(Ebirowoozo byange ku bwange: Ekisengejja kimu mu Mikka 5:2 kikwata ku njuyi zombi ez’okusoma kuno okumu. Omufuzi ono AJJA mu kabuga akatono. Okujja mu kabuga akatono ntandikwa, mu kifo omuntu ayinza okutambulira. OKUJJA kw’omufuzi ono kuva edda, okuva emirembe n’emirembe. Okujja okuva emirembe n’emirembe si ntandikwa n’akatono. Mikka ayogera ku mazima gombi mu kisengejja kimu. Mikka tagondawaza mazima gagwo gonna.)
1. OMUWEEREZA ABONAABONA — ESSUULA ERAGA OMUSAALABA NGA TENNABAAWO MISAALABA
1.Isaaya 52:13Baibuli Ey'omulembe↗Gabana↗Laba, omuweereza wange by’akola alibikozesa magezi, aliyimusibwa asitulibwe, era assibwemu nnyo ekitiibwa. (14) Ng’abaamulaba ne bennyamira bwe baali abangi, endabika ye ng’eyonoonese nnyo nga takyafaananika, era ng’eyonoonese evudde ku y’abantu, (15) bw’atyo bw’anawuniikiriza amawanga mangi; bakabaka balibunira ku lulwe; kubanga ekyo ekitababulirwanga balikiraba, era ekyo kye batawulirangako, balikitegeera.
endabika ye ng’eyonoonese nnyo nga takyafaananika --> bakabaka balibunira ku lulwe.
2.Isaaya 53:1Baibuli Ey'omulembe↗Gabana↗Ani akkiriza ebigambo byaffe, era ani abikkuliddwa omukono gwa Mukama? (2) Kubanga yakulira mu maaso ga Mukama ng’ekisimbe ekigonvu era ng’omulandira oguva mu ttaka ekkalu. Teyalina kitiibwa wadde obulungi obutusikiriza tulage gy’ali; tewaali kalungi mu ye katumwegombesa.
Ani akkiriza ebigambo byaffe? --> tewaali kalungi mu ye katumwegombesa.
3.Isaaya 53:3Baibuli Ey'omulembe↗Gabana↗Yanyoomebwa n’agaanibwa abantu; omuntu eyagumira ennaku n’obuyinike. Tetwayagala na kumutunulako, ng’omuntu gwe wandikubye amabega ng’ayitawo, bwe twamunyooma ne tutamuyitamu ka buntu.
Yali muntu ow'ennaku, era eyamanyiira obunaku --> Yanyoomebwa, ne tutamussaako mwoyo.
(Ebirowoozo byange ku bwange: Soma Isaaya 53:9 oluvannyuma Isaaya 53:10 nate, mu ntegeka gye ziriimu. Isaaya 53:9 wagamba nti omuweereza yali AFUDDE era yaziikibwa mu ntaana y’omugagga. Isaaya 53:10 wagamba nti oluvannyuma emmeeme y’omuweereza bw’efuulibwa ekiweebwayo olw’ekibi, omuweereza ajja KULABA ezzadde lye era ANYONYOLE ennaku ze. Ebigambo ebyo bibiri tebiyinza kubeera bya mazima byombi ku muntu asigala nga afudde. Okuzuukira kwawandiikibwa mu ssuula eno erya Isaaya. Okuzuukira kwawandiikibwa mu ssuula eno emyaka lusanvu mu kikumi nga tekunnabaawo okuzuukira okwo bwe kwatuukirira.)
2. ENDABIRWA ENDALA, EKIFO KYE KIMU — olupapula lwa nnabbi, n'omusajja ali mu ggaali ng'aluwoolerera waggulu
Ebikolwa by’Abatume 8:32Baibuli Ey'omulembe↗Gabana↗Ekyawandiikibwa kye yali asoma nga kigamba bwe kiti nti: “Yatwalibwa ng’endiga egenda okuttibwa. Ng’omwana gw’endiga bwe gusiriikirira nga bagusalako ebyoya, naye bw’atyo teyayasamya kamwa ke. (33) Yajoogebwa n’atalamulwa mu bwenkanya. Ani alyogera ku bazzukulu be? Kubanga ekiseera kye eky’obulamu bwe ku nsi kyakoma!” (34) Omulaawe kwe kubuuza Firipo nti, “Nnyinnyonnyola, munnange, nnabbi gw’ayogerako; yeeyogerako yekka oba ayogera ku mulala?” (35) Awo Firipo n’atandika n’Ekyawandiikibwa ekyo n’amubuulira Enjiri ya Yesu Kristo.
