See More Jesus
Qach’abel
🌐 Language
'Olelo Hawai'iAfaan Oromoobahasa IndonesiaBelarusianBrezhonegCebuanoChamorroChichewachiShonaChongthuCiyawoDanskDeutschEestiEnglishEspañolEsperantoeʋegbeFrançaisHausaHrvatskiIgboIlocanoItalianoKikuyuKiswahiliKiyombiKreyòl AyisyenLatinaLatviešulietuviųLingálaLugandaMagyarMahasuiMāoriNederlandsNorskPohnpeianPolskiPortuguêsQach’abelRomaniRomânăSanskritSetswanaShqipsrpski jezikSuomiSvenskaTagalogTiếng ViệtTonganTwiTürkçeUyghur tiliYorùbáÍslenskaČeštinaБългарскиРусскийУкраїнськаעבריתاردوالعربيةفارسیكوردی سۆرانیअहिराणी‎नेपालीभद्रवाही‎मराठीमानक हिन्दी‎हरियाणवी‎অসমীয়াবাংলাਪੰਜਾਬੀગુજરાતીଓଡ଼ିଆ‎தமிழ்తెలుగుಕನ್ನಡമലയാളംไทยဗမာἙλληνική中文日本語한국어+ Ronojel ri ch'ab'al

Ri Ajawxel ri Xkꞌastaj — Jun Tijonik che ri Loqꞌalaj Wuj KJV rachiꞌl ri Ajilabꞌal re Strong

RI CHꞌEKOJ, RI QꞌALAJISANIK, XUQUJEꞌ RI TZALIJIK — SUKꞌ RUMAL RI KAMIKAL XUBꞌAN WAꞌ, XUQUJEꞌ JAS KAPETIK KANOK

SEE MORE JESUS · wanttoseemore.com
K’iche’ of Totonicapan NTEspañol Spanish study

Ri Ajawxel ri Xkꞌastaj — Jun Tijonik che ri Loqꞌalaj Wuj KJV rachiꞌl ri Ajilabꞌal re Strong

RI CHꞌEKOJ, RI QꞌALAJISANIK, XUQUJEꞌ RI TZALIJIK — SUKꞌ RUMAL RI KAMIKAL XUBꞌAN WAꞌ, XUQUJEꞌ JAS KAPETIK KANOK
K'utb'al Uxe'al Loq'alaj Tzij pa Wuj — ri Utz Laj Tzij re Jesucristo

TZIJ RI KAJALATAJ

Jas che rajawaxik xkam ri Jesús? Jas ri xukꞌut ri jul ri man kꞌo ta chi che? Jas kakꞌulmatajik are ri kꞌa katzalij chi loq? We tijonik riꞌ kukꞌam bꞌik ri oxibꞌ kꞌutunik pa ri Loqꞌalaj Wuj, xuqujeꞌ kuya bꞌe che ri Loqꞌalaj Wuj chutzꞌaqatisaxik ri kꞌutunik rukꞌ ri utzij areꞌ.
Ri etaꞌmanik riꞌ kuya' uchꞌobꞌik jasche rajawaxik xtix ri kikꞌ. Ri etaꞌmanik riꞌ kuya' uchꞌobꞌik janipa qajinaq wi, xuqujeꞌ jachike upatanik xuchꞌaq ri cruz che Areꞌ. Ri etaꞌmanik riꞌ kuya' uchꞌobꞌik ri Qajaw Tataxel ri kuya' bꞌiꞌaj che ri Ukꞌojol chi Dios xuqujeꞌ Ajawxel. Ri etaꞌmanik riꞌ kuya' uchꞌobꞌik ri Ajawxel ri xchꞌaw rukꞌ ri Rajaw David. Ri etaꞌmanik riꞌ kuya' uchꞌobꞌik ri Cristo kꞌastajinaq chike ri kaminaqibꞌ, xuqujeꞌ ri Cristo kꞌo kꞌaslemal pa taq ri winaq ri xkolotajik rumal Areꞌ. Ri etaꞌmanik riꞌ kuya' uchꞌobꞌik ri utzalijem, xuqujeꞌ ri jun chaꞌoj ri kꞌo na pa jun amaqꞌel.

OXIB' KUCHOLIJ KE'K'UT WI RI JUN CHOMANIK RI'

1. ¿Jas che ri kamikal rech ri Jesús rajawaxik xkꞌulmataj rukꞌ kikꞌ, man rukꞌ jun jastaq chik ri man kꞌax taj?
2. ¿Jas ta kꞌu xkwin ri David chubꞌixik che ri ukꞌojol chi are ri uAjaw pa Salmo 110:1?
3. ¿Jas xukꞌut ri kꞌastajibꞌal, xuqujeꞌ jas kakꞌulmataj are kuriq loq ri Jesús?

ANIKʼOJ TIKAJIL

1 TIMOTEO 2:5K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Rumal cher xa jun ri Dios xuqujeꞌ xa jun riꞌ chꞌawenel cho ri Dios pa kiwiꞌ ri winaq, areꞌ ri Jesucristo ri achi, (6) ri xuya ri ukꞌaslemal chi kikolik konojel ri winaq. Are waꞌ ri qꞌalajisanik ri xuya ri Dios pa ri kꞌyaqal qꞌotaj.
JUN DIOS + JUN K'AMOL B'E CHIKIXOL DIOS XUQUJE' WINAQ, RI ACHI CRISTO JESÚS.
(Ri nuchomanik pa wanimaꞌ: Jun ajchꞌekonel (ri kꞌo chikixoꞌl kebꞌ winaq ri jachtal kikꞌamik chi kꞌolik, rech kuꞌjal kan chi kejunam) rajawaxik kuchꞌek pa tzij chi kekꞌo ronojel ri kebꞌ tinamit, we mat jewaꞌ man kuya taj u okik che ajchꞌekonel. Chiwila la ri kubꞌij 1 Timoteo 2:5 chirij ri ajchꞌekonel: "ri achi Cristo Jesús." Ri Jesucristo rajawaxik kuxik jun achi, we mat jewaꞌ man kuya taj kutakej kꞌolik jawjeꞌ e kꞌo wi ri winaqiꞌ xuqujeꞌ kukamisaj ribꞌ rukꞌ jun kamikal je ri kikamikal ri winaq. Chiwila la ri kubꞌij 2 Corintios 5:19 chi qas tzij chupam ri kamikal riꞌ: "Ri Dios kꞌo pa Cristo." Ri Jesucristo rajawaxik kuxik ri Dios, we mat jewaꞌ ri ukamikal xa jun chik achi ri kakam, man kuya ta kolotajem (kolotajem chuwach ri makaj xuqujeꞌ ri qꞌatoj tzij rech ri makaj) che jun winaq. Rumal riꞌ ri kꞌutunik "jachin ri Jesús" man xaq ta jun kꞌutunik che ri qꞌalajisanelab xa keꞌ. Ronojel ri kꞌutuꞌmanik chirij ri kolotajem kꞌo pa uqꞌabꞌ ri kꞌutunik riꞌ.)

1. H. JAS RUMAL RAJAWAXIK WI RI KAMIKAL — RI BʼE CHI TZALIJ RUKʼ RI DIOS

2. H1. RI KꞌAX, TZIJOM PA UTZILAL

Isaiah 59:2K'ak'a' Biblia↗Jach↗
RI IMAK XKIJACH CHIKIXOʼL IWECH RUKʼ RI IDIOS.
ROMANOS 3:23K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Xa kꞌu rumal cher konojel xemakunik rumal riꞌ maj ke che ri ujuluwem ri Dios.
Xa kꞌu rumal cher konojel xemakunik rumal riꞌ maj ke che ri ujuluwem ri Dios.

3. H2. JAS CHE KIKꞌ, MAN JUN CHIK RI SIBꞌALAJ CHꞌANIM

HEBREOS 9:22K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Ri taqanik kubꞌij chi rukꞌ kikꞌ kachꞌajchꞌobꞌex ronojel, jeriꞌ rumal we man katixtobꞌ kikꞌ man kakuyutaj ta ri makaj.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO ⚑ G859 aphesis — Kuyubꞌ na mak
jeriꞌ rumal we man katixtobꞌ kikꞌ man kakuyutaj ta ri makaj.
Leviticus 17:11K'ak'a' Biblia↗Jach↗
RI UKʼASLEMAL RI TIʼJ K'O PA RI KIKʼ --> ARE RI KIKʼ KABʼANOW TOJB'AL MAK RECH RI ANIMA.
HEBREOS 10:4K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Rumal cher ri kikikꞌel ri e wakax xuqujeꞌ ri e kꞌisikꞌ man kakwin taj kuchup ri makaj.
Rumal cher ri kikikꞌel ri e wakax xuqujeꞌ ri e kꞌisikꞌ man kakwin taj kuchup ri makaj.
(Ri nuchomanik pa nuanimaʼ: We kakoj kʼutu' waʼ oxibʼ tzij junam, kʼutu' ronojel ri ojer taq banik rech sipanik chirij mak. Ri kʼaslemal kʼo pa ri kikʼ. Ri mak kraj jun kʼaslemal. Pa ojer taq qʼij, ri sipanik chirij chikop xkiya' toqʼobʼ (jun kʼolibʼal jastaq mawi jeqel rech kʼatzinik cho ri Ajawaxel) qʼij chi qʼij, pa jarubʼ ciento junabʼ. Ri wuj Hebreos kubʼij pa saqil chi ri sipanik chirij chikop man kekwin taj kesax kanoq ri mak. ¿Jasechi ronojel ri sipanik chirij chikop banom wi kʼut? Ri sipanik chirij chikop xkiya' kanoq ri kʼas rech mak kʼutunik chi mawi tojtajinaq. Ri sipanik chirij chikop are jun nimaʼq, kikʼot qʼij, kʼutbʼal che kabʼantajik jun kʼaslemal toqʼatal. Ri sipanik chirij chikop xkiya' kʼolibʼal che ri kʼutbʼal riʼ kʼa che ri jun kamikal ri kekwin kutoj ronojel ri kʼas rech mak.)

