Mwathani Mũriũkĩrie — Wĩruti wa Bibilia wa KJV na Nomba cia Strong's

MŨTHARABA, ŨIRA, NA GŨCOKA — NĨKĨ GĨKUŨ KĨAGĨRĨIRWO GŨTUĨKA ŨGUO, NA ŨRĨA ŨGOOKA THUTHA

SEE MORE JESUS · wanttoseemore.com

Kikuyu BibleEnglish Kiswahili Swahili study

Mwathani Mũriũkĩrie — Wĩruti wa Bibilia wa KJV na Nomba cia Strong's

MŨTHARABA, ŨIRA, NA GŨCOKA — NĨKĨ GĨKUŨ KĨAGĨRĨIRWO GŨTUĨKA ŨGUO, NA ŨRĨA ŨGOOKA THUTHA

Ũrutani wa Mũthingi wa Bibilia — Ũhoro Mwega wa Jesu Kristũ

KIAMBĪRĪRIA

Nĩ kĩĩ gĩatũmire Jesu akue? Mbĩrĩra ĩyo ĩtarĩ na kĩndũ yoonanirie atĩa? Nĩ atĩa gũkaahaana rĩrĩa agacooka? Wĩruti ũyũ nĩũkuuaga ciũria icio ithatũ ũgacigeria na Bibilia, na ũgatiga Bibilia ĩcicookagie na ciugo cia Bibilia yo mwene.

Wĩrutwo ũyũ nĩguo ũrĩmenyithanagia gĩtũmi gĩa thakame gwaita. Wĩrutwo ũyũ nĩguo ũrĩmenyithanagia ũrĩa aikũrũkire, na kĩgongona kĩrĩa mũtharaba wamũrehithirie. Wĩrutwo ũyũ nĩguo ũrĩmenyithanagia Ithe wĩtaga Mũriũ Ngai na Mwathani. Wĩrutwo ũyũ nĩguo ũrĩmenyithanagia Jehova ũrĩa aarĩirie Mwathani wa Daudi. Wĩrutwo ũyũ nĩguo ũrĩmenyithanagia Kristũ ũriũkĩrĩtio kuma kũrĩ arĩa akuĩte, na Kristũ ũtũũraga thĩinĩ wa andũ arĩa aahonokirie. Wĩrutwo ũyũ nĩguo ũrĩmenyithanagia gũcoka gwake, na ũthuuri ũrĩa ũtũũraga nginya tene.

ITHIRANGI ITATU CIA MAKĨRIA MONERO ŨRŨ:

1. Nĩ kĩĩ gĩatũmire gĩkuũ kĩa Jesũ kĩgĩe na thakame, no ti kĩndũ kĩngĩ kĩhũthũ?

2. Daudi angĩahotire atĩa gwĩta mũriũ wake mwene Mwathani wake thaburi-inĩ ya 110:1?

3. Kũriũka nĩ kwonanirie atĩa, na nĩ atĩa gũkaahaana rĩrĩa Jesũ agacooka?

MUHURI WA KWAMBĨRĨRIA

1 Timotheo 2:5Bibilia ya Matukũ Maya↗ Nĩgũkorwo kũrĩ Ngai o ũmwe, na mũiguithania o ũmwe wa kũiguithania Ngai na andũ, nake nĩwe mũndũ, o we Kristũ Jesũ, (6) ũrĩa werutire atuĩke wa gũkũũra andũ othe. Naguo ũira wa ũhoro ũcio nĩwaheanirwo ihinda rĩaguo rĩrĩa rĩagĩrĩire rĩakinya.

NGAI ŨMWE + MŨKĨRIRIRIA ŨMWE GATAGATĨ-INĨ KA NGAI NA ANDŨ, MŨNDŨ KĨRĨSITŨ JESŨ.

(Mawoni makwa mwene: Mũthiitani (mũndũ ũrũgamaga gatagatĩ-inĩ ka mbarĩ igĩrĩ iria ciamũkanĩte nĩguo aicookanĩrĩrie) no nginya akoragwo arĩ wa mbarĩ icio cierĩ kũna, kana ndangĩhota gũtungata ta mũthiitani. Ta rora ũrĩa 1 Timotheo 2:5 yugaga atĩ mũthiitani ũcio nĩwe: "mũndũ ũrĩa wetagwo Kristũ Jesũ." Jesũ Kristũ no nginya akorwo arĩ mũndũ, kana ndangĩhota kũrũgama harĩa andũ marũgamaga na akue gĩkuũ kĩa mũndũ. Ta rora ũrĩa 2 Akorintho 5:19 yugaga ũhoro ũrĩa warĩ na ma thĩinĩ wa gĩkuũ kĩu: "Ngai aarĩ thĩinĩ wa Kristũ." Jesũ Kristũ no nginya akorwo arĩ Ngai, kana gĩkuũ gĩake nĩ o gĩkuũ kĩa mũndũ ũngĩ tu, na gĩtingĩrehere mũndũ o na ũmwe ũhonokio (kũhonokio kuuma mehia-inĩ na iherithia rĩa mehia). Nĩkĩo kĩũria kĩa "Jesũ nĩwe ũ?" gĩtarĩ kĩũria gĩa mbarĩ kĩa athomi oiki. Ũrutani wothe wa ũhonokio ũrũgamĩte igũrũ rĩa macookio ma kĩũria kĩu.)

1. H. NĨKĨ GĨKUŨ KĨAGĨRĨIRWO GĨTUĨKE ŨGUO — MŨTARO WA GŨCOKA KWĨ NGAI

2. H1. THIINA, UGA NA WOROĨ

Isaia 59:2Bibilia ya Matukũ Maya↗ No rĩrĩ, mawaganu manyu nĩmo mamũtigithanĩtie na Ngai wanyu; namo mehia manyu nĩmo matũmĩte amũhithe ũthiũ wake, akarega kũmũigua.

No rĩrĩ, mawaganu manyu nĩmo mamũtigithanĩtie na Ngai wanyu.

Aroma 3:23Bibilia ya Matukũ Maya↗ nĩgũkorwo andũ othe nĩmehĩtie na makanyiihĩrwo nĩ riiri wa Ngai,

nĩgũkorwo andũ othe nĩmehĩtie na makanyiihĩrwo nĩ riiri wa Ngai.

3. H2. NĨKĨ THAKAME, NA TĨ ŨNDŨ ŨNGĨ MŨHŨTHŨ

Ahibirania 9:22Bibilia ya Matukũ Maya↗ Na ti-itherũ, kũringana na watho hakuhĩ indo ciothe itheragio na thakame, na hatarĩ gũitwo gwa thakame-rĩ, gũtirĩ kũrekerwo kwa mehia.

CIUGO CIA KIRIIKI ⚑ G859 aphesis — Kũrekerwo kwa mehia

na hatarĩ gũitwo gwa thakame-rĩ, gũtirĩ kũrekerwo kwa mehia.

Alawii 17:11Bibilia ya Matukũ Maya↗ Nĩgũkorwo muoyo wa kĩũmbe ũrĩ thĩinĩ wa thakame, na nĩyo ndĩmũheete mwĩhorohagĩrie nayo kĩgongona-inĩ; thakame nĩyo ĩhorohagĩria muoyo wa mũndũ.

Nĩgũkorwo muoyo wa kĩũmbe ũrĩ thĩinĩ wa thakame --> thakame nĩyo ĩhorohagĩria muoyo wa mũndũ.

Ahibirania 10:4Bibilia ya Matukũ Maya↗ tondũ gũtingĩhoteka thakame ya ndegwa na ya mbũri yeherie mehia.

tondũ gũtingĩhoteka thakame ya ndegwa na ya mbũri yeherie mehia.

(Meciiria makwa mwene: Ĩkĩra mĩhari ĩno ĩtatũ hamwe na mũthiũrũrũko wothe wa kũrutwo kwa magongona ma tene wĩyumbũraga wee mwene. Muoyo ũrĩ thakameinĩ. Mehia magaacaria muoyo. Matukũ-inĩ ma tene, magongona ma nyamũ nĩmarutaga ũhoro wa kũhoroherio mehia (mũhumbĩri wa kahinda kanini wa mehia ũrĩa wacookagia mũndũ handũ hake mbere ya Ngai), mũthenya na ũrĩa ũngĩ, kwa mĩaka magana maingĩ. Ahibirania yugaga wega atĩ magongona ma nyamũ matingĩahotire kweheria mehia. Nĩ kĩĩ kĩngĩ magongona macio mothe ma nyamũ maarutagĩrwo? Magongona ma nyamũ nĩmatũmaga thiirĩ wa mehia wonekage ũtarĩhĩtwo. Magongona ma nyamũ maarĩ ũririkano wa hĩndĩ ndaaya, ũcookagĩrĩrio o mũthenya, atĩ muoyo nĩwacaragio. Magongona ma nyamũ nĩmarigagĩrĩria ũririkano ũcio nginya rĩrĩa gĩkuũ kĩmwe kĩrĩa gĩngĩahotire kũrĩha thiirĩ wa mehia biũ gĩokire.)

4. H3. ŪRIA AAIKŪRŪKĪTE KŪRĪA KŪRAIHU

Afilipi 2:5Bibilia ya Matukũ Maya↗ Mwĩciirĩrie wanyu wagĩrĩirwo ũtuĩke o ta ũrĩa warĩ na Kristũ Jesũ: (6) We-rĩ, o na gũtuĩka aarĩ Ngai, ndonire kũiganana na Ngai taarĩ ũndũ wa gũkumbatĩrio, (7) nowe nĩgũtiganĩria aatiganĩirie ũnene wake wothe, agĩtuĩka ta ngombo, agĩciarwo ta andũ a gũkũ thĩ. (8) Nake ahaana ta mũndũ-rĩ, akĩĩnyiihia, na agĩathĩka o nginya akĩũragwo, o kũũragwo kũrĩa kwa mũtharaba!

AARĨ NA MŨHIANĨRE WA NGAI --> NĨOIRIRE MŨHIANĨRE WA NDUNGATA --> AATHĨKĨIRE NGINYA GĨKUŨ, O NA GĨKUŨ KĨA MŨTHARABA.

(Meciiria makwa jũa: Ta rora ũtaratara wa gũikũrũka thĩinĩ wa Afilipi 2:6-8. Jesũ aarĩ na mũhianĩre wa Ngai. Jesũ nĩaeheririo ũgumo. Jesũ nĩoire mũhianĩre wa ndungata. Jesũ nĩoire mũhianĩre wa andũ. Jesũ nĩekũũhinyagĩrĩria. Jesũ nĩakĩrĩte gwathĩkĩra. Jesũ nĩakuire. Paulo agĩcooka agĩongerera ciugo igĩrĩ iria ciugo ĩyo yaandĩkĩtwo itaabatarĩtio nacio: "o na gĩkuũ kĩa mũtharaba." Kuuga o ũguo atĩ Jesũ nĩakuire tiguo gwatigana harĩ Paulo. Njĩra ĩyo kũũrĩa gĩkuũ kĩa Jesũ gĩekĩkire nĩ nyũmũ ya ũhoro wa Paulo.)

