Ri Wuj Tyoxalaj Utz'ib'am Chirij ri Toqotajem? — Kuk'iyar Pa Qak'aslemal · Tzij re Tyoxalaj Wuj re KJV Rachi'l Numeros re Strong
K'ASLEMAL PA RUB'ANIK · RI B'INEM RUK' DIOS — YUQ'IK, B'INEM, ANIM, TZAQATEM
Toqob'il — K'utunik rech uxe'al re ri Loq'alaj Tzij
TZIJ RI KAJALATAJ
Ri toqꞌobꞌ jun bꞌinem nabꞌe cho ronojel jastaq. Jun akꞌal man kuchꞌobꞌ ta ubꞌinem pa jun qꞌij: nabꞌe kachꞌatin chuwach ri uqꞌabꞌ xuqujeꞌ upalaj; kꞌate riꞌ ri utat kuchap che ri uqꞌabꞌ xuqujeꞌ kukꞌut chuwach jas kubꞌan chubꞌinem, jujun jubꞌiqꞌ jujun jubꞌiqꞌ; kꞌate riꞌ kabꞌin chi utukel; kꞌate riꞌ kaqꞌiy, xuqujeꞌ kaꞌanim. Are ri kaꞌanim utz, kaꞌanim pa jun etzꞌanem, xuqujeꞌ ri etzꞌanem kꞌo uqꞌisik, xuqujeꞌ pa ri uqꞌisik kꞌo jun corona. Je riꞌ kꞌo wi rukꞌ ri toqꞌobꞌ pa ri bꞌinem rukꞌ ri Dios. Ri tzij pa Hebreo are chesed (H2617, toqꞌobꞌ) — ri utzilal rech ri chꞌekom tzij ri kuyak ri kuxlanel; xuqujeꞌ ri uchak are racham (H7356, jororotal toqꞌobꞌ) — ri nima loqꞌanik ri kaqaj loq che ri nim pa ri chꞌutin, kꞌax kꞌo jas ri uloqꞌanik jun chuchuꞌ che ri ral pa upam, xuqujeꞌ man kꞌo ta jun mul kasach uwach. Ri tzij pa Griego are eleos (G1656, toqꞌobꞌ) — toqꞌobꞌ ri kachakun, ri kusiꞌj ri qꞌabꞌ chubꞌanik tobꞌanik; xuqujeꞌ hilasterion (G2435, uqꞌatbꞌal toqꞌobꞌ) — ri kꞌolibꞌal jawjeꞌ kakꞌulmatajik ri Dios rukꞌ ri achi. We kꞌutunem kukꞌam bꞌi ri toqꞌobꞌ pa ronojel ubꞌe jun achi: jas kariqitajik are kꞌu xa kachꞌatin chuwach; jas kabꞌinik are kꞌu ukꞌowinaq chik; jas kaꞌanim rukꞌ xuqujeꞌ kuya bꞌi jacha jun soldado; xuqujeꞌ jas kukꞌow chi ri qꞌisbꞌal be pa ri qꞌisbꞌal, jawjeꞌ ri toqꞌobꞌ kꞌo wi chi ronojel qꞌij chi jumul. Chatzukuj chi utzilal.
OXIB' KUCHOLIJ KE'K'UT WI RI JUN CHOMANIK RI'
1. Jawijeʼ kʼo wi ri toqʼobʼ, xuqujeʼ jas kubʼan jun achi che uriqik nabʼe mul?
2. Ri achi rajawaxik kub'ano rukʼ ri toqʼob' are k'o chik rukʼ, xuquje' jas kub'an ubʼinem chupam ronojel qʼij?
3. ¿Jas ta ne kub'an ri toqob'il chi kuk'am jun achi kwa'q pa ri utukel'ik ri banom, xuquje' jas ta ne kub'an ri toqob'il chi k'olik chib'e qij saq?
1. QAJIQ'ANIK — JAS UBʼANIK RIRETAMAXIK
(Nuk'aslemal chi in — konojel ri b'inem kajel rukorik chi ikim. Jun ak'al kachako pa uq'ab' xuquje' pa uwi' uch'ek nabe' kanaj kabin, xuquje' man k'o ta jun kalax lo rachi'l ri toqob'il xuquje' nojinaq chi rukojik toqob'il. Nabe' rajawaxik katatab'ex ri toqob'il; are' k'u ri qajb'al kaya' etamab'al jawije'. Man kariq ta rumal chi kaqaj apanoq rik'in ri Dios — are' ri Dios kaqaj lo, ri kuyeje' rumal jun etamab'al rech kuya' ri toqob'il, xuquje' kaanimaj we ri achi k'a naj k'olik. Chatikirisaj chi ikim, chatikirisaj chi ch'utin, xuquje' chasik'ij aq'ab'al.)
1.MATEO 9:27K'ak'a' Biblia↗Jach↗Are xel bꞌik ri Jesús chilaꞌ xepe kebꞌ moyabꞌ. Xkitereneꞌj xkichapleꞌj uraqik kichiꞌ xkibꞌij: ¡Jesús, Ralkꞌwaꞌl ri David, toqꞌobꞌisaj la qawach!
