli 7:12Modern Bible↗ Hĩndĩ ĩrĩa matukũ maku magaathira, ũhurũke hamwe na maithe maku, nĩngarahũra mbeũ yaku ĩcooke ithenya rĩaku, ĩrĩa ĩkoima mũthiimo waku wee mwene, na nĩngarũgamia ũthamaki wake. (13) Ũcio nĩwe ũgaaka nyũmba ĩtanĩtio na Rĩĩtwa Rĩakwa, na nĩngarũgamia gĩtĩ kĩa ũnene wake nginya tene.

nĩngarahũra mbeũ yaku ĩcooke ithenya rĩaku → na nĩngarũgamia gĩtĩ kĩa ũnene wake nginya tene.

(Meciria makwa: Solomoni, mũrũ wa Daudi, nĩwe wakire hekarũ. No gĩtĩ kĩa ũthamaki kĩa Solomoni gĩtiigana gũtũũra tene na tene, tondũ ũthamaki nĩwagayanirio icunjĩ igĩrĩ thutha wa gĩkuũ gĩake. Kĩĩranĩro kĩa gĩtĩ gĩa ũthamaki gĩa tene na tene nĩ kĩo gĩgĩkinyagĩra mbere ya Solomoni, gĩgĩkinya kũrĩ mũrũ wa Daudi ũrĩ mũnene makĩria.)

Thaburi 132:11Modern Bible↗ Jehova nĩehĩtire na mwĩhĩtwa harĩ Daudi, mwĩhĩtwa atangĩĩricũkwo, akĩmwĩra atĩrĩ: “Nĩngaikarĩria ũmwe wa rũciaro rwaku Gĩtĩ-inĩ gĩaku kĩa ũnene

Jehova nĩehĩtire na mwĩhĩtwa harĩ Daudi → Nĩngaikarĩria ũmwe wa rũciaro rwaku Gĩtĩ-inĩ gĩaku kĩa ũnene.

(Meciria makwa mwene: Kĩĩranĩro kĩrĩa gĩakĩrĩirwo Daudi rĩu nĩgĩtuĩkĩte mwĩhĩtwa, o ta ũrĩa kĩĩranĩro kĩrĩa gĩakĩrĩirwo Iburahĩmu gĩatuĩkĩte mwĩhĩtwa. Ngai nĩehingĩte na ciugo atĩ "ndakahutatĩra" (Thaburi 132:11). Mũthamaki ũrĩa okĩrĩrwo aarĩ oka kuuma mwĩrĩ wa Daudi, ti kuuma rũrĩrĩ rũngĩ.)

6. MOONO MEHĨRĨIRE, NA ŨNDŨ O ŨRĨA WO — mĩhĩtĩ ĩĩrĩ ibuku-inĩ rĩa Thaburi, na mũndũ ũmwe

Thaburi 132:11Modern Bible↗ Jehova nĩehĩtire na mwĩhĩtwa harĩ Daudi, mwĩhĩtwa atangĩĩricũkwo, akĩmwĩra atĩrĩ: “Nĩngaikarĩria ũmwe wa rũciaro rwaku Gĩtĩ-inĩ gĩaku kĩa ũnene

Jehova nĩehĩtire na mwĩhĩtwa harĩ Daudi → Nĩngaikarĩria ũmwe wa rũciaro rwaku Gĩtĩ-inĩ gĩaku kĩa ũnene.

Thaburi 110:4Modern Bible↗ Jehova nĩehĩtĩte na ndangĩĩricũkwo, akoiga atĩrĩ: “Wee ũrĩ mũthĩnjĩri-Ngai nginya tene, o ta ũrĩa Melikisedeki aatariĩ.”

JEHOVA NĨAHĨTĨTE, NA NDAGAACENJIA MECIIRIA → WEWE ŨRĨ MŨTHĨNJĨRI-NGAI WA TENE NA TENE.

[MICEMANIO IGĨTWĨKANĨTIO — NDĨRĨ RIRĨA RĨMWE RĨUGĮTE ŨŨ RĪONEKA RĨO WĨKĨRE]

(Meciiria makwa mĩena: Thaburi igĩrĩ nĩciandĩkĩte mĩĩhĩtwa ĩĩrĩ ya Ngai, ũmwe wa mũthamaki kuuma mwĩrĩ wa Daudi, na ũrĩa ũngĩ wa mũthĩnjĩri-Ngai wa tene na tene. Gũtirĩ rĩandĩko rĩmwe rĩa ibuku rĩa Thaburi rĩugaga mĩĩhĩtwa ĩyo ĩĩrĩ nĩ ya mũndũ ũmwe, nĩ ũndũ ũcio rũnyũngũ rũrĩ rũgũrũ ũguo. Kĩrĩko Kĩerũ nĩgĩtuĩte Jesũ mũthĩnjĩri-Ngai ũrĩa mwĩhĩtwo, o na mũthamaki ũrĩa werĩirwo kuuma rũciaro rwa Daudi (Ahibirania 7:21-22, Atũmwo 13:23).)

Jeremia 23:5Modern Bible↗ Jehova ekuuga atĩrĩ, “Matukũ nĩmarooka rĩrĩa ngaarahũrĩra Daudi mũndũ mũthingu ũgerekanĩtio na Rũhonge rwa mũtĩ, na nĩwe Mũthamaki ũrĩa ũgaathamakaga arĩ na ũũgĩ, na ageekaga maũndũ marĩa magĩrĩire na ma kĩhooto bũrũri-inĩ. (6) Matukũ-inĩ make-rĩ, Juda nĩakahonokio, nake Isiraeli atũũre arĩ mũgitĩre. Nake ageetagwo rĩĩtwa rĩrĩ: Jehova-Ũthingu-Witũ.”