NNABBI AYOGERA KU ANI? --> FIRIPO N'ATANDIKIRA KU KYAWANDIIKIBWA EKYO, N'AMUBUULIRA YESU.
(Ebirowoozo byange ku bwange: Kuno kwe kibuuzo eky'amazima, ekyabuuzibwa mu ddoboozi eddene omusajja eyali tannawulirako kiddo. Ekibuuzo kye kino: nnabbi ayogera ku ani? Eky'okuddamu si ndowooza ya Firipo ey'ekikula. Firipo yatandikira wano nnyo ku lunyiriri olwo mu Isaaya 53. Firipo yabuulira Yesu okuva mu lunyiriri olwo. Okusoma kw'abatume bo ku Isaaya 53 kwawandiikibwa ku lwaffe. Tewali n'omu asaanidde okugezaako okutegeera okusoma kw'abatume ku Isaaya 53.)
3. E. EMANUWERI — KATONDA NAFFE, OMWANA EYAZAALIBWA N'OMWANA EYAWEEBWA
1.Isaaya 7:14Baibuli Ey'omulembe↗Gabana↗Noolwekyo Mukama yennyini kyaliva abawa akabonero; laba omuwala atamanyi musajja alizaala omwana wabulenzi era alituumibwa erinnya Emmanweri.
(Ebirowoozo byange ku bwange: Tunuulira enkola y'ebikolwa bibiri mu Isaaya 9:6. Ebikolwa ebyo bibiri si kikolwa kimu. Ebikolwa ebyo bibiri tebiri mu ntegeka eyo olw'obutakabya. Omwana AZAALIBWA. Omwana AGABIBWA. Okuzaalibwa kunnyonnyola engeri omwana gye yayingirira mu nsi. Okuweebwa kunnyonnyola ekyatuuka ku Mwana eyali amaze okubaawo. Kaakano lowooza ku mannya agaweereddwa omwana ono. Isaaya 9:6 tagamba nti omwana aliba nga Katonda ow'amaanyi. Isaaya 9:6 agamba nti "erinnya lye liriyitibwa Katonda ow'amaanyi." Erinnya erisooka ku lukalala, Ow'ekitalo, ye pele (H6382). Pele erina omulandira gumu n'ekiddamu Manoowa kye yafuna mu Balamuzi 13, bwe yasaba erinnya n'atalisobola kufuna. Mu Isaaya 9:6, erinnya liweebwa.)
3.Isaaya 9:2Baibuli Ey'omulembe↗Gabana↗Abantu abaatambuliranga mu kizikiza balabye ekitangaala eky’amaanyi, abo abaatuulanga mu nsi ey’ekizikiza ekingi, omusana gubaakidde.
Abantu abaatambuliranga mu kizikiza balabye ekitangaala eky’amaanyi.
4. F. EZZADDE LY’OMUKAZI N’EMBEEREERA — EKISUBIZO EKISOOKA N’OKUTUUKIRIRA KWAKYO
1.Olubereberye 3:15Baibuli Ey'omulembe↗Gabana↗Nteeka obulabe wakati wo n’omukazi, ne wakati w’ezzadde lyo n’ezzadde ly’omukazi; ezzadde lye linaakubetentanga omutwe, naawe onoolibojjanga ekisinziiro.
ne wakati w’ezzadde lyo n’ezzadde ly’omukazi --> ezzadde lye linaakubetentanga omutwe, naawe onoolibojjanga ekisinziiro.