5. H4. ŨRĨA KWA MA KWAMŨRUTĨRE — KWĨĨRĨO MBERE, NAKĨO GĨGĨCOKA KWĨĨRWO THUTHA

Isaia 50:6Bibilia ya Matukũ Maya↗ Ndaneanire mũgongo wakwa kũrĩ andũ arĩa maahũũraga, kĩreru gĩakwa ngĩkĩnengera arĩa maangũũraga nderu; ndiahithire ũthiũ wakwa atĩ nĩguo ndikanyũrũrio, kana ndige gũtuĩrwo mata.

Ndaneanire mũgongo wakwa kũrĩ andũ arĩa maahũũraga --> ndiahithire ũthiũ wakwa atĩ nĩguo ndikanyũrũrio, kana ndige gũtuĩrwo mata.

Thaburi 22:16Bibilia ya Matukũ Maya↗ Ndĩĩmũrigiicĩrie nĩ magui; ndĩĩmũthiũrũrũkĩrie nĩ gĩkundi kĩa andũ arĩa meekaga ũũru, nĩmatheecangĩte moko na magũrũ makwa. (17) Mahĩndĩ makwa no hote kũmatara mothe; andũ marandora na makangũũrĩra maitho. (18) Maragayana nguo ciakwa, nayo kanjũ yakwa makamĩcuukĩra mĩtĩ.

nĩmatheecangĩte moko na magũrũ makwa --> Maragayana nguo ciakwa, nayo kanjũ yakwa makamĩcuukĩra mĩtĩ.

Mathayo 27:35Bibilia ya Matukũ Maya↗ Ciarĩkia kũmwamba mũtĩ-igũrũ, cikĩgayana nguo ciake na njĩra ya gũcicuukĩra mĩtĩ.

NĪMAMWAMBĪRE MSALABA-INĪ, NA MAGĨGAWANA NGUO CIAKE, MAGĪCHUUKA MĪTĪ --> NĪGŪKĪA ANDĪKĪTWO GŪHINGE.

Johana 19:34Bibilia ya Matukũ Maya↗ Handũ ha ũguo-rĩ, mũthigari ũmwe agĩtheeca Jesũ mbaru na itimũ, na o rĩmwe hakiura thakame na maaĩ.

ITHE RĪATHECERETE MBAVO YAKE --> NA KAHINDA-INĪ KĨU GWĨKĨRE THAKAME NA MAĨ.

(Meciiria makwa mwene: Daudi aandĩkire ũhoro wa moko na magũrũ hatũhĩtwo Thaburi-inĩ ya 22. Daudi aandĩkire ũhoro wa thigari ikĩgayana nguo Thaburi-inĩ ya 22. Daudi aandĩkire ũndũ ũyũ mĩaka ngiri ĩmwe mbere ya mũndũ o na ũmwe kũu Isiraeli kuona kwambwo mũtĩ-inĩ. Daudi ndaarĩ akĩgweta ũndũ wamũhutĩtie we mwene. Mathayo aandĩkire mĩaka mĩingĩ thutha, thutha wa Jesũ kwambwo mũtĩ-inĩ gwĩkĩka. Mathayo aandĩkire atĩ thigari ciekire o ũrĩa Thaburi ya 22 yoigĩte. Mathayo oigaga gĩtũmi thigari cieekire ũguo: "nĩguo ũndũ ũcio ũhinge." Thoma ũhoro ũcio wĩrĩ hamwe. Daudi aandĩkire ũhoro wake akĩrora mbere na mahinda-inĩ, atarĩ na njĩra ya kũmenya atĩ kwambwo mũtĩ-inĩ nĩgũgekĩka. Mathayo aandĩkire ũhoro wake akĩrora thutha kũrĩ kwambwo mũtĩ-inĩ, atarĩ na njĩra ya kũrega atĩ kwambwo mũtĩ-inĩ nĩgwekĩkire.)

6. H5. GĨTŨMI KĨA GĨKUŨ — MŪTARO, TĮGUOKO ŪNDŪ WA KĪEHA

Aroma 5:8Bibilia ya Matukũ Maya↗ No Ngai nĩonanĩtie wendo wake kũrĩ ithuĩ na njĩra ĩno: Atĩ hĩndĩ ĩrĩa twatũire tũrĩ ehia-rĩ, Kristũ nĩatũkuĩrĩire. (9) Kuona atĩ rĩu nĩtũtuĩtwo athingu na ũndũ wa thakame yake-rĩ, githĩ tũtigakĩhonokio makĩria kuuma harĩ mangʼũrĩ ma Ngai nĩ ũndũ wake! (10) Tondũ-rĩ, angĩkorwo hĩndĩ ĩrĩa twarĩ thũ cia Ngai nĩtwaiguithanirio nake na ũndũ wa gĩkuũ kĩa Mũriũ, na tondũ rĩu tũrĩ aiguithanie na Ngai-rĩ, nĩtũrĩkĩragĩrĩria kũhonokio nĩ ũndũ Kristũ arĩ muoyo.

CIUGO CIA KIRIIKI ⚑ G2644 katallasso — aiguithanĩtio

O TŨKĨRĨ EHIA, KRISTO NĨATŨKUĨĨRE --> TŨKĨIGUANANIRIO NA NGAI NĨ ŨNDŨ WA GĨKUŨ KĨA MWANA WAKE.

2 Akorinitho 5:18Bibilia ya Matukũ Maya↗ Maũndũ maya mothe moimaga kũrĩ Ngai, ũrĩa watũiguithanirie nake we mwene thĩinĩ wa Kristũ, na agĩtũhe ũtungata ũcio wa ũiguithanio: (19) atĩrĩ, Ngai arĩ thĩinĩ wa Kristũ nĩwe wĩĩiguithanagĩria thĩ kũrĩ we mwene, ategũtarĩra andũ mehia mao. Nake nĩatwĩhokeire ndũmĩrĩri ĩyo ya ũiguithanio. (20) Nĩ ũndũ ũcio ithuĩ tũrĩ abarũthi matũmĩtwo a kwarĩrĩria Kristũ, o taarĩ Ngai ũrathaithana na tũnua twitũ. Twamũthaitha handũ-inĩ ha Kristũ atĩrĩ: Ĩtĩkĩrai kũiguithanio na Ngai. (21) Ngai nĩatũmire ũcio ũtaarĩ na wĩhia atuĩke mwĩhia nĩ ũndũ witũ, nĩgeetha thĩinĩ wake tũtuĩke ũthingu wa Ngai.

CIUGO CIA KIRIIKI ⚑ G2643 katallage — ũiguano

NGAI AARĨ THĨINĨ WA KRISTO, AGĨIGUITHANIA THĨ NAKE MWENE --> AATŨMIRE ŨRĨA ŨTOĨ MEHIA ATUĨKE MEHIA HANDŨ HAITŨ.

7. H6. NYOKA ĨRĨA ĨKŨRĨTWO IGWA-INĨ — MŨBICHA WA TENE ŨRĨA ETIRĩIRE WE MWENE

Ndari 21:8Bibilia ya Matukũ Maya↗ Nake Jehova akĩĩra Musa atĩrĩ, “Thondeka nyoka ũmĩcuurie gĩtugĩ igũrũ; mũndũ o wothe ũrĩĩrũmagwo-rĩ, aamĩrora nĩarĩtũũraga muoyo.” (9) Nĩ ũndũ ũcio Musa agĩthondeka nyoka ya gĩcango, akĩmĩcuuria gĩtugĩ igũrũ. Na rĩrĩ, hĩndĩ ĩrĩa mũndũ o wothe aarũmwo nĩ nyoka na aarora nyoka ĩyo ya gĩcango, agatũũra muoyo.

MUNDU O WOTHE WARUMĨTWO, ANGĨROORA NĨO, NĨAGATŨRA MUOYO.

8. ŨRORAGE ŨNGĨ, MŨHAANANO O ŨMWE — mũtĩ wa nyũmba werũ-inĩ, na mũtharaba kĩrĩma-inĩ

Johana 3:14Bibilia ya Matukũ Maya↗ Na o ta ũrĩa Musa aambararirie nyoka ya gĩcango werũ-inĩ, ũguo no taguo Mũrũ wa Mũndũ akaambarario, (15) nĩguo ũrĩa wothe ũmwĩhokete agĩe na muoyo wa tene na tene. (16) “Nĩgũkorwo Ngai nĩendire kĩrĩndĩ, akĩruta Mũrũ wake wa mũmwe, nĩgeetha mũndũ o wothe ũmwĩtĩkĩtie ndakoore, no agĩe na muoyo wa tene na tene. (17) Nĩgũkorwo Ngai ndaatũmire Mũrũwe gũkũ thĩ aciirithie kĩrĩndĩ, no nĩguo kĩrĩndĩ kĩhonoke nĩ ũndũ wake.

TAARĨRĨA MUSA AAMBARARĨRIE NJOKA WERŨ-INĨ, ŨGUO NĨ ŨGUO MŨRŨ WA MŨNDŨ AKWAGĨRĨIRWO GWAMBARARIO --> ŨRĨA WOTHE ŨRĨA MWĨTĨKĨTIE WE NDAGATHIRA.

(Meciiria makwa: Ũhoro ũyũ wa ngwatanĩro gatagatĩ-inĩ ka Ndari 21 na Johana 3 ti ngwatanĩro ĩrĩa ithomo rĩrĩ rĩũmbĩte. Jesũ nĩoigire ũhoro ũyũ wa ngwatanĩro na njĩra ĩtaarĩirie na mũgambo mũnene, ũkoniĩ ũrĩa aarĩ we mwene. Andũ arĩa maakuaga werũ-inĩ matiaĩrirwo mehaande. Andũ arĩa maakuaga werũ-inĩ matiaĩrirwo magĩe na ũmĩrĩru. Andũ arĩa maakuaga werũ-inĩ matiaĩrirwo megĩĩre na kĩhonia na kĩene ciao. Andũ arĩa maakuaga werũ-inĩ meerirwo MAROORE kĩrĩa Ngai aambararie mũtĩ igũrũ. Andũ arĩa maakuaga werũ-inĩ arĩa maroorire nĩmatũũrire muoyo. Rĩu-rĩ, oya maũndũ macio meerĩ marũmanĩrĩre wone ũhoro ũrĩa mũgeni. Nyoka ĩrĩa ya gĩcango yaambararirio mũtĩ igũrũ yombirwo ũhoro ũhaana o ta kĩndũ kĩu kĩoragaga andũ arĩa maamĩroraga. Paulo nĩoigaga ũhoro ũngĩ ũhaana ũguo mũgeni ũkoniĩ mũtharaba. Paulo oigaga atĩ Jesũ nĩATHIRWO ehaanie mehia nĩ ũndũ witũ, o na gũtuĩka Jesũ ndaigana kũmenya mehia (2 Akorinitho 5:21). Kĩhonia kĩambararirio na mũhianĩre o ũrĩa mũrume wambararĩtio.)