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO⚑ G1653 eleeo — chomanik toqʼob
2.MATEO 15:22K'ak'a' Biblia↗Jach↗Kꞌo jun ixoq chilaꞌ kachiꞌl ri kabꞌix kananeos chike kumal ri winaq aꞌj Israel, xuraq uchiꞌ xqebꞌ rukꞌ ri Jesús, xubꞌij che: Ajawxel, lal riꞌ ri Ralkꞌwaꞌl ri David, toqꞌobꞌisaj la nuwach, chintoꞌ la. Kꞌo jun itzel uxlabꞌal che ri wal ali, sibꞌalaj kubꞌan kꞌax che.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO⚑ G1653 eleeo — chomanik toqʼob
Kꞌo jun ixoq chilaꞌ kachiꞌl ri kabꞌix kananeos chike kumal ri winaq aꞌj Israel, xuraq uchiꞌ xqebꞌ rukꞌ ri Jesús → toqꞌobꞌisaj la nuwach, chintoꞌ la. Kꞌo jun itzel uxlabꞌal che ri wal ali.
(In nuk'utunik pa wa'jun — ri mo'yab' man kkowin ta keq'alajisaj ri uwach, xuquje' ri ixoq man are ta uxe'al Israel; xa xuwi wakami keb' xkiriq junam uchi'ja poqonal jaqal kanoq. Ri toqonik pa toqob'al kbʼantaj rumal ri kojow chirij, man rumal ta ne kʼo jun uch'ok chrij.)
KINYAʼKʼOW NA RONOJEL WUTZILAJ WACHIN CHWACH ÄWECH → KINTOQʼOB PA RIʼ AJCHIʼQUE JAS QUINCHIʼWACH RIN, XUQUJE KINBAN NA UTZIL PA RIʼ AJCHIʼQUE JAS QUINCHIʼWACH RIN.
RI AJAWXEL KUYE', RECH KUYA' UTZIL CHIWECH IX → UTZ QUECH RONOJEL AK'ECHELAB' RI KAKIYE' RE.
(Ri nuchomanik pa wanima' — ri uyeem ri Ajawxel man are ta kuk'ut rib' ri Ajawxel. Kuyej rumal jun k'olib'al, rech jeri' kuya' na ri utoqob'il. Kutzalej rukumal ke'b' winaq ri kakiyej: ri Dios kuyej rech kuya' ri toqob'il, xuquje' jun achi kuyej rech kukam ri toqob'il. We man xariq ta na, man xasach ta apanoq — xatyeem na.)
¿LA KKOWIN JUN IXOQ CHI KUSACH RETAL RI RAL TIJAN RETZꞌUꞌUNIK? → KKIL WI KKISACH KANOQ = MAN KINSACH TA KꞌUT IN AWECH.
(Ri nuchomanik pa wi'... "kutok'ob' wach" chi rech wa'e are racham (H7355, kutok'ob' wach), sib'alaj nakaj rech che rechem, ri alaxik. Ri Dios kuya' ri utok'ob' wach chuxukut ri sib'alaj q'axnaqil ajk'aslen loq'oj kachi'lik k'olik - jun ixoq ajme'al rachiel ri ral rechem - kub'ij chi ri utok'ob' wach mas naqaj chik. Jun achi ri man kuya' ta na uk'u'x che ri tok'ob' wach kutzukuj rech, xa rajwaxik kuk'ut chuwach jun taq'aj: jun loq'oj ri man katanam ta kanaj.)
XUXOWIX RANIMA CHIRIJ RALK'UAL → CHIYA CHE RI ALK'UAL K'O RUK'ASLEMAL, MA KIKAMISAJ TA.
10.LUCAS 15:20K'ak'a' Biblia↗Jach↗Xwaꞌjilik, xutaqej ri ubꞌe, xtzalij kꞌu cho rachoch ri utat. Kꞌanaj kꞌu na kꞌo wi loq, xtoqꞌobꞌax uwach are xilitaj apanoq rumal ri utat, kaxikꞌanik xuꞌkꞌulaj apanoq, xumatzej ri ukꞌojol xuqujeꞌ xutzꞌumaj.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO⚑ G4697 splagchnizomai — Xok k'ax pa ranima
ARE NAJ KʼO WI → RI UTAT XRILO, XUXIʼIJ RANIMAʼ, XANIMAJ BʼIK.
(Nu-na'oj pa wanima' — are' waral kok'ow ri kuxlanik rech chapik xuq' kuriq na ri taqowik. Ri k'ajol k'a naj kuk'oje' wi — k'a benaq, k'a man chuninaq taj, k'a ruxlab' ri naj tinamit kril chirij — xuq' ri qajaw nab'e xrilo xuq' xanumej rukumal. Man k'atzinik taj katzalij richin katriqitaj. Ri toqob'isab'al kanumej chi ratzijoxik chawe toq k'a at k'o pa b'e.)
2. BINEM — SUKʼ KA BʼAN CHECH WE KʼO CHIK AWECH
(Ri nuchomanik pa wach jun — ri ak'al k'o chik pa raqan kamik; ri toqob'isab'al ri'j xrik'ex chik, xuquje' rajawaxik kaya' loq xuqujeꞌ kak'aslebꞌej pa taq ronojel q'ij. Chiwilampe' che ri toqob'isab'al ri Dios kuya' loq chaqe are jun toqob'isab'al rech ojik'ulmatajik — pixab'am chi rukꞌ jurament, tzij loq, xuqujeꞌ man kesax ta chi loq — xuqujeꞌ ri toqob'isab'al ri karaj chi kujb'in chupam are junam ruwach: man xa ta jun k'ux ri kaqana' jumul, xane jun utzil ri kaqaya' amaqꞌel.)
KEBʼAJ RI JUYUBʼ → MAJ RI UTZILAL WE KINRIL AWECH KE RE, KUBʼIJ RI AJAWXEL RI KʼO URUTZIL CHAWIJ.
(Nu pixab' pa wanima' — jun achi ri xilitaj toqob' che, k'o kanoq kutzij chuwach jun ulew ri man kachalik. Ri juyub' taq' kesach kuk'utu, are k'ut ri utoqob' man kesach ta. Are wa' ri ulew ri kaya'wik chuqan jun winaq are chuchapik b'e pa toqob' q'ij chi q'ij.)