⚑ ⚑ H6780 tsemach

na ageekaga maũndũ marĩa magĩrĩire na ma kĩhooto bũrũri-inĩ → nake Isiraeli atũũre arĩ mũgitĩre. Nake ageetagwo rĩĩtwa rĩrĩ: Jehova-Ũthingu-Witũ.

(Meciiria makwa mwene: Kiugo gĩa Kĩhibirania kĩa Rũhonge nĩ tsemach (H6780, rũhonge, kĩhinga), kĩrĩa kĩiganaine na kĩrĩa Zekaria aahũthĩrire nĩ ũndũ wa mũndũ ũrĩa mũthĩnjĩri-Ngai ũikaraga gĩtĩ-inĩ gĩake kĩa ũnene. Kiugo kĩrĩa kĩandĩkĩtwo LORD na marũa manene nĩ rĩĩtwa rĩa kĩrĩkanĩro rĩa Ngai. Nĩ ũndũ ũcio, mũndũ waciarĩirwo rũciaro-inĩ rwa Daudi nĩ akuuaga rĩĩtwa rĩa Ngai mwene.)

7. E. KĨRĨKANĨRO KĨERŨ GĨĮĮTAAGA MBEU — NA MBEU NĨ KRISTO

Mathayo 1:1Modern Bible↗ Maya nĩ maandĩko makoniĩ rũciaro rũrĩa Jesũ Kristũ, mũrũ wa Daudi, mũrũ wa Iburahĩmu oimire:

JESU KRISTO + MWANA WA DAVIDI + MWANA WA ABURAHAMU.

(Meciria makwa: Kĩrĩkanĩro Kĩerũ kĩambĩrĩirie na maandĩko ma ũciari. Mũhari wa mbere biũ nĩguo wĩtaga Jesu mũrũ wa Daudi na mũrũ wa Iburahĩmu, mĩhari yeerĩ ya kĩĩranĩro o hamwe. Kĩrĩkanĩro kĩa mbere gĩa Kĩrĩkanĩro Kĩerũ nĩkĩo gĩcokagia ũhoro wa kĩĩrĩgĩrĩro kĩa tene kĩa Kĩrĩkanĩro Gĩa Tene.)

Agalatia 3:16Modern Bible↗ Maũndũ marĩa meranĩirwo, meerĩirwo Iburahĩmu na mbeũ yake. Maandĩko matiugĩte “mbeũ ciake”, taarĩ ũhoro wa andũ aingĩ, no moigĩte “na mbeũ yake”, ũguo nĩ kuuga mũndũ ũmwe, na nĩwe Kristũ.

⚑ ⚑ G4690 sperma

Maũndũ marĩa meranĩirwo, meerĩirwo Iburahĩmu na mbeũ yake → ũguo nĩ kuuga mũndũ ũmwe, na nĩwe Kristũ.

(Meciiria makwa: Paũlũ athomaga ibuku rĩa Kĩambĩrĩria na ũhoro mũingĩ. Aakaga ũhoro wake wothe igũrũ rĩa kiugo kĩmwe gĩkorwo kĩrĩ mũnyiihu, mbeũ, ti mbeũ nyingĩ. Thuutha ũcio agacooka kũgweta mũndũ ũcio, Kristũ.)

Atũmwo 13:22Modern Bible↗ Thuutha wa kweheria Saũlũ, agĩtua Daudi mũthamaki wao. Akĩruta ũira ũmũkoniĩ, akiuga atĩrĩ, ‘Nĩnyonete Daudi mũrũ wa Jesii arĩ mũndũ ũkenagia ngoro yakwa; we nĩarĩĩkaga ũrĩa wothe ngwenda eke.’ (23) “Kuuma rũciaro-inĩ rwa mũndũ ũyũ, Ngai nĩareheire andũ a Isiraeli Mũhonokia, na nĩwe Jesũ, o ta ũrĩa eeranĩire.

Ngai nĩareheire andũ a Isiraeli Mũhonokia, na nĩwe Jesũ, o ta ũrĩa eeranĩire.

(Meciria makwa mwene: Paũlũ aahunjagĩria ũhoro ũyũ thunagogi-inĩ, nyũmba ĩrĩa Ayahudi moonanaga nĩguo maigue Maandĩko. Thiomo-inĩ ĩmwe akoiga ũrigiicano wothe wa wĩrutwo ũyũ, tondũ Ngai nĩariũgamĩtie Mũhonokania ũrĩa werĩirwo kuuma mbeũ-inĩ ya Daudi. Ningĩ Paũlũ akaheana rĩĩtwa rĩa Mũhonokania ũcio, Jesũ.)

2 Timotheo 2:8Modern Bible↗ Atĩrĩrĩ, ririkanaga Jesũ Kristũ, ũrĩa wariũkirio akiuma kũrĩ arĩa akuũ, na aarĩ wa rũciaro rwa Daudi, kũringana na Ũhoro-ũrĩa-Mwega, ũrĩa niĩ hunjagia.

JESU KRISTO WA MBEU YA DAVIDI + ŨRĨA ŨTIŨKĨTIO KUUMA GŨKUA.

(Meciria makwa mwene: Paũlũ nĩakunjaga ũhoro wothe wa Ũhoro-mwega, aũheana Timotheo na thiomo ĩmwe. Paũlũ aathurire o maũndũ meerĩ, atĩ Jesũ Kristũ nĩ mbeũ ya Daudi, na atĩ Ngai nĩariũkirie Jesũ Kristũ kuuma kũrĩ arĩa akuũ. Kiugo gĩa kĩĩranĩro na mbĩrĩra ĩrĩa ĩtarĩ kĩndũ nĩcirũgamĩte hamwe thiomo-inĩ ĩmwe.)

