Ali Ligani Yesu? — Liuto 2 · Mavesi ga KJV ni Numba sya Strong's
YESU ALI JWANI · LIGAWA 2 — JWAMBOPESI PACHISUMBI, MBEJU JAJILANGANYICHIDWE, NI ATATI, MWANA, NI MBUMU JWASWELA
Ana Jwelewu Yesu — Ulendo Wakupitila M'Baibulo, Kutandila ku Genesis mpaka ku Chiunukuko
LILOWE LYAUGUNDA
Chikagulo chandanda chakwendekesye lipopo limo. Lipopo lyaliji, ana Yesu ali ndani? Chikagulo chandanda chapite mu Baibulo josope kuti apate jibu, kutandila m'buku lyandanda lya Baibulo mpaka m'buku lyambesi lya Baibulo. Chikagulo chelecho chamalile ni lilemba lyakusyene. Lilemba lyele lyatajile matala gagaweni chikagulo nambo nganigaenda. Chikagulo cha chiŵiri chino chikwenda m'matala gatatu mwa gele. Ntala wandanda ni mwenye jwakale jwaliji soni jwambopesi. Ntala wachiŵiri ni chilanga chakwamba mbeju. Mlungu ŵapandite chilangacho mu bustani. Ŵawujile kusala chilangacho kwa liŵasa limo, m'meko ni m'meko. Ŵalumbile chilangacho kwa mwenye jumo. Ntala wachitatu ni litala lyakuti Baibulo likusala Atati, Mwana, ni Mbumu Weswela pamo, pakuŵa Baibulo likusalilape kuti Mlungu ali jumo pe. Litala lyalili pa ntala uliose likwima pa lilemba lya Baibulo lyalisindikidwe lyosope. Pangali chindu chachikwima pa maloŵe ga mundu jwalijose pe. Soomani lilemba lililyose mwakwendelesya. Pimani lilemba lililyose mwachimisyene.
MAULO GATATU AGAYANJILE LILI LISOMO
1. Ana Melikizedeki ŵaali ŵani, ni ligongo chi Baibulo likum'bilanga Yesu jwambopesi jwa kalakala mpaka kalakala malinga ni ndamo ja Melikizedeki?
2. Ana chilanga cha mbeju chikwendajila wuli kutyochela ku n'gunda, kupitila kwa Ibulahimu, kupitila kwa Daudi, mpaka Malembo Gasambano gakusala mbeju jila kuti ni mundu jumo?
3. Nkupi Baibulo pakusala Atati, Mwana, ni Mbumu Jwaswela pamo, pakuŵa Baibulo jikutinji Mlungu ali jumo?
LOLECHESYA MUNDU JWALINA LYAKWE NDI NTAWI → ŴELE JWAMBOPESI PACHITENGU CHAKWE CHA UCHIMWENE.
(Nganisyo syangu: Ku Isilaeli wandanda, malamusi gaŵichile chikanjilo cha mwenye ni chikanjilo cha jwambopesi mmbali. Zekaliya 6:13 akumwika mundu jumpepe m'chikanjilo chiŵilichi katema kamope. Chikagulu chi chikukuya mundu jo mchitabu chosope cha Baibulo.)
1. A. MWENYE WA SALEMU — JWAMBOPESI JWA MLUNGU JWAPENANI, KAJE LAMULO LIKANAPEDWA
MELIKIZEDEKI, MWENYE JWA SALEMU, JWANSAILI JWA MLUNGU JWAPENANO → ŴAMPELE UPALI + ŴAMPELE ZAKA ZA KUMI ZA YINDU YOSE.
(Maganicho gangu gakwaimba: Melikizedeki akuwoneka m'buku la Ndanda pangali kulembedwa chilongosyo, pangali baba, pangali mama, soni pangali kalembedwa ka lukosyo, ali mwenye ni jwambopesi mwa mundu jumo pakanaŵe kupagwa Malamulo ga Musa. Abulamu ŵaliji ni chilanga cha Mlungu, nambo ŵapochele upile kutyochela kwa mundu ju. M'Baibulo, mundu jwamkulungwa ni jwakumpa upile jwamwana (Ahebeli 7:7).)
AMBUJE ŴALUMBILILE, soni ngasakusintika → MŴE JWAMBUJE PANDAWI JOSE MALINGANA NI CIULE CA MELIKISEDEKI.
(Ganisyo jangu jachinsyene: Melikizedeki akuoneka kamo pe m'chitabu cha Genesis, yakwana yaka elufu jimo Daudi akanaŵe kulemba line line yeleyi ya jwambopesi jwa moŵa gose pangamala. Liloŵe lya Chiebrania lyalili nnyuma mwa "kulumbila" ndi shaba (H7650, kulumbila chilanga). Mulungu ŵalumbile chilanga chi kwa maloŵe "soni ngasang'alala," kwa ligongo lyele chilanga chi ngachikombolechela kuujisyidwa sooni (Zaburi 110:4).)