Jacha jun tat kutokʼobʼisaj kiwach ri e ralkʼwaʼl → je riʼ ri Ajawxel kutokʼobʼisaj kiwach ri kakixiʼj kiwach chuwach.
9.LUCAS 6:36K'ak'a' Biblia↗Jach↗Chitoqꞌobꞌisaj kiwach ri winaq jetaq ri iTat chilaꞌ chikaj sibꞌalaj kutoqꞌobꞌisaj kiwach ri winaq.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO⚑ G3629 oiktirmon
CHIXTOQOB'ANIK K'UT IX → JACHA' RI ITAT TOQOB'ANEL.
(Nuchomanik in wa' — are' ronojel ub'antajik ri b'inem pa toqob'isanik xa pa jun tzij kub'ij wi. Man kacha'ne ta awe' jun awachi'l toqob'isanik; xane katb'in pa ri k'utb'al ri xk'ut chawe' kan. Jetaq ri aTat toqob'isanel, je ta k'u la' at.)
10.COLOSENSES 3:12K'ak'a' Biblia↗Jach↗Rumal kꞌu ri ixuchaꞌom apanoq ri Dios, ix tyoxalaj taq winaq xuqujeꞌ sibꞌalaj ix loqꞌ, chiwatzꞌyaqibꞌej bꞌa ri ubꞌanik toqꞌobꞌ, mochꞌochꞌem, utzilal, xuqujeꞌ kochꞌoj ibꞌ.
Rumal kꞌu ri ixuchaꞌom apanoq ri Dios → chiwatzꞌyaqibꞌej bꞌa ri ubꞌanik toqꞌobꞌ, mochꞌochꞌem, utzilal, xuqujeꞌ kochꞌoj ibꞌ.
11.FILIPENSES 2:1K'ak'a' Biblia↗Jach↗We ri Cristo uyaꞌom ichuqꞌabꞌ rech kiꞌtaqchiꞌj nikꞌaj chik, xuqujeꞌ we ri iloqꞌanik kixutaqchiꞌj chukubꞌisaxik kikꞌuꞌx nikꞌaj chik, xuqujeꞌ we iwonojel xa jun Uxlabꞌal ixukꞌaꞌninaq xuqujeꞌ we kel ikꞌuꞌx chike nikꞌaj chik
UXLANEM PA CRISTO → JIQꞌIBꞌAL K'UX RECH LOQꞌOQꞌILAL → RACHIꞌL RI UXLABꞌIXEL → UK'UX XUQUJEꞌ TOQꞌOBꞌ.
12.1 JUAN 3:17K'ak'a' Biblia↗Jach↗We kꞌo jun chiꞌwe sibꞌalaj qꞌinom karil kꞌu ri rachalal chi kajawataj ujastaq man kel ta kꞌu ukꞌuꞌx che, man kakwin ta riꞌ kubꞌij chi kꞌo ri loqꞌanik rech ri Dios pa ranimaꞌ.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO⚑ G4698 splagchnon — pam
MAN KEL TA UKꞌUꞌX CHE RI RACHALAL → JAS UBꞌANIC KAKꞌOJIꞌ WI RI LOQꞌANIK RECH RI DIOS PA RANIMAꞌ?
(Ri nu chomanik pa wanima' — le b'inem pa toqob'isanik man xaq xew ta jun na'ik ri kajeqer meq' pa ranima' winaq; are' jun uchi' ja ri kajeqer jaqal chuwach jun alaxik ri k'atzinik ranik. We katz'apix le uchi' ja, are' katata' jawije' xb'e wi ri loq'oqenik le Dios. Le b'inem kariqitaj rutzil waral, pa taq ri q'ij ri man k'ïy ta kajb'exik, chuwach ri winaq ri k'o chuwach.)
3. UJANIQ LE ETZ'ANEM — CH'AKANEM RECH JUN AJCH'OY PA RE UCHOQ'AB' AJAWAXEL
(Ri nuchomanik pa wanimaʼ — kʼa te riʼ ri bʼinem kux jun ʼanim, xuqujeʼ ri toqʼobʼ katunuʼ pa chʼoj chuxeʼ jun kʼaxkʼolil. Jun ajchʼoj man xaq ta chi rukʼ ri areʼ katchʼojinik; katchʼojin rumal ke ri e kʼo chunachʼ, xuqujeʼ ri chʼoj katzukuxik man are ta ri uchuqʼabʼ areʼ katchʼakanik — are ri Ajawxel katchʼakanik. Are kʼu junam rukʼ ri toqʼobʼ ri katsujux pa qʼaxel: man rukʼ ta ri qachuqʼabʼ oj tajin katsujuxik, xuqujeʼ man xa ta uwach ri jun katsujuxik.)
1.ROMANOS 12:1K'ak'a' Biblia↗Jach↗Xaq jeriꞌ wachalal, qas kinta chiꞌwe pa ri utoqꞌobꞌ ri Dios chi kitzuj ri ityoꞌjal, jetaq jun kꞌaslik sipanik chuqꞌijilaꞌxik ri Dios pa chꞌajchꞌojil, rumal cher are waꞌ ri qꞌijilaꞌnem ri kaqaj cho ri Dios.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO⚑ G3628 oiktirmos — toqob'il
RUMAL RI UTOQ'OB' ri Dios → CHIYA' KAN IWIB' JUNAM RUK' JUN SIPANIK K'ASLIK.