Kũguũrĩrio 22:16Modern Bible↗ “Niĩ, Jesũ, nĩndũmĩte mũraika wakwa agũkinyĩrie ũira ũyũ nĩ ũndũ wa makanitha. Niĩ nĩ niĩ Thuuna na Rũciaro rwa Daudi, na nĩ niĩ Njata ĩrĩa ngengu ya Rũciinĩ tene.”

NĨ NIĨ MŨRĨ WA DAUDI NA RŨCIARO RWAKE + NJATA ĨRĨA NJERŨ NA YA RŨCINI.

(Meciria makwa: Jesu aaragia ciugo ici igũrũ rĩake, ciugo hakuhi gũkorwo nĩ cia mũico cia Bibilia yothe. Rũciaro rwa Daudi nĩ mwana waciarĩirwo thiritũ-inĩ ya Daudi, na mũri wa Daudi nĩwe thiritũ ĩyo yaakũrire kuuma harĩ we. Jesu nĩwe rũciaro na o nĩwe mũri.)

8. F. ITHE, MŪRŪ, NA ROHO MŪTHERU — MARĪTWO MOI HAMWE, NO MAKĪRĪ MWATHANI ŪMWE

Gũcookerithia 6:4Modern Bible↗ Atĩrĩrĩ, wee Isiraeli, thikĩrĩria: Jehova Ngai witũ, we wiki nowe Jehova.

⚑ ⚑ H259 echad

Atĩrĩrĩ, wee Isiraeli, thikĩrĩria: Jehova Ngai witũ, we wiki nowe Jehova.

(Meciiria makwa: Mũhari ũyũ ũrathiĩ na mbere gũtongoria maũndũ mothe marĩ na thĩinĩ. Gũtirĩ kĩndũ karatathi-inĩ gaka gongerera Ngai wa keerĩ kana wa gatatũ. Oya mĩhari yothe ĩrĩ na thĩinĩ ũmĩnyiitanie na Gũcookerithia 6:4.)

Mathayo 3:16Modern Bible↗ Jesũ aarĩkia kũbatithio o ũguo-rĩ, akiumĩra maaĩ-inĩ. Kahinda o kau igũrũ rĩkĩhingũka, nake akĩona Roho wa Ngai agĩikũrũka ta ndutura, akĩũmba igũrũ rĩake. (17) Naguo mũgambo ũkiuma igũrũ, ũkiuga atĩrĩ, “Ũyũ nĩwe Mũrũ wakwa, ũrĩa nyendete; na nĩngenaga mũno nĩ we.”

⚑ ⚑ G4151 pneuma

ROHO WA NGAI AGĨIKŨRŨKA TA NDUTURA + MŨGAMBO KUUMA IGURŨ → ŨYŨ NĨWE MWANA WAKWA MWENDWA.

(Meciiria makwa mwene: Tara maũndũ marekĩka thĩinĩ wa nyoni ĩno. Mũrũ arũgamĩte rũũĩ-inĩ, Roho wa Ngai agaikũrũka ta ndutura, na mũgambo wa Ithe wa Igũrũ ũkaaria kuuma igũrũ. Ithe nĩwe waragia ciugo icio igũrũ rĩa Mũrũ, na ti Mũrũ waragia igũrũ rĩake mwene.)

9. ŨNDŪ ŨNGĨ WA KUONA, HANDŪ HAMWE — rũũĩ rũu rũmwe, kwĩrwo nĩ mũndũ ũrĩa warũgamĩte hau

Johana 1:32Modern Bible↗ Ningĩ Johana akĩheana ũira ũyũ: “Nĩndonire Roho agĩikũrũka kuuma igũrũ atariĩ ta ndutura, agĩikara igũrũ rĩake. (33) Niĩ ndingĩamũmenyire, tiga ũrĩa wandũmire mbatithanagie na maaĩ aanjĩĩrire atĩrĩ, ‘Mũndũ ũrĩa ũkoona Roho agĩikũrũkĩra na aikare igũrũ rĩake-rĩ, ũcio nĩwe ũkaabatithanagia na Roho Mũtheru.’ (34) Niĩ nĩnyonete ũguo na ngoimbũra atĩ ũyũ nĩwe Mũrũ wa Ngai.”

NĪNDONIRE ROHO ŪKĪHARŪRŪKA KUUMA IGŪRŪ TA NDUTURA → ŪYŪ NĪWE MŪRŪ WA NGAI.

(Meciria makwa mwene: Johana Mũbatithania oiga ũhoro wa handũ hau harĩa kũrĩa rũũĩ arĩ mũira wa kuoneka arũgamĩte hau. Ngai nĩeerĩte Johana Mũbatithania mbere atĩ Roho gũikũrũka na gũikara nĩguo kĩmenyithia kĩrĩa gĩathanĩtwo. Nĩ ũndũ ũcio Ithe wetũ nĩaheanire kĩmenyithia, Roho aarĩ kĩmenyithia kĩu, na Mũrũ wa Ngai akĩnyita kĩmenyithia kĩu.)

Mathayo 28:18Modern Bible↗ Nake Jesũ agĩthiĩ kũrĩ o akĩmeera atĩrĩ, “Nĩheetwo ũhoti wothe igũrũ na gũkũ thĩ. (19) Nĩ ũndũ ũcio thiĩi mũgatũme andũ a ndũrĩrĩ ciothe matuĩke arutwo akwa, mũkĩmabatithagia thĩinĩ wa rĩĩtwa rĩa Ithe na rĩa Mũriũ na rĩa Roho Mũtheru

HINYA WOTHE NĨ HEETWO NIĨ → ŨKĨMABATITHIAGE THĨĨNĨ WA RĨĨTWA RĨA BABA, NA RĨA MŨRŨ, NA RĨA ROHO MŨTHERU.

