Enjigiriza y'Omusingi ow'Ekibiina — Enjiri ya Yesu Kristo
EKIGAMBO EKISOOKA
Lwaki Yesu yalina okufa? Entaana ensiike yakakasa ki? Kiba kitya bw'alikomawo? Okusoma kuno kutwala ebibuuzo ebyo ebisatu mu Baibuli, era kikkiriza Baibuli okubiddamu mu bigambo bya Baibuli byennyini.
Okuyiga kuno kukwata ku nsonga lwaki omusaayi gwalina okuyiibwa. Okuyiga kuno kukwata ku bwe yakka wansi, n'ekyo omusaalaba kye gwamusasuza. Okuyiga kuno kukwata ku Kitaawe ng'ayita Omwana Katonda ne Mukama. Okuyiga kuno kukwata ku Mukama eyayogera ne Mukama wa Dawudi. Okuyiga kuno kukwata ku Kristo ng'azuukidde mu bafu, ne Kristo ng'abeera mu bantu be yalokola. Okuyiga kuno kukwata ku kukomawo kwe, n'okulonda okubeerera emirembe n'emirembe.
EBIBUUZO EBISATU BINO SOMO LINO BYE LIDDAMU:
1. Lwaki okufa kwa Yesu kwalina okuba nga kwa musaayi, so si ekintu ekyangu?
2. Dawudi yayinza atya okuyita mutabani we ye yennyini Mukama we mu Zabbuli 110:1?
3. Okuzuukira kwakakasa ki, era ekiriwo Yesu bw'alikomawo?
OKUZIBIRA KW'OKUTANDIKA
1 Timoseewo 2:5Baibuli Ey'omulembe↗Gabana↗Kubanga Katonda ali omu, era omutabaganya w’abantu ne Katonda ali omu, ye muntu Kristo Yesu, (6) eyeewaayo abe omutango olwa bonna. Ekyo kyakakasibwa mu kiseera kyakyo ekituufu.
KATONDA OMU + OMUTABAGANYA OMU WAKATI WA KATONDA N'ABANTU, OMUSAJJA KRISTO YESU.
Ebirowoozo byange: Omutabaganya (oyo ayimirira wakati w'ebibiina bibiri ebyawukanye okuzza awamu ebibiina ebyo bibiri) alina okuba owa bibiina byombi mu bujjuvu, bwatyo nno tasobola kuweereza nga mutabaganya. Laba ky'ekyawandiikibwa mu 1 Timoseewo 2:5 ky'ekigamba omutabaganya kye: "omusajja Kristo Yesu." Yesu Kristo alina okuba omusajja, bwatyo nno tasobola kuyimirira awo abantu we bayimirira era n'okufa okufa kw'obuntu. Laba ky'ekyawandiikibwa mu 2 Abakkolinso 5:19 ky'ekigamba nga kyali kya mazima munda mu kufa okwo: "Katonda yali mu Kristo." Yesu Kristo alina okuba Katonda, bwatyo nno okufa kwe kuba kwokka omusajja omulala afa, ne kuleka obulokozi (okununulibwa okuva mu kibi n'ekibonerezo ky'ekibi) obutabaawo eri muntu yenna. Kyekiva ekibuuzo "Yesu ye ani" kitali kibuuzo kya bukyawe eri bannassaayansi bokka. Enjigiriza yonna ey'obulokozi yeesigamiziddwa ku kuddibwamu okwo.
1. H. LWAKI OKUFA KWALINA OKUBEERA BWE KUTYO — OLUBALAALA OLUDDA ERI KATONDA
(Ebirowoozo byange ku bwange: Teeka ebyawandiikibwa bino ebisatu wamu era enkola yonna ey'ssaddaaka ey'edda eneeyanjulira yokka. Obulamu buli mu musaayi. Ekibi kisaba obulamu. Mu biseera eby'edda, ssaddaaka za bulambulambu zaawaayo entangaaza (ekisibo eky'akaseera akatono eri ekibi ekyazzaayo omuntu okuyimirira mu maaso ga Katonda) olunaku ku lunaku, okumala emyaka egiwera. Abaebbulaniya bagamba mu ngeri entuufu nti ssaddaaka za bulambulambu tezaasobola kuggyawo kibi. Ssaddaaka zonna ez'ensolo kale zaali za lugero ki? Ssaddaaka z'ensolo zaakuumanga omusolo gw'ekibi nga tegusasuddwa, nga kirabika bulungi. Ssaddaaka z'ensolo zaali kijjukiza ekiwerekera, ekiddiŋŋana, ekya buli lunaku nti obulamu bwalinaawo okusasulwa. Ssaddaaka z'ensolo zaakuumanga ekijjukiza ekyo mu kifo kyakyo okutuusa okufa okumu okwasobola okusasula omusolo gw'ekibi mu bujjuvu.)
4. H3. BWE YASSA WANSI
Abafiripi 2:5Baibuli Ey'omulembe↗Gabana↗Mubengamu endowooza eri eyali mu Kristo Yesu, (6) ye newaakubadde nga yali mu kifaananyi kya Katonda, Teyeerowooza kwenkanankana ne Katonda, (7) wabula yeewaayo n’afuuka ng’omuddu, era n’azaalibwa ng’omuntu, era n’alabikira mu kifaananyi ky’omuntu, (8) ne yeetoowaza, n’aba muwulize n’okutuukira ddala ku kufa, ate okufa okw’okukomererwa ku musaalaba.
(Ebirowoozo byange ku bwange: Weetegereze enkola y'okukka mu Abafiripi 2:6-8. Yesu yali mu kifaananyi kya Katonda. Yesu yeemalako ekitiibwa. Yesu yeetwalira ekifaananyi ky'omuweereza. Yesu yeetwalira endabika y'abantu. Yesu yeetoowaza. Yesu yagondera. Yesu yafa. Pawulo kwe kugatta ebigambo bibiri ebirala olusuku lwe byali tebyetaagisa: "n'okufa okw'omusaalaba." Okugamba bulambulukufu nti Yesu yafa tekyali kimala Pawulo. Engeri Yesu yafamu ey'enjawulo, ye kitundu ku nsonga Pawulo gy'ali agenderera.)