2. B. BUKU JA AHEBRAYO LIKUKUNGUULA LINA — MFUME JWA UWONJECHU, MFUME JWA CHITENDELE
Ŵaebulania 7:1Kombolana↗Melikisedeki ŵaliji mwenye jwa musi wa Salemu ni jwambopesi jwa Akunnungu Ŵakulu. Che Iblahimu paŵaujaga kungondo kuŵauleje mamwenye kula, ŵasimene ni Melikisedeki ni Melikisedeki ŵampele upile che Iblahimu. (2) Che Iblahimu nombe ŵampele liunjili lya kakumi lya indu iŵaijigele kungondo. Malumbo ga liina Melikisedeki gali “Mwenye jwakupanganya yambone paujo pa Akunnungu”, ni sooni mwenye jwa ku Salemu malumbo gakwe “Mwenye jwa chitendewele.”
(Nganisyo syangu syapasyene: Chitabu cha Ahebeli chikutafsiri mena gawili kwa mundu jwakusoma. Lina lyakuti Melikizedeki likusongonola Mwenye jwa chilungamo (kuŵa jwambone paujo pa Mlungu). Lina lyakuti Mwenye jwa Salemu likusongonola Mwenye jwa mtendele.)
Ŵaebulania 7:4Kombolana↗Nipele, nnoleje yatite kuŵa jwankulu mundu jo. Ambuje ŵetu che Iblahimu ŵampele liunjili lya kakumi lya indu iŵaijigele kungondo.
Nipele, nnoleje yatite kuŵa jwankulu mundu jo → Ambuje ŵetu che Iblahimu ŵampele liunjili lya kakumi lya indu iŵaijigele kungondo.
Ŵaebulania 7:11Kombolana↗Kopochela mu umbopesi wa Ŵalawi ŵandu ŵa ku Isilaeli ŵapegwilwe lilajisyo. Sambano iŵaga masengo ga umbopesi u che Lawi gamalile ngakukasachilwe kutyochela umbopesi wine waukuyiye umbopesi wa Melikisedeki ni ngaŵa umbopesi u che Haluni. (12) Pakuŵa pakukutyochela kupisyangana kwa chimbopesi, ikuŵajila kugagalausya malajisyo.
JWAMBOPESI JWINE ANJUKE MALINGA NI NDAMO JA MELIKIZEDEKI → UMBOPESI ULI PAKUSINTHA + KUSINTHA NOMBE KWA LILAMULO.
(Nganisyo syangu jwapajika: Uŵambopesi wa Aloni waiche pamo ni Shalia ja Musa. Zabuli 110:4 jaŵapile ambopesi ŵine, mwanti chitabu cha Ahebulu chikwikanawo maganichisyo gakuŵoneka kuti uŵambopesi wasyene ukwika ni shalia jasyene. Usinda wa Melikizedeki ukwima paujo pa Shalia ja Musa kwisa soni panyuma pakwe.)
Ŵaebulania 7:20Kombolana↗Kupunda yeleyo, apano chipali chilumbilo cha Akunnungu. Nambo ŵandu ŵane wo ŵatendekwe kuŵa ŵambopesi pangali chilumbilo. (21) Nambo Che Yesu atendekwe Jwambopesi nkulumbila, katema Akunnungu paŵansalile, “Ambuje alumbile ni ngasagalausya ‘Mmwejo ni jwambopesi kwa moŵa gose pangali mbesi.’” (22) Kwa ligongo lya chilumbilo chi, Che Yesu atendekwe chimanyisyo chachikulosya kuti isyene tukwete lilangano lyalili lyambone mwakupunda.
⚑⚑ G1242 diatheke · ⚑ G1450 egguos
ŴANSAILI ŴALA ŴATENDEKWE PANGALI KULUMBILA + NAMBO JUJU AŴE NI KULUMBILA → YESU ŴATENDEKWE JWA KUCHINGA MPINGANO WAMBONE.
(Maganicho gangu gakwaimba: Ŵambopesi ŵa m'lukosyo lwa Aaroni ŵapochele masengo pakupagwa, pangali nlumbo wa Mlungu pakusagula. Pelepa buku la Ahebeli pambesi likunkolanga jwambopesi jumo jwakupanganyisyidwa ni nlumbo, Yesu. Jwakusimichisya ni mundu jwakuchitenda mwakuti akwawula chilolechesyo cha chilanga chosope, mwanti Yesu mwasyene ni chisimichisyo chakuti chilanga chi chikwima.)
Ŵaebulania 7:26Kombolana↗Pakuŵa twasachilwe uweji tukole Jwambopesi Jwankulu jwanti nyi, yaani jwali jwanswela, jwangali chileŵo namose sambi ni jwalekangenywe ni ŵandu ŵa sambi, ni kunyakulikwa mwinani kupunda kwinani. (27) Jwelejo ngakulandana ni ŵambopesi achakulu ŵane ŵakusachilwa kutyosya mbopesi kila lyuŵa, kaje akutaga mbopesi kwa sambi syakwe nsyene, ni sooni kwa sambi sya ŵandu. Pakuŵa jwelejo ŵatesile kamo pe kwakatema kose paŵalityosisye nsyene kuwa.