(Meciria makwa nĩ maya: Jesũ nĩoigaga marĩĩtwa mothe matatũ hamwe rĩathani-inĩ rĩmwe. Nĩagwetaga Ithe, na Mũrũ, na Roho Mũtheru. Ũthomi ũyũ nĩuugaga o rĩrĩa mũhari ũrĩa ũroiga.)

Johana 14:16Modern Bible↗ Na niĩ nĩngahooya Baba, nake nĩakamũhe Mũteithia ũngĩ aikarage na inyuĩ nginya tene (17) nake nĩwe Roho ũrĩa wa ma. Nao andũ a gũkũ thĩ matingĩmwĩtĩkĩra tondũ matimuonaga na matimũũĩ. No inyuĩ nĩmũmũĩ nĩgũkorwo atũũranagia na inyuĩ, na aikaraga thĩinĩ wanyu.

⚑ ⚑ G3875 parakletos

NGWĨTHAITHA BABA + NĨAKAMŨHA MŨHOOZI ŨNGĨ → NĨWE ROHO WA ŨHORO WA MA.

Meciiria makwa niĩ mwene: Kĩoiga kĩmwe gĩkoragwo na atatũ rĩngĩ, tondũ Jesũ nĩahooyaga, Ithe akaheana, na Mũhoorerania agooka. Ta rora kiugo kĩngĩ. Jesũ nĩatuĩkĩte mũteithia ũrĩa waikaraga hakuhĩ na arutwo, nĩ ũndũ ũcio Mũhoorerania ũngĩ nĩ kuuga mũteithia ũngĩ ũhaana ta Jesũ.

Johana 14:26Modern Bible↗ No rĩrĩ, we Mũteithia, na nĩwe Roho Mũtheru, ũrĩa Baba agaatũma thĩinĩ wa rĩĩtwa rĩakwa, nĩakamũruta maũndũ mothe na amũririkanie ũrĩa wothe ndĩmwĩrĩte.

MŪHOORERANIA, ŨRĪA ARĪ ROHO MŪTHERU → ŪRĪA ITHE EKŪTŪMA NA RĪĪTWA RĪAKWA.

(Mawoni makwa mwene: Mũhari ũyũ ndũtigĩtie handũ ha gwĩcũũrania ũhoro wa nũũ Mũhoorerania. Mũhari ũyũ wonanagia wega atĩ Mũhoorerania nĩ Roho Mũtheru. Ithe witũ atũmaga Roho Mũtheru thĩinĩ wa rĩĩtwa rĩa Jesũ, marĩĩtwa matatũ rĩngĩ mũhari-inĩ ũmwe.)

2 Akorinitho 13:14Modern Bible↗ Wega wa Mwathani Jesũ Kristũ, na wendani wa Ngai, na ngwatanĩro ya Roho Mũtheru, ĩroikaraga na inyuĩ inyuothe.

WĨA WA MWATHANI JESU KRISTO + WENDANI WA NGAI + ŨIGWANO WA ROHO MŨTHERU.

(Mawoni makwa mwene: Paulo aarikagia marũa mothe na kĩrathimo kĩmwe kĩrĩ na marĩĩtwa matatũ. Wega wa Ngai nĩ ũtugi wa Ngai ũrĩa mũndũ atarĩ na kĩhooto gĩa gũtũĩra, na ũrũmwe nĩ kũgayana hamwe. Paulo, Mũyahudi ũrĩa waarĩ mũrũmĩrĩri mũrũmu na aigana Ngai ũmwe muoyo wake wothe, no eekĩrire Mwathani Jesũ Kristũ, Ngai, na Roho Mũtheru mwena ũmwe thĩinĩ wa ũhoro wa kũmũĩra ũhoro mũthia.)

1 Petero 1:1Modern Bible↗ Nĩ niĩ Petero, mũtũmwo wa Jesũ Kristũ, Ngũmwandĩkĩra marũa maya, inyuĩ arĩa Ngai eyamũrĩire, na mũtũũrĩte mũrĩ ageni gũkũ thĩ, na mũkahurunjũkĩra mabũrũri ma Ponto, na Galatia, na Kapadokia, na Asia, na Bithinia (2) o inyuĩ mwathuurirwo kũringana na ũrĩa Ngai Ithe aamũmenyete o mbere, na akamũtheria nĩ ũndũ wa Roho, nĩguo mwathĩkagĩre Jesũ Kristũ, na mũminjaminjĩrio thakame yake: Wega na thayũ iromũingĩhĩra.

KWĨMENYA MBERE KWA NGAI ITHE + GŨTHERIO NĨ ROHO ŨTHERU + THAKAME YA JESŨ KRISTŨ.

Meciiria makwa niĩ mwene: Petero aambagĩrĩria marũa make na njĩra o ĩyo Paũlũ aathiragĩrĩirie marũa make. Kũmenya mbere nĩ kuuga kũmenya ũndũ mbere ya gũkinya, na kwamũrwo nĩ kuuga gũtigwo mwena nĩ ũndũ wa Ngai. Atũmwo eerĩ tofauti nĩmandĩkaga kĩrĩa kĩoneki kĩa marĩĩtwa matatũ o ũguo.

Aefeso 4:4Modern Bible↗ Nĩgũkorwo kũrĩ mwĩrĩ o ũmwe na Roho o ũmwe, o ta ũrĩa mwetĩirwo kĩĩrĩgĩrĩro o kĩmwe rĩrĩa mwetirwo (5) nake Mwathani no ũmwe, na wĩtĩkio ũmwe, na ũbatithio o ũmwe; (6) nake Ngai no ũmwe na nowe Ithe wa andũ othe, ũrĩa ũrĩ igũrũ rĩa andũ othe, na arĩ kũndũ guothe, na thĩinĩ wa andũ othe.

ROHO ŨMWE + MWATHANI ŨMWE + NGAI ŨMWE NA ITHE WA OTHE.

