Mlungu Wamachili — Kusomera Baibulo la KJV ni Manambala ga Strong's
YESU JWALIJI NDANI NKANAŴE BETULEHEMU — LIWOSI LYAUNJI, MALAIKA JWA AMBUJE, NKHUNI PA ISAKA
Lilim'be Lyaikulu Lya Umulungu — Ngani Jambone ja Yesu Klistu
LILOWE LYAUGUNDA
Chipande chi chikuwusya nduni Yesu, kutandila pa kupanganyidwa, pele Mlungu ŵatite, "Tuŵiche mundu mu mwakukanyisya kwetu." Chikukuya jwakuŵilanjidwa katumetume jwa Ambuje, jwaŵakukumangana ŵandu kuŵoneka ku ngope ni kuŵilanjidwa Mlungu. Chikumala ni chikuni chachaŵichilwe pa Isaka, mwanache jwakupelagwe jwaŵam'bendaga Abulahamu. Yasuke yosope ikukuya m'Malembo mwene, mu maloŵe ga Malembo gene.
MAULO GATATU AGAYANJILE LILI LISOMO
1. Ngati Mlungu ali jumo, ali jwani "uwe" jwakuŵecheta mu Genesisi 1:26?
2. Ana katumetume jwa Ambuje, jwaŵandu ŵakumbana najo pamaso ni pamaso ni kum'chemaga Mlungu?
3. Nkuni syaŵikwe pa Isaka, mwana jwakwe jwaikaŵe, syalolelaga chichi?
MWANA JU AKUPAGWA + MWANANJI JU AKUPEDWA --> LINA LYAKWE LICHIŴILANJIDWA MUNGU JWAMACHILA.
Yaka mia saba mmbujo mwakuŵelekwa kwa Yesu, nchimi jwalembile kuti mwanache ju chachiŵilanjikwa Mlungu Jwamachili. Mwanache Yesu ŵagonile mu chondo cha kulisya inyama. Ŵalanje lilemba pang'onopang'ono. Malemba gakuŵecheta utenga wosope wa chondechonde chi.
TUŴELECHE MUNDU MU CHIŴANIKO CHETU, MOŴA CHIFANANO CHETU --> NI MLUNGU ŴAGUMBILE MUNDU MU CHIŴANIKO CHAKWE MWASYENE.
(Nganisyo syangu jachinsyene: Soomani Ndaŵi ja Kupanganya 1:26 ni 1:27 pamo. Nkasausisya kulekangana pasikati pa ma vasi gaŵiligo. Ndaŵi ja Kupanganya 1:26 jikuti "uwe" ni "wetu." Ndaŵi ja Kupanganya 1:27 jikuti "sanamu jakwe jisyene" ni "Akunnungu ŵagumbile," yosope mu umo. Baibulo likusala ma vasi gaŵiligo pamo mwangali kulolechesya. Baibulo likusala kaŵili pe.)
UNE NDI AMBUJE + PALIJEPE JUMPEPE + PALIJEPE MLUNGU JUMPEPE KUNGWA KWANGU.
(Nganisyo syangu jwansyene: Isaya 45:5 jukusala liuto line lya usyene wu. Chikulikuchi ngachiuŵambasya Isaya 45:5. Akunnungu akusala mwakupikanika kuti pangali Akunnungu ŵane kupitilila jwelejo. Chilichose chachiyichisoya chikulikuchi mmasaje gagasyalile ga mapepala ga ngachipata kwonjecheka Akunnungu ŵaŵili. Chachiyichisoya chikulikuchi chesyene chili chakusalala kwakupunda soni chambone kwapunda Akunnungu ŵaŵili. Chikulikuchi chichiyiona Akunnungu ŵamope aali nkulimanyisya kwa ŵandu.)
2. B. JWAKUWILANJIDWA KA MALAIKA WA AMBUJE — JWAKUWILANJIDWA SOI KUTI MLUNGU
Liloŵe lya Chihebeli lyalikutindanyisidwe kuŵa "melaika" ni malak (H4397). Malak jikuloseka kuŵa mundu jwatumidwe. Malak jikulosya masengo gakutumidwa ga mundujo, ngaŵaga usyene wa mundujo. Nnole yakuti Baibulo jikutendekasya ni mundu ju jwatumidwe m'ngani syaikamulane pasi apa.
KOPOSYA NLAJU MU MAKONDA GENU, PAKUŴA MALO GAKUJIMA GENUGO GALI MALO GASWEJU.
