Ambuye Wakuulusya — Kusomera Baibulo la KJV ni Manambala ga Strong's
MSALABA, UMBONI, NI KUWUYA — LIGONGO CHIWA CHIŴE MWELEMU, NI YAIKWIYA PANYUMA
Lilim'be Lyaikulu Lya Umulungu — Ngani Jambone ja Yesu Klistu
LILOWE LYAUGUNDA
Ligongo chichi Yesu ŵasachilwe kuwa? Likaburu lyalyaliŵasi lyalosisye chichi? Chichi chichitendekwe pati aichile sooni? Chikagulo achi chikuyausya mausyo gatatu ago mu Baibulo, ni kulekasya Baibulo kwanga jankajanga mumasyu gakwe gasyene.
Chikundo cha kulijiganya achi chikulanga ligongo lyakuti mwasi wakwete kwitika. Chikundo cha kulijiganya achi chikulanga mwaŵatuluchile pasi, ni chindu chichajimbile msalaba. Chikundo cha kulijiganya achi chikulanga Atati aŵilanga Mwana Mlungu ni Ambuje. Chikundo cha kulijiganya achi chikulanga Ambuje ŵaŵaŵechete kwa Ambuje ŵa Daudi. Chikundo cha kulijiganya achi chikulanga Klistu jwajimuchile kutyoka kuwa, ni Klistu jwakutama mu ŵandu ŵaajokwele. Chikundo cha kulijiganya achi chikulanga kuwuya kwakwe, ni chisagulo chachikutalichila kwa yaka ni yaka.
MAULO GATATU AGAYANJILE LILI LISOMO
1. Ligongo chichi chiwa cha Yesu chasachilwe kuŵa ni myasi, ngaŵa chindu chakwepesya?
2. Ana Daudi ŵakombolele chichi kum'chemera mwanagwe kuŵa Ambuye ŵake mu Masalimo 110:1?
3. Kusyuka kwakwe kwalosisye ichichi, ni ichichi chichitendekwa pakuuya Yesu?
LICHOMBE LYAKUUGULA
1 TIMOSEO 2:5Kombolana↗Pakuŵa Akunnungu ali ŵamo pe, nombe kwana jwakwilanya jumo pe pasikati ja Akunnungu ni ŵandu, ni mundu jo ali Che Yesu Kilisito, (6) uŵalityosisye nsyene kwawombola ŵandu wose. Ayiyi ikulosya kuti kele kaliji katema kakasachikwe kanti Akunnungu akusaka kwaŵombola ŵandu ŵakwe.
MLUNGU JUMPEPE + JWAKWILANYA JUMPEPE PASIKATI PA MLUNGU NI ŴANDU, MUNDU KRISTU YESU.
(Nganisyo syangu jwapajika: Nkusagulusya (jwakwima pasikati pa mikungulu jiwili jajilekangenye kuti ayikamulisye pamo) akusachilwa aŵe jwakwe chiisile mikungulu jiwilijo, pane ngakombola kutumichila mpela nkusagulusya. Nlole yaikuŵecheta 1 Timoseo 2:5 yankati nkusagulusyajo: "mundu Kilisito Yesu." Yesu Kilisito akusachilwa aŵe mundu, pane ngakombola kwima pakwima ŵandu ni kuwa chiwa cha umundu. Nlole yaikuŵecheta 2 Akolinto 5:19 yayaliji yakuona nkati mwa chiwacho: "Mlungu ŵaliji mwa Kilisito." Yesu Kilisito akusachilwa aŵe Mlungu, pane chiwa chakwe chili nti chiwa chine cha mundu, changatendekasya ukulupusyo (kukulupusyidwa ku sambi ni ku ipotesi ya sambi) kwa jwalijose. Ligongo lyakuti, yankulu "Yesu ali ŵaani" nganijiŵa nganisyo jajing'anda kwa achinganya pe. Lilangano lyosope lya ukulupusyo likutegemela pa yankulu ya yankuluyo.)
1. H. LIGONGO CHIWA CHALINJILILE CHELE — LISONGA LYAKUWUYA KWA MLUNGU
UMI WA CHILU UKUŴA MWA MIYASI --> MIYASI JI JIKUTENDA CHIWULUŴISYO CHA MBUMU.
Ŵaebulania 10:4Kombolana↗Ligongo miasi ja mikambaku ja ng'ombe ni mbusi ngajikombola kusityosya sambi.
Ligongo miasi ja mikambaku ja ng'ombe ni mbusi ngajikombola kusityosya sambi.