9. ITHE MWENE NĮ ETAGA MŨRŨ "NGAI" NA "MWATHANI"

1. Ahibirania 1:1Bibilia ya Matukũ Maya↗ Matukũ-inĩ ma tene Ngai nĩarĩirie maithe maitũ na tũnua twa anabii maita maingĩ, na njĩra mwanya mwanya, (2) no matukũ-inĩ maya ma kũrigĩrĩria-rĩ, ithuĩ nĩatwarĩirie na njĩra ya Mũriũ, ũrĩa aatuire mũgai wa indo ciothe, o we ũrĩa thĩ yothe yombirwo na ũndũ wake. (3) Mũrũwe-rĩ, nĩwe wonanagia ũkengi wa riiri wake, na nĩwe mũhianĩre mũkinyanĩru kũna wa ũrĩa Ngai atariĩ, ningĩ nĩwe ũnyiitĩrĩire indo ciothe na kiugo gĩake kĩrĩ hinya. Nake aarĩkia gũtheria andũ mehia-rĩ, nĩaikarire thĩ guoko-inĩ kwa ũrĩo kwa Ũnene kũu igũrũ.

NĨATWĨRĨTE NĨ ŨNDŨ WA MŨRIŨ WAKE + NĨ ŨNDŨ WAKE O NAKE OOMBĬTE THĨ CIOTHE --> ŨKENGI WA RIIRI WAKE, NA MŨHIANO WA MWĨRE WAKE.

2. Ahibirania 1:5Bibilia ya Matukũ Maya↗ Nĩ ũndũ-rĩ, nĩ mũraika ũrĩkũ Ngai arĩ eera atĩrĩ, “Wee nĩwe Mũrũ wakwa; ũmũthĩ nĩndatuĩka Thoguo”? O na kana akĩmwĩra atĩrĩ, “Nĩ niĩ ngũtuĩka Ithe, nake atuĩke Mũrũ wakwa”? (6) Na ningĩ-rĩ, Ngai aarehe irigithathi rĩake gũkũ thĩ, oigire atĩrĩ, “Araika othe a Ngai nĩmamũinamĩrĩre, mamũhooe.”

CIUGO CIA KIRIIKI ⚑ G4416 prototokos — mũciare wa mbere

Nĩ ũndũ-rĩ, nĩ mũraika ũrĩkũ Ngai arĩ eera atĩrĩ, “Wee nĩwe Mũrũ wakwa? --> Araika othe a Ngai nĩmamũinamĩrĩre, mamũhooe.

(Mawoni makwa mwene: Gĩcunjĩ kĩa mbere gĩothe kĩa ibuku rĩa Ahibirania kĩrutaga ngwatanĩro ĩmwe ndaaya. Ngwatanĩro ĩyo nĩ atĩ Mũriũ ti mũraika, na ndaigana gũtuĩka mũraika. Ũhoro ũyũ nĩ wa bata kũmenyeka thĩinĩ wa wĩrutwo ũrĩa ũrĩkĩtie kũhũthĩra mahuti maingĩ ũkĩaria ũhoro wa mũndũ wĩtagwo "mũraika wa Jehova." Kiugo gĩa Kĩhibirania malak kĩratũũra kĩgĩtaarĩria ũtũmwo. Mũriũ wa Ngai we mwene nĩwe watũmĩirwo ũtũmwo ũcio mahinda-inĩ mamwe ma Rĩathani rĩa Tene. No mwandĩki wa ibuku rĩa Ahibirania ndarekagĩria mũndũ o wothe atare Mũriũ hamwe na araika arĩa mombirwo. Araika nĩmerutwo kũhoya Mũriũ.)

3. Ahibirania 1:8Bibilia ya Matukũ Maya↗ No ha ũhoro ũkoniĩ Mũriũ ekuuga atĩrĩ, “Wee Ngai, gĩtĩ gĩaku kĩa ũnene nĩgĩgatũũra tene na tene, nakĩo kĩhooto nĩkĩo gĩgaatuĩka mũthĩgi wa ũthamaki waku. (9) Wee wendete ũthingu no ũgathũũra waganu; nĩ ũndũ ũcio, Ngai, o we Ngai waku, nĩakwambararĩtie gũkĩra athiritũ aku othe na ũndũ wa gũgũitĩrĩria maguta ma gĩkeno.” (10) Ningĩ akoiga atĩrĩ, “Wee Mwathani, o kĩambĩrĩria-inĩ, nĩwaarire mĩthingi ya thĩ, o narĩo igũrũ nĩ wĩra wa moko maku. (11) Icio nĩgũthira igaathira, no wee nĩgũtũũra ũgaatũũra; igaathira o ta nguo. (12) Ũgaacikũnja o ta ũrĩa nguo ndaaya ikũnjagwo; ikaagarũrũka o ta ũrĩa nguo igarũrũkaga. No wee ndũgarũrũkaga, na mĩaka yaku ndĩrĩ hĩndĩ ĩgaathira.”

No ha ũhoro ũkoniĩ Mũriũ ekuuga atĩrĩ, “Wee Ngai, gĩtĩ gĩaku kĩa ũnene nĩgĩgatũũra tene na tene --> o kĩambĩrĩria-inĩ, nĩwaarire mĩthingi ya thĩ, o narĩo igũrũ nĩ wĩra wa moko maku.

(Meciiria makwa: Thoma ciugo ithano cia mbere cia Ahibirania 1:8 rĩngĩ: "No harĩ Mũriũ-rĩ, oigire." Kiugo gĩkĩ ti woni wa mwandĩki wa ibuku rĩa Ahibirania ũkoniĩ Jesũ. Kiugo gĩkĩ nĩ kĩandĩkĩte ũhoro wa Ngai Ithe akĩaria na Mũriũ mwene. Ngai Ithe ĩtaga Mũriũ "Wee Ngai." Ngai Ithe thutha ũcio agacooka gwĩta Mũriũ "Mwathani." Ngai Ithe thutha ũcio agatũa atĩ Mũriũ nĩwe wombire thĩ na igũrũ. Mũndũ angĩenda gũkararania atĩ Mũriũ ndarĩ hĩndĩ eetagwo Ngai thĩinĩ wa Maandĩko, no nginya arutane na mũhari ũyũ, kũrĩa Ithe eetaga Mũriũ Ngai.)

10. ŨRORERE ŨNGĨ, KĨONERO KĨRĨA KĨMWE — rwĩmbo rwandĩkĩirwo mũthamaki, na Ithe akĩrũgwetera Mũriũ wake

Thaburi 45:6Bibilia ya Matukũ Maya↗ Wee Ngai, gĩtĩ gĩaku kĩa ũnene gĩgũtũũra tene na tene; mũthĩgi waku wa kĩhooto nĩguo ũgaatuĩka mũthĩgi wa ũthamaki waku. (7) Wee wendete ũthingu no ũgathũũra waganu; nĩ ũndũ ũcio Ngai, o we Ngai waku, nĩakwambararĩtie gũkĩra athiritũ aku othe na ũndũ wa gũgũitĩrĩria maguta ma gĩkeno.

Wee Ngai, gĩtĩ gĩaku kĩa ũnene gĩgũtũũra tene na tene --> o we Ngai waku, nĩakwambararĩtie gũkĩra athiritũ aku othe na ũndũ wa gũgũitĩrĩria maguta ma gĩkeno.

Thaburi 102:25Bibilia ya Matukũ Maya↗ O kĩambĩrĩria-inĩ, nĩwaarire mĩthingi ya thĩ, o narĩo igũrũ nĩ wĩra wa moko maku. (26) Icio nĩgũthira igaathira, no wee nĩgũtũũra ũgaatũũra; igaakũra o ta nguo, ithire. Ũgaacigarũrĩra ta nguo, icooke iteeo. (27) No Wee ndũgarũrũkaga, nayo mĩaka yaku ndĩrĩ mũthia.

O kĩambĩrĩria-inĩ, nĩwaarire mĩthingi ya thĩ --> No Wee ndũgarũrũkaga, nayo mĩaka yaku ndĩrĩ mũthia.

(Meciiria makwa niĩ mwene: Gũkũ nĩ handũ harĩa gũthoma icunjĩ igĩrĩ hamwe kũhutanĩtie na kũrutĩte wĩra wa ma. Thaburi ya 45 nĩ rwĩmbo rwa ũhiki. Thaburi ya 102 nĩ ihooya rĩa mũndũ ũrĩ thĩĩna-inĩ. Thaburi ya 102, ciugo icio ciarĩirwo Jehova, Ngai wa Isiraeli, ũrĩa wombire thĩ. Thaburi cierĩ ciandĩkirwo mĩaka magana maingĩ Jesũ atanaciarwo Bethilehemu. Ahibirania 1 nĩguoya thaburi cierĩ. Ahibirania 1 yumbũragia thaburi cierĩ ta ciugo cia Ngai Ithe. Ahibirania 1 ĩgĩcookia thaburi cierĩ harĩ Mũrũ. Ta rora mĩgwatanĩro minini ya ciugo gatagati ka thaburi cia mbere na kũgwo kũgwetwo Ahibirania 1. Bibilia ndĩhithaga mĩgwatanĩro ĩyo minini, na wĩruti ũyũ o naguo ndũrahĩtha. Kĩrĩa gĩtagarũrũkaga gatagati ka thaburi na Ahibirania 1 nĩ ũrĩa mũndũ ciugo icio ciugagĩrĩrio.)

11. J. JEHOVA AAIRE MWATHANI WAKWA — MŨHARI ŨRĨA WATHIRIRE NGARARA

1. Thaburi 110:1Bibilia ya Matukũ Maya↗ Jehova nĩerire Mwathani wakwa atĩrĩ: “Ikara guoko-inĩ gwakwa kwa ũrĩo, nginya rĩrĩa ngaatũma thũ ciaku ituĩke gaturwa ka makinya maku.” (2) Mũthĩgi wa hinya waku-rĩ, Jehova nĩakaũtambũrũkia kuuma Zayuni; nĩũgaathana ũrĩ gatagatĩ ga thũ ciaku.