4. H3. JAS NIMAL XQAJ LOQ

FILIPENSES 2:5K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Ri inoꞌjibꞌal rajawaxik je kuxik jetaq ri rech ri Cristo Jesús, (6) ri areꞌ, pune are Dios, man xukoj ta uchuqꞌabꞌ chubꞌixik chi tzi are wi Dios. (7) Xane xubꞌan nitzꞌ chibꞌil ribꞌ jeꞌ jas jun ajchak, xalax pa ri uwachulew jetaq jun winaq, xuqujeꞌ xubꞌan achi chibꞌil ribꞌ. (8) Are xubꞌan achi chibꞌil ribꞌ, xumochꞌ ribꞌ, xnimanik xeꞌ kꞌa pa ri kamikal, kamikal cho ri ripbꞌal.
Are kꞌo pa ujalajik ri Dios --> xukꞌam ri ujalajik jun patanijel --> xnimanik kꞌa pa ri kamikal, ri kamikal cho ri cruz.
(Ri nuchomanik pa in wa': Chawila' ri k'utunik rech qajem pa Filipenses 2:6-8. Ri Jesús k'olik pa ub'antajik Dios. Ri Jesús xesax ri uq'ijilanik. Ri Jesús xukoj ub'antajik jun patanijel. Ri Jesús xukoj ri kikaslemal achi'ab'. Ri Jesús xoq'exataj. Ri Jesús xnimanik. Ri Jesús xkamik. Ri Pablo kuya' ki'ib' chik tzij ri man rajawaxik ta pa ri tzij: "xa kamik pa cruz." Xaq xuquje' ubixik chi ri Jesús xkamik man uxlab' ta pa ri chomanik rech Pablo. Ri jastaq rech ri kamik ri xuk'ulmaj ri Jesús are' jun ch'aqa' chik che ri chomanik rech Pablo.)

5. H4. RI QAS XUTOJ — BITAL NAB'E, XUQUJE' BITAL CHI JUMUL CHI RIJ

Isaiah 50:6K'ak'a' Biblia↗Jach↗
XINYAꞈ WIJ CHIKIWACH RI Eꞈ CHꞈAꞈYONELAꞈ --> MAN XINMUQ TA WACH CHUWACH KꞈIXIBꞈAL XUQUJEꞈ CHUꞈBꞈAꞈL.
Psalm 22:16K'ak'a' Biblia↗Jach↗
XKIKOJ CH'AQ'A' PA RI NUQ'AB' XUQUJE RI RAQAN --> KIJACH RI NUATZ'YAQ CHIKIWACH, KIKIQASAJ SUERTE PU WI' RI NUATZ'YAQ.
MATEO 27:35K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Kꞌa te riꞌ xkiripo xuqujeꞌ xoꞌk pa etzꞌanem rech kakilo jachin kachꞌekow bꞌik ri ratzꞌyaq.
XKIRIP CHIRIJ RI CRUZ, XKIJACH RI URATZꞌYAQ, XKIYAꞌ SUERTE CHIRIJ --> RECH KATZꞌAQAT RI TZꞌIBꞌATAL KANOQ.
JUAN 19:34K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Pune jeriꞌ jun chike ri ajchꞌoꞌjabꞌ chajil tinimit xujut bꞌik ri cheꞌ chꞌeyabꞌal che ri ukꞌalkꞌaꞌx ri Jesús, jeriꞌ xel loq kikꞌ xuqujeꞌ ja che.
JUN LANSA XOK PA UXUKUT --> ANIM XEL BIK KIKʼ XUQUJEʼ JAʼ.
(Ri nuchomanik pa wanima: Ri David xutzꞌibꞌaj chirij ri qꞌabꞌ xuquje ri aqan ri xkoj pa ri Salmo 22. Ri David xutzꞌibꞌaj chirij ri ajchꞌoꞌjabꞌ ri xkijach ri kiatzꞌyaq pa ri Salmo 22. Ri David xutzꞌibꞌaj waꞌ jumul mil junabꞌ nabꞌe che ri ta jun winaq pa Israel kilowik jun crucifixión. Ri David man tajin ta kutzꞌibꞌaj chirij jun jastaq ri xkꞌulmatajik che areꞌ pa uwiꞌ. Ri Mateo xutzꞌibꞌaj kanoq nikꞌaj siglos ikꞌowinaq, kꞌa te riꞌ ri crucifixión rech ri Jesús xkꞌulmatajik. Ri Mateo xutzꞌibꞌaj kanoq chi ri ajchꞌoꞌjabꞌ xkibꞌan xaq junam rukꞌ ri xubꞌij ri Salmo 22. Ri Mateo kubꞌij subꞌalaj rumal ri ajchꞌoꞌjabꞌ xkibꞌan waꞌ: "rech kutzꞌaqatisaj na." Chasikꞌij ri kꞌiꞌaal tzij junam. Ri David xutzꞌibꞌaj ri utzij tajin kukaꞌyej apanoq pa ri qꞌij, maj retaꞌmabꞌal we kꞌo na kakꞌulmatajik ri crucifixión. Ri Mateo xutzꞌibꞌaj ri utzij tajin kukaꞌyej chirij ri crucifixión, maj kꞌo kubꞌan che man xkꞌulmataj ta ri crucifixión.)

6. H5. JAS URAJ RI KAMIKAL — JUN Q'AB'ARIL, MAN JUN K'AXKO'L TAJ

ROMANOS 5:8K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Ri Dios xukꞌut ri uloqꞌanik chiqawach, jeriꞌ rumal ri are uj aꞌjmakibꞌ na, ri Cristo xkam rumal qe. (9) Xbꞌantaj sukꞌ chaqe rumal ri ukikꞌel, xuqujeꞌ kujkoltaj na che ri nimalaj uqꞌatoj tzij ri kape na. (10) Are taq uj ukꞌulel kan ri Dios, xujutzir rukꞌ, rumal ri ukamikal ri Ukꞌojol, rumal kꞌu che ri uj utzirinaq chi rukꞌ ri Dios, kujkoltaj na rumal ri ukꞌaslemal ri Ukꞌojol.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO ⚑ G2644 katallasso — junamisam
KAMIK PA TAQ RI QAMAK NAJTAKALIK, RI CRISTO XKAM CHIQECH --> XUJUTZIRISAJ KUK' RI DIOS RUMAL RI UKAMIK RI UK'AJOL.
2 CORINTIOS 5:18K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Ronojel we jastaq riꞌ che ri Dios petinaq wi, are ri Dios rumal ri Jesús xujrutzirisaj rukꞌ areꞌ, xuqujeꞌ xuya chaqe chi kaqatzijoj chike nikꞌaj chik we utz laj taq tzij riꞌ. (19) Ri Dios pa Cristo xeꞌrutzirisaj rukꞌ Areꞌ ri winaq rech ri uwachulew, man are ta xril ri kimak, xuqujeꞌ xuchilibꞌej chaqe uj chi kaqatzijoj ri utz laj taq tzij. (20) Xaq jeriꞌ ujutaqoꞌn ri Dios, jer ta ne tzi are Dios kachꞌaw chiqachiꞌ uj kubꞌij chiꞌwe ri rajawaxik kibꞌano. Rumal riꞌ kaqata chiꞌwe puꞌbꞌiꞌ ri Dios chixutziroq rukꞌ ri Dios. (21) Ri man xretaꞌmaj ta wi mak, qumal qe je xbꞌan ajmak chech, rech jeriꞌ ri uj kujuxik sukꞌ cho ri Ajawxel Dios pa Cristo.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO ⚑ G2643 katallage — utzirisanik
RI DIOS KꞌO PA CRISTO, TAJIN KUBꞌAN UTZ CHIK RI UWACHULEW RUKꞌ AREꞌ --> XUBꞌAN CHE AREꞌ KUX MAK PA QAWIꞌ, RI MAN RETAꞌM TAJ MAK.

7. H6. RI KUMATZ PA RI CHE' — JUN OJER ETAL RI XUKOJ PA RIB'

Numbers 21:8K'ak'a' Biblia↗Jach↗
RONOJEL RI TZʼAPITAJINAQ, ARETAQ KRILO, KAKʼASLIK.

8. JALAJOJ KAꞌYEꞌEM, JUNAM RETAL — ri cheʼ pa ri qʼatal ulew, xuqujeʼ ri cruz puwiʼ ri juyubʼ

JUAN 3:14K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Jetaq ri xubꞌan ri Moisés xuxekebꞌa ri kumatz pa ri katzꞌinow ulew, je xuqujeꞌ kabꞌan na che uxekebꞌaxik ri uKꞌojol ri Achi. (15) Jeriꞌ rech xapachin ri kakojon che kuriq na kꞌaslemal ri maj ukꞌisik. (16) Ri Dios sibꞌalaj xuꞌloqꞌaj ri winaq ri e kꞌo choch ri uwachulew, xuya ri xa jun uKꞌojol rech xapachin ri kakojon che man kasach ta uwach xane kꞌo ukꞌaslemal ri maj ukꞌisik. (17) Ri Dios man xutaq ta loq ri uKꞌojol chuqꞌatik tzij pa kiwiꞌ ri winaq ri e kꞌo choch ri uwachulew, xane xpetik rech rumal rech kekolotaj ri winaq.
Jetaq ri Moisés xuyak ri kumatz pa ri juyub, je laʼ kʼo chi kyak ri Ukʼojol Achi --> Xapachin ri kukojo upam, man kasach ta uwach.
(Nu pixab' pa wanimaa': Ri jun jachinaq chi kib' chi kikiwach ri Números 21 xuquje' ri Juan 3 man are ta jun jachinaq chi xuk'iyisaj we jun tijonik riʼ. Ri Jesús xub'ij chi rij ri jachinaq riʼ pa saqil xuquje' pa ch'awem, chi rij ri utz'aqat ri areʼ. Ri winaq ri e kaminaq chik chupam ri taq'aj man xb'ix ta chike chi kekunataj kib' pa kikʼaslemal. Ri winaq ri e kaminaq chik chupam ri taq'aj man xb'ix ta chike chi kekowinik. Ri winaq ri e kaminaq chik chupam ri taq'aj man xb'ix ta chike chi kechojmirsaj kib' rech kakich'ak jun kunab'al. Ri winaq ri e kaminaq chik chupam ri taq'aj xb'ix chike chi keka'yin che ri xyakatax rumal ri Dios pa ri che'. Ri winaq ri e kaminaq chik chupam ri taq'aj ri xeka'yinik xekowin xkʼasl. Kamik chomaj pa junam ri ka'ib' k'utb'al riʼ, xuquje' chi ri jun karaj ri man kel ta kanoq. Ri kumatz bronce ri xyakatax pa ri che' junam ub'antajik rukʼ ri jun ri tajin kekamisan ri winaq ri keka'yinik. Ri Pablo kub'ij jun qas tzij ri man kel ta kanoq chi rij ri cruz. Ri Pablo kub'ij chi ri Jesús xb'antaj mak pa qawi', pune ri Jesús man reta'am ta wi jas ri mak (2 Corintios 5:21). Ri kunab'al xyakatax rukʼ ri junam ub'antajik rukʼ ri itzel etzelal.)