(Nganisyo syangu jaikati: Bichile mavesi gatatu gakuŵajilana ni chisyo chosope cha mbopesi jachikale chikulisalichisya jachasyene. Umi uli m'myasi. Sambi jikusaka umi. M'ndaŵi jakala, mbopesi sya inyama syaliji sikupeleka chiwalanjilo (chiunichilo cha kandaŵi kandaŵi cha sambi chachaŵanjisyaga mundu paujo pa Mlungu) lisiku ni lisiku, kwa yaka mamasato. Ahebulai akusala mwakupikanika kuti mbopesi sya inyama ngasikombola ata panandi kuchisya sambi. Ana mbopesi syosope sya inyama syaliji sya chichi pelepo? Mbopesi sya inyama syaliji nkusigala nkulanguchisya paujo kuti ngongole ja sambi nganijilipidwe. Mbopesi sya inyama syaliji chikumbusyo chatalitali, chakuwelesyedwa, cha lisiku ni lisiku kuti umi wapali walipidwa. Mbopesi sya inyama syaliji sikuwika chikumbusyo cho m'lifuwa mpaka chiwa chimo chachaliji nkombola kulipila ngongole ja sambi mwakumalisya.)
4. H3. MMEMBWANGA WATULUJILE PASI
ŴAFILIPI 2:5Kombolana↗Nkolanje ntima uwowo waalinawo Kilisito Yesu. (6) Namose Kilisito ŵaliji chisau Akunnungu, nambo nganaganichisya kuti kuŵa chisau Akunnungu, chili chindu chakukamulana nacho. (7) Nambo ŵalesile indu yose yaili yakwe, ŵaliji mpela jwakutumichila, ŵapagwile ni kuŵa mundu mpela ŵandu ŵane. (8) Ŵalitulwisye ni kwajitichisya Akunnungu mpaka kwasika, elo, kwasika pa nsalaba.
PALI M'CHISYO CHA MLUNGU --> ŴATOLE CHISYO CHA KAPOLO --> ŴAJITITE MPAKA KU CHIWA, CHIWA CHA PA NSALABA.
(Nganisyo syangu: Nnole mtondele wa kutuluka mu Afilipi 2:6-8. Yesu ŵaliji mu sagu jwa Mlungu. Yesu ŵajimasyidwe litawu lyakwe. Yesu ŵajigele sagu jwa kapolo. Yesu ŵajigele chiwoneche cha ŵandu. Yesu ŵalinyichisye. Yesu ŵapikanichisye. Yesu ŵawile. Paulo pakumbesyo ŵajonjechesye maloŵe gaŵili gagaŵe gakusachilwa kwa chiwaga chi: "namuno chiwa cha mtanda." Kusala kaje kuti Yesu ŵawile nganikwatosya Paulo. Litala lyakwe lyakuwa lya Yesu ndilyo lili liwaga lya Paulo.)
YOHANA 3:14Kombolana↗Mpela ila che Musa iŵatite pakulikoleka penani pa luchanamila lijoka lilyakolochekwe ni shaba mwipululu mula, iyoyo peyo Mwana jwa Mundu ikusachilwa anyakulikwe mwinani, (15) kuti jwalijose juchankulupilile akole umi wa moŵa gose pangali mbesi. (16) Pakuŵa Akunnungu ŵaanonyele nnope ŵandu ŵa pachilambo, nipele ŵantyosisye Mwanagwe jwajikape, kuti jwalijose jwakunkulupilila akajonasika, nambo akole umi wa moŵa gose pangali mbesi. (17) Pakuŵa Akunnungu nganantuma Mwanagwe pachilambo kuti aiche kukwalamula ŵandu, nambo aiche kukwakulupusya.
Mpela Musa yatite pakunyakula lijoka mwipululu, iyyoyopeyo Mwana jwa Mundu akusachilwa kunyakulidwa --> kuti jwalijose jwakunkulupilila jikasawonanga.
(Nganisyo syangu syachisyeene: Ukamu wu pasikati pa Numeri 21 ni Yohane 3 nganiuŵa ukamu wauŵanganisye chikagulu chi. Yesu jwalijasile ukamu wu mwakupikanika, chakwamba uwe wakwe. Ŵandu ŵaŵaliji nkuwa m'lisanga nganaŵaŵecheteledwa kuti alilendekasye achinsyene. Ŵandu ŵaŵaliji nkuwa m'lisanga nganaŵaŵecheteledwa kuti aŵe ŵakulimba mtima. Ŵandu ŵaŵaliji nkuwa m'lisanga nganaŵaŵecheteledwa kuti apate machimile mwakulipila. Ŵandu ŵaŵaliji nkuwa m'lisanga ŵaŵechetedwe kuti ALOLE chachikwesyedwe ni Mlungu pa nsonga. Ŵandu ŵaŵaliji nkuwa m'lisanga ŵaŵalolile ŵatemi. Sano nnjianganye masengo gaŵili go pamo ni kuchiona chindu chakusimosya. Njoka jamaliŵa jajakwesyedwe pa nsonga jaliji ni sindo jajilandene ni chindu chachichaliji nkuulaga ŵandu ŵaŵajilolaga. Paulo akusala usyene wakusimosya wanti mpela welewu wa nsalaba. Paulo akuti Yesu ŴATENDEKESYEDWE kuŵa sambi kwa ligongo lyetu, atamose Yesu nganamanyilila sambi (2 Akolinto 5:21). Machimile gakwesyedwe m'sindo jimojajo pamo ni malweso.)