(Nganisyo syangu jwansyene: Nlole ulamusi wumo, m'maloŵe gagakuŵandika kulandana, wupedwile ŵanandu ŵaŵili, kwipita yaka nnope. Pa chitela cha nsokoko, ulamusi ukwika kutyochela m'liloŵe lyalikuŵilanjidwa m'malembelo ga Baibulo kuti liloŵe lya Ambuje ni Mlungu. Kunja kwa Jeriko, ulamusi ukwika kutyochela kwa mundu jwajimile pele ali ni lipanga lyakwe m'mkono. Mundu ju kunja kwa Jeriko akunkunda Joshua kugwa nchisu m'chilambo ni kuntindibalika mundu ju. Mundu ju kunja kwa Jeriko ngakunlekasya Joshua kuntindibalika. Nlandanye ayi ni yaakutenda malaika jwausyene jwagumbidwe pati mundu akulinga kuntindibalika malaika ju. Malaika akuti, "Une ndili mtumishi njako pamo ni ŵakukamula masengo achinjenu" (Ukunukulidwa 19:10). Malaika akuti, "mwatindibalikaje Mlungu" (Ukunukulidwa 22:9). Yohana ŵalinjile kuntindibalika malaika kaŵili. Malaika ŵakanile kutindibalikwa ni Yohana kaŵili. Ngapagwa jwaŵakanile kutindibalikwa ni Joshua kunja kwa Jeriko.)
10. B7. SASA CHIPANGANO CHIPYA CHIKUSALILA CHINDU CHAKUONEKA MBALI
YOHANA 1:18Kombolana↗Ngapagwa mundu juŵambweni Akunnungu katema kakalikose. Mwana jwajikape, jwaali Akunnungu jwausyene, ni jwakunonyelwa ni Atati, jwelejo ni jwatumanyisye Akunnungu.
MASIKU GA CHIGILIKI⚑ G1834 exegeomai — kulalika · ⚑ G3439 monogenes — jwakupagwa jika
Ŵanyamwe nganimme kulipilikana liloŵe lyao atamuno kukulola ku meeso kwao.
1 TIMOSEO 6:16Kombolana↗Ŵelewo pe ni ŵakukombola kutama moŵa gose pangali mbesi nombe akutama palilanguka kwanti mundu jwalijose ngapakombola kuŵandichila ni ngapagwa mundu jwawaiye kwaona ni jwakukombola kwaona. Ŵandu wose ŵachimbichisye ŵelewo nombewo alongosye moŵa gose pangali mbesi! Eloo.
JWAKUTAMA MU LULANGA LWANGANALIKOMBOLELA MUNDU JWALIJOSE KUŴANDIKILA --> JWANGANAMMONA MUNDU JWALIJOSE, ATAMOSE KUKOMBOLA KUMMONA.
Sambano ŵichani migawo jiŵili ja Baibulo pambali pambali ni kuŵalanga migawo jiŵiliji pamo.
Chilamusi Chakale chikuŵecheta, kanandi kwannope, kuti ŵandu ŴANLOLILE mundu ju, ŴAŴECHETI naye, ŴALYELE paujo pao, ŴANYINGENYE naye, ni ŴALAMILE.
Chilangano Chasambano chikuŵecheta mwakupikanika, katatu, kuti ngapagwa mundu jwaŵanyisye Atati Mlungu, soni ngapagwa mundu jwakukombola kwaona Atati Mlungu.
Maloŵe gosope gaŵili gali ga usyene. Mundu juŵambweni ŵandu mu Malembe Gamakulungwa Gakale ni Atati juŵaŵendekwe ŵandu kum'bona ngaŵa mundu jumpepe. Yohana akulosya jwaali mundu juŵambweni. Yohana akuti mundu juŵambweni ali Mwana jwakupagwa jika, Mwana jwali m'chilikati cha Atati. Yohana akuti Mwana jwakupagwa jika ŵannongwesye Akunnungu Atati kuti akombole kum'bona.
ABULAHAMU ŴATOLE NKUNI SYA SADAKA JAKUKOSYA, NI KUŴIKA PA ISAKA MWANAGWE --> WALENDILE ŴANDU ŴAŴILI ŴALA PACHIMO.
(Nganisyo syangu jaajika: Mu Genesis 22:6, baba nganichigumbaa nkuni. Isaka ni jwachigumbaa nkuni pakwela ku chitumbi. Ibulahimu tachimgoneka Isaka pachanya pa nkuni jele. Liloŵe lya Chiebulania lya nkuni jele ni ets (H6086). Ets ni liloŵe lyakawe lyakulosya chitela chachikuŵa chamoyo. Ets nombe ni liloŵe lyakawe lyakulosya matimba gagakatiidwe. Ets ni liloŵe lyalyolyo lyakukamulichisya masengo kwa chitela cha umi. Ets ni liloŵe lyalyolyo lyakukamulichisya masengo kwa chitela chachaliji pakatikati mwa n'gunda.)
YOHANA 19:17Kombolana↗Che Yesu ŵakopweche ali ajigele nsalaba wakwe kwaula kwiuto kwakukuŵilanjikwa, “Chikalakasa cha Ntwe”, Mchiebulania pakuŵilanjikwa Goligota.