9. RI TAT PACHE'CH KUB'IJ CHI RE RI K'AJOLAXEL "DIOS" XUQUJE' "AJAW"

1. HEBREOS 1:1K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Ojer uloq ri e qꞌalajisal taq tzij xkibꞌij ri utzij ri Dios chike ri e qatat qanan. Kꞌi mul xkitzijoj ri tzij xuqujeꞌ jaljoj xkibꞌan chubꞌixik. (2) Kamik kꞌut pa we kꞌisbꞌal qꞌij junabꞌ, ri Dios xujuchꞌabꞌej xa rumal ri Ukꞌojol. Rumal rech ri ukꞌojol xutik ronojel ri jastaq, xuqujeꞌ xubꞌan che ri ukꞌojol xux ajchoqꞌe rech ronojel ri jastaq. (3) Ri kꞌojolaxel Dios are utunal ri ujuluwem ri Tataxel Dios, xuqujeꞌ je kapetik jas ri Tataxel, are xuqujeꞌ ri kꞌojolaxel ukꞌaꞌninaq ronojel ri jastaq rukꞌ ri tzij rech ri ukwinem. Ri ukꞌojol ri Dios xkwinik xubꞌano chi ri Dios xukuy ronojel ri qamak, kꞌa te riꞌ xpaqiꞌ chikaj rech xeꞌtꞌuyul pa uwiqiqꞌabꞌ ri tꞌuyul wi ri Dios.
Ri Dios xchʼaw chqe rumal ri Ukʼojol + Rumal areʼ xubʼan xuqujeʼ ri uwachulew --> Are ri saqilal re ri ujuluwem, xuqujeʼ ri qʼalaj retal ri ubʼanik.
2. HEBREOS 1:5K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Rumal cher ri Dios man xubꞌij taj che jun ángel: At at nukꞌojol, kamik riꞌ kinux aTat. Xuqujeꞌ man xubꞌij ta che jun ángel: In kinux na uTat xuqujeꞌ Areꞌ kux na nukꞌojol. (6) Xuqujeꞌ are xutaq loq ri Dios ri ukꞌojol pa we uwachulew riꞌ, xubꞌij: Qꞌijilaꞌx ri ubꞌiꞌ kumal konojel ri angelibꞌ.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO ⚑ G4416 prototokos — nabʼe alaxem
Rumal cher ri Dios man xubꞌij taj che jun ángel: At at nukꞌojol? --> Qꞌijilaꞌx ri ubꞌiꞌ kumal konojel ri angelibꞌ.
(Nu pixabʼ pa in wal: Ronojel ri nabʼe uwuj ri wuj rech Hebreos kubʼan jun nimalaj tzijonem chi kʼo rukʼ. Ri tzijonem are chi ri Ajkʼwal man jun angel taj xuqujeʼ man jubʼiqʼ jun angel. We jastaq riʼ rajawaxik kachʼobʼotaj pa jun etamanik ri xa kʼa xutzʼapij nim uwach chike ri jun kʼutbʼal ubʼiʼ "ri angel rech ri Ajawxel." Ri tzij pa hebreo malak kubʼij jun samaj rech taqonik. Ri Ukʼwal ri Dios areʼ xubʼan ri samaj riʼ pa jujun mul pa ri Ojer Testamento. Xa ta ne ri tzʼibʼanel rech ri wuj rech Hebreos man kuya ta bʼe che jachin ri kuꞌkoj ri Ajkʼwal kukʼ ri tiktal angelabʼ. Ri angelabʼ bʼanom chike keqʼijilaʼj ri Ajkʼwal.)
3. HEBREOS 1:8K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Are katzijon ri Dios chirij ri kꞌojolaxel, kubꞌij: Ri ajawarem la Dios jeqel chibꞌe qꞌij saq, kakoj ri kwinem la chubꞌanik ri sukꞌal. (9) Xloqꞌaj la ri sukꞌal xuqujeꞌ xetzelaj la ri etzelal; rumal riꞌ ri Dios, ri Dios la, xuqꞌij aceite rech kiꞌkotemal pa wiꞌ la, xuya qꞌij la chikiwach ri achiꞌl la. (10) Xuqujeꞌ kubꞌij: Ajawxel, xtik la loq ri uwachulew pa ri majibꞌal rech ronojel xuqujeꞌ lal xbꞌanow la ri e kaj. (11) We jastaq riꞌ kasach na kiwach, are kꞌu ri lal jeqel la chibꞌe qꞌij saq. We jastaq riꞌ kejar na jetaq ri kakibꞌan ri atzꞌyaq. (12) Kebꞌus na la jetaq ri kabꞌan che jun manta, xuqujeꞌ kekꞌexen na jetaq ri atzꞌyaqibꞌal; ri lal kꞌut man kakꞌexen ta wi la, xuqujeꞌ ri junabꞌ la maj ukꞌisik.
Chirij ri Ukʼojol kubʼij: Ri atzʼalam, at Dios, kʼo na chibʼe qʼij saq --> At, Ajawxel, pa ri majibʼal xaya ri uxeʼal ri uwachulew.
(Ri nuchomanik pa wanimaꞌ: Chasikꞌij chi jumul ri e job chꞌaꞌteꞌm nabꞌe tzij re ri Hebreos 1:8: "Xa xuqujeꞌ che ri Ukꞌajol kubꞌij." We tzij riꞌ man are taj retaꞌmabꞌal ri xtzꞌibꞌan ri wuj Hebreos chirij ri Jesus. We tzij riꞌ kutzꞌibꞌaj ri Qajaw Dios tajin kachꞌaw pa uwach ri Ukꞌajol. Ri Qajaw Dios kubꞌiꞌnaj ri Ukꞌajol "¡Dios!" Ri Qajaw Dios kꞌa te riꞌ kubꞌiꞌnaj ri Ukꞌajol "Ajaw." Ri Qajaw Dios kꞌa te riꞌ kuya ri utaqanik che ri Ukꞌajol rumal xubꞌan ri uwachulew xuqujeꞌ ri kaj. We jun winaq karaj kutzukuj chi ri Ukꞌajol man kꞌo ta jumul kabꞌix "Dios" che pa ri Loqꞌalaj Tzꞌibꞌ, are taqal che kuchꞌekelaꞌ we tzꞌibꞌ riꞌ, jawjeꞌ ri Qajaw Tataxel kubꞌiꞌnaj ri Ukꞌajol Dios.)

10. JUNAM RETAꞌXIK, JUNAM UXEꞌAL — jun bꞌix tzꞌibꞌatal pa uwiꞌ jun ajawinel, xuqujeꞌ ri Tataxel kutzijoj che ri Ukꞌojol

Psalm 45:6K'ak'a' Biblia↗Jach↗
Ri atzꞌuq, Dios, kꞌo chibꞌe qꞌij saq --> ri Dios, ri aDios, xattzꞌaqan rukꞌ ri aceite rech kiꞌkotemal chikiwach ri awachbꞌil.
Psalm 102:25K'ak'a' Biblia↗Jach↗
OJER KAT YAꞌOW UTAQANIK RI UWACHULEW --> AT ARE JUNAM, XUQUJEꞌ RI AJUNABꞌ MAN KꞌO TA UQꞌISIK.
(Nuchomanik pa wa': Are wa' jun kꞌolibꞌal jawjeꞌ ri usikꞌixik kebꞌ tzꞌibꞌatalik pa junam kꞌo qas patanik. Ri Salmo 45 are jun bꞌix rech kꞌulanem. Ri Salmo 102 are uchꞌawem jun achi ri kꞌo pa kꞌax. Pa Salmo 102, we tzij riꞌ tajin kꞌut chirij ri Ajawxel, ri uDios ri Israel, ri xbꞌanow ri uwachulew. Ronojel ri kebꞌ salmos xetzꞌibꞌax jekꞌule oxibꞌ siglo nabꞌe cho ri ralaxik ri Jesús pa Belén. Ri Hebreos 1 kukoj utzij ronojel ri kebꞌ salmos. Ri Hebreos 1 kukꞌut ronojel ri kebꞌ salmos jetaq ri utzij ri Dios Tataxel. Ri Hebreos 1 kukoj ronojel ri kebꞌ salmos chirij ri Ukꞌojol. Chꞌobꞌo ri jubꞌiqꞌ jaljoj taq tzij chikixoꞌl ri salmos nabꞌe xuquje ri tzij ri kojtal pa Hebreos 1. Ri Loqꞌalaj Uwuj man kuewaj taj we jubꞌiqꞌ jaljoj taq tzij riꞌ, xuquje wa' etamanik man kuewaj taj. Ri man kꞌexer taj chikixoꞌl ri salmos xuquje ri Hebreos 1 are uwach ri achi chirij tajin kabꞌix ri tzij.)