(Ebirowoozo byange ku bwange: Katonda yayogera Olubereberye 3:15 eri omusota, mu kiseera ekibi we kyayingirira mu nsi. Olubereberye 3:15 kye kisuubizo ekisooka eky'omulokozi mu Baibuli yonna. Weetegereze ezzadde lya ani eryogerwako mu lunyiriri luno. Mu Byawandiikibwa ebyasigalawo byonna, olulyo lw'obuzaaliranwa lugoberera abasajja. Ebyokulabirako, ezzadde lya Ibulayimu n'ezzadde lya Dawudi. Naye wano, omulundi gumu, ku lubereberye, olulyo oluyogerwako lwe zzadde ly'OMUKAZI. Weetegereze n'ebiwundu bibiri ebiri mu lunyiriri luno, ebitali bya bunene bumu. Ekisinziiro ky'ezadde ly'omukazi kirikoona. Naye omutwe gw'omusota gulisesebbulwa.)
(Ebirowoozo byange ku bwange: Abaggalatiya 4:4 wagamba nti Katonda YATUMA Omwana we. Abaggalatiya 4:4 n'oluvannyuma wagamba nti Omwana yazaalibwa mu mukazi. Okutumwa kwogerwako okusooka mu sentensi. Okuzaalibwa kwogerwako okwokubiri mu sentensi. Ekiragiro ekyo kikulu. Omuntu tatumibwa okuva mu kifo okuggyako nga oyo omuntu yali amaze okubaawo mu kifo ekyo.)
Isaaya 7:14Baibuli Ey'omulembe↗Gabana↗Noolwekyo Mukama yennyini kyaliva abawa akabonero; laba omuwala atamanyi musajja alizaala omwana wabulenzi era alituumibwa erinnya Emmanweri.
laba omuwala atamanyi musajja alizaala omwana wabulenzi era alituumibwa erinnya Emmanweri.
Matayo 1:18Baibuli Ey'omulembe↗Gabana↗Okuzaalibwa kwa Yesu Kristo kwali bwe kuti: Maliyamu nnyina bwe yali ng’akyayogerezebwa Yusufu, era nga tebanaba kufumbiriganwa n’alabika ng’ali lubuto ku bwa Mwoyo Omutukuvu. (19) Awo Yusufu eyali amwogereza, olwokubanga yali muntu mulungi n’asalawo mu mutima gwe okumuleka, naye ng’ayagala akikole mu kyama aleme kukwasa Maliyamu nsonyi. (20) Naye bwe yali ng’agalamidde ku kitanda kye ng’akyabirowoozaako, n’afuna ekirooto; n’alaba malayika wa Mukama ng’ayimiridde w’ali, n’amugamba nti, “Yusufu, omwana wa Dawudi, totya kutwala Maliyamu okuba mukazi wo! Kubanga olubuto lw’alina yalufuna ku bwa Mwoyo Mutukuvu. (21) Era alizaala Omwana wabulenzi, olimutuuma erinnya Yesu, (amakulu nti, ‘Omulokozi’) kubanga y’alirokola abantu bonna mu bibi byabwe.” (22) Bino byonna byabaawo kisobole okutuukirira ekyayogerwa Mukama ng’ayita mu nnabbi we ng’agamba nti, (23) “Laba omuwala atamanyi musajja aliba olubuto, alizaala omwana wabulenzi, era aliyitibwa Emmanweri.” Amakulu gaalyo nti, “Katonda ali naffe.”
OLIMUYITA ERINNYA LYE YESU: KUBA ALIROKOLA ABANTU BE OKUVA MU BIBI BYABWE --> BALIMUYITA ERINNYA LYE EMMANUEL, EKIVA MU KUVVUUNULA NTI, KATONDA NAFFE.
(Ebirowoozo byange ebyokwerowooza: Enjawulo eri wakati w'ebyafaayo bino bibiri y'okuyigiriza. Isaaya 7:14 wagamba nti YE alituuma erinnya ly'omwana Emmanueri. Matayo 1:23 wagamba nti BO baliyita erinnya ly'omwana Emmanueri. Mu byafaayo bya Isaaya, maama omu ye ayita omwana we erinnya. Mu byafaayo bya Matayo, buli omu ayita Yesu erinnya. Matayo era akola ekintu omusomi kw'atalina kya kwerowoozaako. Matayo ayimirira n'avvuunula erinnya olw'omusomi, munda mu kitundu ky'Enjiri ya Matayo yennyini. Tewali musomi mu mulembe gwonna ayinza obutategeera amakulu g'erinnya Emmanueri. Emmanueri kitegeeza nti Katonda ali naffe. Matayo era tagamba nti okuzaalibwa kwa Yesu kwaali kwa kujjukiza Matayo bwe kyava mu bunnabbi bwa Isaaya. Matayo agamba nti ebyo byonna byaKOLEBWA olwo bunnabbi bwa Isaaya bulyoke buTUUKIRIRE.)