Isaaya 50:6Baibuli Ey'omulembe↗Gabana↗N’awaayo omugongo gwange eri abankuba, n’amatama gange eri abo abankunyuulako ekirevu. Saakweka maaso gange eri abo abansekerera n’eri abo abanfujjira amalusu.
N’awaayo omugongo gwange eri abankuba --> Saakweka maaso gange eri abo abansekerera n’eri abo abanfujjira amalusu.
BWE TWALI TUKYALI ABOONOONYI, KRISTO YAFA KU LWAFFE --> TWATABAGANYIZIBWA NE KATONDA OLW'OKUFA KW'OMWANA WE.
2 Abakkolinso 5:18Baibuli Ey'omulembe↗Gabana↗Ebintu byonna biva eri Katonda eyatukomyawo gy’ali nga tuyita mu Kristo, era ne tuweebwa obuweereza obw’okutabaganya. (19) Kubanga Katonda yali mu Kristo, ng’atabagana n’abantu, nga tababalira, bibi byabwe, n’atuteresa ffe obubaka obw’okutabaganya. (20) Noolwekyo ku bwa Kristo tuli babaka, era Katonda atuma ffe okwogera nammwe. Kyetuva tubeegayirira, ku bwa Kristo, mutabagane ne Katonda. (21) Kubanga oyo ataamanya kibi, yafuuka ekibi ku lwaffe, tulyoke tufune obutuukirivu obuva eri Katonda mu Yesu.
nga tababalira, bibi byabwe --> Kubanga oyo ataamanya kibi, yafuuka ekibi ku lwaffe.
7. H6. OMUSOTA KU MUTI — EKIFAANANYI EKY'EDDA KYE YEEKOZESA
Okubala 21:8Baibuli Ey'omulembe↗Gabana↗Mukama Katonda n’agamba Musa nti, “Kolayo omusota ogufaanana nga giri emikambwe egy’obusagwa oguwanike ku mulongooti; buli anaabojjebwanga omusota, n’agutunulako, anaawonanga.” (9) Awo Musa n’aweesa omusota ogw’ekikomo, n’aguwanika ku mulongooti. Kale buli eyabojjebwanga omusota n’atunula ku musota ogw’ekikomo, ng’awona, ng’aba mulamu.
BULI ANAALUMIBWA, BW'ANAALITUNULAKO, ALIWONA.
8. ENDOWOOZA ENJAWULO, EKIFO KYE KIMU — omuti mu ddungu, n'omusaalaba ku lusozi
Yokaana 3:14Baibuli Ey'omulembe↗Gabana↗Era nga Musa bwe yawanika omusota mu ddungu, bwe kityo n’Omwana w’Omuntu kimugwanira okuwanikibwa, (15) buli amukkiriza alyoke afune obulamu obutaggwaawo. (16) “Kubanga Katonda bwe yayagala ensi, bw’atyo n’awaayo Omwana we omu yekka, buli muntu yenna amukkiriza aleme kuzikirira, wabula afune obulamu obutaggwaawo. (17) Kubanga Katonda teyatuma Mwana we mu nsi kugisalira musango, wabula ensi erokolebwe okuyita mu ye.
NGA MUSA BWE YAYIMUSA OMUSOTA MU DDUNGU, N'OMWANA W'OMUNTU BW'ATYO KIGWANIDDE OKUYIMUSIBWA --> BULI ALIKKIRIZA MU YE TALIBULA KUFA.
(Ebirowoozo byange ku bwange: Enkolagana eno wakati wa Okubala 21 ne Yokaana 3 teri nkolagana ssomo lino lye lyagizimbye. Yesu yennyini yayogera ku nkolagana eno mu ddoboozi ery'olwatu, ku bubwe yennyini, ng'ayogera ku bantu be. Abantu abaali bafa mu ddungu tebaagambibwa kwenenya. Abantu abaali bafa mu ddungu tebaagambibwa kuba n'obuvumu. Abantu abaali bafa mu ddungu tebaagambibwa kwesasulira obujjanjabi. Abantu abaali bafa mu ddungu baagambibwa okutunuulira ekintu Katonda kye yayimusa ku muti. Abantu abaali bafa mu ddungu abaakitunuulira ne bawona. Kaakano golekeza embeera zombi awamu olabe ekitundu eky'ekyewuunyisa. Omusota ogw'ekikomo ogwayimusibwa ku muti gwafaananyizibwa n'ekintu kyennyini ekyali kitta abantu abaakigutunuulira. Pawulo agamba amazima agafaanana agenkanankana ku musaalaba. Pawulo agamba nti Yesu yafuulibwa okuba ekibi ku lwaffe, wadde nga Yesu teyali na kibi (2 Abakkolinso 5:21). Obujjanjabi bwayimusibwa mu kifaananyi kye kimu eky'ekikolimo.)
9. KITAFFE YENNYINI AYITA OMWANA "KATONDA" NE "MUKAMA"
1.Abaebbulaniya 1:1Baibuli Ey'omulembe↗Gabana↗Edda, Katonda yayogeranga ne bajjajjaffe mu ngeri nnyingi ez’enjawulo ng’ayita mu bannabbi; (2) naye mu nnaku zino ez’oluvannyuma yayogera naffe ng’ayita mu Mwana, gwe yalonda okuba omusika wa byonna, era mu oyo mwe yatondera ensi n’ebintu byonna ebirimu. (3) Amasamasa n’ekitiibwa kya Katonda, era ky’ekifaananyi kye ddala bw’ali, era abeezaawo buli kintu olw’ekigambo kye eky’amaanyi. Bwe yamala okukola ekikolwa eky’okututukuza okuva mu bibi, n’atuula ku mukono ogwa ddyo ogwa Katonda mu Bwakabaka obw’omu ggulu.