11. J. RI AJAW XUB'IJ CHE RI NU-AJAW — RI TZIJ RI XUK'IS RI CH'OJIN

1. Psalm 110:1K'ak'a' Biblia↗Jach↗
RI AJAWXEL XUBʼIJ CHE RI WAJAW: CHATTZʼUYUL PA RI WIQIQI QʼABʼ --> KʼA KINYA' NA RI AKʼULEL CHUXEʼ RAQAN.
(Nuchomanik pa wa'jun: Wa jun tzij pa Salmo 110:1 kuya' nim kichajil chuwach ri nabꞌe usolik. Pa Ingles, ronojel ri kꞌabꞌlaj tzij "Lord" tzꞌibꞌatal. Xa jun etaꞌmabꞌal pa upam ri jaljoj: ri tzꞌibꞌanik nimalaj letras. Ri nabꞌe tzij tzꞌibꞌatal rukꞌ nimalaj letras, LORD. Ri ukabꞌ tzij man rukꞌ ta nimalaj letras tzꞌibꞌatal. Chuxeꞌ ri Ingles, e kꞌo kebꞌ jaljoj tzij pa Hebreo. Ri nabꞌe tzij pa Hebreo are ri ubꞌiꞌ ri Ajawaxel rech ri trato, Yehovah (H3068). Ri nimalaj letras pa KJV amaqꞌel kuqꞌalajisaj chi ri tzij pa Hebreo are Yehovah. Ri ukabꞌ tzij pa Hebreo are adown (H113), jun tzij chirij jun ajchoqꞌe o jun taqanel. Ri uwach ri adown ri kꞌo waral kubꞌij "wajaw." Ri David, are tajin kutzꞌibꞌaj wa salmo, kutzꞌibꞌaj ri Dios tajin kachꞌaw rukꞌ jun ri David kubꞌij che are ri Rajaw. Chanim chomaj ri sachbꞌal. Ri David are ri ajawinel rech Israel. ¿Jachin ri Rajaw? Ri tzij k'ax chik naꞌtabꞌal are ta kꞌo naꞌtabꞌik chi ri Dios xubꞌij loq chi ri Cristo kel na pa rachoch ri David, kꞌi qꞌij chik. Jun achi man are ta amaqꞌel kubꞌij che ri rijaꞌl "wajaw.")

12. J2. AREʼ XUTAʼ CHIKE CHIRIJ, MAJ JUN XKWIN CHUYAʼIK TZALIJ TZIJ

MATEO 22:41K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Ri fariseos kimulim kibꞌ are xuta ri Jesús chike: (42) ¿Jas kichomaj ix chirij ri Cristo? ¿Ralkꞌwaꞌl jachinaq? Ri fariseos xkibꞌij che: Ralkꞌwaꞌl ri David. (43) ¿Jas kꞌu che ri David nojinaq che ri Uxlabꞌixel xubꞌij Ajawxel che? Are xubꞌij: (44) Xubꞌij ri Ajawxel che ri wajaw: chattꞌuyul pa ri nuwiqiqꞌabꞌ kꞌa keꞌnya na konojel ri akꞌulel pa awaqan. (45) Ri David we kubꞌij “wajaw” che ri Mesías ¿jas ta kꞌu che riꞌ ukꞌojol? (46) Xa ta ne jun xkwinik xutzalij uwach ri xubꞌij ri Jesús, xa ta ne jun tzij xkibꞌij che, tzi che ri qꞌij riꞌ maj chi jun karaj kubꞌan kꞌotbꞌal chiꞌ che ri Jesús.
We kꞌu ri David kubꞌij Ajawxel che, ¿jas kꞌu ubꞌanik sibꞌalaj ukꞌojol? --> Xuqujeꞌ man jun winaq xkwinik xuchꞌaw jun tzij che.
(Ri nu na'oj pa wanima': Ri Jesús man xub'ij ta chike ri fariseos ri utzalijem ri ukutunik are' pa Mateo 22:41-46. Ri Jesús xukutuj ri kutunik xuya' kanoq man tzalijem taj. Ri kutunik k'a kanoq man tzalijem taj kamik, xuquje' ri kutunik xa jun tzalijem k'o are' kuchak'uj. Ri Cristo are ral ri David chi rech ri utyoꞌjal. Ri Cristo are Ajawxel rech ri David chi rech ri jas ub'anik are' nabe cha ri David alaxel.)

13. J3. RI PEDRO XUKOJ RI JUNAM TZIJ PA RI QʼIJ AREʼ XUCHAPLEʼJ RI IGLESIA

HECHOS 2:32K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Ri Dios kꞌut xukꞌastajisaj ri Jesús chkixoꞌl ri kaminaqibꞌ, qonojel uj xqil ri xkꞌulmatajik. (33) Xnimarisax kꞌu uqꞌij, xtꞌuyubꞌax pa ri uwiqiqꞌabꞌ ri Dios jetaq ri chiꞌtal loq che, xuqujeꞌ xyaꞌtaj ri Tyoxalaj Uxlabꞌixel che, rech che taq we qꞌij riꞌ kuya loq pa qawiꞌ jetaq ri tajin kiwilo. (34) Ri David man xpaqiꞌ taj pa ri kaj pune xubꞌij: Ri Ajawxel xubꞌij che ri wAjaw: Chattꞌuyul pa ri nuwiqiqꞌabꞌ, (35) Kinya na chawe chi katchꞌeken, pa kiwiꞌ konojel ri akꞌulel. (36) Rumal kꞌu waꞌ chetaꞌmaxoq chi waꞌ we Jesús riꞌ ri xiripo, ri Dios xubꞌan Cristo che xuqujeꞌ rajaw ronojel ri kꞌolik.
Ri David man xjaqan ta bꞌik pa ri kaj --> ri Dios xubꞌan che we Jesús riꞌ, ri xikamisaj cho ri cruz, Ajawxel xuqujeꞌ Cristo.
(Nu personal chomanik: Ri uchomanik ri Pedro pa Hechos 2:29-36 jubʼiqʼ nim. Ri uchomanik ri Pedro man rajawaxik taj nikʼaj etaʼmabʼal chik. Ri David xutzʼibʼaj chirij jun ajchoqʼe tzʼuyul pa uwiqiqʼabʼ ri Dios. Ri David man xpaqiʼ taj chi tzʼuyem pa uwiqiqʼabʼ ri Dios. Jun winaq kꞌo kutzuꞌ ri umuqubꞌal ri David, kubʼij ri Pedro pa nikʼaj versiculo nabʼe. Rumal riꞌ ri salmo man are ta chirij ri David. Ri Pedro kubʼij kꞌu apanoq ri bꞌiꞌaj rech ri achi ri chirij tajin kubʼij ri salmo. Ri Pedro kubʼij ri bꞌiꞌaj rech we achi riꞌ man kꞌo taj jubʼiqʼ kꞌutuꞌ: "we Jesús riꞌ, ri xikamisaj chuwach cruz." Ri Pedro kubʼij chirij we achi riꞌ "Ajawxel xuqujeꞌ Cristo.")

14. J4. ARE' RI SALMO KUBꞌIJ JUN CHIK — XUQUJE' RI WUJ HEBREOS KUYA' RONOJEL RI UTZIJ CHIRIJ

Psalm 110:4K'ak'a' Biblia↗Jach↗
RI AJAWXEL XUB'AN JURAMENTO, MAN KUK'EX TA UK'U'X --> LA' AT SACERDOTE AMAQ'EL PA UB'E' MELQUISEDEC.
HEBREOS 5:5K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Je xuqujeꞌ ri Cristo man xaq ta pa rech wi xubꞌan chꞌawenel cho ri Dios pa kiwiꞌ ri winaq, xane are ri Dios xraj chi jeriꞌ kakꞌulmatajik, are ri Dios xbꞌin che: At, at nukꞌojol kamik xinux atat (6) Xuqujeꞌ pa ri Tzꞌibꞌatalik kubꞌij: At, at chꞌawenel wi cho ri Dios pa kiwiꞌ ri winaq jetaq ri xuxik ri Melquisedec.
Je xuqujeꞌ ri Cristo man xaq ta pa rech wi xubꞌan chꞌawenel cho ri Dios pa kiwiꞌ ri winaq --> at chꞌawenel wi cho ri Dios pa kiwiꞌ ri winaq jetaq ri xuxik ri Melquisedec.
HEBREOS 7:3K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Man kꞌo jun etaꞌmaninaq jawjeꞌ xepe wi ri utat unan, man e kꞌo ta ratiꞌt uꞌmam, xuqujeꞌ man etaꞌmatal jampaꞌ xchapleꞌtaj loq ri ukꞌaslemal xuqujeꞌ jampaꞌ kakꞌisik, jun chꞌawenel cho ri Dios pa kiwiꞌ ri winaq, kajunumataj rukꞌ ri uKꞌojol ri Dios, ri kꞌaslik chibꞌe qꞌij saq.
MAJA UMAJIBꞈAL QꞈIJ, MAJA UKꞈISIBꞈAL KꞈASLEMAL --> KꞈOLIK JUNAM SACERDOTE AMAQꞈEL.
HEBREOS 7:24K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Ri Jesús rumal che ri maj ukamik, are wa chꞌawenel pa kiwiꞌ ri winaq, ri kꞌaslik chibꞌe qꞌij saq. (25) Rumal kꞌu riꞌ ri Jesús kakwinik kuꞌkol konojel ri keqebꞌ rukꞌ ri Dios jeriꞌ rumal cher ri Areꞌ kꞌaslik chibꞌe qꞌij saq chubꞌanik chꞌawem pa kiwiꞌ konojel ri winaq amaqꞌel.
ARE' K'O CHI AMAQ'EL + K'O RUK' JUN SACERDOCIO MAN KAJALATAJ TA --> KUYA' UCHUQ'AB' CHUKOLIK KONOJEL CHI TZ'AQAT.
(Ri nuchomanik pa wanimaʼ: Jun chꞌutin salmo kꞌo nim uchuqꞌabꞌ chupam. Ri Salmo 110 kubꞌij ubꞌiꞌ jun ajawxel ri David kubꞌij che "wajawxel," tꞌuyul pa uwiqiqʼabʼ ri Dios. Ri Salmo 110 kubꞌij ubꞌiꞌ jun ajawinel kataqan pa Sión. Ri Salmo 110 kubꞌij ubꞌiꞌ jun sacerdote chibꞌe qꞌij saq, re jun taqanik ojer chik chuwach ri sacerdocio re Israel, tzꞌaqatisam rukꞌ jun juramento re ri Dios ri man kutzelej ta chwij. Pa ojer Israel, ri taqanik kꞌo kꞌo kanoq ri ukwinaqil ajawinel xuquje' ri ukwinaqil sacerdote pa jujunal. Jun achi man yaꞌtal taj che kꞌamik kebꞌ kwinaqil pa ukꞌabꞌ we taqanik riꞌ. Ri Salmo 110 kuya ri kebꞌ kwinaqil pa uqꞌabꞌ jun winaq xa jun. Ri wuj re Hebreos kuya kꞌi taq chꞌabꞌem pa ukꞌutik jachin we winaq riꞌ.)