9. BABA MWENSYENE JWAKUMWICHA MWANA "MULUNGU" NI "MBUJE"
1.Ŵaebulania 1:1Kombolana↗Kalakala ko Akunnungu ŵakungulwiche ni achambuje ŵetu kakajinji ni matala gamajinji kwa litala lya ŵakulondola ŵakwe. (2) Nambo moŵa ga mbesi gano aŵechete nowe kwa litala lya Mwanagwe, jwapegwilwe ni Akunnungu indu yose iŵe yakwe, nombe kwa litala lya jwelejo ŵachigumbile chilambo chose. (3) Ŵelewo ali ung'alime wa ukulu wa Akunnungu ni chisau chisyenesyene nti yaali Akunnungu nsyene, indu yose ikwendelechela kupagwa mpela yaitite kuŵa pachilambo malinga ni ukombole wa liloŵe lyao lyalili ni machili. Nombewo paŵamasile kwaswejesya ŵandu mu sambi syao, ŵatemi peuto pakuchimbichikwa kunlyo kwa Akunnungu Ŵakulu.
Jwalakwe atuŵechetesye kupitila mwa Mwanagwe + kupitila mwa Jwalakwejo ŵapanganyisye ilambo --> lulanga lwa ukulu wakwe, ni chiwoneche chakusagalila cha uumi wakwe.
2.Ŵaebulania 1:5Kombolana↗Pakuŵa Akunnungu nganansalila namose jumo jwa achikatumetume ŵakwe ŵa kwinani katema kakali kose kuti, “Mmwejo ndi Mwanangu lelo une ndili Atati ŵenu.” Ni sooni nganansalila katumetume jwa kwinani jwalijose kuti, “Une chime Atati kwa jwelejo nombejo chaŵe Mwanangu.” (6) Ni sooni Akunnungu paŵantumile mu chilambo mwanache jwannume jwakwitiwo ŵatite, “Achikatumetume ŵa kwinani ŵa Akunnungu wose akuŵajilwa kwapopelela.”
MASIKU GA CHIGILIKI⚑ G4416 prototokos — wandanda kupagwa
KALAKALA MMWE ŴATAŴISYE MUSINGI WA CHILAMBO --> MMWEJO MLI MWENUMO, NI YAKA YENU NGANIYAKUŴA NI MBESI.
(Nganisyo syangu jachinsyene: Ali ndaŵi jakuŵa jakusoma Zaburi siŵili mwakwandana ni jinaine jikutenda masengo gagakomboleka. Zaburi 45 ni lulimbo lwa ulombela. Zaburi 102 ni lipopelo lya mundu jwali mu chakusausya. Mu Zaburi 102, maloŵe gele gakuŵechetekwa kwa BWANA, Mlungu jwa Israeli, jwaŵagumbile chilambo. Zaburi syosope siŵili syalembekwe yaka mmasela paujo pakupagwa kwa Yesu ku Betelehemu. Ahebulania 1 akutwanjila mu Zaburi syosope siŵili. Ahebulania 1 akulosya Zaburi syosope siŵili nti maloŵe ga Mlungu Baba. Ahebulania 1 akutenda Zaburi syosope siŵili kwa Mwanache. Nnole yakulekangana yamwana pankati mwa maloŵe ga Zaburi syamsingi ni matwanjilo ga mu Ahebulania 1. Baibulo jangasisa yakulekangana yamwanao, nombe usomo uwu ngaugasisa nombe. Chindu changasakala pankati mwa Zaburi ni Ahebulania 1 ni undu wa mundu jwakuŵechetekwa jula.)
11. J. AMBUJE ŴASALILE AMBUJE ŴANGU — LIVASI LYALIMALICE MKANGANO
MASENGO 2:32Kombolana↗Nipele, Akunnungu ni ŵaŵansyusisye Che Yesu jo ni uweji wose tuli ŵa umboni wa indu yo. (33) Che Yesu paŵakwesiswe ni kuŵichikwa ni Akunnungu kundyo kwao, ŵampochele Mbumu jwa Akunnungu kutyochela kwa Atati ŵao mpela iŵatite pakulanga. Atupele mbumu jo, chelecho ni chinkuchiwona ni kuchipilikana sambano. (34) Pakuŵa che Daudi nsyene nganakwela mpaka kwinani, nambo ŵatite, ‘Ambuje ŵaasalile Ambuje ŵangu, ntame apano kundyo kwangu, (35) mpaka pachinaatende ŵammagongo ŵenu kuŵa chitengu cha kuŵichila makongolo genu.’” (36) “Ŵandu wose ŵa ku Isilaeli akusachilwa amanyilile kwa isyene kuti jwejula Che Yesu jumwaŵambile pansalaba, Akunnungu antesile kuŵa Ambuje ni Kilisito Chiwombosyo.”
DAWUDI NGAŴAKWELILE KU MATUMBI --> MLUNGU ŴANTESILE YESU JWAŴAŴELE, JWAMWAPOPWELE PA NSALABA, KUŴA AMBUJE NI KLISITU.