1.Lukka 1:31Baibuli Ey'omulembe↗Gabana↗Kubanga, laba, olibeera olubuto, olizaala omwana wabulenzi era olimutuuma erinnya, Yesu. (32) Agenda kuba mukulu, wa kitiibwa, era aliyitibwa Omwana w’Oyo Ali Waggulu Ennyo, era Mukama Katonda alimuwa entebe ey’obwakabaka eya jjajjaawe Dawudi. (33) Alifuga ennyumba ya Yakobo emirembe gyonna, era n’obwakabaka bwe tebulikoma.” (34) Awo Maliyamu n’abuuza malayika nti, “Ekyo kiriba kitya? Kubanga simanyi musajja.” (35) Malayika n’amuddamu nti, “Mwoyo Mutukuvu alikukkako, n’amaanyi g’Oyo Ali Waggulu Ennyo galikubuutikira, n’omwana alizaalibwa aliba mutukuvu, Omwana wa Katonda.
KINO KIRIBAAWA KITYA, KUBA SIMANYI MUSAJJA? --> EKYO EKITUKUVU EKIRIZAALIBWA GYOLI KIRIYITIBWA MWANA WA KATONDA.
Ebirowoozo byange: Ekibuuzo kya Maliya mu Lukka 1:34 kibuuzo kya magezi. Abantu bakyabuuza ekibuuzo kye kimu Maliya kye yabuuza. Eky'okuddamu ekyaweebwa Maliya si mpaka. Eky'okuddamu ekyaweebwa Maliya kirangiriro lya kye Katonda ali kumpi okukola. Weetegereze entebe eyogerwako mu Lukka 1:32: "entebe ya Dawudi kitaawe." Eno y'entebe emu Isaaya 9:7 gye yagamba nti omwana anaatuulanga ku yo. Eno ye nnyumba y'obwakabaka emu Zabbuli 110 gye yawandiikibwa.
6. G. EKIGAMBO KYAFUUKA OMUBIRI — N'ENGERI OMUNTU GYASOBOLA OKUMULABAMU
1.Yokaana 1:1Baibuli Ey'omulembe↗Gabana↗Kigambo yaliwo ng’ensi tennatondebwa. Kigambo yali ne Katonda, era Kigambo yali Katonda. (2) Oyo, okuva ku lubereberye yaliwo ne Katonda. (3) Ebintu byonna byatondebwa ku lulwe, era tewaliiwo kintu na kimu ekyatondebwa nga taliiwo. (4) Mu ye mwe mwali obulamu; era obulamu buno ne buba ekitangaala eri abantu.
Yokaana 1:14Baibuli Ey'omulembe↗Gabana↗Kigambo n’afuuka omubiri, n’abeera mu ffe, ne tulaba ekitiibwa kye, ng’eky’oyo omu yekka eyava eri kitaffe ng’ajjudde ekisa n’amazima.
EKIGAMBO KYAFUUKA OMUBIRI + NE KIBEERA MU FFE.
(Ebirowoozo byange: Ekigambo Kigiriiki Yokaana kye yakozesa ku “yatuula” mu Yokaana 1:14 kye skenoo (G4637). Skenoo kitegeeza okusimba weema n’okubeera mu weema eyo. Mu biseera eby'edda, Katonda yagamba abantu ba Isirayiri okuzimba weema Katonda asobole okubeera mu bantu ba Isirayiri. Abantu ba Isirayiri baazimba weema eyo n'amaliba, n'emiti, ne zaabu (Okuva 25:8). Mu Yokaana 1:14, ekifaananyi ekimu kizzeeyo, naye weema eyo kati mubiri gw'omuntu. Weema eyo mu ddungu yaali kifaananyi ekyasooka eky'amazima Yokaana ky'annyonnyola. Weema eyo mu ddungu yaali eraga eri mubiri gwa Yesu Kristo. Endagaano Empya erondoola weema eyo mu ddungu ng'ekisiikirize, ekifaananyi ekyoleka Yesu Kristo, kyokka oluvannyuma lw'Endagaano Empya okubikkula ekyo ekisiikirize ekyo kye kyalaga. Yokaana yategeeza amazima gano ku mubiri gwa Yesu Kristo mu ngeri ennyangu mu Yokaana 1:14.)