Rĩu-rĩ, aira aya aigwo hamwe. Mathayo onanagia Mũrũ wa Ngai arĩ rũũĩ-inĩ, Roho agĩikũrũka, na mũgambo wa Ithe. Jesũ nĩathanaga bathitiso ĩrutwo thĩinĩ wa rĩĩtwa rĩa Ithe, na rĩa Mũrũ, na rĩa Roho Mũtheru. Jesũ eranĩire Mũhoreria, ũrĩa nĩ Roho Mũtheru, ũrĩa Ithe atũmaga. Paũlũ athiraga marũa na Mwathani Jesũ Kristũ, Ngai, na Roho Mũtheru marĩ kĩrathimo kĩmwe. Petero ambagĩrĩria marũa na Ithe, na Roho, na Jesũ Kristũ marĩ thendagĩ ĩmwe. Igũrũ rĩa mĩhari ĩyo yothe kũrũgamaga watho ũmwe. "Igua, wee Isiraeli: Jehova Ngai witũ nĩ Jehova ũmwe" (Gũcookerithia 6:4). Bibilia ndĩrĩ hĩndĩ yugaga ũndũ ũyũ nĩ ũngʼũrani. Ĩandĩkaga mĩhari ĩyo yothe ibuku-inĩ rĩmwe.

[MICEMANIO IGĨTWĨKANĨTIO — NDĨRĨ RIRĨA RĨMWE RĨUGĮTE ŨŨ RĪONEKA RĨO WĨKĨRE]

(Meciria makwa nĩ maya: Mĩhari nĩyugaga na njĩra ĩtarĩ na ũhinga atĩ Ithe, na Mũrũ, na Roho Mũtheru megwetetwo hamwe, nĩ Mathayo, na Johana, na Paũlũ, na Petero. Gũtirĩ mũhari ũmwe ũugaga na kiugo kĩmwe ũrĩa marĩĩtwa macio matatũ na Mwathani ũrĩa ũmwe wa Gũcookerithia 6:4 mahutanĩtie. Harĩa Bibilia ĩtigaga gũtaarĩria, o na ũthomi ũyũ nĩho ũtigaga gũtaarĩria.)

KANUA GA IRĪ

Zekaria 6:13Modern Bible↗ Ũcio nĩwe ũgaaka hekarũ ya Jehova, na nĩakahumbwo riiri, na nĩagaikarĩra gĩtĩ gĩake kĩa ũnene aathane. O na nĩagatungata arĩ mũthĩnjĩri-Ngai aikarĩire gĩtĩ gĩake kĩa ũnene; na maũndũ macio meerĩ nĩmakaganĩrĩra wega.’

NĨAGATUĨKA MŨTHĨNJĨRI-NGAI ARĨ GĨTĨ-INĨ KĨA WATHANI WAKE.

Ahibirania 8:1Modern Bible↗ Atĩrĩrĩ, ũhoro ũrĩa tũraaria nĩ atĩ: Nĩ tũrĩ na mũthĩnjĩri-Ngai-mũnene, ũrĩa ũikarĩte thĩ guoko-inĩ kwa ũrĩo gwa gĩtĩ kĩa Ũnene kĩa ũthamaki wa igũrũ

TŨRĨ NA MŨTHĨNJĨRI-NGAI TA ŨCIO → ŨIKARĨTE GUOKO-INĨ KWA ŨRĨO KWA GĨTĨ KĨA ŨNENE IGURŨ.

Kũguũrĩrio 3:21Modern Bible↗ Ũrĩa ũgaatoorania-rĩ, nĩngamwĩtĩkĩria aikare hamwe na niĩ gĩtĩ-inĩ gĩakwa kĩa ũnene, o ta ũrĩa niĩ ndatooranirie na ngĩikaranĩra hamwe na Baba gĩtĩ-inĩ gĩake kĩa ũnene.

O NANI NĨNDAHOOTANĨRE + NA NĪNDAIKARĪTE HAMWE NA BABA GĮTĮ-INĮ GĪAKE KĪA ŨTHAMAKI.

2 Akorinitho 13:1Modern Bible↗ Rĩrĩ nĩ riita rĩa gatatũ gũũka kwanyu. Ũhoro o wothe no nginya ũrũgamĩrĩrwo nĩ ũira wa andũ eerĩ kana atatũ.

Ũhoro o wothe no nginya ũrũgamĩrĩrwo nĩ ũira wa andũ eerĩ kana atatũ.

(Meciiria makwa: Aira atatũ moigaga atĩ mũthĩnjĩri-Ngai arĩ gĩtĩ-inĩ kĩa ũnene. Mũnabii nĩaragia, mwandĩki wa ibuku rĩa Ahibirania nĩaragia, na Mwathani ũrĩa mũriũkio nĩaragia. Kiugo kĩu nĩkĩĩhaandĩtwo wega.)