(Nganisyo syangu syachinsyene: Malingaliro ga Petulo mu Masengo 2:29-36 gali gafupi. Malingaliro ga Petulo ngagasaka luso line. Daudi ŵalembile yankati mundu jwakutama pa dyanja lya kumlyo lya Mulungu. Daudi nganakwelela kutama pa dyanja lya kumlyo lya Mulungu. Mundu akakombolile kwenda kulola likaburi lya Daudi, Petulo ŵasasile m'ndime gakusogolela panandi. Kwaligo, salimo jelejo nganijiŵa yankati Daudi. Petulo jukusasa dzina lya mundu juŵasachile salimo jelejo. Petulo akusasa dzina lya mundu ju mwangali kuwungula chilichose: "Yesu jwaajwejo, jwamwan'jile kunkomanya pamsalaba." Petulo akum'chemela mundu ju "Ambuje ni Klistu wose wawili.")
AMBUJE ŴALUMBILILE, soni ngasakusintika --> MŴE JWAMBUJE PANDAWI JOSE MALINGANA NI CIULE CA MELIKISEDEKI.
Ŵaebulania 5:5Kombolana↗Iyoyo Kilisito nombe nganalitenda nsyene jwakuchimbichikwa kwa kuliŵika aŵe Jwambopesi Jwankulu, nambo Akunnungu ni juŵansagwile ni kunsalila kuti, “Mmwejo ndi Mwanangu, lelo mechete une ndili atati ŵenu.” (6) Iyoyo ŵatite sooni peuto pane Mmalembo ga Akunnungu kuti, “Mmwejo ni Jwambopesi kwa moŵa gose pangali mbesi mpela uwatite kuŵa umbopesi wa Melikisedeki.”
Iyoyo Kilisito nombe nganalitenda nsyene jwakuchimbichikwa kwa kuliŵika aŵe Jwambopesi Jwankulu --> Mmwejo ni Jwambopesi kwa moŵa gose pangali mbesi mpela uwatite kuŵa umbopesi wa Melikisedeki.
Ŵaebulania 7:3Kombolana↗Ngapagwa papalembekwe Mmalembo ga Akunnungu liina lya atatigwe Melikisedeki atamuno liina lya achikulugwe, ngapagwa jwakwimanyilila ŵapagwile chakachi atamuno ŵawile chakachi. Nombewo akulandana ni Mwana jwa Akunnungu, jwelejo chapunde kuŵa Jwambopesi kwa moŵa gose pangali mbesi.
PAKUŴA NGATI NTCHISYO WA MASIKU, NGATI MBESO JA UMOYO --> AKUTAMA MSITILISI KWANDAŴI JOSOPE.
Ŵaebulania 7:24Kombolana↗Nambo Che Yesu nganaŵa mpela ŵanyawo ni akutama moŵa gose pangali mbesi, ni umbopesi wakwe ngaukukombola kupegwa mundu jwine. (25) Ligongo li akupakombola kwakulupusya kusyene ŵelewo ŵakwaŵandichila Akunnungu kwa litala lyao pakuŵa akutama moŵa gose kuti ŵapopeleleje kwa Akunnungu.
JWALAKWE AKUTAMA MASIKU GOSE + ALI NI UDINDO WA UMBOPESI WAKANGASINTHA --> AKUKOMBOLA KUWAKULUPUSYA MPAKA KUMALIKO.
(Nganisyo syangu jwachinsyene: Nsalimo umo waufupi ukwete indu yejinji nnope. Nsalimo 110 jukusala mundu jwaŵilanjidwa ni Daudi kuti Ambuje ŵakwe, jwatemi kundyo kwa Akunnungu. Nsalimo 110 jukusala mwenye jwakulongosya kutyochela ku Siyoni. Nsalimo 110 jukusala jwambopesi jwa moŵa gose pangali mbesi, jwa lupumba lwakala kupunda lupumba lwa ŵambopesi ŵa Israeli, lwalilumbidwe ni Akunnungu kwa nnumbo waŵangajembuchisya Akunnungu. M'Israeli jwakale, sheria jajaŵendekekaga jajilekene mbopesi ja mwenye ni mbopesi ja jwambopesi. Mundu nganijikundikwa kutola ipande yaili pasi pa sheriajo. Nsalimo 110 jukupeleka ipande yaili yosope kwa mundu jumo pe. Chitabu cha Ahebrania chikutumila sura syejinji nkugopolela mundu jwalakwe ali.)
15. K. AKUYUSYIDWE KUTYOKA M'MANDA — NI JWAKUTAMA MWA MMWE
16. K1. LIYAMBO LISYENE, NI MMENE LYASALIDWE
1 Ŵakolinto 15:3Kombolana↗Pakuŵa kundanda nampele ŵanyamwe indu yaili ni mate nnope inapochele une nansyene: Kuti Kilisito ŵawilile sambi syetu mpela yagakuti pakusala Malembelo ga Akunnungu, (4) ni ŵaŵichikwe mwilembe ni kusyuka pa lyuŵa lyaatatu mpela Malembelo ga Akunnungu yagakuti pakusala,
KILISITO ŴAWILE LIGAMBA LYA YAMBI YETU MALINGANA NI MALEMBA + ŴAŚIKIKWE + ŴASYUCE PA LISIKU LYAJINE.