15. K. XKꞌASTAJ PA RI MUKUBꞌAL — RUKꞌ KꞌO KꞌASLIK PA IWANIMAꞌ

16. K1. RI QAS TZIJ, XUQUJEꞌ JAS UBꞌANIK XYA'IK

1 CORINTIOS 15:3K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Rumal cher nabꞌe na xintzijoj chiꞌwe ri xinkꞌamawaꞌj in: Ri Cristo xkꞌam rumal ri qamak jetaq ri kubꞌij ri Tzꞌibꞌatalik, (4) xmuqiꞌk, xuqujeꞌ xkꞌastaj churox qꞌij jetaq ri kubꞌij ri Tzꞌibꞌatalik.
RI CRISTO XKAM RUMAL RI QAMAK JAS UK'UTUXIK PA RI TZ'IB'ATAL KANOQ + XMUQ + XK'ASTAJ CHIK PA URUX Q'IJ.
1 CORINTIOS 15:20K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Qetaꞌm kꞌut chi ri Cristo xkꞌastaj chikixoꞌl ri kaminaqibꞌ, nabꞌe kꞌastajel kukꞌut chiqawach chi kekꞌastaj na konojel ri xekamik.
RI CRISTO XKꞈASTAJ CHIKIXOꞈL RI KAMINAQIBꞈ, XUXIK NABꞈE WACH KECHꞈ RI EWARINAQ.

17. K2. JAS RI XUKꞌUT RI KꞌASTAJIBꞌAL CHIRIJ AREꞌ

ROMANOS 1:3K'ak'a' Biblia↗Jach↗ We utz laj tzij katzijon chrij ri Ukꞌojol ri Dios, Jesucristo Rijaꞌl ri David pa ri tyoꞌjal, (4) pa ri Uxlabꞌal ri katyoxirisanik, xqꞌalajisaxik chi are Ukꞌojol ri Dios, jeriꞌ rumal xkꞌastaj chikixoꞌl ri kaminaqibꞌ. Are waꞌ ri Jesucristo ri Ajawxel.
XALAX PA RIJATZ RI DAVID CHUXOꞌL RI TYOꞌJIL --> XKꞌUTUX CHI ARE UKꞌAJOL RI DIOS RUKꞌ CHUQꞌABꞌ, RUMAL RI KꞌASTAJIK CHIKIXOꞌL RI KAMINAQIB.
(Nuchomanik pa wi: Ri Pablo kuya chi jumul ri kieb' k'utb'al re ri tzij pa jun sutin tzij, chi taqe rech, pa Romanos 1:3-4. Ri Jesús xpe rumal ri rachalal ri David, pa tyoxlaj ch'akulal. Ri Jesús xk'ut nab'e chi are ral ri Dios rukuk'am chuq'ab', rumal chi xel loq pa muqb'al. Konojel winaq kkowin kkib'ij chi e ral ri Dios. Xa xew ri Jesús k'o wi jun q'alajisan re wa' rumal chi xkaslemaj chik pa kikamikal.)

18. K3. RI OJER TRATO XUBIJ NABE

Psalm 16:10K'ak'a' Biblia↗Jach↗
MAN KAYA' TA KANOQ RI WANIMA PA XIB'ALB'A --> NA KAYA' TA CHIK CHI RI ATIYOXIL KRIL RI QʼAYINEM.
HECHOS 2:29K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Loqꞌalaj taq qachalal, chichomajmpeꞌ. Ri qamam David man tajin ta kubꞌij we jastaq riꞌ chibꞌil ribꞌ areꞌ, rumal cher areꞌ kaminaq chik, xmuqik, xuqujeꞌ ri jul ri xmuq wi kꞌa kaqil na uwach kamik. (30) Ri David rumal cher jun qꞌalajisal utzij ri Dios, retaꞌm chi ri Dios uchiꞌm loq chi jun chike ri e ralkꞌwaꞌl kataqan na pa kiwiꞌ ri tinimit. (31) Ri David ojer xril loq ri kakꞌulmataj na, xuqꞌalajisaj kꞌu ri ukꞌastajibꞌal ri Cristo, xubꞌij chi Man kakanaj ta kan chkixoꞌl ri kaminaqibꞌ, man kaqꞌay ta ri utyoꞌjal.
Ri David xkam xuqujeꞌ xmuqiꞌk --> Are karilo waꞌ nabꞌe, xchꞌaw chirij ri kꞌastajibꞌal re ri Cristo.

19. K4. XUQUJEꞌ KAMIK — KꞌO KꞌASLIK CHI KECH RI TINAMIT RI XUKOL

ROMANOS 8:11K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Xuqujeꞌ we are ri Uxlabꞌal ri xkꞌastajisan ri Jesús chikixoꞌl ri kaminaqibꞌ kꞌo pa iwanimaꞌ, areꞌ kayoꞌw na ikꞌaslemal rumal ri Uxlabꞌixel, ri kꞌo chiꞌwe.
RI UXLABꞌIXEL RIJ AREꞌ RI XKꞌASTAJISAN RI JESÚS CHKIXOꞌL RI E KAMINAQIB KꞌO PA IWANIMAꞌ --> KUYAꞌ NA KꞌASLEMAL CHIRIJ RI IWATIꞌJ RI KAMINAQ CHIK.
GÁLATAS 2:20K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Xinriptaj rukꞌ ri Cristo, rumal riꞌ man in kꞌas ta chik xaq pa we wi, are ri Cristo kꞌas chwe. Ri tajin kinriq chanim pa ri nutyoꞌjal, kiriqo pa ri nukojobꞌal che ri Ukꞌojol ri Dios, Areꞌ xinloqꞌanik xuqujeꞌ xujach ribꞌ rumal we.
IN RIPOM RUKʼ RI CRISTO --> MAN IN TAJ, XANE ARE RI CRISTO KʼASLIK PA NUWÄCH.
COLOSENSES 1:27K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Chike we winaq riꞌ ri Dios xraj xukꞌut ri ujuluwem rech ri uqꞌinomal ri awatal loq chikiwach ri man aꞌj Israel taj, are waꞌ ri Cristo ri kꞌo pa iwanimaꞌ ri kuꞌlibꞌal kuꞌx rech juluwem.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO ⚑ G3466 musterion — Etamanïk
WA' RI AWATAL = CRISTO PA IWANIMA', RI KUB'ULIB'AL K'U'X RECH RI NIMAL.
JUAN 14:23K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Ri Jesús xubꞌij che: Ri kinuloqꞌaj in kunimaj riꞌ ri nutzij. Kaloqꞌax kꞌu na rumal ri nuTat, kaqabꞌan xuqujeꞌ na qachoch pa ranimaꞌ xuqujeꞌ kujulkꞌol na chupam.
WE JUN WINAQ KINRAJ, KUCHAJIJ RI NUTZIJ --> KOJPETIK RIK'IN, KAQAB'AN QAK'OLIB'AL RUK'.
(Nuchomanik pa wanima': Chatereneja ronojel ub'e' we tijonik kuk'am kanoq pa ri uk'isb'al. Ri Jesús xk'ojiꞌ rukꞌ ri Tataxel are kꞌamajaꞌ kabꞌan wi jastaq. Ri Jesús xkꞌutuꞌ chikiwach ri achijab' pa ri Ojer Taq Tzij, xuqujeꞌ ri achijab' riꞌ xkꞌasiꞌk. Ri Jesús xalax che jun ixoq pa jun alaj tinamit. Ri Jesús xkamisax pa jun juyub', pa cheꞌ, chuchiꞌ jun tinamit. Ri Jesús xel loq pa muqbꞌal kaminaqib'. Ri Loq'alaj Wuj kamik kubꞌij chi ri Jesús kꞌaslik PA KIWI' ri winaq. We uk'isb'al riꞌ are jawjeꞌ kꞌo wi ronojel ub'e' we tijonik chirij. Ri rajawaxik re we tijonik man are ta chi kachꞌekik pa jun tzij chirij jachin ri Jesús. Ri rajawaxik re we tijonik are chi ri jun ri are ronojel we jastaq riꞌ, karaj kꞌo pa awanima'. Chinaꞌtaj chawe xuqujeꞌ ri Juan 14:23: "kujpetik." Ri uchꞌabꞌal ri e kꞌi ri xujaqow ri Loq'alaj Wuj pa Génesis 1:26 k'o na chanim waral.)