YAYOGERA NAFFE MU MWANA WE + ERA MU YE MWE YATONDERA ENSI --> EKITANGAALA KY'EKITIIBWA KYE, N'EKIFAANANYI EKITUUFU EKY'OBUNTU BWE.
2.Abaebbulaniya 1:5Baibuli Ey'omulembe↗Gabana↗Kubanga ani ku bamalayika gwe yali ayogeddeko nti, “Ggwe oli Mwana wange, Leero nkuzadde?” Era nate nti, “Nze nnaabeeranga Kitaawe gy’ali naye anaabeeranga Mwana wange gye ndi?” (6) Era nate bw’aleeta Omwana we omubereberye mu nsi, agamba nti, “Bamalayika ba Katonda bonna bamusinzenga.”
Kubanga ani ku bamalayika gwe yali ayogeddeko nti, “Ggwe oli Mwana wange? --> Bamalayika ba Katonda bonna bamusinzenga.
(Ebirowoozo byange ku bwange: Essuula esooka yonna ey'ekitabo kya Ebbulaniya erimu ensonga emu ennyanjula. Ensonga eyo eri nti Omwana teri malayika era teyali malayika. Ekintu kino kirina okwetegerezebwa mu kusoma okuwedde okumaliriza emiko mingi ku kizimba ekiyitibwa "malayika wa Mukama." Ekigambo ky'Olwebbulaniya malak kitegeeza omulimu ogutumibwa. Omwana wa Katonda ye yennyini ye yatuukiriza omulimu ogwo emirundi mu Endagaano Enkadde. Naye omuwandiisi w'ekitabo kya Ebbulaniya tayagala muntu yenna kuteeka Omwana mu kibinja ky'bamalayika abatondebwa. Bamalayika balagirwa okusinza Omwana.)
3.Abaebbulaniya 1:8Baibuli Ey'omulembe↗Gabana↗Naye ku Mwana ayogera nti, “Entebe yo ey’Obwakabaka, Ayi Katonda, ya lubeerera emirembe n’emirembe; obutuukirivu, gwe muggo ogw’obwakabaka bwo. (9) Wayagala obutuukirivu n’okyawa obujeemu. Katonda, era Katonda wo kyeyava akufukako amafuta ag’omuzeeyituuni agaleeta essanyu okusinga banno.” (10) Ayongera n’agamba nti, “Mukama ku lubereberye wassaawo omusingi gw’ensi, era n’eggulu mirimu gwa mukono gwo. (11) Ebyo biriggwaawo, naye ggwe olibeerera emirembe gyonna, era byonna birikaddiwa ng’ekyambalo bwe kikaddiwa. (12) Era olibizingako ng’ekooti bwe zingibwako, era birikyusibwa ng’ekyambalo bwe kikyusibwa. Naye ggwe oba bumu, so n’emyaka gyo tegirikoma.”
NAYE OKUKWATA KU MWANA AGAMBA NTI, ENTEBE YO EY'OBWAKABAKA, AYI KATONDA, ERIBEERAWO EMIREMBE N'EMIREMBE --> GGWE, MUKAMA, KU LUBEERERA WATEEKA OMUSINGI GW'ENSI.
(Ebirowoozo byange ku bwange: Ddamu osome ebigambo bitaano ebisooka mu Abaebbulaniya 1:8: "Naye ku Mwana ayogera nti." Olunyiriri luno si ndowooza ya oyo eyawandiika ekitabo kya Abaebbulaniya ku Yesu. Olunyiriri luno lulaga Katonda Kitaffe ng'ayogera butereevu n'Omwana. Katonda Kitaffe ayita Omwana "Ai Katonda." Katonda Kitaffe n'oluvannyuma n'ayita Omwana "Mukama." Katonda Kitaffe n'oluvannyuma n'awa Omwana ekitiibwa eky'okutonda ensi n'eggulu. Singa omuntu ayagala okuwakanya nti Omwana tayitibwanga Katonda mu Byawandiikibwa, omuntu oyo alina okwogera ku lunyiriri luno, Kitaffe mw'ayita Omwana Katonda.)
10. ENDABIRWA ENDALA, EKIFO KYE KIMU — oluyimba olwawandiikirwa kabaka, ne Kitaawe ng'alwogerera Omwana we
Entebe yo ey’obwakabaka, Ayi Katonda, ya lubeerera --> Katonda wo, kyavudde akugulumiza n’akufukako amafuta ag’essanyu okusinga bakabaka banno bonna.
Zabbuli 102:25Baibuli Ey'omulembe↗Gabana↗Ku ntandikwa wassaawo omusingi gw’ensi; n’eggulu gy’emirimu gy’emikono gyo. (26) Byonna biriggwaawo, naye ggwe oli wa lubeerera. Byonna birikaddiwa ng’ebyambalo. Olibikyusa ng’ebyambalo, ne bisuulibwa. (27) Naye ggwe tokyuka oli wa lubeerera n’emyaka gyo tegirikoma.
Ku ntandikwa wassaawo omusingi gw’ensi --> Naye ggwe tokyuka oli wa lubeerera n’emyaka gyo tegirikoma.
(Ebirowoozo byange ku bwange: Kuno kwe kifo ekivaamu ebirungi bingi bwe tusoma ebitundu bibiri ebiri okumpi. Zabbuli 45 luyimba lwa mbaga y'obugole. Zabbuli 102 kusaba kw'omusajja ali mu buzibu. Mu Zabbuli 102, ebigambo ebyo bigambibwa Mukama, Katonda wa Isirayiri, eyatonda ensi. Zabbuli zombi zaawandiikibwa emyaka gy'ebikumi bingi nga Yesu tannazaalibwa mu Besirekemu. Abaebbulaniya essuula ye emu ekubira ku Zabbuli zombi. Abaebbulaniya essuula ye emu awa Zabbuli zombi nga bye bigambo bya Katonda Kitaffe. Abaebbulaniya essuula ye emu akozesa Zabbuli zombi ku Mwana. Weetegereze enjawukana entono mu bigambo wakati wa Zabbuli ez'asooka n'ebyo bye bikubibwa mu Abaebbulaniya essuula ye emu. Baibuli tekweka njawukana zino entono, era n'okusoma kuno tekuzikweka. Ekitakyuka wakati wa Zabbuli n'Abaebbulaniya essuula ye emu, ye ndowooza y'omuntu ebigambo gwe bikwatako.)