PASIKATI PA MBEJU JENU NI MBEJU JAKWE → JUJITAWALASYE MTWE WENU, NI MMWE CHINCHINTAWALASYA NSISI WAKWE.
(Nganisyo syangu jwaasyene: Liloŵe lya Chiebulania zera (H2233, mbeju) likugopolela mwanache, kapena ŵanache ŵakuiya panyuma pa mundu jumo. Akunnungu ŵaŵechete chilanga chi mu nsanje, lisiku lyaŵaliji sambi jikwinjila pa chilambo. Nnole yatijiŵe mbeju jimo jelijo jachilanjidwe pakupita kutyochela kwa mundu jumo kwaula kwa mundu jwine mmesi galigose gali paasi apa.)
CHINGASYA KUŴIKA MBEYU JENU PAMBUYO PENU → CHINGASYA KULIMBANYA CHITENGE CHA UMWENE WAKWE KWA NDAWI JAJILI JOSOPE.
(Nganisyo syangu jwaasyene: Solomoni, mwanache jwa Daudi, ŵagumbile Nyumba ja Akunnungu. Nambo chindanda cha Solomoni nganichijimilichika kwa yaka yosope, ligongo ufumu wagaŵanyiche mbali siŵili panyuma pakuwa kwakwe. Chilanga cha chindanda chachikutama kwa yaka yosope nikuti chikupunda ku Solomoni, ni kuika ku mwanache jwekulungwa jwa Daudi.)
(Maganichi gangu gagangu: Sabuli siwili sikulembekwa nyapepo siwili sya Mlungu, nyapepo jimo ja mwenye kutyochela mu chiwiliwili cha Daudi, ni nyapepo jimo ja jwambopesi kwa isiku yosope. Ndime jimo pe m'buku la Sabuli jangasala kuti nyapepo syowili sikuwikwa kwa mundu jumo, mwanti chimanyisyo chikwima chele pachanya pele. M'Malembo Gasambano Yesu akusalilidwa kuti ali jwambopesi jwakulumbila nikuwa mwenye jwakulanjidwa kutyochela mu mbeju ja Daudi (Ahebeli 7:21-22, Masengo 13:23).)
CHINGUNJUCHISYE KWA DAWUDI NTELA WA CHILUNGAMO → LILI LINA LYAKWE LYACHACHEMEDWA, AMBUJE ŴETU CHILUNGAMO.
(Nganisyo syangu syakusyene: Liloŵe lya Chiebulania lya Nyambi ni tsemach (H6780, nyambi, chimela), liloŵe lyalyalyoyo lyalyakolangenye Zekaliya pakusala mundu jwali jwambopesi pachitengu chakwe chachimwenye. Liloŵe lyalisindikidwe LORD m'malembo gamakulungwa ni lina lya chilanga cha Mlungu. Kwayele mundu jwapagwile mu chitendele cha Daudi akwete lina lya Mlungu nsyene.)
7. E. MALAGANO GASAMBANO GAKUSALICHA MBEYU — NI MBEYU JI NI KLISITU
Matayo 1:1Kombolana↗Achi chili chitabu cha meena ga lukosyo lu Che Yesu Kilisito, Che Yesu Kilisito jwaliji jwa uŵelesi u che Daudi, jwa uŵelesi u che Iblahimu.
YESU KLISITU + MWANA GWA DAUDI + MWANA GWA ABULAHAMU.
(Nganisyo syangu jwaasyene: Chitabu Chasambano chikutandila ni chikumbusyo cha kupagwa. Lilemba lyandanda chene likumkolanga Yesu kuŵa mwanache jwa Daudi kwisa soni mwanache jwa Ibulahimu, migongo jiŵili ja chilanga panyakamo. Sentensi jandanda ja Chitabu Chasambano jikwanga chalolela chachikulungwa kutandila Chitabu Chakale.)
ŴAGALATIA 3:16Kombolana↗Nipele, Akunnungu ŵampele che Iblahimu chilanga ni uŵelesi wao. Malembelo ga Akunnungu ngagakusala, “Ni iŵelesi yao” nambo gakuti, “Ni uŵelesi wao,” yaani jumo pe, ni jwelejo ali Kilisito.
⚑⚑ G4690 sperma
Nipele, Akunnungu ŵampele che Iblahimu chilanga ni uŵelesi wao → yaani jumo pe, ni jwelejo ali Kilisito.
(Maganichu gangu: Paulo akusoma chitabu cha Genesis mwakuchengeta nnope. Akutaya lilingu lyakwe lyosope pa liloŵe limo lyakuŵa lyakusaka, mbeju, ngaŵa mbeju syajinji. Kaneka akumsala mundu jula, Kilisito.)