CIUGO CIA KIHEBERI ⚑ H113 adown — Mwathani · ⚑ H3068 Yehovah — Jehova

JEHOVA NĨEERIRE MWATHANI WAKWA, IKARA GUOKO-INĨ GWAKWA KWA ŨRĨO --> NGINYA NGAATUE THŨ CIAKU GĨTĨ GĨA MAKINYA MAKU.

(Meciiria makwa mwene: Rangi ĩno ya Thaburi 110:1 ĩrĩ na ũhoro mũingĩ gũkĩra ũrĩa wonekaga rĩrĩa mũndũ arathoma o rĩmwe. Thĩinĩ wa Kĩngeretha, ciugo cierĩ nĩcio ciandĩkĩtwo ta "Lord" (Mwathani). Kĩmenyithia kĩrĩa kĩonanagia ũtiganu nĩ mũthiĩre wa kwandĩka na ndemwa nene. Kiugo kĩa mbere kĩandĩkĩtwo na ndemwa nene guothe, LORD. Kiugo kĩa keerĩ gĩtiandĩkĩtwo na ndemwa nene. Rungu rwa Kĩngeretha, kũrĩ ciugo igĩrĩ cia Kĩhibirania itigana. Kiugo kĩa mbere gĩa Kĩhibirania nĩ rĩĩtwa rĩa kĩrĩkanĩro kĩa Ngai, Yehova (H3068). Ndemwa nene thĩinĩ wa KJV hĩndĩ ciothe cionanagia kiugo kĩa Kĩhibirania nĩ Yehova. Kiugo kĩa keerĩ gĩa Kĩhibirania nĩ adown (H113), kiugo kĩa mwathi kana mũnene. Mũhianĩre wa kiugo gĩkĩ ũrĩa ũhũthagĩrwo haha nĩ "Mwathi wakwa." Daudi, akĩandĩka thaburi ĩno, nĩaandĩkĩte ũhoro wa Ngai akĩaria na mũndũ ũrĩa Daudi eĩtaga Mwathi wake mwene. Rĩu wĩcirie kĩũria kĩa hatarĩ. Daudi aarĩ Mũthamaki wa Isiraeli. Nũũ warĩ Mwathi wake? Macookio makĩragĩrĩria kũgega rĩrĩa wecũirie atĩ Ngai eehĩtĩte atĩ Kristũ akoima thĩinĩ wa nyũmba ya Daudi mwene, njiaro thutha ũcio. Mũndũ ndaĩtaga mũrũ wa mũrũ wake wa mũrũ "Mwathi wakwa.")

12. J2. NĨWE MWENE WOIRIE ŨHORO ŨCIO, NA GŨTIRĨ O NA ŨMWE WATIGĨRIE GŨCOKIA

Mathayo 22:41Bibilia ya Matukũ Maya↗ Na hĩndĩ ĩyo Afarisai monganĩte hamwe-rĩ, Jesũ akĩmooria atĩrĩ, (42) “Mwĩciiragia atĩa ũhoro wa Kristũ? Muugaga nĩ mũrũ wa ũ?” Nao makĩmũcookeria atĩrĩ, “Nĩ mũrũ wa Daudi.” (43) Nake akĩmooria atĩrĩ, “Nĩ kĩĩ gĩagĩtũmire Daudi akĩaria arĩ na Roho amwĩte ‘Mwathani’? Nĩgũkorwo oigire atĩrĩ, (44) “‘Mwathani eerire Mwathani wakwa atĩrĩ: “Ikara guoko-inĩ gwakwa kwa ũrĩo, nginya ngaiga thũ ciaku rungu rwa makinya maku.” ’ (45) Angĩkorwo Daudi amwĩtaga ‘Mwathani-rĩ’, angĩgĩtuĩka mũriũ wake atĩa?” (46) Gũtirĩ mũndũ wahotire kũmũcookeria, na kuuma mũthenya ũcio gũtirĩ mũndũ wacookire kũgeria kũmũũria ciũria ingĩ.

ANGĨKORWO DAVIDI NĨAMWĨTAGA MWATHANI, HAKĨRĨ ATĨA NĨ MŨRIŨ WAKE? --> NA GŨTIRĨ MŨNDŨ WAHOTIRE KŨMŨCOOKERIA KIUGO.

(Meciiria makwa: Jesũ ndaeeranĩirie Afarisai ũcookio wa kĩũria gĩake thĩinĩ wa Mathayo 22:41-46. Jesũ nĩoririe kĩũria na agĩtiga kĩũria kĩu gĩtakuunwo. Kĩũria kĩu gĩtirĩ kĩrakuunwo o na nginya rĩu, na kĩũria kĩu no kĩrĩ na ũcookio ũmwe tu ũrĩa ũngĩagĩrĩra. Kristũ nĩ mwana wa Daudi kũringana na mwĩrĩ. Kristũ nĩ Mwathani wa Daudi kũringana na ũrĩa aarĩ mbere ya Daudi gũciarwo.)

13. J3. PETERO NĨAHŨTHĨRIRE RĨANDĨKO O RĨRĨA MŨTHENYA ŨRĨA KANĨTHA WAAMBĨRĨRIE

Atũmwo 2:32Bibilia ya Matukũ Maya↗ Ngai nĩariũkĩtie Jesũ ũcio, na ithuĩ ithuothe tũrĩ aira a ũhoro ũcio. (33) Kuona atĩ nĩatũũgĩrĩtio guoko-inĩ kwa ũrĩo kwa Ngai, na nĩamũkĩrire kĩĩranĩro kĩa Roho Mũtheru kuuma kũrĩ Ithe, nake nĩatũitĩrĩirie Roho ta ũrĩa mũrona rĩu na mũkaigua. (34) Nĩgũkorwo Daudi ndaambatire agĩthiĩ igũrũ, no nĩoigire atĩrĩ, “‘Mwathani nĩeerire Mwathani wakwa atĩrĩ: “Ikara guoko-inĩ gwakwa kwa ũrĩo, (35) o nginya rĩrĩa ngaatua thũ ciaku gaturwa ka makinya maku.” ’ (36) “Nĩ ũndũ ũcio andũ othe a Isiraeli nĩmamenye atĩrĩ: Ngai nĩ atuĩte Jesũ, o ũcio mwambire, Mwathani na Kristũ.”

DAUDI NDAAMBATIRE IGŨRŨ --> NGAI NĨATUĨTE JESŨ ŨCIO, ŨRĨA MWAMBITHĬRIE MŨTHARABA, MWATHANI NA KRISTŨ.

(Meciria makwa mwene: Ngarari ya Petero thĩinĩ wa Atũmwo 2:29-36 nĩ nyinyi. Ngarari ya Petero ndĩbataraga ũũgĩ o na ũrĩkũ. Daudi aandĩkire ũhoro wa mũndũ ũgũikara thĩ guoko-inĩ kwa ũrĩo kwa Ngai. Daudi ndoimboakire agĩthiĩ gũikara guoko-inĩ kwa ũrĩo kwa Ngai. Mũndũ no athiĩ akerorere mbĩrĩra ya Daudi, Petero ekuuga ciugo nini mbere. Nĩ ũndũ ũcio thaburi ĩyo ndĩarĩ ya Daudi. Petero acooka agwetera mũndũ ũrĩa thaburi ĩyo yaarĩ ya kwerekera harĩ we. Petero agwetaga mũndũ ũyũ atarĩ na hinya wa kũhoreria ũndũ ũcio o na hanini: "Jesũ ũcio mwamwambire mũtĩ-igũrũ." Petero eetaga mũndũ ũyũ "Mwathani o na Kristũ.")

14. J4. THAABŨRĨ ĨYO NĨ YOIGAGA ŨNDŨ ŨNGĨ RĨNGĨ — NA IBUKU RĨA AHEBERI RĨAKĨTE NGARARI YARĨO YOTHE IGŨRŪ RĨA ŨNDŨ ŨCIO

Thaburi 110:4Bibilia ya Matukũ Maya↗ Jehova nĩehĩtĩte na ndangĩĩricũkwo, akoiga atĩrĩ: “Wee ũrĩ mũthĩnjĩri-Ngai nginya tene, o ta ũrĩa Melikisedeki aatariĩ.”

Jehova nĩehĩtĩte na ndangĩĩricũkwo, akoiga atĩrĩ --> Wee ũrĩ mũthĩnjĩri-Ngai nginya tene, o ta ũrĩa Melikisedeki aatariĩ.

Ahibirania 5:5Bibilia ya Matukũ Maya↗ Nĩ ũndũ ũcio, o nake Kristũ ndaigana kwĩyoera ũgooci wa gũtuĩka mũthĩnjĩri-Ngai ũrĩa mũnene. No nĩ Ngai wamwĩrire atĩrĩ, “Wee nĩwe Mũrũ wakwa; ũmũthĩ nĩndatuĩka Thoguo.” (6) Na handũ hangĩ oigĩte atĩrĩ, “Wee ũrĩ mũthĩnjĩri-Ngai nginya tene, o ta ũrĩa Melikisedeki aatariĩ.”

Nĩ ũndũ ũcio, o nake Kristũ ndaigana kwĩyoera ũgooci wa gũtuĩka mũthĩnjĩri-Ngai ũrĩa mũnene --> Wee ũrĩ mũthĩnjĩri-Ngai nginya tene, o ta ũrĩa Melikisedeki aatariĩ.

Ahibirania 7:3Bibilia ya Matukũ Maya↗ Ndaarĩ na ithe kana nyina, kana kĩruka gĩake, na ndaarĩ na kĩambĩrĩria kĩa matukũ kana mũthia wa muoyo wake, nĩ ũndũ ũcio, we ahaana ta Mũrũ wa Ngai, egũtũũra arĩ mũthĩnjĩri-Ngai nginya tene.

Atarĩ na kĩambĩrĩria kĩa matukũ, kana mũthia wa muoyo --> Aikaraga arĩ mũthĩnjĩri-Ngai nginya tene.

Ahibirania 7:24Bibilia ya Matukũ Maya↗ No tondũ Jesũ atũũraga muoyo nginya tene-rĩ, ũthĩnjĩri-Ngai wake nĩ wa gũtũũra nginya tene. (25) Nĩ ũndũ ũcio nĩahotaga kũhonokia kũna arĩa othe mokaga kũrĩ Ngai magereire harĩ we, nĩgũkorwo egũtũũra amathaithanagĩrĩra.