2.ROMANOS 6:13K'ak'a' Biblia↗Jach↗Man kitzuj ta ri ityoꞌjal che ri makaj rech kubꞌan ri man sukꞌ taj, xane chitzuju iwibꞌ che ri Dios, je ta ne ri kꞌa te xixel loq pa ri kamikal xixpe pa ri kꞌaslemal, chijacha ri ityoꞌjal rech kux rech sukꞌal.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO⚑ G3936 paristemi
xane chitzuju iwibꞌ che ri Dios → chijacha ri ityoꞌjal rech kux rech sukꞌal.
(Ri nuchomanik pa wanima — jun ajchʼoʼj kuya ri utyoʼjal chuxeʼ ri taqanik ri kuya che; ri achi ri xukʼamawaʼj toqʼobʼ kuya ri utyoʼjal che jun uchak re toqʼobʼ. Ri ojer xkoj pa mak, kamik kayaꞌtaj, rumal ri toqʼobʼ re ri Dios, chuxeʼ kakoj che ri urajawaxik ri Dios.)
NAʼTAJ RI AJAWXEL, RI NIM UQʼIJ XUQUJEʼ SIBʼALAJ NIMALAJ → CHIʼ CHIRIL IB KUMAL RI IWACHALAL.
(Ri nuchomanik pa wanimaʼ — ri chʼojinik re ri ajchʼoj chajinel pa Nehemías xkʼojiʼ rumal alaxik, ral, umiaʼl, rixoqil, xuqujeʼ taq ja — rumal winaq, man rumal ta ulew. Ri toqʼobʼ ri kuya rib, jetaq jun ajchʼoj chajinel, kachʼojin rumal winaq xuqujeʼ: ri alaxik ri kʼo rajawaxik, ri kʼulel ri kuraq uchiʼ, ri winaq ri man awetaʼm taj uwach, ri man kʼo ta uqʼabʼ chawij.)
5.MATEO 14:14K'ak'a' Biblia↗Jach↗Are xqaj ri Jesús pa ri jukubꞌ bꞌinibꞌal, xeꞌril sibꞌalaj e kꞌi winaq. Xel ukꞌuꞌx chike xuꞌkunaj konojel ri e yawabꞌibꞌ.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO⚑ G4697 splagchnizomai — Xok k'ax pa ranima
JESÚS XRIL JUN NIM MOLAJ WINAK → XOK K'UX CHKE → XUKUNAJ RI E YAWABʼ.
6.MARCOS 1:41K'ak'a' Biblia↗Jach↗Salabꞌataj ri ranimaꞌ ri Jesús xuyuq ri uqꞌabꞌ xuchap ri achi, xubꞌij: Jeꞌ kawaj, chatchꞌajchꞌobꞌetajoq.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO⚑ G4697 splagchnizomai — Xok k'ax pa ranima
XKAJ RUTOQ'OB' PA RANIMA → XUYUQ' UQ'AB', XUCHAP RI ACHI → KAWAJ; CHATCHUYIK.
7.LUCAS 7:13K'ak'a' Biblia↗Jach↗Are xril ri Jesús chi tajin koqꞌ ri ixoq, xel ukꞌuꞌx che, xubꞌij: Man katoqꞌ taj.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO⚑ G4697 splagchnizomai — Xok k'ax pa ranima
RI AJAWXEL XRILO → XUJOYOWAJ UWACH → MAT OQʼEJ.
(Nu tukelal chomanik — ronojel we oxib' kunanem xkꞌäx wi che ri Jesús, man jun ta chike xkꞌäx ta che. Xuchap jun achi ri man jun chik winaq kraj ta kuchapo, xuqujeꞌ xuk'is uwach jun b'inem rech muqunik rech xchꞌaw rukꞌ jun malka'n ali ri man jun chik winaq kito'wik. Ri uyaꞌik toqꞌob' jetaq jun ajchak'oj, are' utz kabꞌe chi kech ri winaq ri kꞌo chi are utz kanaj kanoq chikiwach.)
8.SANTIAGO 5:11K'ak'a' Biblia↗Jach↗Qas tzij wi, sibꞌalaj utz kech ri qas tzij kekꞌojiꞌk. Xita ri kabꞌix che ri Jobꞌ chi xjeqiꞌ ukꞌuꞌx chirij ri Dios, kꞌisbꞌal rech xtewechiꞌx rumal ri Dios. Ri Ajawxel sibꞌalaj utz, kutoqꞌobꞌisaj qawach xuqujeꞌ maj ukꞌisik ri utoqꞌobꞌ.
Xita ri kabꞌix che ri Jobꞌ chi xjeqiꞌ ukꞌuꞌx chirij ri Dios, kꞌisbꞌal rech xtewechiꞌx rumal ri Dios → Ri Ajawxel sibꞌalaj utz, kutoqꞌobꞌisaj qawach xuqujeꞌ maj ukꞌisik ri utoqꞌobꞌ.
KEB' UTZ CHIWACH JUN → WE KEQAJ, JUN KUYUK RI RACH'ALAL.
GÁLATAS 6:2K'ak'a' Biblia↗Jach↗Chitoꞌla taq iwibꞌ are kixikꞌow pa kꞌax taq jastaq. Are riꞌ ri qas unimaxik ri utaqanik ri Cristo.
Chitoꞌla taq iwibꞌ are kixikꞌow pa kꞌax taq jastaq → Are riꞌ ri qas unimaxik ri utaqanik ri Cristo.
SANTIAGO 5:16K'ak'a' Biblia↗Jach↗Rumal riꞌ, chitzujuj iwibꞌ che ri imak chibꞌil taq iwibꞌ, xuqujeꞌ chibꞌana chꞌawem chibꞌil taq iwibꞌ, rech kixkunatajik. Ri uchꞌawem ri sukꞌ winaq sibꞌalaj kwinel, xuqujeꞌ kakwinik kuya che ri winaq ri kuto.