1 Ŵakolinto 15:20Kombolana↗Nambo isyene, Kilisito asyuchile, Jwelejo ali jwaandanda ni chimanyisyo chisyene kwa aŵala ŵandu ŵaŵawile kuti chasyuchikwe.
KLISITU ASYUCHILE KUCHIŴA WA AKUWE, NI KUŴA CHIPAMBANO CHA AŴALA ŴAGONILE.
17. K2. CHIINDU CHAACHIWONECHESYE KUSYUKA KWAKWE PA JWALAKWE
Ŵaloma 1:3Kombolana↗Ngani Jambone ji jikungamba Mwana jwa Akunnungu, Ambuje ŵetu Che Yesu Kilisito. Jwati nkati undu wakwe ŵapagwile mu lukosyo lwa mwenye che Daudi. (4) Nambo nkati umi wao wa chimbumu, Mbumu jwa Akunnungu ŵalosisye kwa litala lya ukombole wakwe kuti Mwana jwa Akunnungu kwa kusyuka kwakwe yaani Kilisito Ambuje ŵetu.
AŴISILE MBEJU JA DAVIDI KUKUYA CHIILU --> ŴALOSYEKWE KUŴA MWANA JWA MLUNGU NI MACHILI, KUPITILA KUSYUKA KWAO KWA ŴAŴE.
(Nganisyo syangu jamwene: Paulo akuŵika sehemu syosope siŵili sya yankwe m'lilombe limo sooni, mwakolanjana, mu Warumi 1:3-4. Yesu ŵaiche kutyochela m'lukosyo lwa Daudi, m'chiilu. Yesu ŵalanjidwe kuŵa Mwana jwa Akunnungu ni machili, kutyochela pakwimuka pakupumuka m'malembe. Mundu jwalijose akukombola kulisimika kuti jwalakwe ali Mwana jwa Akunnungu. Nambo Yesu jikape ni jwaŵe ni chisimo cha yankwe chakulosyedwa kwa kwimuka pakupumuka.)
MBUMU JWA AJULA JWAŴAM'JIMWISYE YESU KUTYOCHELA KU ŴAKUFWA AKUTAMA MWENUMO --> NOMBE CHACHIGAJIMUSYA MASOSI GENU GAGAKUWA.
ŴAGALATIA 2:20Kombolana↗Sambano ngaŵa une sooni jungutama, nambo Kilisito ni ŵakutama nkati mwangu. Umi ungwete sambano mu chiilu, ngwete pakuŵa ngunkulupilila Mwana jwa Akunnungu, juŵanonyele une mpaka ŵautyosisye umi wao kwa ligongo lyangu.
NGWAŴAMBIDWE PAMSALABA PAMO NA KLISTU --> NGATI UNENE, NAMBO KLISTU JUKUTAMA MWA UNE.
ŴAKOLOSAI 1:27Kombolana↗Pakuŵa Akunnungu asachile kwamanyisya ŵandu chantemela cho yachitite pakuŵa chachikulungwa ni cha ukulu chichajenele kwa ŵandu ŵangaŵa Ŵayahudi wose. Chantemela cho chili achi, Kilisito ali nkati mwenu, ni ŵanyamwe wakwe chinkole liunjili lya ukulu wa Akunnungu.
MASIKU GA CHIGILIKI⚑ G3466 musterion — chinsyisyo
CHINSISI ACHI = KLISITU MWA MMWE, CHILOLOLO CHA ULEMELO.
YOHANA 14:23Kombolana↗Che Yesu ŵanjanjile, “Mundu jwalijose anonyelaga une chagakamulisye majiganyo gangu, ni Atati ŵangu chanonyelwe ni mundu jo, une ni Atati ŵangu chituiche kukuŵika ndamo kukwakwe.
NAGA MUNDU ANGONASYE UNE, CHASUNGE MALOŴE GANGU --> CHITUYICHE KWA JWALAKWE, NI KUTAMA NAWE PAMO.
(Ganichisyo yangu jachinsyene: Nkuye chichenene chosope cha lijifunzo ali mpaka kumbesi kwakwe. Yesu ŵaliji pamo ni Atati nkanijigumbidwe chindu chilichose. Yesu ŵakopochele ku ŵandu m'Malembelo Gakala, ni ŵandu wo ŵajendelele kutama. Yesu ŵapagwile kwa mwanamke m'musi wamwana. Yesu ŵaulaŵedwe pachitumbi, pamikwiga, kuŵala mumusi. Yesu ŵakopweche m'lilembe. Baibulo sambano jikuti Yesu akutama MUKATI mwa ŵandu. Mmasile agha ni pakuŵichila lijifunzo lyoyo lyalongolele katema kose. Ndaka jachikulupi ja lijifunzo ali nganijiŵa jakupunda mkangano wakuti Yesu jwaani. Ndaka jachikulupi ja lijifunzo ali kuti jwakwete yosope yi akusaka kutama mkati mwenu. Nnole soni Yohana 14:23: "tuchiika." Liloŵe lyaŵandu ŵajinji lyalyaugwidile Baibulo mu Genesis 1:26 lili chiŵela lipali pelapa.)