11. J. MUKAMA YAGAMBA MUKAMA WANGE — OLUNYIRIRI OLWAKOMYA EMPAKA
1.Zabbuli 110:1Baibuli Ey'omulembe↗Gabana↗Mukama yagamba Mukama wange nti: “Tuula wano ku mukono gwange ogwa ddyo, okutuusa lwe ndimala okufufuggaza abalabe bo ne mbassa wansi w’ebigere byo.” (2) Mukama aligaziya obufuzi bwo okuva mu Sayuuni; olifuga abalabe bo.
Mukama yagamba Mukama wange nti: “Tuula wano ku mukono gwange ogwa ddyo --> okutuusa lwe ndimala okufufuggaza abalabe bo ne mbassa wansi w’ebigere byo.
(Ebirowoozo byange ku bwange: Omutindo guno ogumu mu Zabbuli 110:1 gulina amakulu okusukka ku ebyo omusomo ogusooka bye gulaga. Mu Lungereza, ebigambo byombi biwandiikibwa nga "Lord." Ekintu kimu ekyokka ekiraga enjawulo kwe nkola y'okuwandiika mu nnukuta ennene. Ekigambo ekisooka kiwandiikibwa mu nnukuta ennene zonna, LORD. Ekigambo ekyokubiri tekiwandiikibwa mu nnukuta ennene. Wansi w'Olungereza, ebigambo ebyo bibiri by'Olwebbulaniya bitali bimu. Ekigambo eky'Olwebbulaniya ekisooka lye linnya lya Katonda ery'endagaano, Yehovah (H3068). Ennukuta ennene mu KJV bulijjo zitegeeza nti ekigambo ky'Olwebbulaniya ekiri wansi kye Yehovah. Ekigambo eky'Olwebbulaniya ekyokubiri kye adown (H113), ekigambo eky'omukama oba omufuzi. Enkola y'ekigambo ekyo nga bwe kikozesebwa wano kisoma nti "Mukama wange." Dawudi, ng'awandiika zabbuli eno, awandiika Katonda ng'agamba omuntu Dawudi gw'ayita Mukama we ye. Kaakano lowooza ku kibuuzo ekyereere. Dawudi yali kabaka wa Isirayiri. Ani yali Mukama we? Okuddamu kifuuka eky'ekitalo bwe ojjukira nti Katonda yasuubiza nti Kristo yandivudde mu lulyo lwa Dawudi yennyini, emirembe mingi oluvannyuma. Omusajja tayitira wabulijjo muzzukulu we ow'omuzzukulu "Mukama wange.")
12. J2. YABAABUUZA YE KYENNYINI, NE WATABAAWO N'OMU EYASOBOLA OKUDDAMU
Matayo 22:41Baibuli Ey'omulembe↗Gabana↗Awo mu kiseera ekyo Abafalisaayo nga bakuŋŋaanye, Yesu n’ababuuza nti, (42) “Kristo mumulowoozako mutya? Mwana waani?” Ne baddamu nti, “Mwana wa Dawudi.” (43) Yesu kyeyava ababuuza nti, “Dawudi ng’ajjudde Omwoyo bw’ayogera ku Kristo, lwaki ate amuyita ‘Mukama we’, ng’agamba nti, (44) “‘Mukama yagamba Mukama wange nti: “Tuulira wano ku mukono gwange ogwa ddyo, okutuusa lwe ndifufuggaza abalabe bo ne mbassa wansi w’ebigere byo?” ’ (45) Noolwekyo obanga Dawudi amuyita ‘Mukama we,’ kale, ate abeera atya omwana we?” (46) Ne wataba n’omu amuddamu, era okuva olwo ne watabaawo ayaŋŋanga kwongera kumubuuza bibuuzo birala.
Kale obanga Dawudi amuyita Mukama we, ate afuuka atya mutabani we? --> ne wataba n'omu eyayinza okumuddamu kigambo.
(Ebirowoozo byange ku bwange: Yesu teyagamba Abafalisaayo ky'okuddamu ku kibuuzo kye ye yennyini mu Matayo 22:41-46. Yesu yabuuza ekibuuzo n'akirekawo nga tekinnaddibwamu. Ekibuuzo kikyali nga tekinnaddibwamu n'okutuusa kaakano, era ekibuuzo kikyalina okuddamu kumu kwokka okutuukana nakyo. Kristo mwana wa Dawudi ng'esinzirwa ku mubiri. Kristo Mukama wa Dawudi ng'esinzirwa ku ky'ali nga Dawudi tannaba kuzaalibwa.)
Ebikolwa by’Abatume 2:32Baibuli Ey'omulembe↗Gabana↗Yesu oyo Katonda yamuzuukiza, era ffe ffenna tuli bajulirwa. (33) Awo bwe yagulumizibwa n’alaga ku mukono ogwa ddyo ogwa Katonda, n’aweebwa Mwoyo Mutukuvu eyamusuubizibwa Kitaffe, n’alyoka atuwa kino nammwe kye mwerabiddeko era kye mwewuliriddeko. (34) Kubanga Dawudi teyalinnya mu ggulu, naye agamba nti, “‘Mukama yagamba Mukama wange nti, “Tuula ku mukono gwange ogwa ddyo, (35) okutuusa lwe ndifuula abalabe bo entebe y’ebigere byo.” ’ (36) “Noolwekyo ennyumba yonna eya Isirayiri, bamanyire ddala nti oyo Yesu gwe mwakomerera ku musaalaba, Katonda yamufuula Mukama era Kristo!”
DAAWUDI TEYALINYA MU GGULU --> KATONDA YAFUULA YESU OYO GWE MWAKOMEREREZA, OKUBA MUKAMA NA KRISUTO.