NĨATŨŨRAGA TENE NA TENE, NA ARĨ NA ŨTHĨNJĨRI-NGAI ŨTANGĨGARŨRWO --> NĨ ŨNDŨ ŨCIO NO AHONOKIE KŨNA ARĨA MOKAGA KŨRĨ NGAI NĨ ŨNDŨ WAKE.

(Meciiria makwa mwene: Thaburi nyinyi nĩĩkoragwo na maũndũ maingĩ. Thaburi ya 110 yugaga ũhoro wa mũndũ ũrĩa Daudi eetaga Mwathani wake, ũikarĩte guoko-inĩ kwa ũrĩo kwa Ngai. Thaburi ya 110 yugaga ũhoro wa mũthamaki ũrĩa ũthamakaga kuuma Zayuni. Thaburi ya 110 yugaga ũhoro wa mũthĩnjĩri-Ngai wa tene na tene, wa mũhari mũkũrũ gũkĩra ũthĩnjĩri-Ngai wa Isiraeli, mwĩhĩtĩre nĩ Ngai na mwĩhĩtwa ũrĩa Ngai ataagacookia na thutha. Thĩinĩ wa Isiraeli ya tene, watho wagĩrĩte ũtwe wa ũthamaki na ũtwe wa ũthĩnjĩri-Ngai wega ũtiganĩte. Mũndũ ndeetĩkĩrĩtio kũgĩa na ũtwe ũcio eerĩ hamwe watho-inĩ ũcio. Thaburi ya 110 nĩyheaga mũndũ ũmwe ũtwe ũcio eerĩ. Ibuku rĩa Ahibirania rĩrahũthĩra icunjĩ nyingĩ rĩgĩtaarĩria ũhoro wa mũndũ ũcio nĩwe ũ.)

15. K. ARIUKĨTIO KUUMA MBĨRĨRA-INĨ — NA ATŨŨRAGA THĨĨNĨ WAKU

16. K1. ŨHORO WA MA, NA ŨRĨA WAHEANIRWO

1 Akorinitho 15:3Bibilia ya Matukũ Maya↗ Nĩgũkorwo ũhoro ũrĩa niĩ ndaamũkĩrire nĩguo ndaamũheire, ũrĩ wa mbere na wa bata mũno: atĩ Kristũ nĩakuire nĩ ũndũ wa mehia maitũ o ta ũrĩa Maandĩko moigĩte, (4) na atĩ nĩathikirwo, na atĩ mũthenya wa gatatũ akĩriũkio kũringana na ũrĩa Maandĩko macio moigĩte,

KRISTO NĨAKUĨĨTE NĨ ŨNDŨ WA MEHIA MAITŨ KŨRINGANA NA MAANDĨKO + AGĨTHIKWO + AGĨCOOKA AKĨRIŨKIO MŨTHENYA WA GATATŨ.

1 Akorinitho 15:20Bibilia ya Matukũ Maya↗ No rĩrĩ, ti-itherũ Kristũ nĩariũkĩtio akoima kũrĩ arĩa akuũ, agatuĩka maciaro ma mbere ma arĩa makuĩte.

Kristũ nĩariũkĩte kuuma kũrĩ arĩa akuũ, na agatuĩka maciaro ma mbere ma arĩa maakomete.

17. K2. ŨRĨA KŨRIŨKA KWONANIRIE IGŨRŨ RĨAKE

Aroma 1:3Bibilia ya Matukũ Maya↗ ũrĩa ũkoniĩ Mũrũwe, ũrĩa ta mũndũ warĩ wa rũciaro rwa Daudi. (4) Na rĩrĩ, Roho wa ũtheru nĩonanirie na ũhoti atĩ Jesũ Kristũ nĩ Mũrũ wa Ngai tondũ wa ũrĩa aariũkire akiuma kũrĩ arĩa akuũ: o we Jesũ Kristũ Mwathani witũ.

NĨOMBĨTWE KUUMA MBEU YA DAVIDI KWĨRĨNGANA NA MWĨRĨ --> AKĨONANIRIO ATĨ NĨ MWANA WA NGAI NA HINYA, NA ŨGWĨTHAAMBŨRA WAKE KUUMA KŨRĨ ARĨA AKUŨ.

(Meciiria makwa: Paulo ekĩra icunjĩ cierĩ cia macokio thĩinĩ wa kiugo kĩmwe rĩngĩ, na mũtaratara wacio, thĩinĩ wa Aroma 1:3-4. Jesũ ookire kuuma rũciaro-inĩ rwa Daudi, na mwĩrĩ. Jesũ nĩoonanirio ta Mũrũ wa Ngai na hinya, na njĩra ya kuuma mbĩrĩra-inĩ. Mũndũ o wothe no oige atĩ nĩ Mũrũ wa Ngai. No Jesũ wiki nĩwe ũrĩ na ũguũrio ũcio wonanĩtio na kuriũka kuuma kũrĩ arĩa akuũ.)

18. K3. KĨRĨKANĨRO GĨA TENE NĨKĨO KĨOIGIRE MBERE

Thaburi 16:10Bibilia ya Matukũ Maya↗ tondũ ndũkandiganĩria mbĩrĩra-inĩ, o na kana ũreke Ũrĩa-waku-Mũtheru abuthe. (11) Nĩũũmenyithĩtie njĩra ya gũthiĩ muoyo-inĩ; nĩũkanjiyũria gĩkeno ndĩ harĩa ũrĩ, hamwe na mwago wa tene na tene ndĩ guoko-inĩ gwaku kwa ũrĩo.

tondũ ndũkandiganĩria mbĩrĩra-inĩ --> o na kana ũreke Ũrĩa-waku-Mũtheru abuthe.

Atũmwo 2:29Bibilia ya Matukũ Maya↗ “Ariũ na aarĩ a Ithe witũ, no ndĩmwĩre ndĩ na ũũmĩrĩru atĩ ithe witũ Daudi nĩakuire na agĩthikwo, na mbĩrĩra yake ĩrĩ o gũkũ nginya ũmũthĩ ũyũ. (30) Nowe aarĩ mũnabii na nĩamenyete atĩ Ngai nĩamwĩrire na mwĩhĩtwa atĩ nĩagaikarĩria ũmwe wa rũciaro rwake gĩtĩ gĩake kĩa ũnene. (31) Nĩ ũndũ nĩamenyete ũhoro ũcio mbere, nĩaririe ũhoro wa kũriũka gwa Kristũ, atĩ ndaatiganĩirio mbĩrĩra-inĩ, o na kana mwĩrĩ wake ũkĩbutha.

DAVIDI NĨAAKUĨTE NA AGĨĨTHIKWA --> NĨONĨTE ŨNDŨ ŨYU MBERE, AKĨARĨRĨRIA ŨRIUKI WA KRISTO.

19. K4. NA RĨRĨ — ATŨŨRAGA THĨĨNĨ WA ANDŨ ARĨA AHONOKĨTIE

Aroma 8:11Bibilia ya Matukũ Maya↗ Na ningĩ angĩkorwo Roho wa Ngai ũrĩa wariũkirie Jesũ kuuma kũrĩ arĩa akuũ atũũraga thĩinĩ wanyu-rĩ, o we ũcio wariũkirie Kristũ kuuma kũrĩ arĩa akuũ nĩagatũma mĩĩrĩ ĩyo yanyu ĩkuaga ĩgĩe na muoyo nĩ ũndũ wa Roho wake, ũcio ũtũũraga thĩinĩ wanyu.

ROHO WA ŨRĨA WARIŨKIRIE JESŨ KUUMA KŨRĨ ARĨA AKUŨ ARĨ THĨINĨ WANYU --> NĨAKARIŨKIA O NA MĨĨRĨ YANYU ĨRĨA ĨKUUAGA.

Agalatia 2:20Bibilia ya Matukũ Maya↗ Niĩ nĩndĩkĩtie kwambanĩrio hamwe na Kristũ, na rĩu ti niĩ ndũũraga muoyo, no Kristũ nĩwe ũtũũraga muoyo thĩinĩ wakwa. Muoyo ũrĩa ndũũraga mwĩrĩ-inĩ ũyũ ndũũraga na ũndũ wa gwĩtĩkia Mũrũ wa Ngai, ũrĩa wanyendire na akĩĩruta nĩ ũndũ wakwa.

NĨNGAMBĬTWO MSALABA-INĨ HAMWE NA KRISTO --> TIGA NĨ NIINI, NO NĨ KRISTO ŨTŨŨRAGA THĨĨNĨ WAKWA.

Akolosai 1:27Bibilia ya Matukũ Maya↗ O acio nĩo Ngai oonire arĩ wega kũmenyithia hitho ya ũtonga ũrĩa ũrĩ riiri kũrĩ andũ-a-Ndũrĩrĩ, nayo hitho ĩyo nĩ atĩ Kristũ arĩ thĩinĩ wanyu, o we kĩĩrĩgĩrĩro gĩa gũkaagĩa na riiri.

CIUGO CIA KIRIIKI ⚑ G3466 musterion — Mũhiga

HITHO ĨNO = KRISTŨ ARĨ THĨĨNĨ WANYU, KĨĨRĨGĨRĨRO KĨA RIRI.

Johana 14:23Bibilia ya Matukũ Maya↗ Nake Jesũ agĩcookia atĩrĩ, “Mũndũ o wothe ũnyendete nĩarĩathĩkagĩra ũrutani wakwa. Baba nake nĩarĩmwendaga, na nĩtũrĩũkaga kũrĩ we tũtũũranagie nake.

MŨNDŨ ANGĨNYENDA, NĨEKŨMENYERERA CIUGO CIAKWA --> NA NĨTŨGOOKA KŨRĨ WE, NA TŨGAIKARA NAKE.

(Meciiria makwa: Rũmĩrĩra mũhari wothe wa ũhoro ũyũ nginya mũthia waguo. Jesũ aarĩ hamwe na Ithe mbere ya kĩndũ o gĩothe kũũmbwo. Jesũ nĩoimĩrĩire andũ Kĩrĩkanĩro-inĩ gĩa Tene, na andũ acio maatũũrire muoyo. Jesũ nĩaciarirwo nĩ mũtumia tũũnĩ-inĩ tũnini. Jesũ nĩooragirwo kĩrĩma igũrũ, mũtĩ-inĩ, nja ya itũũra inene. Jesũ nĩoimire mbĩrĩra-inĩ. Kĩrĩkanĩro rĩroiga rĩu atĩ Jesũ atũũraga thĩinĩ wa andũ. Mũthia ũyũ nĩguo ũhoro ũyũ wathiaga na mbere kuo hĩndĩ ciothe. Muoroto wa ũhoro ũyũ ndwakoretwo wa gũtiga hoya ũkoniĩ ũrĩa Jesũ arĩ. Muoroto wa ũhoro ũyũ nĩ atĩ ũrĩa wĩ maũndũ macio mothe nĩenda gũtũũra thĩinĩ waku. Ririkana o na Johana 14:23: "nĩtũgooka." Mũgambo wa andũ aingĩ ũrĩa waguũrire Ibuku rĩa Kĩambĩrĩria 1:26 no ũrĩ ho haha.)