MASENGO 13:22Kombolana↗Akunnungu paŵantyosisye che Sauli, ŵansagwile che Daudi kuŵa mwenye jwao. Ŵalosisye kwakunda paŵasasile umboni nkati jwelejo paŵatite, ‘Nammweni che Daudi mwanagwao che Yese, mundu jwakuunonyelesya ntima wangu, juchagatendekanye gose gingusaka kugatendekanya.’ (23) Kutyochela mu lukosyo lu che Daudi Akunnungu ŵaapele Ŵaisilaeli Nkulupusyo, jwelejo ali Che Yesu mpela iŵatite pakulanga.
Kutyochela mu lukosyo lu che Daudi Akunnungu ŵaapele Ŵaisilaeli Nkulupusyo, jwelejo ali Che Yesu mpela iŵatite pakulanga.
(Nganisyo syangu jamundu: Paulo ŵalalichile yeleyi mnyumba ja Sinagogi, nyumba jaŵasongangananga Ŵayahudi kupikanila Malembo. Mchigwesa chimo akusala uwe wosope wa chiwilo cha chikagulo chino, kuti Mlungu ŵamwimisye Jwakulupusya jwachilanjidwe kutyochela mbeju ja Daudi. Kaneko Paulo ŵapele lina lya Jwakulupusya, Yesu.)
2 TIMOSEO 2:8Kombolana↗Mwakumbuchile Che Yesu Kilisito ŵasyuchile, ŵa lukosyo lu che Daudi mpela ijikuti kusala Ngani Jambone jingulalichila.
YESU KLISITU JWA MBEYU JA DAUDI + JWASYUSYIDWE KUTYOCHELA KWA WAWE.
(Nganisyo syangu jamundu: Paulo akutola uwe wosope wa Ngani Jambone (ngani jambone) ni kuuŵika mchigwesa chimo kwa Timoseo. Paulo asagwile ichindu iŵili pe, kuti Yesu Kilisito ali mbeju ja Daudi, soni kuti Mlungu ŵamsimusisye Yesu Kilisito kutyochela ku ŵawe. Chigwesa cha chilanga ni likuli lyakuwala likwima mpaka chigwesa chimo.)
Chiunukuko 22:16Kombolana↗“Une, Che Yesu, nantumile katumetume jwa kwinani jwangu kusala ngani si, mu mipingo ja ŵandu ŵakunkulupilila Kilisito. Uneji ndili jwa uŵelesi u che Daudi, ndili ndondwa ja ng'andu jajikung'alima.”
UNGU NDI CHITAGA NI MBEYU JA DAUDI + LONDOLA JAJIKUŊALIKA NI JAMBASA JA KUSISIMUKA.
(Nganisyo syangu jwaasyene: Yesu akuŵecheta maloŵe ga ga jwalakwe, gali pafupi kuŵa maloŵe gambesi ga Baibulo lyosope. Mwanache jwa Daudi ni mwanache jwakuŵelekwa mu lukolo lwa Daudi, sano lisosi lya Daudi ni jwakutandila lukolo lwelujo lwaliji lukuli. Yesu ali chiwili, mwanache soni lisosi.)
8. F. ATATI, MWANA, NI MBUMU JWA UKONJECHO — AKUŴILANJIDWA PAMPEPE, NAMBO ALI AMBUJE JUMOJUMO
Deuteronomy 6:4Kombolana↗↗ read this in your Bible
MPIKANILANI, E ISRAELI: AMBUJE MLUNGU ŴETU ALI AMBUJE JUMO.
(Maganichu gangu: Chiŵaka chi chikwendelechesya kulongosya yosope yaili pasi apa. Pangali cha pa peji ali chikwonjecha Mlungu jwaŵili kapena jwatatu. Kamulani chiŵaka chilichose chaili pasi apa pamo ni Deuteronomo 6:4.)
Matayo 3:16Kombolana↗Che Yesu paŵamasile kubatiswa ŵatyosile mmeesi ni papopo kwinani kwaugwiche, ŵammweni Mbumu jwa Akunnungu achitulukaga mpela nguunda ni kwatula pachanya pakwe. (17) Nipele Liloŵe kutyochela kwinani lyaŵechete, “Jweleju ni Mwanangu jungunnonyela nonyelwe nawo.”
⚑⚑ G4151 pneuma
MZIMU WA MLUNGU UKUTULUKA MPELA NJIŴA + LIŁOŴE KUTYOCHELA KWINANI → JUJU NI MWANANGU JWANGUNONYELWA.
(Nganisyo syangu: Ŵalanjeje yakutendekwa pa chinthu chi. Mwana akwima m'mesi ga mnyasi, Mzimu wa Mlungu akutuluchila pasi mpela nkunda, ni liloŵe lya Atati likulongosya kutyochela kwinani. Atati akulongosya maloŵe gaagago pa Mwana, ngaŵa Mwana pa jwelewo.)