(Ebirowoozo byange ku bwange: Endowooza ya Peetero mu Bikolwa 2:29-36 nnyimpi. Endowooza ya Peetero teyeetaaga bukugu bwonna. Dawudi yawandiika ku muntu atuula ku mukono gwa Katonda ogwa ddyo. Dawudi teyali yagenda waggulu okutuula ku mukono gwa Katonda ogwa ddyo. Omuntu yandigenze n'alaba entaana ya Dawudi, Peetero bw'agamba mu nsonda ntono ezaayita. Kyekyava kiba nti zabbuli teyali ekwata ku Dawudi. Peetero oluvannyuma awa erinnya ly'omuntu zabbuli gye yali ekwatako. Peetero atuuma omuntu ono nga tewali kikendezeddwa n'akatono: "oyo Yesu gwe mwakomerera." Peetero ayita omuntu ono "Mukama era Kristo era.")
14. J4. ZABBULI YE EMU EGAMBA EKINTU EKIRALA — N’EKITABO KY’ABAEBULANIA KIZIMBAKO ENSONGA YONNA KU KYO
Zabbuli 110:4Baibuli Ey'omulembe↗Gabana↗Mukama yalayira, era tagenda kukijjulula, yagamba nti, “Olibeera kabona emirembe gyonna ng’engeri ya Merukizeddeeki bw’eri.”
Mukama yalayira, era tagenda kukijjulula, yagamba nti --> Olibeera kabona emirembe gyonna ng’engeri ya Merukizeddeeki bw’eri.
(Ebirowoozo byange ku bwange: Zabbuli emu empimpi erimu ebintu bingi. Zabbuli 110 witogera omuntu Dawudi gw'ayita Mukama we, atudde ku mukono ogwa ddyo ogwa Katonda. Zabbuli 110 witogera kabaka afuga ng'asinziira mu Sayuuni. Zabbuli 110 witogera kabona ow'emirembe gyonna, ow'ekika ekikadde okusinga bwakabona bwa Isirayiri, Katonda gwe yalayirira n'ekirayiro Katonda ky'atalikyusa. Mu Isirayiri ey'edda, amateeka gaakuumanga ekifo kya kabaka n'ekifo kya kabona nga byawukanyiziddwa. Omusajja teyakkirizibwanga kubeera na bifo byombi ku mateeka ago. Zabbuli 110 ewa ebifo byombi eri omuntu omu. Ekitabo kya Abaebbulaniya kimala essuula nnyingi nga kinnyonnyola oyo omuntu ye ani.)
15. K. YAZUUKIZIBWA OKUVA MU NTAANA — N’ABEERA MU GGWE
16. K1. EKINTU KYENYINI, NE ENGERI GYE KYAWEEBWAMU
1 Abakkolinso 15:3Baibuli Ey'omulembe↗Gabana↗Kubanga nabategeeza ekigambo ekikulu ennyo nange kye nnaweebwa ekigamba nti Kristo yafa olw’ebibi byaffe, ng’Ebyawandiikibwa bwe bigamba, (4) era nti yaziikibwa, n’azuukizibwa ku lunaku olwokusatu ng’Ebyawandiikibwa bwe bigamba,
KRISTO YAFA OLW'EBIBI BYAFFE NG'EBYAWANDIIKIBWA BWE BIRI + YAZIIKWA + YAZUUKIRA KU LUNAKU OLW'OKUSATU.
1 Abakkolinso 15:20Baibuli Ey'omulembe↗Gabana↗Kyokka ddala Kristo yazuukizibwa mu bafu, era bye bibala ebibereberye eby’abo abaafa.
KRISUTO AZUUKIDDE MU BAFU, N'AFUUKA EBIBALA EBISOOKA KU BALI ABEEBAKA.
17. K2. KYE KYAKAKASA OKUZUUKIRA KU YE
Abaruumi 1:3Baibuli Ey'omulembe↗Gabana↗ebyogera ku Mwana we, eyava mu zadde lya Dawudi mu mubiri, (4) eyakakasibwa okuba Omwana wa Katonda mu maanyi aga Mwoyo Mutukuvu olw’okuzuukira kw’abafu, ye Yesu Kristo Mukama waffe.
EYAZAALIBWA MU ZZADDE LYA DAAVIDI OLW'OMUBIRI --> N'ALANGIRIRWA OKUBEERA MWANA WA KATONDA N'AMAANYI, OLW'OKUZUUKIRA MU BAFU.
(Ebirowoozo byange: Pawulo ateeka ebitundu byombi eby'okuddamu nate mu lusengekera lumu, mu ntereevu, mu Abaruumi 1:3-4. Yesu yajja okuva mu lulyo lwa Dawudi, mu mubiri. Yesu yalangibwa okuba Omwana wa Katonda n'amaanyi, nga bwe yava mu ntaana. Buli muntu ayinza okwewaana nti ye Mwana wa Katonda. Yesu yekka ye yali n'okwewaana okwo nga kukakasibwa okuyita mu kuzuukira okuva mu bafu.)
18. K3. ENDAGAANO ENKADDE YAKISOOKA OKUKYOGERA
Zabbuli 16:10Baibuli Ey'omulembe↗Gabana↗Kubanga omwoyo gwange toliguleka magombe, wadde okukkiriza Omutukuvu wo okuvunda. (11) Olindaga ekkubo ery’obulamu; w’oli we wanaabanga essanyu erijjuvu, era mu mukono gwo ogwa ddyo nga mwe muli ebisanyusa emirembe gyonna.
Ebikolwa by’Abatume 2:29Baibuli Ey'omulembe↗Gabana↗“Abasajja abooluganda, nnyinza okwogera n’obuvumu gye muli ku bifa ku jjajjaffe Dawudi nga yafa n’aziikibwa, era n’amalaalo ge weegali ne kaakano. (30) Naye Dawudi yali nnabbi, n’amanya nga Katonda yamulayirira ekirayiro, nti mu bibala eby’omu ntumbwe ze mwe muliva alituula ku ntebe ey’obwakabaka bwe, (31) bwe yakiraba olubereberye nayogera ku kuzuukira kwa Kristo nga teyalekebwa magombe so nga n’omubiri gwe tegwavunda.