20. NĨEGŨCOKA — NA ŨTHURI ŨRĨA ŨGŨTŨŨRA TENE NA TENE

21. L1. NĨOKAGA, NA RĨĨTHO O RĨOTHE RĨKAMWONA

Atũmwo 1:9Bibilia ya Matukũ Maya↗ Aarĩkia kuuga ũguo, akĩoywo na igũrũ o meroreire, narĩo itu rĩkĩmũhumbĩra magĩtiga kũmuona rĩngĩ. (10) O hĩndĩ ĩyo maikarĩte macũthĩrĩirie mũno akĩambata matu-inĩ-rĩ, o rĩmwe andũ eerĩ mehumbĩte nguo njerũ makĩrũgama o hau maarĩ. (11) Makĩmooria atĩrĩ, “Andũ aya a Galili, mũrũgamĩte haha mũcũthĩrĩirie igũrũ nĩkĩ? Jesũ o ro ũcio, ũrĩa weherio harĩ inyuĩ aatwarwo igũrũ-rĩ, agaacooka o ro ũguo mwamuona agĩthiĩ.”

Jesũ o ro ũcio, ũrĩa weherio harĩ inyuĩ aatwarwo igũrũ-rĩ, agaacooka o ro ũguo mwamuona agĩthiĩ.

Kũguũrĩrio 1:7Bibilia ya Matukũ Maya↗ Atĩrĩrĩ, nĩ gũũka arooka na matu, na gũtirĩ riitho rĩtakamuona, o na andũ arĩa maamũtheecire nĩmakamuona; nao andũ othe a thĩ nĩmagacakaya nĩ ũndũ wake. Ũguo nĩguo gũgaatuĩka! Ameni.

na gũtirĩ riitho rĩtakamuona + o na andũ arĩa maamũtheecire nĩmakamuona.

1. 2 Athesalonike 1:7Bibilia ya Matukũ Maya↗ no inyuĩ arĩa mũtũire mũthĩĩnagio amũhe kĩhurũko, o hamwe na ithuĩ. Ũndũ ũcio nĩũkahinga hĩndĩ ĩrĩa Mwathani Jesũ akaaguũranĩrio oimĩte igũrũ arĩ thĩinĩ wa mwaki ũgwakana, hamwe na araika ake arĩa marĩ hinya. (8) Nake nĩakaherithia andũ arĩa matooĩ Ngai na matathĩkagĩra Ũhoro-ũrĩa-Mwega wa Mwathani witũ Jesũ. (9) Nao nĩmakaherithio na kwanangwo kũrĩa gũtagathira, na mahingĩrĩrio nja matikoone ũthiũ wa Mwathani, o na ũnene wa hinya wake, (10) mũthenya ũrĩa agooka nĩguo atũũgĩrio thĩinĩ wa andũ ake arĩa atheru, o na andũ othe arĩa mamwĩtĩkĩtie magege nĩ ũndũ wake. O na inyuĩ mũgaakorwo mũrĩ amwe ao tondũ nĩmwetĩkirie ũira witũ ũrĩa twamũheire.

CIUGO CIA KIRIIKI ⚑ G1557 ekdikesis — ũrĩhi

NA MWAKI ŨRĨA WAAKANA, AKĨRĨHĬRIA ARĨA MATAAMENYETE NGAI, NA ARĨA MATATHĨKĨIRE ŨHORO-ŨRĨA-MWEGA --> HĨNDĨ ĨRĨA AGEKA KŨGOOCWO THĨINĨ WA ANDŨ AKE AAMŨRE.

(Meciiria makwa mwene: Thoma 2 Athesaloniki 1:8 kahora. 2 Athesaloniki 1:8 nĩ yugaga ikundi igĩrĩ, ti kĩrĩndĩ kĩmwe. Gĩkundi kĩa mbere gĩtingĩũĩ Ngai. Gĩkundi gĩa keerĩ gĩtiathĩkagĩra Ũhoro-ũrĩa-Mwega. Kũmenya na gwathĩka nĩcio ciugĩtwo hamwe rungũ rũmwe. Ta rora na 2 Athesaloniki 1:10, ĩrĩa ĩrĩ nyũmũ ya kiugo o kĩmwe. Ũgooki o ũrĩa ũmwe wa Jesũ ũrĩa ũrĩ mwaki kũrĩ gĩkundi kĩmwe nĩguo riiri kũrĩ gĩkundi kĩrĩa kĩngĩ. Ũyũ nĩ ũhoro ũmwe waku. Mũndũ arĩ mbaru ĩrĩkũ ya ũhoro ũcio nĩgũtuĩkanagio rĩu, ti thutha.)

2. Kũguũrĩrio 19:11Bibilia ya Matukũ Maya↗ Ningĩ nĩndonire igũrũ rĩhingũkĩte na hau mbere yakwa haarĩ na mbarathi njerũ, nake ũrĩa wamĩhaicĩte etagwo Mwĩhokeku na Wa-ma. Nake atuuaga ciira, na akarũa mbaara arũmĩtie kĩhooto. (12) Namo maitho make mahaana ta mwaki ũgwakana, na arĩ na thũmbĩ nyingĩ mũtwe. Nĩandĩkĩtwo rĩĩtwa, rĩtarĩ mũndũ ũngĩ ũrĩũĩ tiga we wiki. (13) Ehumbĩte nguo ĩrindĩtwo thakame-inĩ, narĩo rĩĩtwa rĩake etagwo Kiugo-kĩa-Ngai.

ŨRĨA WAIKARĨRE IGURŪ RĨAKE ETAGWO MWĨHOKEKI NA WA MA --> RĨĨTWA RĨAKE RĨĨTAGWO KIUGO KĪA NGAI.

Kũguũrĩrio 19:16Bibilia ya Matukũ Maya↗ Nguo-inĩ yake na kĩero-inĩ gĩake nĩandĩkĩtwo rĩĩtwa rĩĩrĩ: “MŨTHAMAKI WA ATHAMAKI, NA MWATHANI WA AATHANI.”

MŨTHAMAKI WA ATHAMAKI, NA MWATHANI WA AATHANI.

(Meciiria makwa: Ririkana rũgeni rũnini rũrĩ thĩinĩ wa Kũguũrĩrio 19:12. Jesũ aarĩ na rĩĩtwa rĩandĩkĩtwo rĩrĩa gũtaarĩ na mũndũ wamenyaga, no we mwene nowe wamenyaga rĩĩtwa rĩu. Marĩĩtwa marĩa wĩrutani ũyũ ũheetwo moimĩrĩte thĩinĩ wa gĩcunjĩ o kĩu. Marĩĩtwa macio nĩ Mwĩhokeku na wa Ma. Kiugo kĩa Ngai. Mũthamaki wa athamaki, na Mwathani wa aathani.)

22. L4. MABUKU MAAHINGŪRWO

Kũguũrĩrio 20:11Bibilia ya Matukũ Maya↗ Ningĩ ngĩona gĩtĩ kĩnene mũno kĩa ũnene kĩa rangi mwerũ, na ngĩona ũrĩa wagĩikarĩire. Nayo thĩ na igũrũ ikĩũra, ikĩehera ũthiũ-inĩ wake, ikĩaga handũ ingĩikara. (12) Na ningĩ ngĩona arĩa akuũ, anene na arĩa anini, marũgamĩte mbere ya gĩtĩ kĩu kĩa ũnene, namo mabuku makĩhingũrwo. Narĩo ibuku rĩngĩ rĩkĩhingũrwo, na nĩrĩo ibuku rĩa muoyo. Nao andũ arĩa akuũ magĩtuĩrwo ciira kũringana na ciĩko iria meekĩte, o ta ũrĩa kwaandĩkĩtwo mabuku-inĩ macio. (13) Narĩo iria rĩrĩa inene rĩkĩruta arĩa akuũ maarĩ thĩinĩ warĩo, nakĩo gĩkuũ na Kwa-ngoma ikĩruta arĩa maarĩ thĩinĩ wacio, na o mũndũ agĩtuĩrwo kũringana na ciĩko iria eekĩte. (14) Thuutha ũcio gĩkuũ na Kwa-ngoma igĩikio iria-inĩ rĩa mwaki. Icua rĩu rĩa mwaki nĩrĩo gĩkuũ gĩa keerĩ. (15) Na rĩrĩ, mũndũ o wothe akorwo rĩĩtwa rĩake rĩtionekire rĩandĩkĩtwo ibuku-inĩ rĩa muoyo-rĩ, agĩikio iria-inĩ rĩu rĩa mwaki.

MABUKU NĨMOHERETWO + IBUKU RĨNGĨ RĨKĨOHERWO, RĨRĨA RĨRĨ IBUKU RĨA MUOYO --> ŨRĨA WOTHE ŨTOONEKANE ANDĨKĨTWO IBUKU-INĨ RĨA MUOYO NĨAIKĨRIRWO IRIA-INĨ RĨA MWAKI.

(Meciiria makwa mwene: Mĩthemba ĩĩrĩ ya mabuku nĩyonekaga hau gĩtĩ-inĩ kĩa ũnene thiini wa Kũguũrĩrio 20:12. Rũthemba rũmwe rwa ibuku nĩ rwandĩkaga maũndũ marĩa andũ meekĩte. Rũthemba rũrĩa rũngĩ nĩ rwandĩkaga marĩĩtwa, na rwĩtagwo ibuku rĩa muoyo. Kũguũrĩrio 20:12 ndĩoiga atĩ mũndũ o na ũrĩkũ nĩ aahonokire nĩ ũndũ wa maũndũ marĩa maandĩkĩtwo ibuku-inĩ cia ciĩko. Kũguũrĩrio 20:15 yugaga atĩ ũndũ ũrĩa wamenyithanirie itua nĩ kana rĩĩtwa rĩa mũndũ rĩandĩkĩtwo ibuku-inĩ rĩa muoyo.)