CHIQʼALAJISAJ RI IMAK CHI RACHIʼIL IWIBʼ, XUQUJEʼ CHIBʼANA CHʼAWEM PA KIWIʼ → RECH KIKUNAX.
(Ri nuk'ux tzij pa jun tikawex — jun ajchak' k'amal chak man xa ta rutukel kojchakun wi, xuquje' ri toqob'isab'al k'ux man xa ta rutukel rajawaxik kaqïyaj. Ri uyakik ri eqa'n rech jun chik JEQEL toqob'isab'al k'ux — are toqob'isab'al k'ux ri k'o jun tel chuxe'. [TAQ TZIJONEM ESTAB'AN CHKIKOJOJ — MAJ JUN TZIJONEM XA RUTUKEL KUB'IJ WA'] — Ri Tzij re Dios man kub'ij ta ri tzij "toqob'isab'al k'ux" pa ronojel taq we tzijonem, xa k'u ri k'utb'al kub'an usukumal: utz na e keb' chuwach xa jun, ri eqa'n rajawaxik kaqïyaj chikikojol, xuquje' ri oración pa kiwi' jujun chik kukunaj.)
4. RI QʼISBʼAL RUʼ BʼE — RI TOQʼOBʼ KʼOLIK CHIBʼE QʼIJ SAQʼ
(Ri nuchomanik pa wanima — konojel ri b'anoj ri kuya b'e chike ri winaq k'o kikisik, are k'u ri kisik' re wa'e man jun tapya' taj; are jun toqob'il ri kachakun na kanoq are chi xk'is ri b'anoj. Ri salmo ri xub'ij ri toqob'il juwinaq waqib' mul man are ta täj tajin kutzijoj jun toqob'il ri kuqasaj na jun q'ij — are ri toqob'il pachi'il are ri kachakun na, tijaxel chi rech tijaxel.)
KINBʼIXAJ RI TOQʼOB RE RI AJAWXEL CHIBʼE QʼIJ SAQʼ.
3.LUCAS 1:50K'ak'a' Biblia↗Jach↗Kutoqꞌobꞌisaj kiwach konojel ri winaq ri e kꞌolik xuqujeꞌ ri kekꞌojiꞌ na. Ri winaq kakimochꞌ kibꞌ choch.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO⚑ G1656 eleos — toq'ob
Kutoqꞌobꞌisaj kiwach konojel ri winaq ri e kꞌolik xuqujeꞌ ri kekꞌojiꞌ na → Ri winaq kakimochꞌ kibꞌ choch.
4.LUCAS 1:54K'ak'a' Biblia↗Jach↗Xutoꞌ ri utinimit Israel, man xsachan ta che ubꞌanik ri utzilal kukꞌ. (55) Jeriꞌ xubꞌano rumal cher xuchiꞌj kan che ri qamam Abraham xuqujeꞌ amaqꞌel chike ri e rijaꞌl chi jewaꞌ kubꞌan na.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO⚑ G1656 eleos — toq'ob
Xutoꞌ ri utinimit Israel, man xsachan ta che ubꞌanik ri utzilal kukꞌ → Jeriꞌ xubꞌano rumal cher xuchiꞌj kan che ri qamam Abraham xuqujeꞌ amaqꞌel chike ri e rijaꞌl chi jewaꞌ kubꞌan na.
(Ri nu personal na'oj — kokchʼuxlaj ri salmo rukʼ ri Lucas, xuqujeʼ kata jun chi chʼabʼal chupam ronojel ri wuj. Ri utoqʼobʼ man kʼisel taj (Salmo 100:5); ri utoqʼobʼ kʼo pa kiwiʼ ri kixiw che areʼ pa ronojel qatanamit (Lucas 1:50). Ri kʼisbʼal bʼe man kukʼis taj ri toqʼobʼ — xaq xuya kʼutunik janipa chik ri toqʼobʼ ojer chik xukʼam bʼik jun winaq, xuqujeʼ janipa chik na kukʼam na bʼik.)
5.HEBREOS 4:16K'ak'a' Biblia↗Jach↗Xaq jeriꞌ chujqebꞌ bꞌa rukꞌ ri Dios rukꞌ kꞌulibꞌal kꞌuꞌx are kꞌo qarajawaxik rech jeriꞌ kaqakꞌamawaꞌj ri utoqꞌobꞌ rech kujutoꞌo pa ri qꞌotaj ri qas kajawataj chaqe.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO⚑ G1656 eleos — toq'ob
CHATOQ'IJ KO' AWANIMA CHO RI TEM RE UTZIL → CHARIQ RI TOQOB'IL, XUQUJE' CHARIQ RI UTZIL CHE TOB'AL PA RI Q'IJ RE K'ATZINEM.
6.1 JUAN 2:2K'ak'a' Biblia↗Jach↗Are ri Jesucristo xya pa kamikal rumal ri qamak, man xaq xwi taj rumal ri qamak uj xane xkam xuqujeꞌ rumal ri kimak konojel ri winaq choch ri uwachulew.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO⚑ G2434 hilasmos — Kuchʼajchʼobʼexik
7.1 JUAN 4:10K'ak'a' Biblia↗Jach↗Ri loqꞌanik man are taj chi xqaloqꞌaj uj nabꞌe ri Dios, xane Areꞌ xujuloqꞌaj xuqujeꞌ xutaq loq ri xa jun ukꞌojol rech xjach pa kamikal rumal ri qamak.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO⚑ G2434 hilasmos — Kuchʼajchʼobʼexik
WARAL KʼO WI RI LOQʼOQʼENIK → AREʼ XUJULOQʼOQʼEJ UJ, XUTAQ BʼIʼ RI UKʼOJOL CHI KUX JUN TOJBʼAL MAK PA QAWACH RUMAL RI QAMAK.