20. AKUWUYA SOONI — NI CHISAGULO CHACHIKUTAMA KWAKAWILAWILA
21. L1. AKWICHA, NI LISO LILILYOSE LICHIMLOLA
MASENGO 1:9Kombolana↗Paŵamasile kuŵecheta yeleyo, Che Yesu ŵajigalikwe kwinani akuno ŵanawose achinnolechesyaga, liunde lyaunichile ni ŵanyawo nganiŵaona sooni. (10) Achinduna ŵala paŵaliji nkulolechesya kwiunde Che Yesu ali nkwaula, papopo ŵandu ŵaŵili ŵaŵawasile iwalo yeswela, ŵajimi nkuŵandikana nawo, (11) ni ŵatite, “Ŵanyamwe ŵandu ŵa ku Galilaya, ana ligongo lyachi nkwima pelepa ndi nkulolechesya kwinani? Ŵele Che Yesu ŵajigalikwe kwinani kutyochela kukwenu chachiika sooni chisau intite pakwawona ali nkwaula kwinani.”
Ŵele Che Yesu ŵajigalikwe kwinani kutyochela kukwenu chachiika sooni chisau intite pakwawona ali nkwaula kwinani.
Chiunukuko 1:7Kombolana↗Nnole chaiche mmaunde ni mundu jwali jose chiŵawone. Nombe aŵala ŵaŵansomile ni mpamba, ni ŵandu ŵa ngosyo syose sya pachilambo chalile malilo ligongo lyao. Eloo.
Liso lyosope lichamlola, kwisa soni ŵaŵamtapile.
1.2 Ŵasesalonike 1:7Kombolana↗ni kumpumusya mwanya ŵankulagaswa pamo nowe. Chelecho chichitendekwe pachaoneche Ambuje Che Yesu achityochelaga kwinani pamo ni achikatumetume ŵakwe ŵa kwinani ŵaali ni machili. (8) Akunnungu chiŵajamuche kwa malamba ga mooto wekolele aŵala ŵandu ŵakunkana ni ŵangakujitichisya Ngani Jambone jankati Ambuje ŵetu Che Yesu. (9) Kwamukwa kwawo chikuŵe konangwa kwa moŵa gose pangali mbesi ni kutalikanganywa ni Ambuje ni kutalikanganywa ni ukulu wa ukombole wao, (10) patachiika lyuŵa lyo kuti akuswe pasikati ja ŵaswela ŵakwe ni kusimonjekwa ni ŵandu wose ŵakwakulupilila. Mwanya iyoyo peyo chimme pamo ni ŵanyawo pakuŵa nkulupilile umboni utwansalile ula.
MASIKU GA CHIGILIKI⚑ G1557 ekdikesis — chisasyo
Mmoto wakolela wakutenda chilungamisyo pa ŵanganyaŵa ŵangakwamanyilila Akunnungu, ni ŵangakupikanila Ngani Jambone --> pakuika kuti akusisyidwe muakuwoneka mwa ŵakuswela ŵakwe.
(Nganisyo syangu jaikati: Msomanje mwakuchetesya 2 Ŵatesalonike 1:8. 2 Ŵatesalonike 1:8 jikusala mikutula jiŵili, ngaŵa mkutula umo. Mkutula wandanda ngaukum'manyilila Mlungu. Mkutula waŵili ngaukupilikanicha ngani jambone. Kumanyilila ni kupilikanicha yikusalidwa pamo m'lilamula limo. Nlole soni 2 Ŵatesalonike 1:10, jajili sehemu ja lilamula limo lyeleli. Kwika kwakwe Yesu kwakwe kwakuŵa moto ku mkutula umo, kuli ukulu ku mkutula wine. Ayi jili yakutendekwa jimo. Upande wauli mundu pa yakutendekwa yeleyo ukusagulidwa sambano, ngaŵa kanyuma.)
2.Chiunukuko 19:11Kombolana↗Pelepo nakuweni kwinani kweuguche, nombeko kwana falasi jwanswela. Ni jwakwesile pachanya pakwe akuŵilanjikwa Jwakukulupilichika ni Jwausyene, sooni akwalamula ŵandu ni kumenyana ngondo kwa litala lyambone paujo pa Akunnungu. (12) Meeso gao galiji mpela lilamba lya mooto, ni pantwe pao ŵawete indu yejinji mpela singwa sya chimwenye. Akwete liina lyalembechekwe lyangakulimanyilila jwine akaŵe asyene wo. (13) Ŵawasile chiwalo chetoŵelele mmiasi, ni liina lyao likuŵilanjikwa, “Liloŵe lya Akunnungu.”