23. L5. ŨTHUURI, ŨKOIGWO NA ŨTHENGE-INI TAARĨRIA ŨRĨA BIBILIA ĨARIRIAGA ŨNDŨ O NA Ũ RĨKĨA

Johana 3:18Bibilia ya Matukũ Maya↗ Ũrĩa wothe ũmwĩtĩkĩtie ti wa gũciirithio, no ũrĩa wothe ũtamwĩtĩkĩtie ũcio nĩarĩkĩtie gũtuĩrwo ciira, nĩgũkorwo ndehokete rĩĩtwa rĩa Mũrũ wa Ngai wa mũmwe.

no ũrĩa wothe ũtamwĩtĩkĩtie ũcio nĩarĩkĩtie gũtuĩrwo ciira.

Johana 3:36Bibilia ya Matukũ Maya↗ Ũrĩa wothe wĩtĩkĩtie Mũriũ, arĩ na muoyo wa tene na tene, no ũrĩa wothe ũregete Mũriũ ndakona muoyo, nĩgũkorwo egũtũũra arakarĩirwo nĩ Ngai.”

Ũrĩa wothe wĩtĩkĩtie Mũriũ, arĩ na muoyo wa tene na tene.

Aroma 6:23Bibilia ya Matukũ Maya↗ Nĩgũkorwo mũcaara wa mehia nĩ gĩkuũ, no kĩheo kĩrĩa Ngai aheanaga nĩ muoyo wa tene na tene thĩinĩ wa Kristũ Jesũ Mwathani witũ.

Nĩgũkorwo mũcaara wa mehia nĩ gĩkuũ --> no kĩheo kĩrĩa Ngai aheanaga nĩ muoyo wa tene na tene thĩinĩ wa Kristũ Jesũ Mwathani witũ.

(Mecirie makwa mwene: Aroma 6:23 nĩ mũhari wa mũthingi wa mathomo maya mothe. Aroma 6:23 nĩ ciugo nyinyi imwe irĩ na icunjĩ igĩrĩ. Mehia marĩ na kĩrĩho kĩrĩa kĩagĩrĩire kũrĩhwo, na kĩrĩho kĩu nĩ gĩkuũ. Kĩrĩho kĩu kĩrĩhagwo na njĩra ĩmwe ya njĩra igĩrĩ. Ũndũ ũmwe, mũndũ nĩarĩhaga kĩrĩho kĩu we mwene, nginya tene na tene, kana mũndũ ooyaga kĩrĩa Jesũ aarĩhĩte kĩndũ, taarĩ kĩheo. Ũguo nĩguo ũthuuri wothe. Gũtirĩ mũndũ ũhonokaga gũthuura ũndũ ũcio, tondũ kwaga gũthuura no ta gũthuura njĩra ya mbere. Maũndũ mothe marĩ thĩinĩ wa mathomo maya, kuuma "reke tũthondeke mũndũ" thĩinĩ wa Kĩambĩrĩria 1:26 nginya gĩtĩ kĩa ũnene thĩinĩ wa Kũguũrĩrio 20, nĩmakoretwo magĩakĩra na mbere kũrora itua rĩu rĩmwe. Nĩ hatarĩ na ihinda rĩa gũthuura itua rĩu. Jesũ no aracaria.)

1. Atũmwo 4:12Bibilia ya Matukũ Maya↗ Naguo ũhonokio ndũngĩoneka harĩ mũndũ ũngĩ o wothe, nĩ ũndũ gũtirĩ rĩĩtwa rĩngĩ gũkũ thĩ rĩheanĩtwo kũrĩ andũ rĩngĩtũhonokia.”

Naguo ũhonokio ndũngĩoneka harĩ mũndũ ũngĩ o wothe --> nĩ ũndũ gũtirĩ rĩĩtwa rĩngĩ gũkũ thĩ rĩheanĩtwo kũrĩ andũ rĩngĩtũhonokia.

KŨHINGA

Kũguũrĩrio 22:17Bibilia ya Matukũ Maya↗ Nake Roho o na mũhiki mekuuga atĩrĩ, “Ũka!” Nake ũrĩa ũkũigua nĩoige atĩrĩ, “Ũka!” Mũndũ o wothe mũnyootu, nĩoke; na ũrĩa wothe ũkwenda, nĩamũkĩre kĩheo kĩrĩa kĩa maaĩ ma muoyo, atekũgũra.

Nake Roho o na mũhiki mekuuga atĩrĩ, “Ũka --> nĩamũkĩre kĩheo kĩrĩa kĩa maaĩ ma muoyo, atekũgũra.

Johana 3:17Bibilia ya Matukũ Maya↗ Nĩgũkorwo Ngai ndaatũmire Mũrũwe gũkũ thĩ aciirithie kĩrĩndĩ, no nĩguo kĩrĩndĩ kĩhonoke nĩ ũndũ wake.

Nĩgũkorwo Ngai ndaatũmire Mũrũwe gũkũ thĩ aciirithie kĩrĩndĩ --> no nĩguo kĩrĩndĩ kĩhonoke nĩ ũndũ wake.

(Mwerekano wakwa mwene: Ũnyita wa mũthia ũrĩa ũrĩ thĩinĩ wa Bibilia ndũrĩ na thogora. Ũnyita wa mũthia ũrĩa ũrĩ thĩinĩ wa Bibilia nĩ wa mũndũ o na ũrĩkũ. Kiugo kĩrĩa gĩkoragwo kĩgĩtũmĩrwo nĩ "ũrĩa wothe." Kiugo "ũrĩa wothe" gĩtiganagia mũndũ o na ũmwe, na kĩo kwenda. Ũndũ ũyũ nĩ ũrĩ hamwe na mũndũ ũrĩa mwaganu mũno ũthomaga wĩruti ũyũ. Ũndũ ũyũ nĩ ũrĩ hamwe na mũndũ ũrĩa waregete kwa mĩaka mĩingĩ. Jesũ, ũrĩa arĩ maũndũ maya mothe, nĩwe uugaga Ũka. Ũndũ mũndũ endaga gwĩka no gũũka na kuoya maaĩ ma muoyo.)

KĨGERANIO GĨA GWĨMENYERIA

1. Ahibirania 9:22 — Na hakuhi indo ciothe nĩ itheresagio na thakame kũringana na watho:

a) Nĩ ũndũ muoyo wa mwĩrĩ ũrĩ thakame-inĩ

b) na gũtarĩ gũitwo gwa thakame gũtirĩ kũrekanĩrwo mehia

c) nĩgũkorwo nĩ thakame ĩrĩa ĩhoroheragia mũoyo

2. Aroma 5:8 — No Ngai nĩoonanagia wendo wake harĩ ithuĩ, tondũ o na rĩrĩa twarĩ ehia:

a) nĩtũgaakũũrwo kuuma marakara-inĩ nĩ ũndũ wake

b) nĩtwaiguithanirio na Ngai nĩ ũndũ wa gĩkuũ kĩa Mũrũwe

c) Kristũ nĩakuire nĩ ũndũ witũ

3. Ahibirania 1:8 — No harĩ Mũrũ ekuuga atĩrĩ, Gĩtĩ gĩaku kĩa ũnene, Wee Ngai, nĩ kĩa tene na tene:

a) rũthigi rwa ũthingu nĩ ruo rũthigi rwa ũthamaki waku

b) rũthanju rwa ũthamaki waku nĩ rũthanju rũrũngĩrĩru

c) na wathani ũgaakorwo igũrũ rĩa kĩande gĩake

4. Thaburi 110:1 — Jehova eerire Mwathani wakwa, Ikara guoko-inĩ gwakwa kwa ũrĩo:

a) nginya ngwĩke thũ ciaku ithako cia magũrũ maku

b) wathanaga gatagatĩ-inĩ ka thũ ciaku

c) o nginya ndũme thũ ciaku itũĩke gaturwa ka magũrũ maku

5. 1 Akorinto 15:20 — No rĩu Kristũ nĩariũkĩte kuuma kũrĩ arĩa akuũ:

a) na agĩtuĩka maciaro ma mbere ma arĩa maakomete

b) na atĩ nĩariũkire mũthenya wa gatatũ kũringana na Maandĩko

c) o na ndũkareke Ũrĩa waku Mũtheru one ũkuũ

6. Kũguũrĩrio 1:7 — Atĩrĩrĩ, arooka na matu:

a) na itu rĩmwe rĩkĩmwamũkĩra makĩaga kũmuona

b) na maitho mothe nĩmakamuona

c) na kũgegania kũrĩ arĩa othe metĩkĩtie

7. 2 Athesalonike 1:9 — Arĩa makaaherithio na mwanangĩko wa tene na tene kuuma mbere ya Mwathani:

a) na kuuma riiri wa hinya wake

b) ũrĩa ũrĩ gĩkuũ gĩa keerĩ

c) na nĩ ũndũ wa riiri wa ũnene wake

MACOOKIO: 1-b, 2-c, 3-a, 4-c, 5-a, 6-b, 7-a

ŨŨ NDŨRANIRI ŨYŨ WAGAWANYIKA

Ũrĩa ciugo ciarĩ na bata: kiugo kĩmwe gĩa Gĩthungu "Mwathani" kĩrũgamĩrĩire ciugo igĩrĩ tofauti cia Kĩhibirania thĩinĩ wa Thaburi 110:1. Ciugo icio igĩrĩ cia Kĩhibirania nĩ Yehova (H3068) na adoni (H113). Ngarari yothe ĩrĩa Jesũ aaheanire thĩinĩ wa Mathayo 22:45 ĩhingĩirwo ũhoro-inĩ ũcio wa ũtiganu.

--> Ũrĩa ũhoro ũyũ ũkũhutagia: Jesu ti o ũrĩa woka. Jesu ti o ũrĩa ũgũũka. Jesu nĩwe ũrĩa wendaga gũtũũra thĩinĩ waku rĩu (Akolosai 1:27, Agalatia 2:20).

Ũguo nĩ ta kuuga atĩa harĩ tene na tene: mũcaara wa mehia nĩ gĩkuũ. Kĩheo kĩa Ngai nĩ muoyo wa tene na tene thĩinĩ wa Jesũ Kristũ Mwathani witũ (Aroma 6:23). Icio nĩcio njĩra iĩrĩ tu iria mũndũ arĩhaga thiirĩ wa mehia.

Njĩra ya kũrora ithuĩ-inĩ: Thaburi 110:4 na ibuku rĩa Ahibirania mũrango wa 7 nĩcio ihingũraga ũhoro wothe wa ũrutani wa ũthĩnjĩri-Ngai wa Melikizedeki. Ũrutani ũyũ ũtaarĩirie mũthamaki na mũthĩnjĩri-Ngai magĩkĩgwatanĩrio thĩinĩ wa mũndũ ũmwe, mũkũrũ gũkĩra watho, na wehokeirwo na mwĩhĩtwa ũrĩa Ngai atagacookia. Ũrutani ũyũ ũbataire gũthomwo wega wongerere.