1.Abakkolosaayi 1:15Baibuli Ey'omulembe↗Gabana↗Mu ye mwe tulabira Katonda oyo atalabika, era ye yasooka okubeerawo nga byonna tebinnabaawo. (16) Mu ye ebintu byonna mwe byatondebwa mu ggulu ne ku nsi, ebirabika n’ebitalabika oba ntebe za bwakabaka oba bwami, oba bafuzi oba ab’obuyinza; ebintu byonna byatondebwa nga biyita mu ye era ku lulwe. (17) Kristo yaliwo nga byonna tebinnabaawo, era mu ye ebintu byonna mwe binywezebwa.
MU YE EBINTU BYONNA MWE BYATONDEBWA + YE ASOOKA BYONNA --> MU YE EBINTU BYONNA MWE BINYWEZEBWA.
2.Abakkolosaayi 2:9Baibuli Ey'omulembe↗Gabana↗Kubanga mu Kristo okutuukiriza kwonna okw’Obwakabaka mwe kulabikira mu mubiri, (10) era mmwe nga muli mu ye, mwatuukirira mu ye, oyo Kristo omutwe gw’obufuzi bwonna n’obuyinza bwonna.
Kubanga mu Kristo okutuukiriza kwonna okw’Obwakabaka mwe kulabikira mu mubiri --> mwatuukirira mu ye.
8. G5. ENGERI GY'OMUSANGA — YATUBUULIRA WE TWALINA OKUNOONYA
Yokaana 5:39Baibuli Ey'omulembe↗Gabana↗Munoonya mu Byawandiikibwa kubanga mulowooza nti muyinza okubifuniramu obulamu obutaggwaawo. Kyokka Ebyawandiikibwa ebyo bye binjulira. (40) Naye temwagala kujja gye ndi mulyoke mufune obulamu obutaggwaawo.
NOKOOLA MU BYAWANDIIKIBWA --> BYE BIRINA OKUNJULIRIRA.
(Ebirowoozo byange ku bwange: Yesu yayogera bino mu Yokaana 5:39-40 eri abasajja abaali bamanyi Ebyawandiikibwa okusinga kumpi buli muntu eyali mulamu mu kiseera ekyo. Abasajja bano baali basobola okwogera Ebyawandiikibwa ku mutwe. Yesu yagamba abasajja bano nti ebitundu byonna eby'Ebyawandiikibwa bye baali bayize ku mutwe byali biraga ku ye. Yesu yagamba abasajja bano nti abasajja bano tebandijjidde gy'ali okufuna obulamu. Okumanya ebigambo by'Ebyawandiikibwa si kintu kimu ne okumanya omuntu ebigambo gwe byogerako. Tewali kifo kirala mwe tuyinza okunoonya obulamu. Yesu teyagamba nti noonya mu mpulira zo. Yesu yagamba nti noonya mu Byawandiikibwa.)
1.Lukka 24:25Baibuli Ey'omulembe↗Gabana↗Yesu n’abagamba nti, “Nga muli bantu basirusiru! Mmwe ab’emitima eminafu egirwawo okukkiriza bannabbi bye baategeeza! (26) Tekyagwanira Kristo okubonaabona mu bintu byonna n’oluvannyuma alyoke ayingire mu kitiibwa kye?” (27) N’atandikira ku Musa n’ayitaayita mu bannabbi bonna ng’agenda abannyonnyola Ebyawandiikibwa bye bimwogerako.
NGA BATANDIKIDDE KU MUSA N'BANNABBI BONNA --> YABANNYONNYOLA MU BYAWANDIIKIBWA BYONNA EBIKWATA KU YE.