KĨĨRURU NA ŨHINGĨRIRIA

Wĩciirie kĩĩruru kĩrĩ thĩ. Nĩũngĩona mũhianĩre wa kĩĩruru kĩu. Mũhianĩre ũcio wiki ndũngĩkwĩra nĩ kĩĩ kĩrehaga kĩĩruru kĩu. Indo igĩrĩ itigana no cierehe ciĩruru hafũhĩ kũhaana o ũndũ ũmwe. Kĩĩruru gĩgũikara kĩrĩ hitho nginya rĩrĩa ũtheri wa ma ũkuonania kĩndũ kĩu kĩene. Hĩndĩ ĩyo nĩgũcooka gũcũthĩrĩria kĩĩruru kĩu. Nĩguo ũkuona atĩ kĩĩruru kĩu nĩ kĩanyitĩte mũhianĩre wa kĩndũ kĩu kuuma o mbere. Ũguo noguo mĩhianano ya Kĩrĩkanĩro gĩa Tene ĩhaana. Mĩhianano ya Kĩrĩkanĩro gĩa Tene nĩ ciĩruru cia ma, cioimbũrĩtwo na mũhianĩre wa mwĩrĩ wa ma. Bibilia yĩtaga indo icio "kĩĩruru gĩa maũndũ marĩa magooka; no mwĩrĩ nĩ wa Kristũ" (Akolosai 2:17). O na ningĩ yugaga atĩ kĩĩruru ti "mũhiano wa ma" wa kĩndũ kĩu kĩene (Ahibirania 10:1). Gũtirĩ mũndũ ũngĩathomire ũhoro wothe wa ma kuuma kĩĩruru-inĩ kĩu wiki. Rĩrĩa Kristũ ookire, ũtheri nĩwonanirie mwĩrĩ ũcio. Nĩkĩo tũtangĩaka ũrutani igũrũ rĩa kĩĩruru kĩu kĩwiki. Twĩtaga kĩndũ kĩĩruru o rĩrĩa ũtheri wa Kĩrĩkanĩro gĩa Kĩeru ũtuonetie mwĩrĩ ũrĩa kĩĩruru kĩu kĩrĩ na guo.

Akolosai 2:16Modern Bible↗ Nĩ ũndũ ũcio mũtikanareke mũndũ o na ũrĩkũ amũtuĩre ciira nĩ ũndũ wa irio iria mũrĩĩaga, kana kĩrĩa mũnyuuaga, kana ũhoro-inĩ wa mĩthenya ĩrĩa mĩamũre, kana gũkũngũĩra Karũgamo ka Mweri, o na kana mũthenya wa Thabatũ. (17) Maũndũ macio no kĩĩruru kĩa maũndũ marĩa magooka; no rĩrĩ, ma yamo-rĩ, nĩ Kristũ we mwene.

KĨĨRURUKU KĨA MAŨNDŨ MEGŨŨKA → MWĨRĨ NĨ WA KRISTO.

Ahibirania 10:1Modern Bible↗ Rĩu-rĩ, watho no kĩĩruru kĩa maũndũ mega marĩa magooka, no ti mũhianĩre wa maũndũ marĩa mo mene. Nĩ ũndũ ũcio watho ndũngĩhota gũtũma magongona marĩa marutagwo o mwaka o mwaka mategũtigithĩrio matũme andũ arĩa mookaga kũhooya Ngai magĩrĩre kũna.

WATHO ŨRĪ NA KĪĪRURU KĪA MAŪNDŪ MEGA MARĪ HAKUHĪ GŪŪKA + NO TI MŪHIANĪRE WA MA WA MAŪNDŪ MACIO.

1. Kĩambĩrĩria 14:18Modern Bible↗ Nake Melikisedeki mũthamaki wa Salemu akĩrehe mĩgate na ndibei. We aarĩ mũthĩnjĩri wa Mũrungu Ũrĩa-ũrĩ-Igũrũ-Mũno.

MELIKISEDEKI MŨTHAMAKI WA SALEMU + MŨTHĨNJĨRI WA NGAI ŨRĨA MŨRĨA-INĨ.

2. Ahibirania 7:14Modern Bible↗ Nĩgũkorwo nĩkũĩkaine wega atĩ Mwathani witũ oimire mũhĩrĩga-inĩ wa Juda, na ha ũhoro wa mũhĩrĩga ũcio-rĩ, Musa ndaigana kuuga ũndũ o na ũrĩkũ ũkoniĩ athĩnjĩri-Ngai. (15) Na rĩrĩ, ũhoro ũrĩa twarĩtie no ũmenyeke wega makĩria angĩkorwo mũthĩnjĩri-Ngai ũngĩ ũtariĩ ta Melikisedeki nĩonekanĩte (16) ũrĩa ũtuĩkĩte mũthĩnjĩri-Ngai, na ti kũringana na mũtugo wa rũciaro rwake, no nĩ tondũ wa ũhoti wa muoyo ũrĩa ũtathiraga. (17) Nĩgũkorwo nĩkuumbũrĩtwo atĩrĩ: “Wee ũrĩ mũthĩnjĩri-Ngai nginya tene, o ta ũrĩa Melikisedeki aatariĩ.”

MWATHANI WITŨ NĨOIMĨTE KUUMA JUDA → KŨRĨNGANA NA MELIKISEDEKI-RĨ, NĨ HAROTOKAGA MŨTHĨNJĨRI-NGAI ŨNGĨ + KŨRĨNGANA NA HĨNYA WA MUOYO ŨTATHIRAGA.

(Meciria makwa nĩ maya: Ũtaaro wa Kĩrĩkanĩro Kĩerũ wene nĩguo ũrũgamagia mohanio ũyũ, tondũ ibuku rĩa Ahibirania rĩigagĩrĩra Thaburi 110:4 igũrũ rĩa Jesũ. Ahibirania 7:14 o nayo yugaga mũhĩrĩga wa Juda, mũhĩrĩga o ũrĩa ũnyiitĩrĩire mũthĩgi wa ũthamaki thaĩ ya Kĩambĩrĩria 49:10. Kĩĩruru kĩrĩa kĩarĩ Salemu kĩarĩ mũthamaki na mũthĩnjĩri-Ngai marĩ mũndũ ũmwe, na mwĩrĩ ũcio nĩ Jesũ, Mũthamaki na Mũthĩnjĩri-Ngai.)