Dawudi yafa era n'aziikibwa --> bwe yakiraba nga tekinnabaawo, yayogera ku kuzuukira kwa Kristo.
19. K4. NE KATI — ABEERA MU BANTU BE YALOKOLA
Abaruumi 8:11Baibuli Ey'omulembe↗Gabana↗Era obanga Omwoyo w’oyo eyazuukiza Yesu okuva mu bafu abeera mu mmwe, oyo eyazuukiza Kristo mu bafu, alifuula emibiri gyammwe egifa okuba emiramu ku bw’Omwoyo we abeera mu mmwe.
OMWOYO OGW'OYO EYAZUUKIZA YESU MU BAFU BWE GUBEERA MU MMWE --> AJJA N'OKUWA OBULAMU N'EMIBIRI GYAMMWE EGIFA.
Abaggalatiya 2:20Baibuli Ey'omulembe↗Gabana↗kyokka ndi mulamu, si ku bwange, wabula ku bwa Kristo abeera mu nze; era obulamu bwe nnina kaakano mu mubiri, mbulina lwa kukkiriza Omwana wa Katonda, eyanjagala ne yeewaayo yekka ku lwange.
NKOMEREDDWA KU MUSAALABA WAMU NE KRISTO --> SI NZE, WABULA KRISTO ABEERA MU NZE.
Abakkolosaayi 1:27Baibuli Ey'omulembe↗Gabana↗Katonda bw’atyo bwe yasiima, alyoke amanyise Abaamawanga obugagga obw’ekitiibwa ky’ekyama ekyo. Ekyama ekyo ye Kristo abeera mu mmwe, era ly’essuubi ery’ekitiibwa.
EKYAMA KINO = KRISTO MU GGWE, ESUUBI LY'EKITIIBWA.
Yokaana 14:23Baibuli Ey'omulembe↗Gabana↗Yesu n’amuddamu nti, “Omuntu yenna anjagala anaagonderanga ekigambo kyange, ne Kitange anaamwagalanga, era Nze ne Kitange tunajjanga ne tubeera mu ye era tunaatuulanga mu ye.
(Ebirowoozo byange ku bwange: Goberera olugendo lwonna olw'okusoma kuno okutuuka ku nkomerero yaakwo. Yesu yali wamu ne Kitaawe nga tewannabaawo kintu na kimu ekyatondebwa. Yesu yalabikira abantu mu Ndagaano Enkadde, era abantu abo ne babeera balamu. Yesu yazaalibwa omukazi mu kabuga akatono. Yesu yattirwa ku lusozi, ku muti, ebweru w'ekibuga. Yesu yava mu ntaana. Baibuli kaakano egamba nti Yesu abeera MU bantu. Enkomerero eno y'ekifo okusoma kuno we kwali kutwalira ddala okuva ku ntandikwa. Ekigendererwa ky'okusoma kuno tekyali kuwangula mpaka ku ky'oyo Yesu gwali. Ekigendererwa ky'okusoma kuno kye kino: oyo ali byonna bino ayagala okubeera munda mu ggwe. Weetegereze ne Yokaana 14:23: "tulijja." Eddoboozi ery'obungi eryasooka okwogera mu Baibuli mu Olubereberye 1:26 likyaliwo wano.)
Ebikolwa by’Abatume 1:9Baibuli Ey'omulembe↗Gabana↗Bwe yamala okwogera ebigambo ebyo, ekire ne kimutwala waggulu nga balaba. (10) Awo bwe baali nga batunula enkaliriza mu ggulu ng’agenda, amangwago abasajja babiri nga bambadde engoye enjeru ne balabika, (11) ne boogera nti, “Abasajja Abagaliraaya, lwaki muyimiridde wano nga mutunula waggulu mu ggulu? Yesu oyo abaggiddwako n’atwalibwa mu ggulu, agenda kukomawo mu ngeri y’emu nga bwe mumulabye ng’agenda mu ggulu.”
Yesu oyo abaggiddwako n’atwalibwa mu ggulu, agenda kukomawo mu ngeri y’emu nga bwe mumulabye ng’agenda mu ggulu.
Okubikkulirwa 1:7Baibuli Ey'omulembe↗Gabana↗“Laba, ajja n’ebire, na buli liiso lirimulaba, n’abaamufumita balimulaba, era n’amawanga gonna ku nsi galimukungubagira.” Weewaawo. Amiina!
na buli liiso lirimulaba + n’abaamufumita balimulaba.
1.2 Basessaloniika 1:7Baibuli Ey'omulembe↗Gabana↗Era nammwe abanyigirizibwa muliweerwa wamu naffe ekiwummulo, mu kubikkulirwa kwa Mukama waffe Yesu bw’aliva mu ggulu, ne bamalayika be ab’amaanyi, (8) mu muliro ogwaka, n’abonereza abo abatamanyi Katonda era abajeemera Enjiri ya Mukama waffe Yesu. (9) Abo baliweebwa ekibonerezo kya kuzikirira emirembe n’emirembe, nga baawukanyiziddwa ne Mukama waffe, n’ekitiibwa ky’amaanyi ge. (10) Bw’alijja okugulumizibwa mu batukuvu be ku lunaku luli abo bonna abamukkiriza balyewuunya kubanga mwakkiriza bye twabategeeza ku ye.
MU MULIRO OGWAKA, NG'AWALANA EGGWANGA KU BALI ABATATEGEERA KATONDA, N'ABATAGONDERA ENJIRI --> BWE ALIJJA OKUGULUMIZIBWA MU BATUKUVU BE.