20. KAPE CHI NA — XUQUJEʼ RI CHAʼOJ RI KʼO PA AMAQʼEL

21. L1. KAPETIK, XUQUJEꞌ RONOJEL BꞌOQꞌOCH KꞌO KUꞌIL NA CHE

HECHOS 1:9K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Are xbꞌiꞌtaj we jastaq riꞌ rumal ri Jesús, ko xkaꞌyex kumal ri tijoxelabꞌ, kꞌa te riꞌ qas chikiwach xwaꞌjilisax bꞌik, xkꞌam bꞌik chikaj, xchꞌuq bꞌik pa jun sutzꞌ, man xekwin ta chik xkil uwach. (10) Ri tijoxelabꞌ tajin kekaꞌy apanoq cho ri kaj are paqal ri Jesús, xaq kꞌa teꞌ xeqet kebꞌ achyabꞌ kukꞌ, kikojom saq taq katzꞌyaq, xkibꞌij chike: (11) Achyabꞌ aꞌj Galilea, ¿jas che tajin kixkaꞌy chikaj? Ri Jesús ri xkꞌam bꞌik chiꞌwach pa ri kaj, kape chi na junmul jetaq ri xubꞌano are xeꞌek.
Achyabꞌ aꞌj Galilea, ¿jas che tajin kixkaꞌy chikaj? Ri Jesús ri xkꞌam bꞌik chiꞌwach pa ri kaj, kape chi na junmul jetaq ri xubꞌano are xeꞌek.
APOCALIPSIS 1:7K'ak'a' Biblia↗Jach↗ ¡Chiwilampeꞌ, ri Cristo kape na pa ri sutzꞌ! Konojel ri winaq kakil na rukꞌ ri kibꞌoqꞌoch, xuqujeꞌ konojel ri winaq ri e kꞌo cho ri uwachulew ri xekamisan bꞌik koꞌqꞌ na rumal rech. Jeꞌ jeriꞌ.
RONOJEL WACH KEKILOʼ + XUQUJEʼ ARE CHI RI XKITZʼOPIJ.
1. 2 TESALONICENSES 1:7K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Ri ix kꞌut ri kiriq kꞌax, kuya na uxlanem chiꞌwe, xuqujeꞌ kuya na uxlanem chaqe uj. We jastaq riꞌ kakꞌulmataj na are kukꞌut ribꞌ ri Ajawxel Jesús cho ri kaj, rukꞌ qꞌaqꞌ ri kajininik, e rachiꞌl ri rangelibꞌ ri kꞌo kikwinem, (8) kuluqꞌata tzij pa kiwiꞌ ri man kakinimaj ta ri utz laj tzij rech ri Ajawxel Jesús. (9) Ri winaq ri man kekojon ta che ri utz laj tzij kakiriq na jun alik kꞌaxkꞌolal, keꞌsax na bꞌik cho ri ukaꞌyebꞌal ri Ajawxel, kekꞌam na bꞌik naj jawjeꞌ ri man kekwin taj kakil wi ri ujuluwem xuqujeꞌ ri ukwinem ri Dios. (10) Jeriꞌ kakꞌulmataj na pa ri qꞌij are kape ri Ajawxel Jesucristo rech jeriꞌ konojel ri utinimit ri uchaꞌom apanoq nim karilo xuqujeꞌ kuqꞌijilaꞌj. Ri ix kꞌut ix kachiꞌl we tinimit riꞌ rumal xixkojonik che ri qꞌalajisanik ri xqabꞌij chiꞌwe.
RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO ⚑ G1557 ekdikesis — qʼatoj tzij
Pa qʼaqʼ sipojinaq kuya kʼax chike ri man ketaʼm ta uwach ri Dios, xuqujeʼ ri man kaniman ta ri utzij ri Utz Tzij --> Are chiʼ kape chuyaʼik uqʼij chikixoꞌl ri utinamit.
(Ri nuchomanik pa nuanimaʼ: Chasikʼij kʼuluʼ 2 Tesalonicenses 1:8. Ri 2 Tesalonicenses 1:8 kubʼij kebʼ molaj winaq, man xa jun taj. Ri nabʼe molaj man ketaʼm taj ri Ajawaxel. Ri ukabʼ molaj man kakinimaj taj ri utzij ri Evangelio. Ri etaʼmanik xuquje ri nimanik kʼutum junam pa jun tzij. Chawilaʼ xuquje ri 2 Tesalonicenses 1:10, are jun kʼutbʼal rech ri junam tzij. Ri junam petbʼal re ri Jesus are qʼaqʼ chirij jun molaj xuquje are juluwem chirij ri jun chik molaj. Waʼ are jun xa jun bʼanoj. Jachin che kʼo pa jun kʼamaj rech waʼ bʼanoj kʼutum kamik, man are ta kʼa nabʼe.)
2. APOCALIPSIS 19:11K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Kꞌa te riꞌ xinwilo ri kaj jaqalik, xuqujeꞌ xukꞌut ribꞌ jun saq kej. Ri kejeninaq chirij ubꞌiꞌnam Sukꞌ xuqujeꞌ Qas tzij. Rumal cher sibꞌalaj sukꞌ chubꞌanik ri utaqanik xuqujeꞌ sukꞌ kanoꞌjinik are kachꞌoꞌjinik. (12) Ri ubꞌoqꞌoch kajunumataj rukꞌ ri qꞌaqꞌ are karepepik, xuqujeꞌ kꞌo sibꞌalaj kꞌi korona pa ri ujolom kꞌa te riꞌ tzꞌibꞌatal jun bꞌiꞌaj ri xwi Areꞌ etaꞌmaninaq. (13) Ukojom jun ratzꞌyaq ri muꞌtal pa kikꞌ, ri ubꞌiꞌ are: UTZIJ RI DIOS.
RI TZꞌUYUL CHIRIJ UBꞌI RIꞌ UTZILAJ, QAS TZIJ --> RI UBꞌI KUBꞌIJ RI UTZIJ RI DIOS.
APOCALIPSIS 19:16K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Tzꞌibꞌatal che ri ratzꞌyaq xuqujeꞌ che ri raqan we bꞌiꞌaj riꞌ: TAQANEL pa kiwiꞌ taqanelabꞌ xuqujeꞌ AJAWXEL pa kiwiꞌ ajawxelabꞌ.
TAQANEL pa kiwiꞌ taqanelabꞌ xuqujeꞌ AJAWXEL pa kiwiꞌ ajawxelabꞌ.
(Nu na'oj pa wa': Chataꜫmaj jun ch'utin tzij pa Apocalipsis 19:12. Ri Jesús kꜫo jun ub'i' tz'ib'atal ri man jun winaq man retaꜫm taj, xane xaq xiꜫ Areꜫ retaꜫm ri b'i' riꜫ. Ri b'i'aj ri kaya' che wa' k'utuwik k'o chi pa ri junam tzijonem. Ri b'i'aj riꜫ are Ajkꜫamal Kojonel xuquje Qas Tzijil, Ru Tzij ri Dios, Rajawal Ajawab' xuquje Ajawxel kech Ajawab'.)

22. L4. RI TAQ WUJ XJAQATAJ

APOCALIPSIS 20:11K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Xinwil xuqujeꞌ jun saqlaj tꞌuyulibꞌal xuqujeꞌ ri tꞌuyul chupam. Ri kaj xuqujeꞌ ri ulew xaꞌnimaj bꞌik cho ri tꞌuyul pa ri tꞌuyulibꞌal, man kꞌo ta chi jun xilow kiwach. (12) Kꞌa te riꞌ xinwil ri e nitzꞌ xuqujeꞌ nimaq taq kaminaqibꞌ e takꞌal cho ri Dios, xejaqataj kꞌu ri wuj, kꞌa te riꞌ xjaq chi jun wuj are waꞌ ri wuj rech kꞌaslemal, xqꞌat kꞌu tzij pa kiwiꞌ ri e kaminaqibꞌ rumal ri kichak ri xriqitaj pa ri wuj. (13) Ri plo xuꞌjach ri kaminaqibꞌ ri e kaminaq chupam, ri kamikal xuqujeꞌ ri qꞌaqꞌ ri man kꞌo ta ukꞌisik xeꞌkijach xuqujeꞌ ri e kaminaq chikipam, xqꞌat kꞌu tzij pa kiwiꞌ chi kijujunal jas taq na kꞌu ri xkichakuj. (14) Xekꞌyaq kꞌu bꞌik ri kamikal rachiꞌl ri ajawarem rech ri kamikal pa ri cho ri bꞌantal che qꞌaqꞌ. Are waꞌ ri ukabꞌ kamikal. (15) Are kꞌu ri man xriqitaj ta ri ubꞌiꞌ pa ri wuj rech kꞌaslemal, xkꞌyaq bꞌik pa ri cho ri kꞌo qꞌaqꞌ chupam.
RI WUJ XJAQATAJIK + JUN CHIK WUJ XJAQATAJIK, ARE' RI WUJ RE KOMANIK KASLEMAL --> ANIN RI MAN XRIQ TAJ CHI TZ'IB'ATAL PA RI WUJ RE KASLEMAL, XKUB'IX PA RI NIMALAJ Q'AQ'.
(Ri nuchomanik pa wachalal: E kaʼib' uwach wuj kekʼut chuwach ri tem pa ri wuj Apocalipsis 20:12. Jun uwach wuj kutzʼibʼaj ri xkibʼan ri winaq. Ri jun chik uwach wuj kutzʼibʼaj ri kibʼiʼ ri winaq, ubʼiʼnam "uwuj kʼaslemal". Ri Apocalipsis 20:12 man kubʼij taj chi xkolotaj jun winaq rumal ri tzʼibʼatal pa ri wuj rech kibʼanik. Ri Apocalipsis 20:15 kubʼij chi xaq jun kʼolik che xchayik ri kʼisbʼal: we tzʼibʼatal o man tzʼibʼatal ta ri ubʼiʼ jun winaq pa ri uwuj kʼaslemal.)