--> Njĩra ya mwena: 2 Athesalonike 1:7-10 na Kũguũrĩrio 19:11-16 nĩciguũragĩria ũrutani wothe wa gũcooka kwa Jesũ. Ũrutani ũcio ũrĩ na ma ya gũcooka kwa Jesũ, na ihenya rĩa gũcooka kwa Jesũ, na watho wa gũikara mwĩiguĩte mũgĩetereire gũcooka kwa Jesũ. Uga na ũtaananu: Maandĩko moigaga ma ya gũcooka kwa Jesũ no makarega kũheana ratathi wa gũcooka kwa Jesũ (Mathayo 24:36, Atũmwo 1:7). Ũtungata ũyũ o naguo nĩ ũraga kũheana ratathi wa gũcooka kwa Jesũ.

GWĪTANO GŨTHERU — WEE WĨ MŪNDŪ ŨRĨA WĨ, THII NA MBERE GŨTHOMA

Ndũrĩ mũbata gũtuĩka Mũkristiano nĩguo ũthome wĩruti ũyũ. Maũndũ maingĩ no makorwo nĩmo magũtwarĩte gũkũ. No gũkorwo nĩ gũcaria ũndũ gũgũtwarĩte gũkũ. No gũkorwo nĩ ngarari ĩgũtwarĩte gũkũ. Kĩũria kĩrĩa ũkoretwo ũkuuĩte kwa mĩaka no gĩkorwo nĩkĩo kĩgũtwarĩte gũkũ. Kwenda kũmenya ũhoro wa wĩtĩkio wa mũndũ ũngĩ no kũkorwo nĩ guo kũgũtwarĩte gũkũ. Kĩndũ gĩothe kĩrĩ thĩinĩ wa mũthiringo ũyũ nĩ gĩaku, kĩheanĩtwo tũhũ, na rũthiomi rwaku mwene. Tũtiũragia rĩĩtwa rĩaku. Tũtiũragia bũrũri waku. Tũtiũragia ũrĩa wĩtĩkĩtie. Wĩruti ũmwe ndũngĩhota gũtaarĩria biũ ũhoro wa Jesũ. Twaigana wĩra witũ wothe harĩ kĩũria gĩkĩ, na wĩruti ũyũ o na kũrĩ ũguo watheremaga o njĩra ĩmwe thĩinĩ wa Bibilia. Jesũ aarĩ ho mbere ya kĩambĩrĩria. Jesũ arĩ ho rĩu. Jesũ nĩagacooka. Gũtirĩ ithangũ rĩmwe rĩngĩhota kũrĩkia gũtaarĩria maũndũ macio mothe. Mĩruti ĩngĩ ĩrĩ o ho ĩgĩetereire. Mĩruti ya ũhoro wa tha ĩrĩ o ho ĩgĩetereire. Mĩruti ya ũhoro wa ũũgĩ ĩrĩ o ho ĩgĩetereire. Mĩruti ya ũhoro wa ũmenyo ĩrĩ o ho ĩgĩetereire. Mĩruti ya ũhoro wa ũkirĩrĩria ĩrĩ o ho ĩgĩetereire. Mĩruti ya ũhoro wa wĩtĩkio wa ngoro ĩrĩ o ho ĩgĩetereire. Mĩruti ĩngĩ nĩĩrooka. Thoma mĩruti ĩyo na kĩhaarĩria kĩrĩa ũngĩenda. Thuthuria mĩthiitũ iitũ o ũrĩa ũgũthiĩ na mbere. Mũhari o wothe wa Maandĩko thĩinĩ wa mĩruti ĩno nĩ mwandĩke wega mũno, na kĩgooto. Ndũrĩ hĩndĩ ũrĩenda gwĩtĩkia ciugo ciitũ tũhũ. No wĩthuthurie mũhari o wothe wee mwene.

Kwĩrutĩra kũngĩ kũmwe nĩgũkũrũmĩrĩra ũyũ. Tũtigũcookera atĩ kwĩrutĩra kũu nĩ kũhithĩtwo. Kwĩrutĩra kũu nĩ wĩrutwo wa ũrĩa mũndũ agĩrĩirwo nĩ gwĩka nĩguo ahonokio. Thoma wĩrutwo ũcio rĩu ũngĩenda gũthoma rĩu. Thoma ũndũ ũngĩ mbere ũngĩenda gũthoma ũndũ ũngĩ mbere. Gũtirĩ mũndũ ũratara. Mũrango ũrĩ mũhingũku o na ũrĩkũ ũthuurĩte. Paũlũ nĩaririe ciugo iria irĩ mũhuro thĩinĩ wa itũũra inene rĩiyũrĩte igongona cia ngai iria itaarĩ Ngai wake mwene. Paũlũ nĩaririe ciugo icio kũrĩ andũ arĩa mataigana kũũria Paũlũ ũkĩe itũũra-inĩ rĩu inene:

Atũmwo 17:26Bibilia ya Matukũ Maya↗ Kuuma harĩ mũndũ ũmwe, nĩathondekire ndũrĩrĩ ciothe cia andũ nĩguo matũũre kũndũ guothe thĩ; na agĩtua mahinda mao o na kũndũ kũrĩa megũtũũra. (27) Ngai eekire ũguo nĩgeetha andũ mamũmaathe na hihi mamũhambatĩrie mamuone, o na gũtuĩka ndarĩ haraaya na o ũmwe witũ.

NĨAŨMBĨTE NDŨRĨRĨ CIOTHE CIA ANDŨ KUUMA THAKAME ĨMWE --> NĨGUO MACARIE MWATHANI, NA MAMUONE + NDARĨ HARAAYA NA O ŨMWE WITŨ.

CIUGO CIA KIRIIKI

Ici nĩ ciugo cia bata cia thomo ũyũ. Hutia kiugo o gĩothe kĩrĩ na tũtombo thĩinĩ wa mĩsigo ĩrĩ igũrũ kuona ũhoro wakĩo haha.

“aiguithanĩtio” — G2644 katallasso — gũtiga ũthũ ũtuĩke ũrata; gũcookia ũrata

Katallasso nĩrĩo rĩgĩtaũra gĩtũmi kĩrĩa gĩothe gĩa mũtharaba, na kiugo kĩmwe.

“ũiguano” — G2643 katallage — gũcookereria ũtugi; kũrehanĩria mĩena ĩĩrĩ ĩrĩa yatigithanirio.

Katallage yumanĩte na mũri o ro ũrĩa katallasso ĩrĩ naguo igũrũ. Katallasso yonanagia ũndũ wa gũcookanĩrĩria (gũcookereria ũrata gatagatĩ ka andũ eerĩ arĩa maatiganĩte). Katallage yonanagia kĩrĩa kiumanaga na gũcookanĩrĩria kũu.

“Kũrekerwo kwa mehia” — G859 aphesis — gũtũma athiĩ; kũrekererio; kũrekereria; kũrekanĩra mehia

Tiga gũitwo gwa thakame, gũtirĩ kũrekerio kwa mehia.

“Mũhiga” — G3466 musterion — hitho; ũndũ ũrĩa waahithĩtwo tene na rĩu ũgekĩoimbũrwo

Thĩinĩ wa Bibilia, hitho ndĩrĩ ndeto ya kũratha. Hitho thĩinĩ wa Bibilia nĩ ũhoro mũhithe ũrĩa Ngai eyathĩrĩire kwĩra andũ.

“ũrĩhi” — G1557 ekdikesis — kĩrĩa kiumaga ciira-inĩ wa kĩhooto; kũhingĩrĩria kwene kwa mahĩtia

Ekdikesis nĩ kiugo kĩrĩa kĩhũthĩrĩtwo thĩinĩ wa 2 Athesalonike 1:8. Ekdikesis ndĩgwĩta marakara matagĩrĩirwo mũthiũrũrũkanio. Ekdikesis nĩ kuonania atĩ ciira wa kĩhooto nĩguo wĩkĩtwo biũ.

“mũciare wa mbere” — G4416 prototokos — irigithathi; wa mbere gũciarwo

Ithe nĩoigire atĩrĩ, "Nĩ maromũthathaiya araika othe a Ngai," ũhoro ũcio ũkoniĩ Mwana.

CIUGO CIA KIHEBERI

“Jehova” — H3068 Yehovah — rĩĩtwa rĩa kĩrĩkanĩro kĩa Ngai, o rĩrĩa rĩandĩkĩtwo thĩinĩ wa KJV ta LORD na marũgamo manene.

Kũrĩa guothe rĩĩtwa MWATHANI rĩandĩkĩtwo na taipu nene thĩinĩ wa Kĩrĩkanĩro gĩa Tene, Jehova nĩrĩo rĩĩtwa rĩa Kĩhibirania rĩrĩ thĩinĩ wa kiugo gĩa Gĩthũngũ MWATHANI.

“Mwathani” — H113 adown — mwathi; mwene; mũnene; ũrĩa wathaga

Thĩinĩ wa Thaburi 110:1, mũhaka wa adown wandĩkĩtwo "Mwathani wakwa." Adown nĩ kiugo kĩngĩ gĩa Kĩhibirania kũngĩ gũkĩra Yehova, o we Mwathani ũrĩa waaragia na Mwathani wa Daudi mũhari-inĩ ũcio.

Wĩkĩte wega — thiĩ na mbere.

Ĩka Kũĩrĩrio ya Bibilia ĩrĩ na mũigana wa mũthomo ũyũ →Icookio rĩa Atũmwo — Wĩrutwo wa Bibilia ya KJV na Nomba cia Strong's →

Ũhoro wa Mbere← Kiugo Kĩrĩa Gĩatuĩkire Mwĩrĩ — Wĩruti wa Bibilia wa KJV na Nomba cia Strong's

↓ Ikũrũria wĩrutwo ũyũ (PDF)

Mbere ya ũndũ ũngĩ wothe, kĩũria kĩmwe nĩkĩo kĩrĩ bata mũno: Jesũ nĩwe ũ?

Thoma Wĩruti →

SOURCES & CREDITS

Scripture: Kikuyu Bible (CC BY-SA 4.0) — a redistributable edition, looked up exactly and never machine-translated.

Alternate chapter/verse numbering reconciled with STEPBible TVTMS (CC BY 4.0).

Strong's numbering & original-language data: OpenScriptures Hebrew Bible (CC BY 4.0); STEPBible.org — TAHOT/TAGNT/TBESH/TBESG (CC BY 4.0); Robinson-Pierpont Byzantine Majority Text (Public Domain); Strong's dictionary, 1890 (Public Domain).

Typography: Google Noto fonts (SIL Open Font License 1.1).

Wrong wording in a title, heading or button? Let us know — for a verse, use the ⚠ beside it