Ni jwakwesile pachanya pakwe akuŵilanjikwa Jwakukulupilichika ni Jwausyene --> ni liina lyao likuŵilanjikwa, “Liloŵe lya Akunnungu.
Chiunukuko 19:16Kombolana↗Mu chakuwala chakwe ni mchiiga chakwe lilembekwe liina lyalikuti “Mwenye jwa mamwenye ni Ambuje jwa achambuje.”
Mfumu ja Achimfumu, ni Ambuje ŵa Achambuje.
(Maganichi gangu gapachagulu: Nnole chiwalanjila chamwana m'Chibopelesho 19:12. Yesu jwakwete lina lyalyalembedwe lyanganilimanya mundu jwalijose, nambo jwelejo pe ni jwaŵalimanyilile lyele lina. Mena gagampegwedwe chikulupililo chi gakuoneka pa ndaŵi jimo peji. Mena gakwe ni Jwakulupilika ni Jwausyene. Liloŵe lya Mlungu. Mwenye jwa mamwenye, ni Ambuje ŵa achimwene.)
22. L4. MABUKU GAGAKUNJULIDWE
Chiunukuko 20:11Kombolana↗Nipele nachiweni chitengu cha umwenye chachikulungwa cheswela ni ajula juŵatemi pa chitengu cho. Kwinani ni chilambo yatisile paujo pao ni nganilipagwa liuto kwa ligongo lyao. (12) None naweni ŵandu ŵaŵaliji awile achakulungwa ni achanandi ali ajimi paujo pa chitengu cha umwenye, ni itabu ili iugulikwe. Ni chitabu chiine chaugulikwe chele ni chitabu cha umi. Ŵandu ŵaŵaliji awile ŵalamulikwe malinga ni ipanganyo yao, mpela yaitite kulembekwa mu itabu. (13) Bahali jakopwesye ŵandu ŵaŵaliji awile ŵaŵaliji nkati mwakwe, chiwa ni kwiuto kwa ŵandu ŵawile kwakopwesye ŵandu ŵaŵaliji awile ŵaŵaliji nkati mwao. Jwalijose ŵalamulikwe malinga ni ipanganyo yakwe. (14) Nipele chiwa ni kwiuto kwa ŵandu ŵawile yaponyekwe mu litanda lya mooto. Lyele litanda lya mooto lyo lili chiwa chaaŵili. (15) Mundu jwalijose jwangawoneka liina lyakwe kulembekwa mu chitabu cha umi, ŵaponyekwe pa litanda lya mooto.
MABUKU GAUGULIDWE + BUKU LINE LYAUGULIDWE, LYALILI BUKU LYA UMI --> JWALIJOSE JWANGASIMANIKWA JUŴELECHEDWE M'BUKU LYA UMI ŴAPONYEDWE M'LITANDA LYA MOTO.
(Nganisyo syangu syachinsyene: Mitundu jiŵili ja mabuku jikuoneka pa chindanda cha uchimwene mu Chiunukuo 20:12. Buku limo likulembekasya yaŵatesile ŵandu. Buku line likulembekasya majina, jikuŵilanjikwa buku lya umi. Chiunukuo 20:12 nganisyoŵecheta kuti mundu jwalijose ŵakulupuchilwe ni yaŵalembekwe mmabuku ga masengo. Chiunukuo 20:15 jikuŵecheta kuti chindu chimo chachaŵasagulaga mbesi ni kaŵe lina lya mundu lyalembekwe mbuku lya umi.)
YOHANA 3:36Kombolana↗Jwakunkulupilila Mwana akwete umi wa moŵa gose pangali mbesi, jwangakunkulupilila Mwana ngakola umi, ni uchimwa wa Akunnungu uli pa jwelejo.”
Jwakunkulupilila Mwana akwete umi wa moŵa gose pangali mbesi.
Ŵaloma 6:23Kombolana↗Pakuŵa mbote ja sambi jili chiwa nambo ntuuka waakukoposya Akunnungu uli umi wa moŵa gose pangali mbesi mu kulumbikana ni Kilisito Yesu Ambuje ŵetu.
MALIPILO GA SAMBI GALI CHIWA --> MPUNJI WA MLUNGU NDI UMI WA MASIKU GOSOPE KUPITILA YESU KRISTU M'BUJE WETU.