9. CHIWONEDI CHAKULEKANGANA, CHIWONEKO CHIMOCHIMO — mtsinje wolawoli, wasimulidwe ni mundu juŵajimi apo
YOHANA 1:32Kombolana↗Che Yohana ŵatusalile indu iyaiweni achitiji, “Nambweni Mbumu jwa Akunnungu achitulukaga kutyochela kwinani mpela nguunda ni kwatula pachanya pao. (33) Uneji nganinaamanyilila nambo jwelejo juŵandumile ngabatisye ni meesi ŵaasalile, ‘Jwelejo juchimwaone ali nkutuluchilwa ni Mbumu jwa Akunnungu ni kwatula pachanya pao, jwelejo ni juchabatisye ni Mbumu jwa Akunnungu.’” (34) Nipele che Yohana ŵatite, “Uneji naiweni yeleyi ni malasile umboni kuti ajuju ni Mwana jwa Akunnungu.”
(Nganisyo syangu jamundu: Yohana Mbatiso akusimulila chibumba chichocho cha mmasulo mpela mboni jiyimi popopo. Mlungu ŵaasalile chalongolela Yohana Mbatiso kuti Mbumu jakwika mwansi ni kutama ni chilosyo chachiŵichidwe. Sano Atati ŵapele chilosyo, Mbumu ŵaliji chilosyo, ni Mwana ŵapochele chilosyo.)
Matayo 28:18Kombolana↗Nipele Che Yesu ŵaiche chiŵandi, ŵaasalile, “Mbegwile ukombole wose kwinani ni pachilambo. (19) Nipele njaule, nkaatende ŵandu ŵa ilambo yose aŵe ŵakulijiganya ŵangu, nchabatisyaga kwa liina lya Atati ni lya Mwana ni lya Mbumu jwa Akunnungu.
MACHILI GOSE GAPEGWILE KWANGU → N'DIBATIZANJE M'LINA LYA ATATI, NI LYA MWANA, NI LYA MBUMU JWASWELA.
(Ganisyo jangu jachinsyene: Yesu akuŵecheta meena gatatu gosope pamo mu lilamusi limo. Akuŵecheta Atati, Mwana, ni Mbumu Weswela. Masomo ga gakusala yaili mu lilemba pe.)
(Ganichisyo syangu syangu: Lilove limo likwete kambiri atatu, ligongo Yesu akupopela, Atati akupeleka, ni Nkutulasya akwika. Nnole lilove line. Yesu ŵaliji nkamuchisya jwajimi pambali ni ŵakulijiganya ŵakwe, mwanti Nkutulasya jwine akulosya nkamuchisya jwine mpela Yesu.)
YOHANA 14:26Kombolana↗nambo nkamusi jo, jwelejo Mbumu jwa Akunnungu juchalajiswe ni Atati ŵangu kwa liina lyangu, chachinjiganya indu yose ni kunkumbusya yose inansalile.”
(Nganisyo syangu jwapajika: Lyele lilaka lyangaleka mbunda pa ya jwaani Jwakutulasya ntima. Lilaka lyele lyakuŵilanga mwakuonecheka kuti Jwakutulasya ntima ni Mbumu jwa Uswela. Atati akuntuma Mbumu jwa Uswela mu lina lya Yesu, soni mena gatatu mu lilaka limo.)
2 ŴAKOLINTO 13:14Kombolana↗Ntuuka wa Ambuje Che Yesu Kilisito ni unonyelo wa Akunnungu ni ukamulangano wa Mbumu jwa Akunnungu utame ni ŵanyamwe wose.
NEEMA JA BWANA YESU KILISITO + CHINONYELO CHA MLUNGU + UMBUMBANO WA MZIMU WESWELA.
(Nganisyo syangu jwapajika: Paulo akumalisya kalata jose ni upile umo wauŵele ni mena gatatu. Umbone ukugopolela chiwendo cha Mlungu chachikakombolechesyekwa ni mundu jwalijose, ni kutindiŵana kukugopolela kagaŵana pamo. Paulo, Myuda jwa kamu jakulimbangana jwaŵakundiraga Mlungu jumo umi wakwe wosope, achisimikaga Ambuje Yesu Klistu, Mlungu, ni Mbumu jwa Uswela pamo mu chilanga chimo cha kwatenda.)
1 Petulo 1:1Kombolana↗Une che Petulo, nduna ju Che Yesu Kilisito, ngunnembela ŵanyamwe ŵandu ŵansagulikwe ni Akunnungu, ni ŵampwilingene ni ŵankutama nti achalendo ku Ponto ni ku Galatia ni ku Kapadokia ni ku Asia ni ku Bisinia. (2) Akunnungu Atati ŵansagwile ŵanyamwe malinga ni iŵasachile ni kuntenda mme ŵaswejekwe kwa litala lya Mbumu, kuti nkombole kunjitichisya Che Yesu Kilisito ni kujosekwa ni miasi jao. Ngunsachila umbone wa Akunnungu ni chitendewele chachijinji.