(Ebirowoozo byange ku bwange: Soma 2 Abasessaloniika 1:8 mpola. 2 Abasessaloniika 1:8 wataliko bibinja bibiri, si kibinja kimu. Ekibinja ekisooka tekimanyi Katonda. Ekibinja ekyokubiri tekigondera enjiri. Okumanya n'okugondera bitwogerwako wamu mu lunyiriri lumu. Weetegereze n'Abasessaloniika 1:10, ekyo nakyo ekibalirawo mu sentensi eyo. Okujja kwa Yesu okumu okuli omuliro eri ekibinja ekimu kwe kutya kubeera kitiibwa eri ekibinja ekyokubiri. Kino kigenda kubaawo omulundi gumu. Ludda oluwa mu kubaawo okwo omuntu w'atuukira nsalawo kaati, si mu biro ebijja.)
2.Okubikkulirwa 19:11Baibuli Ey'omulembe↗Gabana↗Ne ndaba eggulu nga libikkuse era laba embalaasi enjeru ng’agyebagadde ayitibwa Omwesigwa era Ow’amazima, asala omusango mu butuukirivu era mulwanyi wa kitalo mu ntalo. (12) Amaaso ge gaali ng’olulimi lw’omuliro ogwaka, era nga yeetikkidde engule nnyingi ku mutwe gwe, ng’alina erinnya eriwandiikiddwa, kyokka ye yekka nga y’alimanyi. (13) Yali ayambadde ekyambalo ekyali kinnyikiddwa mu musaayi era ng’erinnya lye ye Kigambo wa Katonda.
EYALI ATUDDE KU YE AYITIBWA OMWESIGWA N’OW’AMAZIMA --> ERINNYA LYE LIYITIBWA EKIGAMBO KYA KATONDA.
Okubikkulirwa 19:16Baibuli Ey'omulembe↗Gabana↗Ku kyambalo kye ne ku kisambi kye kwali kuwandiikiddwako nti: “Kabaka wa Bakabaka era Mukama wa bakama.”
Kabaka wa Bakabaka era Mukama wa bakama.
(Ebirowoozo byange ku bwange: Weetegereze omulyango omutono ogumu mu Okubikkulirwa 19:12. Yesu yalina erinnya eryawandiikibwa nga tewali muntu yalimanya, wabula ye yekka ye yalimanya erinnya eryo. Amannya g'ekiyunzi kino KIWEEBWA gasangibwa mu kitundu kye kimu. Amannya ago ge Omwesigwa era Ow'amazima. Ekigambo kya Katonda. Kabaka wa bakabaka, era Mukama wa bakama.)
22. L4. EBITABO NGA BIGGULIDDWA
Okubikkulirwa 20:11Baibuli Ey'omulembe↗Gabana↗Awo ne ndaba entebe ey’obwakabaka enjeru n’Oyo eyali agituddeko. Ensi n’ebbanga ne bidduka okuva mu maaso ge, naye nga tewali we biyinza kwekweka. (12) Ne ndaba abafu abeekitiibwa n’abatali baakitiibwa nga bayimiridde mu maaso g’entebe ey’obwakabaka. Ebitabo ne bibikkulwa, n’ekitabo ekirala ky’ekitabo eky’obulamu ne kibikkulwa. Abafu ne basalirwa omusango okusinziira ku ebyo ebyali biwandiikiddwa mu bitabo ebyo, buli omu ng’ebikolwa bye bwe byali. (13) Ennyanja zonna ne ziwaayo abafu abaali mu zo, n’okufa n’Amagombe nabyo ne biwaayo abafu abaabirimu. Buli omu n’asalirwa omusango, ng’ebikolwa bye bwe byali. (14) Okufa n’Amagombe ne bisuulibwa mu nnyanja ey’omuliro, kuno kwe kufa okwokubiri. (15) Era buli eyasangibwa ng’erinnya lye teriwandiikiddwa mu kitabo eky’obulamu, n’asuulibwa mu nnyanja ey’omuliro.
EBITABO BYASUMULULWA + EKITABO EKIRALA NAKYO KYASUMULULWA, EKY'OBULAMU --> BULI EYATALABIKANGA NGA AWANDIIKIDDWAMU MU KITABO KY'OBULAMU YASUULIBWA MU NNYANJA EY'OMULIRO.
(Ebirowoozo byange ku bwange: Ebibiina bibiri eby'ebitabo bilabika ku ntebe ey'obwakabaka mu Okubikkulirwa 20:12. Ekitabo ekimu kiwandiikamu ebyo omuntu bye yakola. Ekitabo ekirala kiwandiikamu amannya, era kiyitibwa ekitabo ky'obulamu. Okubikkulirwa 20:12 tekigamba nti waliwo omuntu yenna eyalokolebwa olw'ebyo ebyawandiikibwa mu bitabo eby'ebikolwa. Okubikkulirwa 20:15 kigamba nti ekintu ekimu ekyasalawo ekivaamu kwe kubeera oba erinnya ly'omuntu lyawandiikibwa mu kitabo ky'obulamu.)
23. L5. OKULONDA, NGA KWOGEREDDWA MU NGERI ENJERUKA ENNYO NGA BAYIBULI BW'AYOGERAKO EKINTU KYONNA
Engeri ebigambo gye bikwatagana: ekigambo kimu eky'Olungereza "Lord" kikiikirira ebigambo bibiri eby'Olwebbulaniya mu Zabbuli 110:1. Ebigambo ebyo ebibiri eby'Olwebbulaniya bye Yehovah (H3068) ne adown (H113). Ensonga yonna Yesu gye yayogera mu Matayo 22:45 esinziira ku njawulo eyo.
--> Engeri gino gy'ekikwataako ggwe: Yesu tali gwe yajja yekka. Yesu tali gwe agenda okujja yekka. Yesu ye oyo ayagala okubeera mu ggwe kaakano (Abakkolosaayi 1:27, Abaggalatiya 2:20).
Kino kitegeeza ki ku by'obulamu obutaggwaawo: empeera y'ekibi kwe kufa. Naye ekirabo kya Katonda bwe bulamu obutaggwaawo mu Yesu Kristo Mukama waffe (Abaruumi 6:23). Ezo ze nzikiriziganya bbiri zokka omuntu ze yakozesa okusasula omubbanja gw'ekibi.