8.LUCAS 1:78K'ak'a' Biblia↗Jach↗Tyox che ri utoqꞌobꞌ ri Dios, katunan na ri tunal rech pa ri kaj, chiqaxoꞌl. (79) Kuꞌtunaj na ri e kꞌo pa ri qꞌequꞌmal, pa ri uqꞌequꞌmal ri kamikal, xuqujeꞌ kukꞌam na qabꞌe pa ri ubꞌeal ri jaꞌmaril.
UTZALAJ RECH AK'AL RI XKUYUX RI UMAK, RI XCHUP RI UMAK.
10.FILIPENSES 2:5K'ak'a' Biblia↗Jach↗Ri inoꞌjibꞌal rajawaxik je kuxik jetaq ri rech ri Cristo Jesús (6) ri areꞌ, pune are Dios, man xukoj ta uchuqꞌabꞌ chubꞌixik chi tzi are wi Dios. (7) Xane xubꞌan nitzꞌ chibꞌil ribꞌ jeꞌ jas jun ajchak, xalax pa ri uwachulew jetaq jun winaq, xuqujeꞌ xubꞌan achi chibꞌil ribꞌ. (8) Are xubꞌan achi chibꞌil ribꞌ, xumochꞌ ribꞌ, xnimanik xeꞌ kꞌa pa ri kamikal, kamikal cho ri ripbꞌal.
CHE RI NA'OJIB'AL RI' K'O PA IWANIMA, RI XK'OJI' XUQUJE' PA CRISTO JESÚS → XUXUKUB' RIB', XUQUJE' XUX NIMANEL K'A PA KAMIKAL.
(In nuqach'obik — ri toqʼobʼ ri kʼutik chirij jun chik man kʼol taj rijqʼatal cho ri winaq ri kʼutuwik. Xuqʼatej ri Tataxel ri Ukʼojol, xuqʼatej xuqujeʼ ri Kʼojolaxel ri ukʼaslemal, xtixik pa ri cruz. Ri kʼisbʼal jachinaq re we alaxik junam xopan xa rumal cheʼ areʼ nabʼe xanimaj chwach. Xuqujeʼ ri toqʼobʼ ri qatajin uwach chuqʼaxik, junam ubʼantajik rukʼ ri ucruz nabʼe cheʼ ri ukorona.)
RUK' RI TOQOB'ISANEL KAK'UT AWIB' TOQOB'ISANEL — BIXOM CHIK JUMUL, CHE RI QAJAW BIX (Salmo 18, uwach).
2 CORINTIOS 13:1K'ak'a' Biblia↗Jach↗Naꞌtaj chiꞌwe chi are urox mul waꞌ kixinsolij. Ronojel jastaq ri xkꞌulmatajik rajawaxik kachomax na rij kukꞌ kebꞌ o oxibꞌ winaq ri qas xiꞌlowik.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO⚑ G3144 martus
PA UCHI' KIEB' O OXIB' QAJILANEL → KAKOWIRISAX RONOJEL TZIJ.
(Ri nu naʼoj pa wanimaʼ — ri junam bʼix kabʼixik kaʼibʼ mul, jun mul pa ri qʼij rech kolotajem xuquje jun chik mul che ri qajaw bʼix: che ri achi ajtoqʼob', ri Dios kukʼut wi ribʼ chi toqʼobʼanel. Ri achi ri xutzʼaqatisaj we ajinik riʼ, kuretamaj chi ri Dios kukʼulaj ri toqʼob' rukʼ toqʼob' — man rumal ta chi ri toqʼob' kachʼakik, xane rumal cher are jun kʼutbʼal ri kukʼam bʼik jun achi toqʼobʼanel.)
RI MUJ XUQUJE' RI UTZINIK
Chomaj jun muj ri kʼo pa ulew. Ri ruwach ri muj katkil, xa kʼu ri ruwach xaq xiw man kubʼij ta chawe jas ri kabʼanow re — jubʼiqʼ jun jastaq, jubʼiqʼ chik jun jastaq junam upam, xuqujeʼ we xaq xiw katzukuj pa ri muj, xaq katiko chʼobʼonik. Ri muj kanaj kanoq jun etaʼmabʼal ri man ketaʼm taj kʼa cha ri qas tzij tunal kukʼut chawe ri jastaq pa ronojel ukʼutb'al. Kʼate kʼu chi katzukuj chik pa ri muj xuqujeʼ kawil chi are ruwach ri jastaq pa ronojel qʼij.
Are waʼ ri kʼutbʼal rech ri Ojer Tzij. Are qas muxux, qas bʼanom rumal jun qas tzʼaqat winaqil — "jun muxux rech ri kʼulmatajem na kʼulmatajinaq taj; are kʼu ri tzʼaqat winaqil are ri Cristo" (Colosenses 2:17). Xa kʼu ri muxux "man are taj ri qas kʼutbʼal" (Hebreos 10:1), rumal laʼ man kʼo ta jun ajchoqʼab kuꞌsikꞌij ronojel ri qas tzij pa xaq xwi ri muxux. Are xpe ri Cristo, ri tunal xukꞌut ri tzʼaqat winaqil — kamik kꞌut kaqatzuꞌ chi rij ri muxux xuqujeꞌ kaqil janipa uwach xukꞌam loq amaqel.