KUMANYA KWANDANDA KWA AKUNNUNGU ATATA + KUSWEJESYA KWA MBUMU + MIYASI JA YESU KILISITO.
(Ganichisyo syangu syangu: Petulo akutandubila kalata jakwe mmenemo mwaŵatite Paulo pakumasya kalata jakwe. Kumanyilila chindu chikanaŵe kuchitendekwa kukulosya kumanyilila chindu chila chikanaŵe kutendekwa, ni kuswejesyedwa kukulosya kusagulidwa kwa Mlungu. Achinduna ŵaŵili ŵakulekangana akulemba chitagi chichoso cha mena gatatu.)
ŴAEFESO 4:4Kombolana↗Chipali chiilu chimo cha Kilisito ni Mbumu jwa Akunnungu jumo, nti chilolelo chimwaŵilanjikwe ni Akunnungu chachitite kuŵa chimo. (5) Apali Ambuje ŵamo ni chikulupi chimo ni ubatiso umo. (6) Akunnungu ŵamo, ŵaali Atati ŵa wose, ŵelewo ali pachanya pa wose ni akupanganya masengo kupunda wose ni ali nkati mwa ŵandu ŵakwe wose.
MZIMU UMO + AMBUYE UMO + MULUNGU JUMO NI BABA WA ŴANDU WOSE.
Sambano tuŵichani mboni sise pampepe. Matayo akulosya Mwana mumsinje, Mbumu jikutuluka pasi, ni Lilowe lya Atati. Yesu akulamula ubatiso mu lina lya Atati, ni lya Mwana, ni lya Mbumu jwa Uswela. Yesu akulanga Nkumbochesya, Mbumu jwa Uswela, jwatakuntuma Atati. Paulo akumasya kalata jimo mu upile wa Ambuje Yesu Kilisito, Mlungu, ni Mbumu jwa Uswela m'lipatasi limo. Petulo akutandisya kalata mu Atati, Mbumu, ni Yesu Kilisito m'ndime jimope. Pachanya pa ndime sisi sose pakwima lilamusi limo. "Mpikanani, mmwe Isilaeli: Ambuje Mlungu wetu ali Ambuje jumo" (Kutulwa 6:4). Malembo ngagakuŵilanga chele kuŵa chitalauko. Gakuŵika ndime sisi sose m'buku limope.
(Ganisyo jangu jachinsyene: Ilembo ikutaga mwaukoto kuti Atati, Mwana, ni Mbumu Weswela akutagwa pamo, kwa Matayo, kwa Yohana, kwa Paulo, ni kwa Petulo. Ngapagwa lilemba limpepe lyalikutaga mu chigamba chimpepe mwa yakuti meena gatatu ga ni Ambuje jumpepe jwa Kumbukumbo lya Malamulo 6:4 chigakomanicheje. Palipo Baibulo pakwima kusalasyaga, masomo ga nombe pakwima kusalasyaga.)
Ŵaebulania 8:1Kombolana↗Nipele, chindu chachili chekulungwa mu indu itukusala yi chili achi, tukwete Jwambopesi Jwankulu jwati nnyi, jwatemi peuto pakuchimbichikwa kunlyo kwa chitengu cha umwenye cha Akunnungu kwinani.
TUKWETE JWANSAILI JWAMKULUNGWA JWA NDI → JWATAMA KU DZANJA LYA KUMANJA LYA CHITENGU CHA UFUMU WAKUCHIMBICHIKWA KWINANI.
Chiunukuko 3:21Kombolana↗“Juchapunde chinjalechelela kutama chiŵandi ni une pa chitengu changu cha umwenye, mpela une indite kupunda ni kutama chiŵandi ni Atati ŵangu pachitengu chao cha umwenye.
NANE NOMBE NAPUNDILE + NDI NDAMILE PAMO NI ATATI WANGU PA CHITENGU CHAO CHA UMWENE.
Mpela Malembelo ga Akunnungu igakuti kusala, “Magambo gose chigakaluche kwa kang'wa sya ŵandu ŵaŵili pane kupunda.
(Maganichu gangu: Mboni sitatu sikuŵecheta kuti Jwambopesi ali pa chitengu cha uchimwene. Nkulondola akuŵecheta, jwakulemba chitabu cha Ahebeli akuŵecheta, ni Ambuje jwajimwiche akuŵecheta. Liloŵe lyaimikwe.)