Che Yesu ŵakopweche ali ajigele nsalaba wakwe kwaula kwiuto kwakukuŵilanjikwa, “Chikalakasa cha Ntwe.
YOHANA 19:18Kombolana↗Pelepo ni paŵaŵambile Che Yesu, ni ŵandu ŵane ŵaŵili pamo nawo, jwine kunchiji ni jwine kundyo kwao ni Che Yesu pambindikati.
KUKO ŴAM'PACHIKE PANJINGA + YESU PACHIKATI.
(Nganisyo syangu syachinsyene: Atati, mwanagwe jwajika juŵannonyelaga atati, chulu, nkhuni syesikwe pa mgongo mwa mwanache mwasyene, ni mwanache aku alinkwenda kuulusya pasi pa nkhuni syo. Chindu chi chatendekwe kaŵili m'Malembo. Pakwanda, m'Chiyandiko cha 22, Mlungu ŵayimisye lipanga. Mlungu ŵaŵisile mbusi jwakuŵalanjila pamalo pa mwanache jula. Kaŵili, pa nsalaba, nganijuŵa jwakuyimisya chiwa. Katema kakoko, Mwanache ŵaliji jwakuŵalanjila. Mnole kalekangano kane pasikati pa yindu yeneyi yiŵili. Isaka ŵawusisye kuti, "Ali kwapi mwanangondolo?" Nganichipagwa jayanjo pa lisosa lya Isaka pa lisiku lyelyo. Jayanjo jaiche kanyuma, ku Lusulo lwa Yolodani, kutyochela kwa Yohane. Yohane ŵalosisye chala pa mundu jwakwenda achinjichilila.)
1.YOHANA 1:29Kombolana↗Malaŵi jakwe, che Yohana ŵambweni Che Yesu aninkwaichilila ni ŵatite, “Nnole, jweleju ali Mwanangondolo jwa Akunnungu jwakwigala sambi sya ŵandu ŵa pachilambo!
(Nganisyo syangu syakusyene: Genesis 22:2 jikusala malo gaŵatumiche Mlungu Abulahamu kuti gaŵaliji chilambo cha Moriya. 2 Chronicles 3:1 jikusala malo gaŵataŵile Solomoni Nyumba ja Mlungu kuti gaŵaliji chitumbi cha Moriya, ku Yerusalemu. Chitumbi cha kutinji kwa mbopesi ja Isaka ni chitumbi cha mbopesi syosope syakuŵichilila panyuma m'Nyumba ja Mlungu, kwa ligongo lyeleli, gakuŵa ni liina limo lyakulandana. Yerusalemu nombe ni musi umo umo asilikali ŵaŵambile Yesu paasa m'linga lya musi. Sala yaili yakusala yakusalapa m'Malembo pe. Malembo ngasala kuti Gologota jaliji liganga limo ni Moriya. Malembo gakusala liina limo, chitumbi chimo cha matumbi, ni musi umo. Maloŵe ga Abulahamu gaŵaliji, "Pachitumbi cha Yehova pachiwoneche." Abulahamu ŵaŵechete maloŵe ga m'nyakati jakuja.)
MALIWO
YOHANA 8:56Kombolana↗Atati ŵenu che Iblahimu ŵasangalele aliwone lyuŵa lya kwika kwangu, nombewo ŵaliweni ni ŵasengwile.” (57) Nipele Ŵayahudi ŵaasalile, “Mmwejo nkuti uli kuti mwaweni che Iblahimu nomwe nganinnyiche yaka makumi nsano?” (58) Che Yesu ŵaasalile, “Ngunsalila isyene, akanaŵe kupagwa che Iblahimu uneji napali.” (59) Pelepo ŵalokwete maganga achisakaga kwaponya, nambo Che Yesu ŵaalesile ni kutyoka pa Nyuumba ja Akunnungu.
AKANAŴE ABULAHAMU KUPAGWA, UNE NDILI --> BASI ŴAJIGELE MAGANGA KUTI ŴAMPONYE.
(Nganisyo syangu jasyene: Tuŵichanganye maonesyo gaŵili pamo, soni tuleche kalekasyo kajigalyanje. Pa nsanga, lilobe lyakutyoka mu mooto lyatite NENE NDI. Musa asisile ngope jakwe pa nsanga. Mu Hekalu, mundu jwaimile paujo pa khamu lya ŵandu jwatite NENE NDI. Ŵandu ŵaŵisile maganga. Ŵandu nganaŵa nkanganyikwe pa yaŵaŵechete Yesu. Ŵandu ŵaimanyilile chenene yaŵaŵechete Yesu. Ŵandu ŵalamulile kuti maloŵe ga Yesu gakuŵajilwa kuponyedwa maganga. Kaya soni kuti Yesu nganaŵecheta kuti "Aburahamu akanaŵe kupagwa, NENE NDANDI." Yesu ŵatite NENE NDI.)