RI CHIB'ÉCH KUB'ÉQEJ PA RIJ RONOJEL RI KIMAK → PA JUN CH'AB'AL MAJA NIK'O WINAQ CHUPAN.
14.HEBREOS 9:5K'ak'a' Biblia↗Jach↗Puꞌwiꞌ ri kaxa e kꞌo kebꞌ angelibꞌ kibꞌiꞌnam e querubin rech ri juluwem rukꞌ ri kinanochꞌal kichꞌuqum ri chꞌuqbꞌal uwiꞌ ri arca. Man kuya ta kꞌut kujtzijon chirij chanim puꞌwiꞌ we riꞌ chanim.
15.ROMANOS 3:24K'ak'a' Biblia↗Jach↗Pa ri utoqꞌobꞌ kꞌu ri Dios xubꞌan sukꞌ chiꞌwe man rukꞌ ta pwaq, xane xixutoro pa Cristo Jesús. (25) Ri Dios xutzuj ri Jesucristo che sipanik chuchupik ronojel ri qamak, are waꞌ ri kaqakꞌamawaꞌj rukꞌ ri qakojobꞌal rumal ri ukikꞌel, rech jeriꞌ kukꞌut chiqawach ri usukꞌal rumal cher najtir chi kanoq ri Dios pa ri rutzilal xsachan kan che ri ojer taq makaj.
RI DIOS XUYA' KANOQ RI CRISTO JESÚS CHI RECH KUX JUN TOQꞌOBꞌANEL RUMAL RI KOJONIC PA RI UKIKꞌEL.
16.HEBREOS 9:11K'ak'a' Biblia↗Jach↗Are kꞌu xul ri Cristo, ri kinimaꞌqil ri chꞌawenelabꞌ pa ri Tabernáculo ri man kiqꞌabꞌ ta achyabꞌ bꞌanowinaq, xuqujeꞌ man rech ta we uwachulew riꞌ (12) xok bꞌik xa junmul pa ri sibꞌalaj tyoxalaj kꞌolibꞌal, man xok ta bꞌik chutzujik kikikꞌel ri amaꞌ taq kꞌisikꞌ xane are xuꞌtzuju ri ukikꞌel Areꞌ, rech jeriꞌ xujukol che ri makaj.
RUMAL RI UKIK'EL ARE X'OKIK JUNELIK → XURIQ JUN KOLONEM JUNTAQIL PA QAWACH.
MAJ TAJIN TINAMIT → KAMIC TINAMIT RECH DIOS; MAJ NIRIL TOQʼOBʼ PA KIWIʼ → KAMIC XKIRIQ WI TOQʼOBʼ.
(Ri nuk'aslemal chak — ri tem rech toqob' jun k'olib'al; ri tojb'al rech ilb'al xa jun Ajchoq'ab'. Ri ch'oj xukyaj ri mak pa jyub' aj kaj; ri Kristo xuk'am pa ri cruz, ch'aqa pa ri tinamit. Ri Romanos 3:25 kuya ri tzij pa Griyego rech ri tem rech toqob' pa uwi' ri Jesús pa're. Ri muj qas tzij chi jampa' xk'ojiiq — xa are ri saqil kamik xkuyeje' ri tijaxel, ronojel taq q'ij are ub'antajik.)
MAN XSACH TA QAWACH, RUMAL MAN KꞌIS TA RI UTOQꞌOBꞌAL → KꞌAKꞌ CHI QꞌIJAB' + NIM RI USUKꞌUMAL.
(Ri nuchomanik pa in — kinmulij ronojel ri b'inem pa jun tzij. Ri toqob'anik kariqitaj chuxe', xa rumal ri oq'ej are ta k'a naj kanaj wi, rumal cha ri Dios rukoj ub'ik u'chi' rech kutzuj utoqob'anik. Ri toqob'anik kab'inik chi qij chi qij, kayak' jacha jun tzujunik ri man kuchäp taj ri juyub'. Ri toqob'anik katzujik jacha uchuq'ab' jun ajch'oj, k'o chi rech ri achalal ri kaj ajawaxik, xuquje' kutoj rajil ri kajin, jacha ri xtoj ri Qajaw rumal ri Ral. Xuquje' ri toqob'anik man kutzäq ta chuqisik ri b'inem — junab'il, k'ak' chi q'ijil chi q'ijil, sik'im na, kuriq k'a jun k'aslemal ri man kuqisik.
Ri xuk'ut chawe che katoq'ej; ri xanik che katoqob'ej pa ri b'e; are' xkatuqib' pa ri kis, xuquje' ri utoqob'anik man kajin ta jubik' pa ronojel ri b'e.)
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO
Are' waral e k'o ri taq tzij k'utb'al rech we etamanik. Chach'ich' jun tzij ri e k'o taq puntos chupam le versículos chi rilik ri kub'ij waral.
“toq'ob” — G1656 eleos — k'ax uk'u'x, utz ub'anik pa uk'aslemal ri e k'axirinaq
le mercy ojer trato tajin nukꞌamawaꞌaj bꞌik pa ri kꞌakꞌ tzij — mercy tzujum chke ri qatat qanan, ubꞌanom pa Cristo
Ri kuybal mak kresaj ri eqa'n pa uwi' ri achi; ri chivo xuk'am bi ronojel ri kimak.