CHIWULI NI KUKWANISIKWA
Ganichisyani chiwulili chachigona pasi. Mpaka kuchiona chilanga cha chiwulili. Chilanga chekapechekape ngachasalila chindu chachikupanganya chiwulili. Ichindu iŵili yakulandana m'kulumbana yaikupanganya chiwulili chakulandana. Chiwulili chikusigalila kuŵa chindu chakusisika mpaka lulanga lwaoona lukamlosye chindu chene. Sano nchiwona sooni chiwulili. Sano nchiona kuti chiwulili chatolele chilanga cha chindu chelecho chaandanda kose. Yeleyo ni yayikuwoneka m'Malembelo Gakale. Yiwonechelo ya m'Malembelo Gakale ni yiwulili yaoona, yayikupangidwa mwakuoona ni chiilu chachoonaonaji. Baibulo jikuchiŵilanga yeleyi kuti "chiwulili cha yindu yaikwisa; nambo chiilu ni cha Kilisito" (Akolosayi 2:17). Nombe jikuti chiwulili "nganichiŵa chithuthu chakoonaonaji" cha chindu chene (Ahebeli 10:1). Ngapagwa jwakuŵa n'jakumanyilila usyene wosope kutyochela mchiwulili pachekape. Pandapo Kilisito ŵaiche, lulanga lwalosisye chiilu. Yeleyi ni ligongo lyakuti ngatukukamula majiganyo pachiwulili pachekape. Tukuŵilanga chindu kuti chiwulili pele patuwoni lulanga lwa M'Malembelo Gasyene lulosisye chiilu chachiwulili chelecho chikuŵilanjila.
ŴAKOLOSAI 2:16Kombolana↗Nkakunda mundu jwalijose kummichila lilajisyo nkati chakulya ni yakung'wa atamuno yankati lyuŵa lya chindimba pane Lyuŵa lyakuwoneka lwesi pane Lyuŵa lya Kupumulila. (17) Ayiyi yose ili chiwilili cha indu yaikwika yo, nambo usyene wa yele yose uli Kilisito nsyene.
CHIWICHILI CHA YINDU YAKUYICHA → M'BILI NI WA KLISITU.
Ŵaebulania 10:1Kombolana↗Nti ila Malajisyo igatite chiwilili pe, cha indu yambone yaikwika, ni ngaŵa indu isyene yaitite kuŵa. Yeleyo usyene ikulosya kwa kanandi pe yakuti, indu yaikwika ngaikukombola kwakulupusya ŵandu mu sambi syao, kwa litala lya kutyosya mbopesi chaka ni chaka ni kwatenda aŵe ŵamalile.
LAMULO LILI NI CHIWULILILO CHA YINDU YAMBONE YAYIKWICHA + NGATI CHIWONECHO CHAISYENESYENE CHA YINDUYO.
1.Genesis 14:18Kombolana↗↗ read this in your Bible
MELIKISEDEKI MWENYE GWA SALEMU + JWANSAILE GWA MLUNGU JWAKUCHANGA.
2.Ŵaebulania 7:14Kombolana↗Pakuŵa ikumanyika kuti Ambuje ŵetu ŵatyochele mu lukosyo lwa Yuda ni yankati lukosyo lo che Musa nganaŵecheta chindu chachili chose yankati umbopesi. (15) Sooni achi chikumanyika mwakupunda, kuti jwambopesi jwine jwakulandana ni Melikisedeki akopochele. (16) Jwele nganatendekwa aŵe jwambopesi kwa malajisyo ga ŵandu, nambo kwa machili ga umi wa moŵa gose pangali mbesi. (17) Pakuŵa Malembelo ga Akunnungu gaŵalanjile umboni wati, “Mmwejo ndi Jwambopesi mpela wautite pakuŵa umbopesi wa Melikisedeki.”
AMBUJE ŴETU ŴATYOCHELE KWA YUDA → KULINGANA NI CHIWONECHEDWE CHA MELIKISEDEKI JWATYUKA WAMBOPESI JUMPYA + KULINGANA NI MACHIKA GA UMI WANGAMALA.
(Ganisyo jangu jachinsyene: Lilanguka lya Malagano Gasambano lisyene likutenda ulendo wu, ligongo chitabu cha Ŵaebrania chikuŵika Zaburi 110:4 pa Yesu. Ŵaebrania 7:14 nombe akutaga likabila lya Yuda, lililyo likabila lyalili ni ndodo ja uchimwene mu Genesis 49:10. Chiwulili chachaliji ku Salemu chaliji mwenye ni jwambopesi mu mundu jumpepe, ni chiilu chi cha Yesu, Mwenye ni Jwambopesi.)
MALIWO
Ŵaebulania 4:14Kombolana↗Nipele, pakuŵa tukwete Jwambopesi Jwankulu jwakwinjila kwinani kwa Akunnungu, yaani Che Yesu Mwana jwa Akunnungu, tukamulisye kwannope chikulupi chitukuchisala. (15) Jwambopesi Jwankulu ni jwakutukolela chanasa kwa kulepetala kwetu. Ŵelewo ŵalinjikwe mose yalumo ni uweji nambo nganatenda sambi. (16) Kwa ligongo lyo, tuchiŵandichile pangali woga chitengu cha ulamusi cha Akunnungu papali ni umbone, kuti tupochele chanasa ni umbone wakwe wa kutukamuchisya pa katema ka kulaga.