2.Lukka 24:32Baibuli Ey'omulembe↗Gabana↗Ne batandika okwewuunaganya nga bagamba nti, “Emitima gyaffe tegyabuguumiridde bwe yabadde ayogera naffe mu kkubo ng’atunnyonnyola Ebyawandiikibwa?”
EMITIMA GYAFFE TEGYAKAAGA MU FFE, BWE YATUBIKKULIRA EBYAWANDIIKIBWA?
3.Lukka 24:44Baibuli Ey'omulembe↗Gabana↗N’abagamba nti, “Nabategeeza nga nkyali nammwe nti ebintu byonna ebyampandiikibwako mu mateeka ga Musa, ne mu bya bannabbi, ne mu Zabbuli, byali biteekwa okutuukirira.” (45) N’alyoka asumulula emitima gyabwe, ne bategeera ebyawandiikibwa.
BYONNA BYETEEKWA OKUTUUKIRIRA, EBYAWANDIIKIBWA MU MATEEKA GA MUSA, NE MU BANNABBI, NE MU ZABBULI, EBINKWATAGANYA --> N'ALYOKA ABIGUZA OKUTEGEERA KWABWE.
(Ebirowoozo byange ku bwange: Lukka 24:44-45 awa okuddamu okubuuzo okwo okusomo kuno kwonna kwe kubuuza. Okuddamu kuno kuva mu kamwa ka Yesu, oluvannyuma lwa Yesu okuzuukira okuva mu ntaana. Yesu yayogera ku bitundu bisatu eby'Endagaano Enkadde: amateeka ga Musa, bannabbi, ne zabbuli. Ebitundu bino ebisatu awamu bye byonna Endagaano Enkadde yonna. Yesu yagamba nti Endagaano Enkadde yonna nga erimu ebintu ebikwata ku ye. Yesu teyagamba nti ebitundu ebimu byokka ebya Endagaano Enkadde bye byalimu ebintu ebikwata ku ye. Awo Yesu n'akolera abayigirizwa ebintu bibiri eby'enjawulo. Yesu yasumulula EBYAWANDIIKIBWA eri abayigirizwa. Yesu yasumulula OKUTEGEERA kw'abayigirizwa. Omuntu yeetaaga ebintu bino byombi. Omuntu ayinza okukwata Bayibuli yonna mu ngalo ze naye n'akyeetaaga Yesu okuggulawo amaaso g'omuntu oyo okulaba Yesu mu Bayibuli. Soma Bayibuli. Saba Yesu akuggulire Bayibuli. Weyongere okusoma Bayibuli.)
KUGGYAWO
4.1 Yokaana 1:1Baibuli Ey'omulembe↗Gabana↗Tubawandiikira ku Kigambo ow’obulamu, eyaliwo okuva ku lubereberye, gwe twawulira, gwe twalaba n’amaaso gaffe, era gwe twakwatako n’engalo zaffe. (2) Obulamu bwalabisibwa, era tubulabye, tubuweerako obujulirwa, era tubategeeza obulamu obutaggwaawo obwali ne Kitaffe, era ne bulabisibwa gye tuli. (3) Tubategeeza ekyo kye twawulira era kye twalaba, mulyoke mutwegatteko, mubeere bumu naffe, era mussekimu ne Kitaffe awamu n’Omwana we Yesu Kristo.
(Ebirowoozo byange ku bwange: Yokaana awandiika obutegeevu mu bugenderevu mu 1 Yokaana 1:1: okuwulira, okulaba, okwetegereza n'obwegendereza, n'okukwatako n'engalo zaffe. Yokaana talaga muwendo gwa buwulize oba endowooza. Yokaana alaga omuntu gwe yaliranga naye ku mmere. Mu kisengejja kye kimu, Yokaana ayita omuntu oyo "obulamu obwo obutaggwaawo, obwali ne Kitaawe." Omuntu abatume gwe baakwatako n'engalo zaabwe ye muntu ye ali eyabanga wamu ne Kitaawe nga tebannabaawo mubereberye. Ekyo kye kigambo kyonna mu 1 Yokaana 1:1-3. Yokaana ategeeza nti ye mujulizi w'ekigambo kino, so si mulowoozi ku kigambo kino.)