KꞌUTB'AL RETAMABꞌAL
1. Luke 15:20 — Kꞌanaj kꞌu na kꞌo wi loq, xtoqꞌobꞌax uwach are xilitaj apanoq rumal ri utat, kaxikꞌanik xuꞌkꞌulaj apanoq, xumatzej ri ukꞌojol xuqujeꞌ xutzꞌumaj.
b) kanimarisaj chikixoꞌl ri winaq ri man e etamanel taj che ri Dios
c) mansaj ri trato
3. Deuteronomio 7:9 — ri Dios ri sib'alaj jicom ranimaʼ, ri kuyaʼo ri tzij xuqujeʼ ri toqʼob chike ri kkiloqʼoqʼej xuqujeʼ kkinimaj ri utaqonik, kꞌa pa:
a) jun mil sib'alaj winaq
b) ri kalk'wal ri kalk'wal
c) konojel ri kikitzukuj ub'i'
4. Lucas 6:36 — Chitoqꞌobꞌisaj kiwach ri winaq, jetaq:
a) ri toqʼob laj winaq kekꞌamawaꞌj toqꞌob
b) ri iTat chilaꞌ chikaj sibꞌalaj kutoqꞌobꞌisaj kiwach ri winaq
c) tzꞌibꞌatal pa ri taqanik
5. Romanos 12:1 — Xaq jeriꞌ wachalal, qas kinta chiꞌwe pa ri utoqꞌobꞌ ri Dios chi kitzuj ri ityoꞌjal,
a) jun sipanik re qʼijilaʼnem ri kʼo retaʼmabʼal chirij
jun kꞌaslik sipanik chuqꞌijilaꞌxik ri Dios pa chꞌajchꞌojil, rumal cher are waꞌ ri qꞌijilaꞌnem ri kaqaj cho ri Dios
c) jun sipanik banom rukʼ qʼaqʼ
6. Romanos 3:25 — Ri Dios xutzuj ri Jesucristo che sipanik chuchupik ronojel ri qamak, are waꞌ ri kaqakꞌamawaꞌj rukꞌ ri qakojobꞌal:
a) sukʼumal
b) toqob'
kikꞌel
7. Salmos 100:5 — Rumal ri Ajawxel utz, ri ronojel utzil man kʼisel taj; xuqujeʼ ri qas tzij kʼolik chibʼe qʼij saq:
Jas jubʼiʼ ri muj kuya wi saqil: ri kʼolibʼal rech toqʼobʼ ri xtiktaj rukʼ kikʼ jumul pa jun junabʼ (Levítico 16:14) jun kʼolibʼal chi rij; ri Romanos 3:25 kuya ri tzij riʼ chirij jun Ajaw. Ri kʼolibʼal jawjeʼ ri Dios xuriqitaj wi jun sacerdote, jumul pa jun qʼij pa jun junabʼ, kamik are chik ri tem rech taqanik jawjeʼ ronojel ajkojonel kuya wi ukʼutik rukʼ kaʼibʼal ranimaʼ (Hebreos 4:16).
Jas jinta k'ut ri k'ak' trato kuq'alajisaj na jun chik: ri toqob'il rech ri trato ri xchiaj chike ri qatat qanan ojer (Deuteronomio 7:9; Salmo 89:28) are' junam toqob'il ri k'o na ronojel q'ij xuquje' kuriq ronojel ri qatinamit ri kepe na (Salmo 100:5; Lucas 1:50) — ri xchiaj che ri Israel kub'an chi na xuquje' kajaqata chikiwach konojel ri tinamit rech ronojel ri uwach ulew.
Ri tzij nim kiqaj: ri tzij pa hebreo racham (H7355/H7356, kꞌo toqꞌobꞌ, jeꞌlik toqꞌobꞌ) junam rukꞌ ri tzij ri kubꞌij ri upam ixoq, xuqujeꞌ ri tzij pa griego splagchnizomai (G4697, kachꞌike ranimaꞌ rumal toqꞌobꞌ) are junam wachibꞌal ri kꞌamom bꞌik pa ri kꞌakꞌ tzij — ri toqꞌobꞌ kanaꞌtaj pa ri nimalaj upam ri winaq nabꞌe kanoq cheꞌ ri uqꞌabꞌ kachꞌike.
→ Jas kꞌo wi kꞌutuꞌn chawe at: jat pa ubꞌe ri e moyabꞌ xuqujeꞌ ri ixoq aj Canaán — chasikꞌij ri uqꞌabꞌ chirij (Mateo 9:27; 15:22); chatbꞌinoq pa ubꞌe chuwach ri awachalal, xuqujeꞌ mat katzꞌapij ri animaꞌ chirij (1 Juan 3:17); xuqujeꞌ are ta katkꞌo apanoq che ri toqꞌobꞌ, chnaꞌtaj chawe chi are nabꞌe xkꞌo mas che areꞌ (Filipenses 2:7-8).
Are' k'utb'al re' ronojel taq q'ij: ri toqob'isab'al re' ri Qajaw Jesucristo tajin kuyij, ri kub'an chi ojer taj k'aslemal (Judas 21), xuquje' man kok' ta chik — ri utoqob'isanik k'ak' chi q'ij saq (Lamentaciones 3:22-23), kuriq na ri k'isb'al.
B'e ri xa jun rachbʼalil: ri kikʼ ri xtixik puwiʼ xuqujeʼ chuwach ri tem rech toqʼob wuqubʼ mul (Levítico 16:14) kujaqo pa ronojel ri Qʼij rech Tojbʼal Mak — ri kebʼ chivo, ri chivo ri kukʼam bʼik ri mak pa ri q
Jun kꞌutunik ri kꞌo ne pa uwiꞌ: ri tzꞌalam taq abꞌaj rech ri taqanik xkꞌojiꞌ pa upam ri kaxa rech ri chꞌekom tzij, xuqujeꞌ ri tem rech toqꞌobꞌ xkꞌojiꞌ puꞌwiꞌ, xuqujeꞌ ri Dios xchꞌaw are kape puꞌwiꞌ ri tem rech toqꞌobꞌ,