TUKWETE JWANSAILI JWAMKULUNGWA + YESU MWANA JWA MLUNGU → ISYANI MU UJASILI KU CHITENGU CHA UPALI.
ŴAGALATIA 3:28Kombolana↗Kwayele ngapagwa sooni kutindana pasikati ja Myahudi ni jwangaŵa Myahudi, kapolo ni jwalechelelwe, jwankongwe ni jwannume. Ŵanawose ndi chindu chimo kwa kulumbikana ni Che Yesu Kilisito. (29) Iŵaga ŵanyamwe ndi ŵandu ŵakwe Kilisito, sambano ndi uŵelesi u che Iblahimu, chimpochele achila chalanjile Akunnungu.
Ŵanawose ndi chindu chimo kwa kulumbikana ni Che Yesu Kilisito → Iŵaga ŵanyamwe ndi ŵandu ŵakwe Kilisito, sambano ndi uŵelesi u che Iblahimu, chimpochele achila chalanjile Akunnungu.
(Nganisyo syangu jwapajika: Nsingi wa jwambopesi ukumalila pa chitengu cha umbone, kwakwe Baibulo jikun'jamuka kuti njise ni chikangamale. Nsingi wa mbeju ukumalila pa nnango wenu mmwe, ligongo naga mmwe n'di ŵa Klistu, basi Mlungu akum'ŵalanga mbeju ja Ibulahimu, achiŵelesi ŵakulupilila mpaka ku chilanga chimochimo (Galatia 3:29). Yesu, Mwenye ni Jwambopesi, akwendelechela kuŵilanga.)
DIDAKI JA MASOKA
1. Genesis 14:18 — Ni Melikizedeki, mwenye jwa Salemu, jwapelekaga mkate ni vinyo: soni jwelejo jwaliji:
a) Aju ni Mwanangu jwakunonyelwa, jwakuti ngunonyelwa nawo
b) Mmwe ndi wambopesi kwa yaka ni yaka
c) Mmwe ni Mwanangu jwakunonyelwa, jwakuti ngunonyelwa nawo
3. Zaburi 132:11 — Bwana ŵalumbile mwakuonaonape kwa Daudi; ngasagalauka kutyochela pa yalakweyo:
a) Chinguchisimika chitengo cha ufumu wakwe kwa muyaya
b) Mmwe ndi jwansaile kwa ndaŵi jajikutalichika mwakulandana ni chikuli cha Melikisedeki
c) Kutyochela mu isogosi ya m'bili gwenu tinjika pa chitengu chenu cha umwene
4. Ŵagalatiya 3:16 — Ngakuŵecheta kuti, Ni kwa mbeju, mpela jwa ŵajinji; nambo mpela jwa jumo, Ni kwa mbeju jenu:
a) mu Isaka lukolo lwenu lutachiŵilanjidwa
b) jwali Klistu
c) mu mbeyu jenu michalo josope ja pachilambo tijipochele upile
5. Zekaliya 6:13 — ni takatame, takalongosye pa chitengu chakwe cha uchimwene; ni chichiŵe:
a) wambopesi pa chitengu chakwe cha uchimwene
b) chachichenjela ukulu
c) jwapenani kupunda kwinani
6. Ŵaebulania 7:22 — Kwa yalakweyo Yesu ŵatendekwe:
a) wambopesi jwankulungwa kwa yaka ni yaka
b) jwakutumichila jwa nyumba jakuswela
c) chikamu cha lilagano lyambone nnope
7. Chiunukuko 22:16 — Une ndili nsingi ni jwiwelekwe jwa Daudi:
a) jwandanda ni jwambesi
b) ni ndondwa jakumesya jajikuŵala
c) chiyandanda cha chiwumbe cha Mulungu
MAJIBU: 1-b, 2-a, 3-c, 4-b, 5-a, 6-c, 7-b
IWU LILIWO LYA LYELECHE LIKUGAWANYA CHUCHI
→ Mmwatendekwe m'chiwiliwili chikwikanaga lulanga: Melikizedeki ŵasimene ni Abramu ali ni mkate ni wain (Genesis 14:18). Yesu ŵajigele mkate ni chikombe pa mesa (Matayo 26:26-28). Ndime jwalijose nganijalumbanya yakulya iŵili yi. Yakutendekwa iŵili yi yikwima peuchichiŵelesyo pakwamba jwakuŵelenga kulinjila.
→ Mwati chilanga chasambano chikuchisalichisya: ulombela pakugalausidwa, mwakuŵajilwa akutendekwa kugalausidwa kwakwe sooni kwa Malamulo (Ŵahebulania 7:12). Wambopesi jwagalawiche. Chilanga chagalawiche pamo ni wambopesi, ni Yesu ali jwakutamilichisya jwa lilagano lyambone nnope (Ŵahebulania 7:22).