KŨHINGA

Ahibirania 4:14Modern Bible↗ Nĩ ũndũ ũcio, kuona atĩ tũrĩ na mũthĩnjĩri-Ngai mũnene mũno ũrĩa ũhungurĩte agakinya o igũrũ, na nĩwe Jesũ mũrũ wa Ngai-rĩ, nĩtũrũmiei na hinya wĩtĩkio ũrĩa tuumbũraga. (15) Nĩgũkorwo tũtirĩ na mũthĩnjĩri-Ngai mũnene ũtangĩhota gũtũiguĩra tha ũhũthũ-inĩ witũ, no nĩ tũrĩ na ũmwe wanagerio ikĩro-inĩ ciothe o ta ithuĩ, no ndaigana kwĩhia. (16) Hakĩrĩ ũguo-rĩ, nĩtũkuhĩrĩriei gĩtĩ kĩa Ũnene kĩrĩa kĩa Wega wake tũrĩ na ũũmĩrĩru, nĩgeetha tũkaiguĩrwo tha, na tuone Wega wake wa gũtũteithagia hĩndĩ ĩrĩa tũbatarĩte.

TŨRĨ NA MŨTHĨNJĨRI-NGAI MŨNENE + JESŨ MWANA WA NGAI → NĨTŨKINYĨRIRE NA ŨŨMĨRĨRU GĨTĨ-INĨ GĨA WĨA.

Agalatia 3:28Modern Bible↗ Nĩ ũndũ ũcio gũtingĩcooka gũthuuranio Mũyahudi kana Mũyunani, na gũtirĩ ngombo kana mũndũ ũtarĩ ngombo, na gũtirĩ mũndũ mũrũme kana mũndũ-wa-nja, nĩgũkorwo inyuothe mũrĩ ũmwe ki thĩinĩ wa Kristũ Jesũ. (29) Angĩkorwo mũrĩ a Kristũ-rĩ, mũkĩrĩ a mbeũ ya Iburahĩmu, na mũrĩ agai a kũgaya kũringana na kĩĩranĩro kĩu kĩĩranĩirwo.

nĩgũkorwo inyuothe mũrĩ ũmwe ki thĩinĩ wa Kristũ Jesũ → Angĩkorwo mũrĩ a Kristũ-rĩ, mũkĩrĩ a mbeũ ya Iburahĩmu, na mũrĩ agai a kũgaya kũringana na kĩĩranĩro kĩu kĩĩranĩirwo.

(Mawoni makwa mwene: Ũhoro wa mũthĩnjĩri-Ngai ũrĩkagĩrĩra gĩtĩ-inĩ kĩa ũtugi, harĩa Bibilia ĩkwĩraga ũũke na ũcamba. Ũhoro wa mbeũ ũrĩkagĩrĩra mũrango-inĩ waku mwene, tondũ ũngĩkorwo ũrĩ wa Kristũ, Ngai nĩakũtaraga ta mbeũ ya Iburahimu, mũgai wa kĩĩranĩro kĩu kĩmwe (Galatia 3:29). Jesũ, Mũthamaki na Mũthĩnjĩri-Ngai, no arakwĩta nginya rĩu.)

KĨGERANIO GĨA GWĨMENYERIA

1. Kĩambĩrĩria 14:18 — Nake Melikizedeki mũthamaki wa Salemu akĩrehe mĩgate na ndibei: na aarĩ:

a) mwene igũrũ na thĩ

b) mũthĩnjĩri-Ngai wa Ngai-ũrĩa-ũrĩ-Igũrũ-Mũno

c) Mũthamaki wa ũthingu

2. Mathayo 3:17 — Na rora, mũgambo ũkiuma igũrũ, ũkiuga:

a) Ũyũ nĩwe Mũrũ wakwa mwendwa, ũrĩa ngenaga nake mũno

b) Wee ũrĩ mũthĩnjĩri-Ngai nginya tene na tene

c) Wee nĩwe Mũrũ wakwa mwendwa, ũrĩa ngenaga nake mũno

3. Thaburi 132:11 — Jehova nĩehĩtĩte na ma harĩ Daudi; ndagacooka thutha:

a) nĩngũhaanda gĩtĩ kĩa ũnene wa ũthamaki wake nginya tene

b) Wee nĩwe mũthĩnjĩri nginya tene kũringana na ũthiũrũrũkĩri wa Melikisedeki

c) Nĩ wa ciaro cia mwĩrĩ waku ngwĩkĩra gĩtĩ-inĩ gĩaku kĩa ũnene

4. Agalatia 3:16 — Ndoigire, Na kũrĩ njiaro, taarĩ nyingĩ; no taarĩ ĩmwe, Na kũrĩ mbeũ yaku:

a) thĩinĩ wa Isaaka nĩho njiaro yaku ĩgeetagwo

b) ũrĩa arĩ Kristo

c) na thĩinĩ wa mbeu yaku ndũrĩrĩ ciothe cia thĩ nĩikaarathimwo

5. Zekaria 6:13 — na agaikara na athamake gĩtĩ-inĩ gĩake kĩa ũnene; na agaatuĩka:

a) mũthĩnjĩri-Ngai igũrũ rĩa gĩtĩ gĩake kĩa ũnene

b) nĩakekĩrwo riri

c) mũtũgĩrĩrie gũkĩra igũrũ

6. Ahibirania 7:22 — Nĩ ũndũ ũcio Jesũ agĩtuĩka:

a) mũthĩnjĩri-Ngai mũnene nginya tene na tene

b) ndungata ya handũ-harĩa-haamũre

c) mũrũgamĩrĩri wa kĩrĩkanĩro kĩega makĩria

7. Kũguũrĩrio 22:16 — Niĩ ndĩ mũri na rũciaro rwa Daudi:

a) wa mbere na wa kũrigĩrĩria

b) na njata ĩrĩa njerũ ya rũciinĩ

c) kĩambĩrĩria kĩa ũmbe wa Ngai

KĨBAO KĨA ICOKIO: 1-b, 2-a, 3-c, 4-b, 5-a, 6-c, 7-b

ŨŨ NDŨRANIRI ŨYŨ WAGAWANYIKA

→ Ũrĩa kĩĩruru gĩtũmaga ũtheri woneke: Merikizedeki nĩonanire na Aburamu na mũgate na ndibei (Kĩambĩrĩria 14:18). Jesũ nĩoire mũgate na gĩkombe metha-inĩ (Mathayo 26:26-28). Gũtirĩ mũhari ũnyitithanagia iruga icio igĩrĩ. Maũndũ macio meerĩ maikaraga mangʼethanĩire nĩguo mũthomi ecũũranie.