23. L5. RI CHʼOBʼOJ, UBʼIXIK CHI SUKʼ JAS KUBʼIJ RI LOQʼALAJ WUJ CHIRIJ RONOJEL JASTAQ.

JUAN 3:18K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Ri kakojon che Areꞌ man kaqꞌat taj tzij puꞌwiꞌ, are kꞌu ri man kakojon taj xqꞌat taj tzij riꞌ puꞌwiꞌ, rumal cher man xkojon taj che ri ubꞌiꞌ ri xa jun uKꞌojol ri Dios.
are kꞌu ri man kakojon taj xqꞌat taj tzij riꞌ puꞌwiꞌ.
JUAN 3:36K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Ri winaq ri kakojon che ri Kꞌojolaxel Dios, kꞌo ukꞌaslemal ri maj ukꞌisik, are kꞌu ri winaq ri karetzelaj ri Kꞌojolaxel Dios man kayaꞌtaj taj ukꞌaslemal xane kaqꞌat na tzij puꞌwiꞌ rumal ri Dios.
ARE RI KUKOJO CHIK RI K'AJOLAXEL K'O RI K'ASLEMAL JUNELIK.
ROMANOS 6:23K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Jeriꞌ rumal cher ri tojbꞌal rech ri mak are ri kamikal, ri usipanik kꞌu ri Dios are ri jun alik kꞌaslemal pa Cristo Jesús, ri Ajawxel.
Jeriꞌ rumal cher ri tojbꞌal rech ri mak are ri kamikal --> ri usipanik kꞌu ri Dios are ri jun alik kꞌaslemal pa Cristo Jesús, ri Ajawxel.
(Ri nuchomanik pa wi': Romanos 6:23 are' ri k'o pa unik'ajal ronojel we etamanik ri'. Romanos 6:23 are' jun ch'utin tzij ri k'o kieb' uxaq. Ri mak k'o rajil ri rajawaxik katoj, ri toj are' kamikal. Ri toj k'exwach kaban' pa jun kieb' b'anik. O jun winaq kutoj retal jono' pa ronojel q'ij, o jun winaq kukoj ri toj xub'an chik ri Jesús, jer jun sipanik. Are' ronojel ri chaq'ab' rech chaq'ab'. Man jun winaq kel ta pa uk'u'x ri chaq'ab' ri', rumal cha' ri man kuchaq' taj are' junam kuk'ex ri nab'e b'anik. Ronojel ri k'o pa we etamanik ri', kajun che' "chi qab'ana' ri winaq" pa Génesis 1:26 kok pa ri tem k'o pa Apocalipsis 20, tajin katik'a chi rij ri jun chaq'ab' ri'. K'a k'o na q'ij chi kachaq' ri'. Ri Jesús tajin kusik'ij na.)
1. HECHOS 4:12K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Maj chi jun bꞌiꞌaj ri kꞌo xeꞌ ri kaj yaꞌtal chike ri winaq kakwinik kuya koltajem.
MAJA JUN KOLOTAJEM CHIRIJ JUN CHIK --> MAJA JUN CHIK BꞌI CHUXEꞌ KAJ RI YAꞌTAL CHIKIXOꞌL WINAQ, RUMAL RI RAJAWAXIK KOJKOLOTAJIK.

CH'OKI'K

APOCALIPSIS 22:17K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Ri Uxlabꞌixel rech ri Dios rachiꞌl ri rixoqil ri alaj Chij kakibꞌij: Peta la Ajawxel Jesús, ri kakitatabꞌej we riꞌ kibꞌij: Peta la. Ri kachaqiꞌj uchiꞌ petoq xuqujeꞌ xapachin ri karaj chuqumuj rech ri jaꞌ rech kꞌaslemal, man tojom taj.
Ri Uxlabꞌixel rech ri Dios rachiꞌl ri rixoqil ri alaj Chij kakibꞌij --> Ri kachaqiꞌj uchiꞌ petoq xuqujeꞌ xapachin ri karaj chuqumuj rech ri jaꞌ rech kꞌaslemal, man tojom taj.
JUAN 3:17K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Ri Dios man xutaq ta loq ri uKꞌojol chuqꞌatik tzij pa kiwiꞌ ri winaq ri e kꞌo choch ri uwachulew, xane xpetik rech rumal rech kekolotaj ri winaq.
Ri Dios man xutaq ta loq ri uKꞌojol chuqꞌatik tzij pa kiwiꞌ ri winaq ri e kꞌo choch ri uwachulew --> xane xpetik rech rumal rech kekolotaj ri winaq.
(Nuꞌpixab in wa: Ri kꞌisbꞌal siqꞌij pa ri Loqꞌalaj Wuj man kꞌo ta rajil. Ri kꞌisbꞌal siqꞌij pa ri Loqꞌalaj Wuj kuya' chike konojel winaq. Ri tzij ri kojtal are "xapachin." Ri tzij "xapachin" man kuya' ta kꞌo jun winaq kel kanoq, are jeꞌ kabꞌanik pa retaꞌmaxik. Chi rij waꞌ kꞌo ri sibꞌalaj itzel winaq ri tajin kusikꞌij we tijonik riꞌ. Chi rij waꞌ kꞌo ri winaq ri jujun junab chik ubꞌim "mat" kanoq. Ri Jesús, ri are ronojel waꞌ, are riꞌ ri kubꞌij "Chatampe." Xa kꞌo jun rajawaxik chirij jun winaq: are katampe' xuqujeꞌ kakꞌamik ri jaꞌ rech kꞌaslemal.)

KꞌUTB'AL RETAMABꞌAL

1. Hebreos 9:22 — Xuqujeꞌ pa ri taqanik, kꞌi laj ronojel ri jastaq kachꞌajchꞌobꞌataj rukꞌ kikꞌ:
a) Rumal cher ri kꞌaslemal re ri tyoꞌjil kꞌo pa ri kikꞌ
b) xuqujeꞌ we man kꞈyaqik kikꞈel, man kꞋo ta kuybꞌal mak
c) rumal cher are ri kikꞌ ri kubꞌan tojbꞌal mak che ri kꞌuxaj
2. Romanos 5:8 — Xa kꞌu ri Dios kukꞌut ri uloqꞌanik chqe, rumal cheꞌ are ta kꞌu uj aj mak:
a) kojkolotaj na chuwach ri royowal rumal rech
b) xujutzir chi rukꞌ ri Dios rumal ri kamikal rech ri Ukꞈojol
c) Cristo xkam pa qawiʼ
3. Hebreos 1:8 — Are k'ut che ri Kajol kub'ij: Ri atrono, at Dios, k'olik chi amaqel:
a) jun cetro re sukʼumal, are' waʼ ri ucetro re ri ajawarem la
b) ri b'ara rech ri ajawarem sib'alaj sukʼ b'ara
c) xuquje' ri taqanik kakanaj cha ruwiqik'ab'
4. Salmos 110:1 — Ri Ajawxel xubij che ri nuAjaw: Chattz'uyul pa ri nuwiqiqal q'ab':
a) kʼa kinya na ri akʼulel chuxeʼ ri awaqan
b) chataqanij pa kinikꞌajal ri akꞌulel
c) kꞌa aretaq kinya' ri akꞌulelabꞌ pa uxeꞌ awaqan
5. 1 Corintios 15:20 — Kʼa te kʼut kamik xkʼastajik ri Cristo chikixoʼl ri kaminaqib':
a) xuqujeꞌ xux ri nabꞋe uwach che konojel ri ekaminaqik
b) xuqujeʼ chi xkꞌastaj chik pa urox qꞌij jetaq kubꞌij ri Loqꞌolaj Tzꞌibꞌatalik
c) xuqujeꞌ man kaya ta bꞌe che ri aJuꞌ Loqꞌ chi kril kꞌisik
6. Apocalipsis 1:7 — Chiwila', are kape rukꞌ sutzꞌ:
a) xuqujeꞌ jun sutzꞌ xukꞌam bꞌik chkiwach
b) xuquje' konojel ri boqoch kekil na re
c) xuqujeꞌ rech kanimaxik chikiwach konojel ri kekojon
7. 2 Tesalonicenses 1:9 — Ri kekꞌulmataj na kikꞌaxkꞌolil ri man kꞌo ta uqꞌisik, chuwach ri Ajawxel:
a) xuquje' che ri juluwem re ri ukwinem
b) are' ri ukab' kamikal
c) xuqujeʼ rumal ri uqʼij ri unimal
SUKʼ TAQ TZIJ: 1-b, 2-c, 3-a, 4-c, 5-a, 6-b, 7-a