(Nganisyo syangu jaajika: Aroma 6:23 ni ndime jajikulungwa mwa chiwundo chose chi. Aroma 6:23 ni sentensi jamwana jaajikwete magaŵanyo gaŵili. Sambi jikwete malipilo gagakusachilwa kulipidwa, nombe malipilo galyo ni chiwa. Malipilo galyo gakulipidwa m'nakati mwa isyene iŵili. Ampaka mundu alipile malipilo galyo achimisyene, kwa yaka ni yaka, kapena mundu akaje chele Yesu achilipilile kala, mpela chawanya. Chelecho ni chisagulo chose. Ndapagwa mundu jwakupona kupanganya chisagulo chele, ligongo kutenda chisagulo ngati ni chisagulo cha isyene yandanda. Yosope mu chiwundo chi, kutandila pa "tuŵichile mundu" mu Genesis 1:26 mpaka pa chindanda cha uchimwene mu Chiunukuko 20, ikuŵa ikwenda nakwendelechesya kwakwika chisagulo chimochi chele. Chikwendelechela kuŵa ni ndema jakupanganya chisagulo chele. Yesu akwendelechela kuŵilanga.)
1.MASENGO 4:12Kombolana↗Jwelejo jikape ni jwakukombola kwakulupusya ŵandu, pakuŵa pachilambo pose ngapagwa liina litupegwilwe lyalitukukombola kukulupuswa nalyo.”
Jwelejo jikape ni jwakukombola kwakulupusya ŵandu --> pakuŵa pachilambo pose ngapagwa liina litupegwilwe lyalitukukombola kukulupuswa nalyo.
MALIWO
Chiunukuko 22:17Kombolana↗Mbumu jwa Akunnungu ni mwali jwaulombela akuti, “Njise!” Jwakugapilikana maloŵe ga, akusachilwa asale, “Njise!” Ni mundu jwakwete njota, ajise, ni mundu jwakusaka meesi gagali ni umi ajigale pangali malipilo.
Mbumu jwa Akunnungu ni mwali jwaulombela akuti --> ni mundu jwakusaka meesi gagali ni umi ajigale pangali malipilo.
(Nganisyo syangu syachinsyene: Chiŵilanjo chomaliso mu Baibulo nganichisaka ndalama. Chiŵilanjo chomaliso mu Baibulo chikuŵichidwa kwa mundu jwalijose. Liloŵe lyalikamulisyidwa ni "jwalijose." Liloŵe "jwalijose" nganilikunkanila mundu jwalijose, mwakusaka. Chelechi chikukamulisya mundu jwakusakala nnope juŵakuŵalanga chikagulo chi. Chelechi chikukamulisya mundu juŵasaliile ee kwa yaka ni yaka. Yesu, jwali yosope yeleyi, ni jwelejo jwakuŵecheta kuti Njise. Chelicho chakusachilwa mundu ni kuwika ni kutola mesi ga umi.)
DIDAKI JA MASOKA
1. Ahebulayo 9:22 — Ni yindu yosope pafupifupi ikutakasidwa ni malamulo kwa myasi:
a) Pakuti umi wa chiilu uli m'myasi
b) ni kupanda kwitika mbasi nganipagwa kulekelela
c) ligongo ndopa jijo jajikupanga chiwombolo cha moyo
Yakuti maloŵe gakukamula: liloŵe limo lya Chingelesi "Lord" likulosya maloŵe gaŵili gakusiyana ga Chihebeli mu Sabuli 110:1. Maloŵe gaŵili ga Chihebeli ni Yehovah (H3068) ni adown (H113). Chisyasyo chosope chaŵechete Yesu mu Matayo 22:45 chikwima pa kusiyana kweleku.
--> Ichindu chi chikukamulana ni mmwejo: Yesu nganijiŵa jwakwe basi jwaŵiche. Yesu nganijiŵa jwakwe basi jwakwika. Yesu ali jwakusaka kutama mwenumwe sano (Akolosayi 1:27, Ŵagalatiya 2:20).
Chindu chachikuwambatila ku ukale wangamala: malipilo ga sambi ni chiwa. Mbepesi ja Mlungu ni umi wangamala kupitila mwa Yesu Kilisito Ambuje wetu (Warumi 6:23). Aga ni matala gawili gene gakulipila ngongole ja sambi.
Litala lyakusepuka: Sabuli 110:4 ni chitabu cha Ŵaebulania sura 7 sikutugulila jijusyo jajikulungwa ja unsembe wa Melekisedeki. Jijusyo ji jikulosya mwenye ni jwansembe ŵakamulana mu mundu jumo, jwakala kupunda malamusi, jwalumbidwe ni Mlungu kwa lumbo lyakwe lyangaligalauka. Jijusyo ji jikusaka chikagulo chakwe chachikulungwa payekape.
--> Litala lyakupwatika: 2 Thessalonians 1:7-10 ni Revelation 19:11-16 sikutupeleka pa lijiganya lyosope lya kuujila kwa Yesu. Lijiganya lyele likusaka usyene wa kuujila kwa Yesu, kuti kuujila kwa Yesu kuchiika mwachitema, ni lamulo lya kulolechesya kuujila kwa Yesu. Sala mwachiwewe: Malembo gakusala usyene wa kuujila kwa Yesu ni ngagapeleka ndaŵi jajikuwika ja kuujila kwa Yesu (Matthew 24:36, Acts 1:7). Utumiki wu nombe ngaupeleka ndaŵi jajikuwika ja kuujila kwa Yesu.