Ũrĩa kĩrĩkanĩro kĩerũ gĩtaarĩrĩirie ũguo: ũthĩnjĩri-Ngai wagarũrwo, no nginya watho o naguo ũgarũrwo (Ahibirania 7:12). Mũthĩnjĩri-Ngai nĩagarũrũkire. Kĩrĩkanĩro o nakĩo gĩkĩgarũrũka hamwe na mũthĩnjĩri-Ngai, na Jesũ nĩwe mũrũgamĩrĩri wa kĩrĩkanĩro kĩrĩa kĩega makĩria (Ahibirania 7:22).

→ Ũrĩa ciugo ciarĩ na bata: Rũhonge rwa ũthingu thĩinĩ wa Jeremia 23:5 na RŨHONGE thĩinĩ wa Zekaria 6:12 nĩ kiugo kĩmwe gĩa Kĩhibirania, tsemach (H6780). Mũnabii ũmwe aheanaga Rũhonge gĩtĩ kĩa ũnene kĩa Daudi. Mũnabii ũrĩa ũngĩ atuaga Rũhonge mũthĩnjĩri-Ngai igũrũ rĩa gĩtĩ kĩu.

→ Ũrĩa ũhoro ũyũ ũkonainie nawe: kĩĩranĩro gĩa mbeũ gĩtirĩ kĩohanĩtwo ihinda rĩa tene. Angĩkorwo wee wa Kristũ-rĩ, ũrĩ mbeũ ya Iburahĩmu, na mũgai kũringana na kĩĩranĩro (Agalatia 3:29).

→ Ũguo nĩ kuuga atĩa harĩ tene na tene: mwĩhĩtwa wa Ngai ndũrĩ mũthia. Mũthĩnjĩri-Ngai wa tene na tene (Thaburi 110:4). Gĩtĩ kĩa ũnene kĩa tene na tene (2 Samũeli 7:13). Ũthĩnjĩri-Ngai ũrũgamĩte na hinya wa muoyo ũtarĩ mũthia (Ahibirania 7:16).

→ Njĩra ya kũhũthũka: Johana 14:16-17 na Johana 14:26 nĩciohaga ũrutani wothe wa Mũhoorerania, Roho Mũtheru. Ũrĩa Mũhoorerania ekaga thĩinĩ wa mwĩtĩkia nĩ ũbataire mathomo make mothe.

→ Njĩra ya kũrora: Kĩambĩrĩria 49:10 kĩhingũraga rũrigi ruothe rwa mũhĩrĩga wa Juda. Rũrigi rũu rũtambũrũkaga kuuma thanju rĩrĩa rĩtigaraga na Juda nginya nyũmba ya gĩtĩ kĩa ũnene kũu igũrũ, kũrĩa Kũguũrĩrio 5:5 gwĩtaga Jesũ Mũrũũthi wa mũhĩrĩga wa Juda, na Mũri wa Daudi.

→ Ũguũrio ũngĩhoteka: Jeremia 23:6 kũheana mũthamaki kuuma mũhĩrĩga-inĩ wa Daudi rĩĩtwa JEHOVA ŨTHINGU WITU. Ithomo rĩa mbere rĩarũmĩrĩire rĩĩtwa rĩrĩa rĩagirĩtio Jakubu na rĩgĩkĩrũo Manoa. Haha mũndũ mũciare thĩinĩ wa rũrĩra rwa Daudi nĩakuuaga rĩĩtwa rĩa kĩrĩkanĩro rĩa Ngai atekũhitha. Gũtirĩ rungano rũmwe rwa Maandĩko rũnyiitithanagia moigo macio meerĩ. Iga moigo macio hakuhĩ mũndũ na mũndũ na ũcũũranie ũhoro wamo.

UNAINGĮHOTA GWĮKA ATĮA NĮGŨTĮRA ŨHONOKE?

Rora wĩrutwo witũ wa Bibilia — "Ngwagĩrĩirwo Nĩ Gwĩka Atĩa Nĩguo Honokio"

Well done — keep going.

Take the graded Bible Quiz on this study →Jesũ nĩ Ũ? — Kũmĩtũũria Muoyo-inĩ · Maandĩko ma KJV marĩ na Nomba cia Strong →

Previous Subject← Ndagĩrĩirwo Nĩ Gwĩka Atĩa Nĩguo Ndĩhonoke? — Gĩcunjĩ gĩa 2 · Maandĩko ma KJV marĩ na Nambari cia Strong's

↓ Download this study (PDF)

Before anything else, one question matters most: Who is Jesus?

Read the study →

SOURCES & CREDITS

Scripture: Kikuyu Bible (CC BY-SA 4.0) — a redistributable edition, looked up exactly and never machine-translated.

Alternate chapter/verse numbering reconciled with STEPBible TVTMS (CC BY 4.0).

Strong's numbering & original-language data: OpenScriptures Hebrew Bible (CC BY 4.0); STEPBible.org — TAHOT/TAGNT/TBESH/TBESG (CC BY 4.0); Robinson-Pierpont Byzantine Majority Text (Public Domain); Strong's dictionary, 1890 (Public Domain).

Typography: Google Noto fonts (SIL Open Font License 1.1).

Notice something wrong with this translation? Let us know