PU'AQ WAʼE KʼUTUNEM RIʼ KʼO UBʼANOJ RECHA

--> Jas ta ub'anik ri tzij: jun tzij pa Ingles ub'i' "Lord" kuk'ut kib' kieb' jalajoj taq tzij pa Hebreo pa Salmo 110:1. Ri kieb' tzij pa Hebreo are Yehovah (H3068) xuquje' adown (H113). Ronojel ri k'utunik ri xub'ij ri Jesús pa Mateo 22:45 kuya' uwach pa ri jaljotajem riq'in.
--> Jas jeꞌ kuꞌtukubꞌaꞌ chawe: Ri Jesús man xaq xwi ta are ri xpe. Ri Jesús man xaq xwi ta are ri petinaq. Ri Jesús are ri karaj kꞌaslik pa awanimaꞌ kamik (Colosenses 1:27, Gálatas 2:20).
Are' ri' kel wi chi rech ri jumul q'ij: ri tojbal rech ri mak are' ri kamikal. Ri sipanik rech ri Dios are' ri k'aslemal jumul q'ij pa Jesucristo ri qajaw (Romanos 6:23). Are' ri' ri keb' b'anik chirech ri winäq kutoj wi ri uk'as rech ri mak.
--> B'e rech taq'aj: Salmo 110:4 xuquje' ri wuj Hebreos, ukab'lajuj taq tzalan, kujaq ri ronojel k'utuxik chirij ri qatb'al tzij rech sacerdote rech Melquisedec. We k'utuxik kub'ij chi jun ajawib' xuquje' jun sacerdote k'o pa jun achi xa jun, ojer chik che ri taqanik, xtaqtajik ruk' jun tzujunik ri Dios man kutzelej ta chik rij. We k'utuxik rajawaxik jun nimalaj k'utuxik chi rech.
--> Jun bʼe chi kꞌutunem: 2 Tesalonicenses 1:7-10 xuquje' Apocalipsis 19:11-16 kkijaq ub'e ronojel ri k'utuwik chirij ri utzalijem ri Jesús. We k'utuwik kuk'am uwach ri qas tzij chi kutzalij ri Jesús, ri anin kub'an ri utzalijem ri Jesús, xuquje' ri taqanik rech kojna'kajik chi rech ri utzalijem ri Jesús. Chab'ij pa saqil: Ri Tz'ib'atalik kub'ij ri qas tzij chi kutzalij ri Jesús, are k'ut man kuya' taj ri q'atb'al q'ij rech ri utzalijem ri Jesús (Mateo 24:36, Hechos 1:7). We chak man kuya' ta xuquje' ri q'atb'al q'ij rech ri utzalijem ri Jesús.
JUN SIQ'IJ JAQ'IL — APACHIN CHI AT, CHATZIJOJ B'IK
Man rajawaxik taj katux kristiano rech kasomaj we tijonik ri'. E k'ii jastaq b'antinaq katok loq waral. Jun tzukunik b'antinaq katok loq waral. Jun ch'a'oj b'antinaq katok loq waral. Jun kwestión ri xaq'axaj pa taq junab' b'antinaq katok loq waral. Ri araj etamaxik uwach ukojonik jun chik winaq b'antinaq katok loq waral. Ronojel ri k'o pa we cholnab'al ri' awech, man rajil taj, pa ri atzij. Man kaqata' taj ri ab'i'. Man kaqata' taj ri atinamit. Man kaqata' taj jas ri kakoj. Jun tijonik man kkowin taj kub'ij ronojel uwach ri Jesús. Xqaya' ronojel ri qach'ekub'al che we kwestión ri', xuqiqa' we tijonik ri' xaq xa jun b'e xub'in pa ri Loq'alaj Wuj. Ri Jesús k'o chik nab'e chuwach ri majibal. Ri Jesús k'o kamik. Ri Jesús ktzalij loq. Man jun taj wuj kkowin kutzalij ub'ixik ronojel ri'. E k'o chik nik'aj tijonik taq kkeb'oyob'ej waral. Tijonik chirij toqob'isanik kkeb'oyob'ej waral. Tijonik chirij no'jibal kkeb'oyob'ej waral. Tijonik chirij etamab'al kkeb'oyob'ej waral. Tijonik chirij kowirem k'ux kkeb'oyob'ej waral. Tijonik chirij utzilal cho ri Dios kkeb'oyob'ej waral. E k'o chik nik'aj tijonik ri kepetik. Chasomaj we tijonik taq ri' pa jachike laj cholajem ri kaj la'. Cheslok'oj ri qatzij are chi katsomaj. Ronojel tzij pa we tijonik taq ri' tz'ib'atalik ronojel rukojol, rumal ri qaj chi jewa'. Man rajawaxik taj kakoj xa qatzij. At katkowin kach'obo ronojel versículo pa awi'.
KꞮo chik jun sikꞮinik kape kanoq chirij we jun riꞮ. Man kaqabꞮan ta chi we sikꞮinik riꞮ awatalik. We sikꞮinik riꞮ are ri etaꞮmanik chirij ri kubꞮan jun winaq rech kutoꞮtaj. ChasikꞮij we etaꞮmanik riꞮ kamik we kaj kasikꞮij kamik. ChasikꞮij jun chik nabꞮe we are kaj kasikꞮij jun chik nabꞮe. Man kꞮo ta jun kajilan waꞮ. Ri uchiꞮ ja kꞮo jaqal, pa ronojel wi. Ri Pablo xubꞮij ri tzij kꞮo chi taqꞮaj pa jun tinamit nojinaq che taq altar rech dios ri man are ta ri Dios rech areꞮ. Ri Pablo xubꞮij we tzij riꞮ chike ri winaq ri man xkita ta che ri Pablo chi kꞮoꞮk pa ri tinamit riꞮ:
HECHOS 17:26K'ak'a' Biblia↗Jach↗ Xa jun achi xukoj che kikꞌiyarisaxik ri winaq cho ri uwachulew. Kꞌamajaꞌ kutik ri achi are xuchomaj jas jeꞌ kubꞌan na jas jeꞌ kanoꞌjin na, xuqujeꞌ ri kꞌolibꞌal ri kakꞌojiꞌ wi na. (27) Ri urayibꞌal ukꞌuꞌx ri Dios chike ri winaq pa ronojel tinimit are chi kakitereneꞌj ri ubꞌe ri Dios, kakitzukuj ri Dios, pune man naj taj kꞌo wi ri Dios, chaqe.
Xa jun achi xukoj che kikꞌiyarisaxik ri winaq cho ri uwachulew --> Ri urayibꞌal ukꞌuꞌx ri Dios chike ri winaq pa ronojel tinimit are chi kakitereneꞌj ri ubꞌe ri Dios, kakitzukuj ri Dios, pune man naj taj kꞌo wi ri Dios + pune man naj taj kꞌo wi ri Dios, chaqe.

RE'CH TZOB'AL TZIJ PA GRIEGO

Are' waral e k'o ri taq tzij k'utb'al rech we etamanik. Chach'ich' jun tzij ri e k'o taq puntos chupam le versículos chi rilik ri kub'ij waral.
“junamisam”G2644 katallassorech kʼexem che etzelanik pa achbʼilanik; rech tzalij chi utzil.
Ri tzij Katallasso kubʼij ronojel ri rumal ri cruz, pa jun tzij.
“utzirisanik”G2643 katallageri tzalijem rech ri utzil; ri kikumatajik kaib' k'ol ri jach'alik kanoq
Katallage petinaq che junam rachoch rutzij ri katallasso ri kok'owik. Katallasso kubij ri b'anik rech utz chik ubanik (tzalijem ri achi'il chi kikojol keb' winäq ri xkijach kib'). Katallage kubij ri kel wi ri utz chik ubanik.
“Kuyubꞌ na mak”G859 aphesisjun taqik b'i; jun jal ub'e; jun ya'ik b'e; kuyb'al mak
We man xtix ta ri kikʼ, maj kesaxik ri mak.
“Etamanïk”G3466 musterionjun awatal; jun jastaq ojer ewatalik, xa kꞌu kamik xtzijox chik
Pa ri Loqꞌalaj Tzij, jun etaꞌmabꞌal ri awas man are ta jun kꞌaxkꞌolil rech kesol. Jun etaꞌmabꞌal pa ri Loqꞌalaj Tzij are jun awas ri Dios xuchomaj ubꞌixik.
“qʼatoj tzij”G1557 ekdikesisri kʼut lo pa ri sukʼumal; jun tzʼaqat usukʼumaxik ri makuj
Ekdikesis are ri tzij ajilabʼal ri kʼolik pa 2 Tesalonicenses 1:8. Ekdikesis man kel ta kubʼij chi jun oyowal man kʼo utzʼaqat. Ekdikesis kel kubʼij chi jun qʼatoj tzij bʼanom tzʼaqat.
“nabʼe alaxem”G4416 prototokosnabe ral; nabe xalax
Ri Qatat kubꞌij "chi kiya loqꞌoxik ronojel ri angelib rech ri Dios che" chirij ri Ukꞌajol.

TZIJ K'ISBAL TZ'IB'ATAJINAQ PA HEBREO

“Ajawxel”H3068 Yehovahri b'i'aj rech ri traton rech ri Dios, tz'ib'atalik pa ri KJV je' AJAWXEL pa nimaq tz'ib'
Jawjeꞌ ri kꞌolik ri tzij AJAWXEL pa nimaꞌq letra pa ri Ojer Testamento, ri Yehovah are ri ubꞌiꞌ pa hebreo ri kꞌo chuxeꞌ ri tzij pa inglés AJAWXEL.
“Ajaw”H113 adownajaw; ajawal; ajchoq'e; ri kataqan
Pa Salmo 110:1, ri kanoq' che adown "Wajaw" kub'ij. Adown jun tzij Hebreo, jaljoj rukuk' Yehovah, ri Ajaw ri katz'apinik che ri Rajaw David pa we tzij ri'.

Utz xabʼan — chabʼana chi na.

Chab'ana' ri k'utunik rech ri Biblia ri kaya' etal pa we tijonik →Ri Kꞌutunik ri e Taqoꞌn — Jun Tijonik che ri Loqꞌalaj Wuj KJV rachiꞌl ri Ajilabꞌal re Strong →
Ojer taq Etamanik← Ri Tzij ri Xux Tyoꞌjil — Jun Tijonik che ri Loqꞌalaj Wuj KJV rachiꞌl ri Ajilabꞌal re Strong
↓ Chakʼama we tijonik riʼ (PDF)

Nabꞌe cha rilo we jastaq riꞌ: ¿Jachin ri Jesús?

Sik'ij le tijonik →

SOURCES & CREDITS

Scripture: K’iche’ of Totonicapan NT (CC BY 4.0) — a redistributable edition, looked up exactly and never machine-translated.
Alternate chapter/verse numbering reconciled with STEPBible TVTMS (CC BY 4.0).
Strong's numbering & original-language data: OpenScriptures Hebrew Bible (CC BY 4.0); STEPBible.org — TAHOT/TAGNT/TBESH/TBESG (CC BY 4.0); Robinson-Pierpont Byzantine Majority Text (Public Domain); Strong's dictionary, 1890 (Public Domain).
Typography: Google Noto fonts (SIL Open Font License 1.1).
© SEE MORE JESUS · wanttoseemore.com — shared under Creative Commons Attribution 4.0 (CC BY 4.0).
Wrong wording in a title, heading or button? Let us know — for a verse, use the ⚠ beside it