Ekkubo ery'okunoonyereza: Zabbuli 110:4 n'ekitabo kya Abaebbulaniya essuula 7 bibikkula enjigiriza yonna ey'obwakabona bwa Merukizeddeki. Enjigiriza eno ekiikirira kabaka n'omukabona nga bagatte mu muntu omu, ng'akulu okusinga amateeka, era eyalayirirwa ekirayiro Katonda ky'atagenda kudiba. Enjigiriza eno yeetaaga okusomerezebwa yokka mu bujjuvu.
--> Ekkubo ery'omuze: 2 Basessaloniika 1:7-10 ne Okubikkulirwa 19:11-16 bibikkula ku njigiriza yonna ey'okukomawo kwa Yesu. Enjigiriza eno erimu obukakafu bw'okukomawo kwa Yesu, obw'amangu obw'okukomawo kwa Yesu, n'ekiragiro eky'okwekuuma nga bakuuma okukomawo kwa Yesu. Yogera bulambulukufu: Ekyawandiikibwa kyogera ku bukakafu bw'okukomawo kwa Yesu naye kigaana okuwa enteekateeka y'ebiro eby'okukomawo kwa Yesu (Matayo 24:36, Ebikolwa 1:7). N'obuweereza buno bwagaana okuwa enteekateeka y'ebiro eby'okukomawo kwa Yesu era.
OKUYITIBWA OKUGGULWAWO — GGWE ANI YENA, GENDERERA OKUSOMA
Toteekwa kubeera Mukristaayo okusoma okusoma kuno. Ebintu bingi biyinza okuba nga bye bikuleese wano. Okunoonya kuyinza okuba nga kwe kukuleese wano. Empaka ziyinza okuba nga ze zikuleese wano. Ekibuuzo ky'obadde otwala okumala emyaka giyinza okuba nga kye kikuleese wano. Okwegomba okumanya ebikwata ku kukkiriza kw'omuntu omulala kuyinza okuba nga kwe kukuleese wano. Buli kintu kyonna ekiri ku mukutu guno kikyo, mu bwereere, mu lulimi lwo lwennyini. Tetukubuuza linnya lyo. Tetukubuuza ggwanga lyo. Tetukubuuza kye okkiriza. Okusoma kumu tekuyinza kutegeeza Yesu mu bujjuvu. Twassaayo buli kye twalina ku kibuuzo kino, era okusoma kuno kukyali kwatambulira kutambulira wamu mu Baibuli. Yesu yaliwo nga tetunnabaawo. Yesu waliwo kaakano. Yesu ajja kudda. Tewali lupapula lumu lulisobola okumaliriza okunnyonnyola ebyo byonna. Okusoma okulala kuli kulindirira wano. Okusoma ku kusaasira kuli kulindirira wano. Okusoma ku magezi kuli kulindirira wano. Okusoma ku kutegeera kuli kulindirira wano. Okusoma ku kugumiikiriza kuli kulindirira wano. Okusoma ku bulombolombo obw'obwakatonda kuli kulindirira wano. Okusoma okulala kujja. Soma okusoma kuno mu ngeri yonna gy'oyagala. Kebera ensibuko zaffe nga bwe genda mu maaso. Buli lunyiriri lwa Byawandiikibwa mu kusoma kuno lwawandiikibwa mu bujjuvu, ku bugenderevu. Tokyakirizibwa kukkiriza kigambo kyaffe ku kintu kyonna. Osobola okwekebejjaamu buli lunyiriri lwokka.
Okuyita okulala kumu kugoberera kuno. Tetugenda kwefuula ng'okuyita okwo kukwekeddwa. Okuyita okwo kwe kusoma okukwata ku kye omuntu alina okukola okusobola okulokolebwa. Soma okusoma okwo kaakano bw'oba oyagala okukusoma kaakano. Soma ekintu ekirala okusooka bw'oba oyagala okusooka okusoma ekintu ekirala. Tewali abala. Oluggi lusigala nga luggule mu ngeri zombi. Pawulo yayogera ebigambo ebiri wammanga mu kibuga ekyajjula ebyoto eri bakatonda abataali Katonda we ye. Pawulo yayogerera ebigambo bino eri abantu abataasaba Pawulo kujja mu kibuga ekyo:
Ebikolwa by’Abatume 17:26Baibuli Ey'omulembe↗Gabana↗Ye yatonda abantu bonna mu nsi, ng’abaggya mu muntu omu, n’abasaasaanya mu mawanga okubuna ensi yonna. N’ateekateeka amawanga agalisituka n’agaligwa, era n’ebbanga lye galimala. Era n’agakolera n’ensalo zaago. (27) Yakola bw’atyo ng’ayagala abantu bonna banoonye Katonda, nga bafuba okumuvumbula, okumutuukako, newaakubadde nga buli omu ku ffe tamuli wala.
YATONDA AMAWANGA GONNA AG'ABANTU OKUVA MU MUSAAYI GUMU --> BALYOKE BANOONYE MUKAMA, BAMUZUULE + TALI WALA N'OMUNTU YENA KU FFE.
EBIGAMBO EBIKULU EBY'OLUGIRIIKI
Zino ze nsonga enkulu ez’ekiyigiriza kino. Nyiga ku kigambo kyonna ekiriko ttobo mu byawandiikibwa waggulu okulaba amakulu gaakyo wano.
“okutabaganyizibwa” — G2644 katallasso — okukyusa okuva mu bulabe okudda mu bukwano; okuzzaawo mu kisa
Katallasso ye nsonga yonna ey'omusaalaba, mu kigambo kimu.
Mu Zabbuli 110:1, enkola ya adown esomeka nti "Mukama wange." Adown kigambo kya Kiebbulaniya ekitali kimu ne Yehova, Mukama ayogera ne Mukama wa Dawudi mu lunyiriri olwo.