DIDAKI JA MASOKA
Genesis 1:26 — Mlungu ŵatite, Tutende mundu mu sanamu jetu:
Mwakuti chiwulili chikulosya ku lulanga: nkuni jajitajikwe pa nsana wa Isaka (Genesis 22:6) ni nsalaba wajitajikwe pa nsana wa Mwana (Yohane 19:17). Chiwulili chatyochele pa litumbi. Chiilu chatyochele kunsi kwa musi.
--> Litala lyakusokonezga: maloŵe ga "uwe" ni "wetu" mu Genesis 1:26, gakamulene ni maloŵe ga "Bwana jumpepe" mu Deuteronomo 6:4, gakugopola litala lya kulijiganya kwosope kwa Uungu wa Akunnungu. Uungu wa Akunnungu ali Akunnungu jumpepe, pamo ni Atati, Mwana, ni Mzimu Weswela ŵaŵalanjidwe mpela ŵandu ŵakulekangana pa Baibulo lyosope. Kulijiganya kweleku kwagumene mbali jimope pe ja kulijiganya kweleku kwosope.
--> Chiunukuko chakomboleka: Jakobo ŵawusisye juŵalimbanaga nawo mu Genese 32 dzina lyakwe lichinsyene, nambo ŵakanile (Genese 32:29). Manowa ŵawusisye lilaika lya Ambuje dzina lyakwe lichinsyene, ni ŵasalilwe kuti dzina lyele lyaliji piliy (H6383), lyakusanguka nnope kuti lijulikane (Ajaji 13:18). Yesaya sano akusala kuti mwanache jwakuŵelekwa kwetuwe takam'cheme Wakusanguka, pele (H6382), kutyochela mu nsonga jamojajo (Yesaya 9:6). Dzina lyaliŵisidwe kwaunda mu Chilembo Chakale sano likulaliswa pachanya pa mwanache jwakange. Kumbesi kwa Baibulo, ali pakwela kutyochela kumwinya, Yesu akwete dzina lyangalimanyika ni mundu jwalijose ikaŵaga jwelejo yekape (Chiunukuko 19:12). Dzina lyele lyapedwaga, nambo dzina lyele likusigalile kutakuka kupunda mwakuti gele masomo gasalile.
MASIKU GA CHIGILIKI
Aga ni maloŵe gakusachilwa ga somo ali. Kwaŵayani liloŵe lililyose lyalikwete tuchindondo m'mavesi gapachanya kuti nkaiwone mate gakwe kuno.
Liloŵe ali likulonga masengo, ngaŵaga usimu. Liloŵe ali likutumichisyidwa kwa achalume. Liloŵe ali likutumichisyidwa kwa achimlanguzi. Liloŵe ali likutumichisyidwa kwa yiŵelesi ya kumwinya. Liloŵe ali paikaŵeje jika ngalikutusalila CHACHINDI mundu jwaŵatumidwe. Liloŵe ali paikaŵeje jika likutusalila kuti mundu ŵatumidwe. Malembo gagasyuŵagane gakusachilwa kutusalila yaisyene yayose. Malembo gagasyuŵagane gakutusalila yaisyene yayose m'ngano syele.
Elohim ni fomu ja umbumba. Elohim jikutumika kanandi kwannope kwa Mlungu jwa usyene jumo, pamo ni maloŵe ga chitendo ga umo. Liloŵe lyene lyene likwenda ni ukumu wauli wakuchunguchidwa m'chiwundo chi.
“chimo” — H259 echad — jimo; wakwilana; jwandanda
Echad ni liloŵe lyalili mu "Ambuje Mlungu jwetu ali Ambuje jumo." Echad ni liloŵe lyalilyolyo lyakuŵechetela ligulo ni kundaŵi kuŵilanjikwa lisiku LIMO. Echad ni liloŵe lyalilyolyo lyakuŵechetela mundu jwannume ni ŵankwakwe kuŵa chiilu CHIMO.
Piliy ni liloŵe lyalyapedwile Malaika jwa Ambuje kwa Manowa kulosya lina lyakwe. Piliy jikuŵa jichikoposela ku nsonga jimope ni lina lya pele mu Isaya 9:6.
“jwankulungwa / mwenye” — H8269 sar — mundu jwankulungwa; mfumu; jwankulu wa asilikali; mwana wa mfumu; jwakulamulila
Sar ndi lina lyaŵelanjikwe ni mundu jwakwete lupanga lyakolosyedwe kuŵandu kwa Yeliko.
“Une Ndili” — H1961 hayah — kuwa; kupagwa; kuŵa
Hayah lili lilowe lyaakuu pasi pa "NINE JWANDI JWANINE" pachitela chachaŵakolele moto.